Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã kết thúc chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc vào hôm 17.4. Một điểm nhấn đặc biệt ở chuyến đi này là bài phát biểu chính sách của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại học (ĐH) Thanh Hoa (Bắc Kinh) – cũng là nơi ông dự Diễn đàn Hợp tác giáo dục ĐH, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam-Trung Quốc.
Thanh Hoa, theo thống kê năm ngoái của hai tổ chức THE và QS, lần lượt xếp hạng 1 và 2 Trung Quốc, giữ vị trí thứ 12 và 17 toàn cầu. Ngôi trường sẽ kỷ niệm 115 năm thành lập vào năm nay có tiền thân là trường dự bị ĐH dành cho các sinh viên được Chính phủ Trung Quốc gửi sang Mỹ du học. Tới hiện tại, trường là “hạt nhân” quan trọng trong nền giáo dục ĐH Trung Quốc, có vai trò là một trong những “đầu tàu” học thuật của nước này.
Ngoài những con số thống kê, ngôi trường này còn có điểm gì đặc biệt qua trải nghiệm của du học sinh Việt đang học thực tế tại đây?
Là một trong số hơn 20 người Việt đang học tập và nghiên cứu tại Thanh Hoa tham gia tiếp đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Nguyễn Sơn Trà, học thạc sĩ ngành quan hệ quốc tế ở Trường Schwarzman, bày tỏ ấn tượng với bài phát biểu truyền cảm hứng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về vai trò của thanh niên Việt trong việc tập tinh hoa của thế giới để trở về đóng góp cho sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.
Trà kỳ vọng thông qua chuyến thăm, hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc, đặc biệt ở khía cạnh giáo dục sẽ ngày càng thực chất hơn, phát triển trên cơ sở cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau. “Tôi cũng hy vọng trường học hai nước cùng hợp tác để nâng chất lượng đào tạo, hỗ trợ học bổng và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao kỹ thuật để đóng góp cho tiến trình xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa phát triển bền vững trong thời kỳ mới”, Trà nói.
Theo nam học viên, điểm nổi bật của Thanh Hoa là sự kết hợp giữa triết lý giáo dục phương Đông với tư tưởng khai phóng, tiếp nhận tri thức toàn cầu. Tại đây, mỗi cá nhân không chỉ được học chương trình đào tạo chất lượng cao mà còn có thể tham gia nghiên cứu khoa học hay trải nghiệm nhiều kỹ năng mà có thể sẽ rất khó để tìm được cơ hội bên ngoài một cách dễ dàng.
“Từ khi vào trường, tôi đã thử trải nghiệm các bộ môn như võ thuật cổ truyền Trung Quốc, bắn cung, bơi lội và hát trong dàn hợp xướng. Tôi cũng đang thực hiện nghiên cứu về chính sách xe điện tại các quốc gia đang phát triển”, Trà chia sẻ. “Đây là điểm rất đặc biệt so với các quốc gia khác tôi từng có thời gian theo học và làm việc như Hungary, Hàn Quốc”.
Đến Thanh Hoa bằng học bổng toàn phần, Trà cho biết thêm anh hiện là thành viên của nhiều cộng đồng học thuật, có cơ hội dự nhiều hội thảo liên quan đến lĩnh vực bản thân quan tâm. Tuy nhiên, điều khiến anh bất ngờ là cứ đến 17 giờ, khi chuông báo kết thúc lớp học vang lên cũng là lúc trường phát đi khẩu hiệu, “Không thể thao, không Thanh Hoa” để thúc đẩy người học rèn sức khỏe.
“Các dịch vụ thể thao của trường có nhiều khung giờ hoàn toàn miễn phí cho sinh viên, và một số khung giờ khác chỉ thu phí rất thấp nếu đó là sinh viên trường. Thanh Hoa cũng có đầy đủ cơ sở vật chất, nhà thi đấu phục vụ gần như mọi loại hình thể dục thể thao. Bản thân là người yêu bơi lội, từ khi vào học tại Thanh Hoa, tôi cũng giữ nhịp độ đi bơi ít nhất 3 lần mỗi tuần”, Trà kể.
“Thanh Hoa không chỉ mang đến cảm giác thanh xuân vườn trường, mà còn cho tôi cơ hội kết nối với cộng đồng học giả lớn mạnh tại Trung Quốc và trên toàn cầu”, Trà nhấn mạnh.
