Trung tâm Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), tổ chức thuộc quân đội Anh, ngày 18.4 cáo buộc 2 tàu chiến của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắn về phía một tàu dầu di chuyển qua eo biển Hormuz ngày 18.4, theo AP.
Vụ việc xảy ra tại khu vực cách bờ biển đông bắc Oman 20 hải lý. Thuyền trưởng tàu dầu nói rằng 2 tàu của Iran khai hỏa mà không phát cảnh báo qua vô tuyến.
Tàu dầu và thủy thủ đoàn được cho là vẫn an toàn. Trang web theo dõi tàu biển TankerTrackers.com cho biết các tàu đã buộc phải quay đầu quanh eo biển Hormuz sau khi bị Iran nổ súng, gồm một siêu tàu dầu treo cờ Ấn Độ.
Iran chưa bình luận gì về thông tin trên.
Ngay trước đó, quân đội Iran thông báo tái đóng cửa eo biển Hormuz nhằm đáp trả việc Mỹ phong tỏa các cảng biển Iran. Lệnh đóng cửa được đưa ra chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển đã được mở cho tàu thương mại trong thời gian Israel và Hezbollah ngừng bắn tại Lebanon. Thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 17.4 và kéo dài 10 ngày.
Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia quốc hội Iran nói rằng eo biển Hormuz đã quay trở lại nguyên trạng, tàu thuyền phải trả phí và được Iran chấp thuận mới được đi qua.
Iran tuyên bố sẽ đóng cửa eo biển huyết mạch này đến chừng nào Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với tàu thuyền ra vào cảng biển Iran. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh ngày 18.4 nói rằng Mỹ không thể áp đặt ý chí lên Iran và phong tỏa eo biển Hormuz.
Vị quan chức còn cho biết chưa ấn định thời gian diễn ra vòng đàm phán kế tiếp giữa hai nước tại Pakistan. Theo ông, hai bên trước hết phải hoàn tất khuôn khổ hiểu biết chung trước. “Chúng tôi không muốn bước vào cuộc đàm phán nào mà kết quả sẽ là một thất bại, vì điều đó có thể trở thành cái cớ cho một vòng leo thang khác”, ông Khatibzadeh nói.
Bộ Ngoại giao Nga hôm nay ra tuyên bố cho hay nước này sắp tiến hành loạt cuộc tấn công có hệ thống nhằm vào tổ hợp công nghiệp quốc phòng của Ukraine tại thủ đô Kiev.
Mục tiêu mà Nga liệt kê bao gồm các cơ sở phục vụ thiết kế, sản xuất, lập trình máy bay không người lái (UAV) mà Moskva cho rằng đang được Kiev triển khai "dưới sự hỗ trợ của chuyên gia NATO". Quân đội Nga cũng sẽ nhắm vào cả các trung tâm ra quyết định và sở chỉ huy của Ukraine.
"Do các cơ sở này nằm rải rác khắp Kiev, chúng tôi cảnh báo công dân nước ngoài, bao gồm cả nhân viên của các phái đoàn ngoại giao và tổ chức quốc tế, rời khỏi thành phố càng sớm càng tốt. Chúng tôi cũng cảnh báo người dân thủ đô Ukraine không nên tiếp cận các cơ sở hạ tầng quân sự và hành chính của chính quyền", Bộ Ngoại giao Nga nêu.
Theo cơ quan này, đợt tấn công nhằm đáp trả việc Ukraine rạng sáng 22/5 tấn công vào trường cao đẳng nghề chuyên đào tạo học viên 14-18 tuổi ở thị trấn Starobelsk thuộc tỉnh Lugansk, khiến ít nhất 21 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Bộ Ngoại giao Nga mô tả đòn tập kích này của Ukraine là "giọt nước tràn ly".
"Đây là sự vi phạm rõ ràng Công ước Geneva năm 1949 cùng các nghị định thư bổ sung liên quan việc bảo vệ dân thường trong xung đột, Công ước về Quyền Trẻ em năm 1989 và hàng loạt văn kiện quốc tế quan trọng khác", Bộ Ngoại giao Nga khẳng định.
Quân đội Ukraine phủ nhận cáo buộc, nói rằng họ đã nhắm vào đơn vị huấn luyện phi công điều khiển drone của Nga trong cuộc tấn công.
Starobelsk nằm cách tiền tuyến khoảng 65 km. Lực lượng Nga kiểm soát thị trấn này hồi năm 2022, không lâu sau khi phát động chiến dịch đặc biệt tại Ukraine.
Nga hôm 24/5 đã tiến hành đợt tấn công trả đũa đầu tiên, sử dụng một tên lửa đạn đạo tầm trung mang đầu đạn siêu vượt âm Oreshnik, 5 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và Zircon, 30 tên lửa đạn đạo Iskander-M, cùng các loại tên lửa khác và 600 UAV tập kích các mục tiêu ở Kiev.
Ukraine tuyên bố chặn thành công 55 tên lửa và 549 UAV trong đòn tấn công của Nga, nhưng để lọt nhiều tên lửa siêu vượt âm và Iskander-M. Giới chức Kiev cho biết ít nhất 4 người thiệt mạng trong các cuộc tấn công này.
Một số lãnh đạo châu Âu đã lên án cuộc tập kích của Nga nhằm vào Kiev.
