Thí điểm sách giáo khoa trên thư viện số cho trẻ khiếm thị

Hiếm khi gia đình bà K.P. (76 tuổi, tỉnh Đồng Tháp) mới có dịp đông đủ con cháu như đợt nghỉ lễ vừa rồi. Nhưng ngoài khoảnh khắc quây quần bên mâm cơm, phần lớn thời gian còn lại lũ trẻ "mất hút" trong thế giới game. Mỗi đứa dán mắt vào điện thoại thay vì tương tác với người xung quanh.

Gần 13h ngày 2-5, hai anh em T. vẫn dính chặt vào chiếc ghế tại tiệm net dù đã gần năm tiếng "cày" game liên tục. 12 tuổi, T. khoe có kinh nghiệm sáu năm chơi game online và đã nghỉ học. Phớt lờ lý do nghỉ học, T. chỉ hào hứng khi nói về game, từng chơi nhiều game trực tuyến và gần đây chủ yếu "cày" Roblox.

Thi thoảng trong lúc nói chuyện, T. chửi thề, nói chuyện tục với đám bạn đang chơi chung. Còn em trai T. khoe vừa xin mẹ được 1 triệu đồng để nâng cấp nhân vật trong game của mình.

22 tuổi, T.Đ.T. (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) kể theo rủ rê của bạn bè đã thử sức với game "Liên minh huyền thoại" tại quán net. Sau đó T. nạp tiền để sở hữu những con tướng, bộ trang phục bắt mắt, có thời điểm nạp đến 2 triệu đồng, số tiền không nhỏ với cậu học sinh cấp II thời đó.

"Lúc dịch COVID-19, thời gian rảnh rỗi nhiều nên tôi chơi 4-5 tiếng vào cuối tuần. Tôi vẫn giữ được kết quả học tập nên ba mẹ không la rầy nhiều. Hồi đại học tôi vẫn thường xuyên chơi game với bạn bè", T. kể.

T. nói không thấy tổn hại sức khỏe gì nhưng thời gian vắng tiết trên lớp có tăng lên. Cứ học hành áp lực T. lại chơi vài ván game giải khuây rồi lướt mạng xã hội, xem phim... đến khuya và không ít lần trốn học vì thức khuya quá sáng dậy không nổi.

Dù có quy định không được hoạt động từ 22h đến 8h sáng hôm sau song nhiều tiệm net lại sống nhộn nhịp nhất khung giờ đó, mặc kệ quy định. Lúc 0h ngày 28-4, tiệm net trong hẻm số 2 đường Nguyễn Gia Trí (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) đóng cửa im lìm mà nhìn vào ai cũng nghĩ đã nghỉ cho đến khi một nam thanh niên bấm chuông. Cánh cửa cuốn kéo lên, người này nhanh chóng bước vào, cửa đóng lại như cũ.

Theo chân vị khách vừa bấm chuông bước vào bên trong là cả một không gian hoàn toàn khác với hình ảnh vắng vẻ bên ngoài, xe máy chật kín tầng trệt. Biết khách lần đầu đến chơi, nhân viên bình thản giới thiệu khách vãng lai 10k/1h (10.000 đồng/giờ), hội viên là 5k/1h, nạp 50k được tặng 10k, nạp 100k tặng 25k. Đặc biệt, "combo đêm" chỉ 35k (35.000 đồng) khách được chơi từ 23h đến 7h sáng và còn được tặng nước uống.

Sau khi được tạo tài khoản, một nhân viên khác dẫn khách lên lầu 2 đã có sẵn hơn chục game thủ đang say sưa trước màn hình. Ai cũng đeo tai nghe, chẳng thèm để ý xung quanh, mọi thứ đều bình thường dù đang trong giờ cấm theo quy định.

Ngồi cạnh bên, H. (21 tuổi, quê Đắk Lắk) dần cởi mở sau vài câu bắt chuyện. H. khoe đây là tiệm quen vì gần trường đại học đang học. "Cày" game xuyên đêm, có hôm đến 4h-5h sáng với H. là bình thường. Suốt cuộc trò chuyện, mắt H. không rời màn hình, tay gõ phím, rê chuột liên hồi dù vẫn chuyện trò rôm rả.