Đối với Lưu Gia Linh, sinh viên năm 2 ngành luật, áp lực tại Thanh Hoa là điều có thể cảm nhận rất rõ ngay từ những ngày đầu. Mọi thứ được vận hành với quy mô và kỷ luật rất cao, trong khi việc chủ động, bền bỉ học tập gần như trở thành bản năng của mỗi sinh viên. “Đó là cú sốc đầu tiên của tôi. Nhìn vào sức học và cường độ làm việc của mọi người, có những lúc tôi thấy hoàn toàn choáng ngợp”, Linh nói.
Theo nữ sinh, có thể nói ví von rằng ở Thanh Hoa “đi đâu cũng gặp nhân tài”, vì đa số sinh viên đều là những thủ khoa, á khoa thi ĐH tại các tỉnh, thành, hoặc từng đạt các huy chương, giải thưởng khác nhau. Song, điều khiến Linh ấn tượng là tâm thế “bắt đầu lại từ số không”, bỏ lại hào quang THPT phía sau, sẵn sàng dành toàn bộ thời gian trong thư viện, phòng thí nghiệm… của bạn bè đồng trang lứa.
“Sự thi đua về điểm trung bình hay những môn học đạt mức 4.0/4.0 tuyệt đối tại đây, có lẽ không đến từ áp lực điểm số đơn thuần mà từ sự tỉ mỉ và lòng tự trọng học thuật”, Linh kể. “Tất cả có chung niềm tin vào giá trị của sự kiên định, nỗ lực tự thân, mong muốn được đo lường bằng chiều sâu đóng góp và những điều cống hiến cho xã hội. Đây là nét văn hóa rất tương đồng với những gì tôi được dạy dỗ tại Việt Nam”.
Học chương trình dạy bằng tiếng Trung với sinh viên bản địa, Linh nhận định khi dần thích nghi hơn với nhịp học, cô bắt đầu có góc nhìn khác về trường. Trong khi bạn cùng lớp giúp cô ý thức hơn về việc “nâng chuẩn” bản thân, thì các giảng viên – vốn là đại diện của Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc hay giữ vai trò pháp lý cấp cao cho các doanh nghiệp lớn – lại dạy cho cô cách tư duy hệ thống và đặt vấn đề trong sự vận động đa chiều.
“Thanh Hoa là sự cộng hưởng của những nhân tài, nơi mọi người xem sự nỗ lực cũng giống như việc hít thở. Đây là nguyên do mỗi ngày tôi đều thấy mình như đang tham gia vào một hành trình rèn luyện bản thân”, Linh nói.
Tuy nhiên, cuộc sống học đường của Linh tại Thanh Hoa không chỉ gói gọn trong việc học. Nữ sinh hiện đảm nhận vị trí Trưởng ban Truyền thông và đối ngoại của Hội sinh viên Việt Nam tại ĐH Thanh Hoa, với niềm thôi thúc mang văn hóa Việt đến gần bạn bè quốc tế hơn.
Điều này được cô và các thành viên trong hội hiện thực hóa qua việc tổ chức nhiều trò chơi dân gian như chơi truyền, nhảy sạp và giới thiệu những món ăn truyền thống như gỏi cuốn, chè 3 miền trong ngày hội Global Village (Ngôi làng toàn cầu). Các thành viên của hội còn trình diễn tiết mục mang âm hưởng quê hương ở đêm nhạc cho sinh viên quốc tế và tổ chức thành công lớp học tiếng Việt tại Thanh Hoa…
“Tất cả đều được bạn bè quốc tế đón nhận nồng nhiệt”, Linh tự hào. “Qua những hoạt động này, chúng tôi mong muốn mỗi sinh viên Việt Nam ở đây đều trở thành một sứ giả văn hóa, lan tỏa hình ảnh Việt Nam vừa truyền thống, vừa hiện đại, từ đó hòa vào dòng chảy tri thức chung của thế giới”, Linh nói thêm.
Trần Phương Thảo Linh, sinh viên Viện Kinh tế và quản lý, nhận định Thanh Hoa ngoài thực tế không có áp lực học thuật “khắc nghiệt” như hình ảnh thường thấy trong phim ảnh. Dù vậy cô cũng thẳng thắn cho rằng các sinh viên “rất chăm chỉ, ý thức tự học rất mạnh và tính cạnh tranh cũng rất cao”. “Điều tôi ấn tượng nhất là tinh thần trách nhiệm và mục tiêu rõ ràng của các bạn đang học tại đây”, Linh nói.