Cao ủy chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas chỉ trích Nga sử dụng tên lửa Oreshnik là "hành động liều lĩnh và đe dọa bằng vũ lực hạt nhân". Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng các cuộc tấn công này báo hiệu "sự bế tắc trong cuộc chiến của Nga".
Chiều 23-4, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, Tuổi Trẻ đề nghị cho biết những bước tiến trong việc bảo đảm tàu của Việt Nam được lưu thông qua lại eo biển Hormuz.
Phản hồi vấn đề này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết thời gian qua, các cơ quan chức năng của Việt Nam ở trong và ngoài nước duy trì trao đổi thường xuyên, liên tục với các cơ quan chức năng của Iran về các thủ tục liên quan để các tàu hàng và thuyền viên Việt Nam có thể an toàn qua eo biển Hormuz.
"Trên cơ sở hướng dẫn của các cơ quan chức năng Iran, Bộ Ngoại giao đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng cùng các doanh nghiệp vận tải liên quan cung cấp cho phía Iran thông tin kỹ thuật các tàu hàng của Việt Nam đề nghị qua eo biển Hormuz", bà Hằng cho hay.
Theo thông tin từ các cơ quan đại diện Việt Nam tại khu vực Trung Đông và qua trao đổi với các doanh nghiệp chủ tàu, hiện nay các tàu và thuyền viên Việt Nam vẫn an toàn ở khu vực eo biển Hormuz.
Bộ Ngoại giao đã, đang và sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan và các doanh nghiệp chủ tàu, làm việc với các cơ quan chức năng Iran về các yêu cầu kỹ thuật cần thiết để tàu hàng và thuyền viên Việt Nam sớm được di chuyển an toàn qua biển Hormuz.
Đồng thời tiếp tục theo dõi sát tình hình và có các biện pháp bảo hộ cần thiết trong trường hợp có vấn đề phát sinh.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược, trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2, hoạt động tàu thuyền qua khu vực này bị tê liệt và đối mặt với nguy hiểm.
Hôm 18-4, quân đội Iran tuyên bố nước này tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz chỉ vài giờ sau khi mở cửa trở lại. Phía Iran tuyên bố việc mở lại eo biển Hormuz là "không thể" chừng nào các phong tỏa của Mỹ đối với những cảng của Iran còn tồn tại.
Cũng liên quan đến tình hình Trung Đông, tại họp báo ngày 23-4, người phát ngôn Phạm Thu Hằng cho biết trong bối cảnh tình hình tại đây tiếp tục diễn biến phức tạp, các cơ quan, doanh nghiệp của Việt Nam trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nhiên liệu luôn chủ động hợp tác với các đối tác trong và ngoài khu vực nhằm thúc đẩy việc thực hiện các hợp đồng cung ứng dài hạn đã ký.
Việt Nam đồng thời tích cực trao đổi, hợp tác với các đối tác khác nhằm đa dạng hóa nguồn cung, bảo đảm không để thiếu hụt nhiên liệu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân.
Ngày 14-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định ông đã nhận được lời đề nghị "giúp đỡ" từ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề Iran.
"Chủ tịch Tập Cận Bình muốn thấy một thỏa thuận (giữa Mỹ và Iran) được ký kết. Và ông ấy đã đề nghị. Ông ấy nói, 'Nếu tôi có thể giúp đỡ gì, tôi sẽ giúp đỡ'... Ông ấy muốn eo biển Hormuz được mở", ông Trump nói với kênh Fox News sau ngày đầu tiên của chuyến thăm Trung Quốc.
Tổng thống Mỹ không nói rõ chi tiết đề nghị giúp đỡ của Trung Quốc nhưng nói rằng Bắc Kinh sẽ không gửi thiết bị quân sự cho Iran.
Trung Quốc có quan hệ mật thiết và là nước tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất của Iran. Trước chuyến thăm, giới phân tích cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ sẽ thúc đẩy Trung Quốc gây áp lực lên Iran để chấp nhận một thỏa thuận hòa bình và mở cửa eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng đã bị đóng cửa phần lớn do xung đột ở Trung Đông.
Bản tóm tắt của phía Mỹ về cuộc gặp thượng giữa ông Trump và ông Tập cho biết Trung Quốc nhất trí rằng eo biển "phải được giữ mở" và Trung Quốc phản đối việc quân sự hóa và thu phí qua eo biển. Những điểm này phần lớn phù hợp với các tuyên bố trước đó của Trung Quốc.
Nói về vấn đề này trong phỏng vấn với Đài NBC News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio xác nhận Mỹ đã nêu vấn đề xung đột Trung Đông, nhưng khẳng định Washington không yêu cầu sự giúp đỡ của Trung Quốc.
"Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của họ. Chúng tôi nêu vấn đề này để làm rõ lập trường của mình và để họ hiểu rõ, bởi vì việc chúng tôi thảo luận về vấn đề này là hợp lý, xét đến tầm quan trọng của vấn đề đó", ông Rubio nói.
Theo Ngoại trưởng Mỹ, hai nước cũng nhất trí rằng eo biển Hormuz không nên bị quân sự hóa.
"Thật tốt khi chúng ta có liên minh, hoặc ít nhất là sự đồng thuận, về điểm này. Điều đó rất quan trọng bởi phía Trung Quốc nói rằng họ không ủng hộ việc quân sự hóa eo biển Hormuz, và họ không ủng hộ hệ thống thu phí, và đó cũng là lập trường của chúng tôi", ông Rubio giải thích.