Không ít tiệm net khác hoạt động xuyên đêm, không hề che giấu. Gần 2h, tiệm net trên đường Hoa Cúc (phường Cầu Kiệu) vẫn rộng cửa, nhân viên ngồi ghi vé xe, liên tục đón khách và hướng dẫn lên phòng máy. Nhân viên thu ngân cũng giới thiệu gói "combo đêm" để tiết kiệm chi phí, tiệm có hai khu máy ở tầng 1 và 2, khách tùy ý chọn chỗ ngồi.

Nhiều tiệm game phục vụ xuyên đêm khác cũng có mức giá tương tự. Không cơ sở nào kiểm tra độ tuổi khách đến chơi hay nhắc nhở điều kiện tham gia các trò chơi, chỉ cần đón khách, thu tiền còn người chơi sử dụng dịch vụ thế nào mặc kệ.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo thông tin ban đầu trên Sức khỏe & Đời sống, con chó mắc bệnh là vật nuôi của gia đình ông Đặng Xuân Biên, xóm Thanh Nho, xã Tân Châu, Nghệ An. Đáng chú ý, chỉ sau 4 ngày được tiêm vắc-xin phòng bệnh dại, con vật có biểu hiện bất thường, sau đó chết. Trước khi chết, con chó này chạy rông và tấn công nhiều con chó khác trong xóm. Gia đình chỉ phát hiện sự việc khi con vật đã chết. "Vợ chồng đi làm về vẫn thấy bình thường, vài ngày sau nó chết đột ngột, không rõ nguyên nhân", ông Biên cho hay.

Con chó này đã chạy điên cuồng và lao vào cắn 12 con chó khác trong xóm. Hiện các hộ dân chủ động nuôi nhốt, xích giữ toàn bộ số chó này cũng như những con chó còn lại để hạn chế nguy cơ lây lan. Ngay sau khi có kết quả xác định con chó dương tính với virus dại, chính quyền địa phương triển khai các biện pháp khoanh vùng, xử lý ổ dịch như rắc vôi bột, phun tiêu độc khử trùng hằng ngày. Tuy nhiên, tâm lý lo lắng vẫn bao trùm xóm Thanh Nho, nhất là khi chưa có phương án cụ thể đối với 12 con chó bị tấn công.

Nhiều người dân bày tỏ mong muốn có lực lượng chức năng hỗ trợ tiêu hủy số chó có nguy cơ cao, song cũng không khỏi băn khoăn vì đây đều là vật nuôi trong gia đình. "Dân thì rất lo nhưng cũng xót, không biết xử lý ra sao, mong có hướng dẫn cụ thể để yên tâm", một người dân chia sẻ.

Sau khi nắm được thông tin, chính quyền xã Tân Châu, ngoài việc cử cán bộ thú y giám sát chặt chẽ tình hình, địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, đồng thời tổ chức tiêm phòng đồng loạt cho các xóm còn lại. Đối với 12 con chó đã tiếp xúc với con chó dại, người dân được yêu cầu nuôi nhốt tuyệt đối, hạn chế tiếp xúc và thực hiện các biện pháp an toàn khi chăm sóc.

Trước đó, ngày 14/4 vừa qua, tại phường Vinh Lộc, một con chó hung dữ bất ngờ xuất hiện và tấn công người dân đang đi bộ buổi sáng. Theo thông tin ban đầu, bà N.T.N. bị cắn vào tay, ngã xuống đường và phải nhập viện Quân y 4 điều trị. Hai phụ nữ khác cũng bị tấn công, trong đó một người bị thương phải nhập viện.

Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và gần như luôn dẫn đến tử vong khi đã phát bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đến nay vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh dại; một khi vi rút dại xâm nhập và người bệnh xuất hiện triệu chứng lâm sàng, tỷ lệ tử vong là 100%.

Theo thống kê của Bộ Y tế, bệnh dại tại Việt Nam những năm gần đây có xu hướng gia tăng. Năm 2023, cả nước ghi nhận 82 ca tử vong; năm 2024 tăng lên 84 ca tại 32 tỉnh, thành phố. Riêng năm 2025, ghi nhận gần 60 trường hợp tử vong tại 18 tỉnh, thành phố. Bước sang năm 2026, từ đầu năm đến nay đã có 10 trường hợp tử vong tại 8 tỉnh, thành phố; đồng thời phát hiện 42 ổ bệnh dại trên động vật tại 26 xã thuộc 9 tỉnh, thành phố. Những con số này cho thấy mầm bệnh vẫn đang lưu hành rộng trong cộng đồng và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát. Đáng lo ngại, phần lớn các trường hợp tử vong đều không tiêm vắc xin phòng dại sau khi bị chó, mèo cắn hoặc không xử trí kịp thời sau phơi nhiễm.