Nữ sinh kể rằng trong xã hội Trung Quốc, Thanh Hoa có danh tiếng hàng đầu, thường được xem là biểu tượng của đỉnh cao học thuật lẫn thành công. Với người Trung Quốc, việc vào được trường không chỉ là thành tích của cá nhân học sinh mà còn là niềm tự hào với cả địa phương và dòng họ. “Mọi người đều có sự tôn trọng đặc biệt với sinh viên Thanh Hoa, như khi ra đường tôi cũng từng được những người lớn tuổi khen ngợi”, Linh bày tỏ.
Theo tin từ Thanh Hoa, hiện có 81 người Việt Nam đang học tập và nghiên cứu tại ĐH này. Trường cũng đang có quan hệ đối tác với 5 ĐH Việt Nam.
Theo Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, nghiên cứu về thực trạng tham gia thể thao của trẻ em gái cấp THCS ở độ tuổi 11-15, thực hiện theo cách tiếp cận đa nguồn kết hợp tổng quan chính sách, khảo sát trực tuyến, khảo sát trực tiếp tại một số trường THCS, tọa đàm, phỏng vấn sâu và tham vấn các bên liên quan.
Theo thông tin từ hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy sự tham gia thể thao của trẻ em gái cấp THCS tại Việt Nam" do Viện Khoa học giáo dục Việt Nam chủ trì ngày 18-6, một khảo sát trực tuyến được tiến hành với 524.674 người tại 34 tỉnh/thành.
Kết quả cho thấy mặc dù Việt Nam đã có nền tảng chính sách về giáo dục thể chất, thể thao trường học, quyền trẻ em và bình đẳng giới, nhưng cơ chế và nguồn lực thúc đẩy sự tham gia thể thao của học sinh nữ còn chưa rõ nét.
Tỉ lệ học sinh nữ tham gia vận động, luyện tập hoặc chơi thể thao ngoài giờ học ở trường đạt 52,36%, thấp hơn học sinh nam 17,55 điểm phần trăm.
Chỉ 20,80% học sinh nữ đạt từ 1 giờ vận động/ngày trở lên. Học sinh nữ không phải là nhóm "không thích thể thao", nhưng mức thực sự đam mê chưa cao. Các em chủ yếu tham gia vì sức khỏe, vóc dáng, giảm căng thẳng và phát triển kỹ năng.
Các rào cản nổi bật gồm: ít lựa chọn môn thể thao phù hợp, giờ học còn đơn điệu, thiếu tự tin, sợ bị chê cười, lo ngại chấn thương, ảnh hưởng của chu kỳ kinh nguyệt và e ngại khi luyện tập cùng bạn nam.
"Những phát hiện này cho thấy cần tạo môi trường vận động an toàn, hòa nhập, tôn trọng lựa chọn, giảm áp lực thành tích và giúp học sinh nữ duy trì thói quen thể thao lâu dài. Vì giai đoạn từ 11 đến 15 tuổi ở trẻ em gái được xem là thời điểm then chốt khi những thay đổi nhạy cảm về tâm sinh lý, áp lực học tập, định kiến giới và sự thiếu tự tin có thể khiến nhiều em dần rời xa các hoạt động thể chất và thể thao", nhóm nghiên cứu nhận định.
Dự án "Phát triển giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường phổ thông ở Việt Nam", nhằm tìm hiểu sâu hơn về thực trạng tham gia thể thao của học sinh nữ THCS và đề xuất các giải pháp giúp các em có thêm cơ hội vận động trong môi trường an toàn, tích cực và phù hợp với nhu cầu của lứa tuổi được triển khai với sự hợp tác của Viện Khoa học giáo dục Việt Nam và Công ty cổ phần Danson Solutions cùng sự hỗ trợ của Nike Việt Nam.
Ngoài nghiên cứu thực trạng, đề xuất giải pháp, dự án đã tổ chức đợt tập huấn "Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức hoạt động thể thao cho trẻ em gái lứa tuổi 11-15" tại Hà Nội cho các chuyên gia và giáo viên cốt cán.
Nội dung tập huấn nhằm thiết kế hoạt động vận động thân thiện, tăng lựa chọn, kết nối và khích lệ sự thử sức.