Đặc biệt, khi thời tiết chuyển sang mùa hè, nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh dại. Nhiệt độ cao khiến đàn chó, mèo dễ bị kích động, trở nên hung dữ hơn, làm tăng nguy cơ cắn người; trong khi đó, việc quản lý và tiêm phòng vật nuôi ở một số nơi còn hạn chế, tạo điều kiện cho vi rút dại tiếp tục lưu hành và lây lan. Đây là thời điểm cần hết sức cảnh giác, bởi chỉ một vết cắn hoặc tiếp xúc với nước bọt của động vật nghi dại cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Bệnh dại lây từ nước bọt của động vật nuôi như chó, mèo bị dại lây qua vết cắn, liếm hoặc tiếp xúc với nước bọt của chó, mèo qua các vết thưng hở. Ngoài ra, vi rút dại cũng được phát hiện ở mèo, chồn, dơi và các động vật có vú khác. Thời gian ủ bệnh ở người thường từ 2 - 8 tuần và có thể kéo dài đến trên 1 năm, thời gian này phụ thuộc vào lượng vi rút xâm nhập vào cơ thể, sự nặng nhẹ của vết thương, khoảng cách từ vết thương đến hệ thần kinh trung ương… Vết thương càng ở gần hệ thần kinh trung ương như mặt, cổ, đầu, ngón tay, cơ quan sinh dục ngoài… thì thời gian ủ bệnh càng ngắn. Tất cả các bệnh nhân lên cơn dại đều bị tử vong.

Thể cuồng: Ngay khi bị nhiễm vi rút, nếu không tiêm vắc xin dại kịp thời, triệu chứng đầu tiên của người bệnh là sốt cao, đau đầu, sốt, mệt mỏi, cảm giác tê và đau ngay tại vết thương.

Khi vi rút xâm nhập sâu vào não bộ, người bệnh bắt đầu có biểu hiện mất ngủ, sợ ánh sáng, sợ tiếng động, sợ gió, hành vi hung hăng, tăng tiết nước bọt, hạ huyết áp, lú lẫn, co thắt cơ bắp, ngưng tim.

Bệnh tiến triển tăng đến mức người bệnh không thể uống nước, không nuốt được, ăn uống trở nên cực kỳ khó khăn. Ở thể này, người bệnh sẽ chết chỉ sau 1 tuần kể từ ngày phát bệnh.

Thể liệt: Ít gặp hơn, thể này khiến người bệnh tê liệt toàn bộ cơ thể, rối loạn tiểu, rối loạn đại tiện, liệt tay, chân. Người bệnh sẽ tử vong ngay nếu liệt lan đến cơ hô hấp. Khi phát dại, bệnh nhân tỉnh táo hoàn toàn cho đến lúc chết.

Mặc dù vậy, bệnh dại hoàn toàn có thể ngăn ngừa được nếu người bị động vật nghi dại cắn được tiêm phòng vắc xin đúng và đầy đủ.

Bệnh dại hiện chưa có thuốc điều trị, do vậy việc tiêm vắc xin là biện pháp dự phòng và cách điều trị duy nhất giúp người bệnh thoát khỏi cửa tử.

Khi bị chó, mèo cắn hoặc nghi ngờ có tiếp xúc với chó, mèo có nhiễm dại, cần:

- Ngay lập tức rửa vết thương với xà phòng và nước trong thời gian khoảng 10-15 phút. Nếu không có xà phòng, có thể rửa bằng nước. Đây là phương pháp sơ cứu hiệu quả nhất để ngăn vi rút dại xâm nhập vào cơ thể qua vết thương.

- Vết thương cần được rửa kỹ với cồn 70% hoặc cồn i-ốt, nếu có.

- Đưa ngay bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để điều trị càng sớm càng tốt.

Lưu ý, tránh sử dụng các chất kích thích vào vết thương như ớt bột, nước ép hoặc nhựa cây, axit hoặc kiềm. Tránh băng bó, đắp thuốc kín vết thương.

Cục Y tế dự phòng khuyến cáo:

- Khi con vật đã được xác định mắc bệnh dại phải tiêu hủy ngay để ngăn chặn sự lây truyền bệnh sang súc vật khác và lây truyền sang người.

- Cách ly, theo dõi những con vật nghi mắc bệnh dại, nhiễm bệnh dại.

- Vệ sinh, khử trùng tiêu độc toàn bộ chuồng, cũi, dụng cụ chăn nuôi, vận chuyển, môi trường thức ăn, chất thải, các vật dụng khác đã tiếp xúc với con vật mắc bệnh.

- Tất cả chó, mèo khỏe mạnh trong ổ dịch phải được nhốt, theo dõi.

- Tiêm bắt buộc cho chó, mèo khỏe mạnh trong ổ dịch và các thôn tiếp giáp, tiêu hủy những con chó, mèo nếu không tiêm.

- Tất cả những người bị chó, mèo cắn, cào, liếm hoặc tiếp xúc phải thực hiện nghiêm ngặt việc xử lý vết thương, khám và điều trị dự phòng; tuyệt đối không được điều trị bằng thuốc nam.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Người Hà Nội mang chảo ra đường rán trứng

Những ngày cuối tháng 5, Hà Nội bước vào đợt nắng nóng gay gắt, nhiệt độ ngoài trời nhiều thời điểm vượt ngưỡng 40 độ C. Cái nóng hầm hập khiến mạng xã hội xuất hiện hàng loạt video ghi lại cảnh người dân mang chảo ra giữa trời nắng để… rán trứng.

Trong nhiều clip lan truyền trên mạng xã hội, chỉ cần đặt chảo dưới nắng vài chục phút rồi đập trứng vào, lòng trắng lập tức chuyển màu, dầu ăn sôi lách tách như đang đặt trên bếp ga, khiến không ít người tò mò làm theo để kiểm chứng.

“Tôi thấy trên mạng có nhiều clip rán trứng ngoài trời nắng nên cũng tò mò thử xem có thật không”, chị Mai Anh (31 tuổi, Hà Nội) chia sẻ.

Khoảng 12h, chị mang một chiếc chảo chống dính lên sân thượng đặt giữa nắng rồi quay vào nhà, hẹn đồng hồ chờ một tiếng. Khi báo thức vang lên, chị cầm theo chân máy và một quả trứng gà lên tầng thượng với hy vọng ghi lại cảnh “trứng chín ngoài trời” như những video đang lan truyền trên mạng xã hội.

Sau khi chọn góc quay và kiểm tra thấy mặt chảo khá nóng, chị đập trứng vào chảo. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, lòng trắng không chuyển màu hay chín ngay như trong clip trên mạng. Chị tiếp tục để nguyên chiếc chảo ngoài nắng rồi quay vào nhà ngồi chờ.

Khoảng 20 phút sau quay lại kiểm tra, phần lòng trắng dính sát thành chảo có hơi khô lại, nhưng phần trứng bên dưới vẫn gần như còn sống. Chán nản, kèm nắng gắt chị đành mang chảo và trứng về nhà đặt lên bếp rán.

“Không biết do hôm nay trời không nóng bằng mấy hôm trước hay tôi làm sai ở đâu, nhưng chờ mãi trứng cũng không chín như trên mạng. Để lâu chỉ thấy ấm lên chứ không thể chín được”, chị Mai Anh nói.

Không chỉ chị Mai Anh, chị Phạm Thị Quế Hằng (quê Hà Tĩnh hiện sống tại Hà Nội) cho biết, sau khi xem hàng loạt video “rán trứng ngoài trời 40 độ” trên mạng xã hội, chị cũng tò mò làm thử để kiểm chứng.

Theo chị Hằng, từ 9h chị đã mang chảo ra phơi giữa trời nắng gắt và để liên tục suốt nhiều giờ. Đến khoảng 14h, chị đập trứng vào chảo với hy vọng có thể thấy cảnh “xèo xèo” như trên mạng. Tuy nhiên, kết quả lại hoàn toàn khác mong đợi.

“Chảo tôi để ngoài nắng suốt 8 tiếng nhưng khi đập trứng vào thì trứng vẫn sống nguyên, không hề chín như trên clip. Ngồi đợi mãi vẫn tưởng mình đang… ấp trứng”, chị Hằng hài hước kể và cho biết đã lãng phí tới 3 quả trứng.