Tiếp đó, chuỗi ngày hội "Nữ sinh năng động" theo mô hình "Ngày hội thể thao thân thiện" được triển khai tại 6 trường THCS ở Ninh Bình, thành phố Huế và Cần Thơ. Dữ liệu thực địa ghi nhận 1.279/1.593 học sinh nữ tham gia, đạt tỉ lệ trung bình 80,5%; hơn 5.000 học sinh được tiếp cận thông qua hoạt động vận động, trò chơi đồng đội, tọa đàm và phỏng vấn.
Kết quả bước đầu cho thấy khi hoạt động được thiết kế vui, đa dạng, ít áp lực và có cơ chế khích lệ phù hợp, học sinh nữ có thể tham gia tích cực hơn, qua đó gợi mở các mô hình thể thao học đường hòa nhập và bền vững hơn cho trẻ em gái.
GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, nhấn mạnh: "Hoạt động thể chất và thể thao có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em, đặc biệt ở lứa tuổi THCS, giai đoạn các em đang trải qua nhiều thay đổi về thể chất, tâm lý và quan hệ xã hội.
Đối với học sinh nữ, việc duy trì thói quen vận động không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe thể chất mà còn hỗ trợ sức khỏe tinh thần, sự tự tin, khả năng hợp tác trong môi trường học đường.
Nghiên cứu này giúp nhận diện rõ hơn những rào cản đang làm hạn chế sự tham gia thể thao của trẻ em gái, đồng thời cung cấp bằng chứng thực tiễn để nhà trường, gia đình và các bên liên quan thiết kế các giải pháp phù hợp hơn.
Thông tin do Cơ quan Giáo dục New Zealand công bố ngày 6/4, sau chuyến thăm của 8 Học viện Kinh doanh, Công nghệ và Kỹ thuật nước này ở Việt Nam vào tuần trước.
Cụ thể, khối học viện công New Zealand sẽ xét tuyển thẳng học sinh tốt nghiệp THPT với điểm trung bình lớp 12 từ 7.0 trở lên ở ít nhất 4 môn liên quan đến ngành học. Trước đây, các em phải học xong năm thứ nhất đại học tại Việt Nam mới đủ điều kiện.
Song song, các học viện công cấp học bổng trị giá 3.000-5.000 NZD (45-75 triệu đồng) cho những sinh viên đạt yêu cầu đầu vào và được nhận thư mời nhập học. Trong khi đó, nhóm học viện tư đưa ra các suất học bổng cho bậc cử nhân và thạc sĩ, từ 3.000 NZD tới 25-35% học phí.
Học phí với sinh viên quốc tế tại các học viện New Zealand hiện dao động 25.000-30.000 NZD mỗi năm (375 - 450 triệu đồng).
Tại New Zealand, hệ thống học viện ứng dụng là một trong những mô hình đào tạo quan trọng, có nhiều bậc học, từ chứng chỉ nghề, cao đẳng đến cử nhân và thạc sĩ.
Các học viện này tập trung vào nhóm ngành ứng dụng như kinh tế - kinh doanh, quản lý nhà hàng - khách sạn - du lịch, chăm sóc sức khỏe, kỹ thuật và công nghệ thông tin, thiết kế sáng tạo, giảng dạy và công tác xã hội, đáp ứng những ngành, nghề đang thiếu hụt lao động tại New Zealand.
Ông Ben Burrowes, Giám đốc khu vực châu Á của ENZ, nhìn nhận ngày càng nhiều học sinh và sinh viên Việt Nam quan tâm đến các chương trình đào tạo theo hướng ứng dụng tại New Zealand, nhờ mức học phí phải chăng kèm các quyền lợi làm việc trong khi học và sau tốt nghiệp.
Du học sinh bậc đại học và thạc sĩ hiện được làm thêm tối đa 25 giờ/tuần trong các kỳ học và toàn thời gian trong kỳ nghỉ. Sau tốt nghiệp, họ được ở lại New Zealand 3 năm để tích lũy kinh nghiệm làm việc.
Còn nhóm hoàn thành chứng chỉ nghề (Level 5-7) được ở lại làm việc tối đa 6 tháng, từ đó tìm cơ hội chuyển đổi sang dạng visa Làm việc do người sử dụng lao động bảo lãnh (Accredited Employer Work Visa), theo quy định mới của Cục Di trú New Zealand.
Trong suốt 133 năm, Đại học Princeton luôn tự hào về "Bộ quy tắc danh dự" đặc biệt: các kỳ thi không hề có giám thị, diễn ra hoàn toàn dựa trên cam kết không gian lận của sinh viên.
Kỷ nguyên đó đã kết thúc vào đầu tuần này, khi các giảng viên cùng bỏ phiếu để khôi phục quy định tổ chức thi có giám thị, bắt đầu từ kỳ hè tới, đảo ngược chính sách được thiết lập từ năm 1893.
Theo Giáo sư Michael Gordin, Hiệu trưởng trường thành viên của Princeton, thay đổi được đưa ra sau khi một lượng lớn sinh viên và giảng viên bày tỏ lo ngại rằng tình trạng gian lận đang trở nên phổ biến.
Ông Gordin nhấn mạnh AI khiến sinh viên dễ gian lận hơn nhưng lại khó bị phát hiện hơn. Bên cạnh đó, sinh viên thường ngại tố cáo bạn học vì sợ bị "tấn công" trên mạng xã hội. Những người báo cáo thường chọn ẩn danh, gây khó khăn cho quá trình điều tra của trường.
Trước đó, Princeton là một trong số ít đại học cho phép sinh viên làm bài thi mà không cần giáo viên túc trực. Dù thay đổi quy định, sinh viên vẫn phải viết lời thề không vi phạm "Bộ quy tắc danh dự" trong kỳ thi.
Việc tổ chức thi dựa hoàn toàn vào sự trung thực của sinh viên đã ăn sâu vào văn hóa của Princeton, là niềm tự hào lâu đời của trường. Theo tờ báo sinh viên của Princeton, truyền thống bắt đầu từ chính sinh viên, khi họ kiến nghị bãi bỏ giám thị trong phòng thi.
Nadia Makuc, sinh viên năm cuối kiêm chủ tịch Ủy ban Danh dự của Princeton, cho biết đa số ủng hộ quy định mới vì được trút bỏ áp lực phải "theo dõi" bạn học. Trong năm qua, ủy ban tiếp nhận khoảng 60 trường hợp vi phạm, nhưng cô tin rằng phần lớn kẻ gian lận vẫn nằm trong bóng tối.
"Nếu thi trên máy tính, người ta chỉ cần chuyển tab. Nếu thi trên giấy, họ có thể lén dùng điện thoại dưới gầm bàn hoặc vào nhà vệ sinh để tra cứu", Makuc nói.
Một cuộc khảo sát với hơn 500 sinh viên năm cuối vào năm ngoái cho thấy 30% thừa nhận từng gian lận trong bài tập hoặc bài thi. Gần một nửa biết về các hành vi vi phạm quy tắc danh dự, nhưng chưa đầy 1% chọn báo cáo.
Động thái của Princeton cho thấy thách thức khổng lồ mà các đại học đang đối mặt khi các công cụ AI tạo sinh phổ biến. Christian Moriarty, giáo sư môn Đạo đức và luật tại Đại học St. Petersburg, nói khoảng 1/3 sinh viên thừa nhận dùng AI để hoàn thành toàn bộ bài tập, theo các nghiên cứu trên toàn quốc.
Để đối phó, giảng viên khắp nước Mỹ đang quay lại với các phương pháp truyền thống như thi vấn đáp, viết giấy tay hoặc dùng phần mềm quét AI. Ngược lại, sinh viên cũng bắt đầu dùng chính các phần mềm này để "kiểm tra ngược" bài luận của mình trước khi nộp nhằm qua mặt giáo viên.
Theo ông Moriarty, tâm lý "ai cũng gian lận" khiến sinh viên cảm thấy việc này là chấp nhận được, thậm chí là bắt buộc để có thể cạnh tranh. Vòng xoáy này đang đe dọa trực tiếp đến giá trị của bằng cấp và nền tảng của giáo dục đại học.
"Thứ chúng ta đang đánh cược không chỉ là cái hồn của giáo dục, mà còn là khả năng tư duy phản biện thực sự của con người. Liệu bạn có muốn khám một bác sĩ từng dùng AI suốt thời trường y, hay thuê một luật sư từng dùng AI để vượt qua kỳ thi sát hạch?", ông Moriarty đặt câu hỏi.
Đại học Princeton hiện đứng thứ nhất Mỹ theo xếp hạng của U.S.News, nằm trong nhóm Ivy League danh giá của nước này. Trường hiện có khoảng 5.800 sinh viên, với tỷ lệ chấp thuận chỉ 4-5%.