Người phụ nữ này cũng bật cười cho biết trước đó nhiều video trên mạng khẳng định chỉ cần để chảo ngoài nắng khoảng 30 phút là có thể rán chín trứng để ăn.

“Tôi cẩn thận để mấy tiếng nhưng chẳng có quả trứng nào chín cả”, chị nói vui.

Sự thật phía sau video rán trứng triệu view

Anh Phạm Đông (32 tuổi, Cầu Giấy) cũng thử làm theo sau khi xem một video thu hút hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội.

“Trong clip, có người ta đổ chút dầu vào chảo phơi ngoài nắng rồi đập trứng vào, thấy sôi xèo xèo như đang bật bếp thật. Tôi thử giữa trưa, mặt chảo sờ vào nóng nhưng dầu không hề sôi, trứng cũng chẳng chín”, anh kể.

Theo anh Đông, nhiều video trên mạng có thể đã sử dụng thêm nguồn nhiệt khác như làm nóng chảo trên bếp từ trước rồi mang ra nắng đập trứng mới có được hiệu ứng như vậy.

"Đúng là trời Hà Nội rất nóng, đứng ngoài vài phút đã thấy bỏng rát da, nhưng để trứng chín ngay lập tức thì khó xảy ra”, anh Đông nói.

Trước đó, phóng viên Dân trí cũng đã thử rán trứng ngoài trời. Sau 30 phút, dù nhiệt độ ngoài đường trên 50 độ C nhưng trứng chỉ chuyển sang màu vàng sẫm, chứ không chín hoàn toàn như rán trên chảo.

Anh Nguyễn Hiếu, đầu bếp một quán ăn tại Mễ Trì, có 12 năm kinh nghiệm trong nghề bếp ở Hà Nội, cho biết, để rán chín trứng nhanh, nhiệt độ mặt chảo thường cần đạt khoảng hơn 100 độ C.

“Lòng trắng trứng bắt đầu đông lại ở khoảng 60-65 độ C, lòng đỏ khoảng 65-70 độ C. Tuy nhiên để rán chín nhanh, tạo độ săn và bề mặt vàng đẹp thì nhiệt độ mặt chảo phải cao hơn rất nhiều”, anh nói.

Theo đầu bếp này, trong điều kiện nắng nóng gay gắt, đặc biệt khi dùng chảo kim loại màu tối đặt trực tiếp dưới ánh nắng, bề mặt chảo có thể nóng lên đáng kể. Tuy nhiên việc làm trứng chín như trong một số video là điều khó xảy ra.

“Nhiệt độ không khí ngoài trời 40 độ C không đồng nghĩa mặt chảo đạt hơn 100 độ C. Có thể lòng trắng se nhẹ hoặc hơi chín ở lớp rất mỏng, nhưng để dầu sôi mạnh hay đập vào chảo lòng trắng chín ngay, lòng đỏ se lại thì gần như không thể nếu chỉ nhờ ánh nắng tự nhiên”, anh đánh giá.

Trứng chín ngoài trời có nên ăn?

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, không nên ăn trứng rán ngoài trời dưới nắng vì tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Nhiệt độ ngoài trời thường không ổn định và khó đạt mức đủ cao như khi nấu trên bếp. Ngoài ra, khi đặt chảo ngoài đường, trên nắp capo xe hay vỉa hè, trứng dễ dính bụi bẩn, vi khuẩn, khí thải, côn trùng… người ăn dễ có nguy cơ nhiễm khuẩn, rối loạn tiêu hoá.

Nền nhiệt ngoài trời cao kéo dài có thể làm tăng nguy cơ say nắng, sốc nhiệt, đặc biệt với người người già và trẻ nhỏ.

Những ngày nắng nóng cao điểm, người dân được khuyến cáo hạn chế ra ngoài trong khung giờ từ 10h đến 17h, bổ sung đủ nước, mặc quần áo thoáng mát và theo dõi các dấu hiệu bất thường của cơ thể như chóng mặt, đau đầu, buồn nôn hay kiệt sức để tránh nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe.

Những ngày qua, Hà Nội và nhiều tỉnh miền Bắc đang trải qua đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, khu vực đồng bằng Bắc Bộ có nơi ghi nhận nhiệt độ trên 40 độ C, riêng trạm Láng (Hà Nội) ghi nhận mức 40,7 độ C.

Tin Gốc: Dân Trí