Cục diện xung đột Trung Đông trở nên khó đoán khi vấn đề đi lại qua eo biển Hormuz và đàm phán Mỹ – Iran liên tục có biến chuyển. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18.4 tuyên bố các bên đã có những cuộc trao đổi rất tốt và cho rằng một thỏa thuận đang rất gần. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, người đồng thời là trưởng đoàn đàm phán Iran, lưu ý vẫn còn những khác biệt lớn giữa Washington và Tehran. Hạn chót lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ – Iran sẽ kết thúc vào ngày 22.4, nhưng dấu hiệu đạt được bước tiến ngoại giao đến nay vẫn tương đối mơ hồ. Trong khi đó, mâu thuẫn lại leo thang xoay quanh việc kiểm soát eo biển Hormuz.
CNN ngày 19.4 đưa tin ông Trump đã cảnh báo Iran “không nên tống tiền Mỹ”, khi thay đổi lập trường liên tục về Hormuz. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17.4 thông báo mở cửa eo biển này, thế nhưng chỉ sau đó một ngày Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) lại tuyên bố phong tỏa Hormuz, với lý do Mỹ không từ bỏ lệnh phong tỏa các cảng Iran. Reuters đưa tin lực lượng Iran còn nổ súng chặn 2 tàu Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz, vụ việc khiến New Delhi triệu tập Đại sứ Iran tại Ấn Độ và bày tỏ quan ngại sâu sắc.
Giáo sư Simon Mabon (Đại học Lancaster, Anh) nhận định với Al Jazeera hôm 18.4 rằng có 2 vấn đề đáng lưu tâm hiện nay. Thứ nhất, ông đặt vấn đề việc Iran nhanh chóng thay đổi lập trường về Hormuz đang là toan tính chiến lược của Tehran, hay phản ánh sự mâu thuẫn trong cấu trúc quyền lực vốn phức tạp ở nước này, khi hành động của lực lượng vũ trang nhiều lần khác với các tuyên bố ngoại giao.
Thực tế là bài đăng của ông Araghchi trên mạng xã hội về thông báo mở cửa Hormuz bị chính truyền thông Iran nói là không rõ ràng, dễ bị hiểu lầm là Tehran đã nhượng bộ với Mỹ. Thứ hai, việc có 2 thế lực đang phong tỏa Hormuz nhằm cạnh tranh ảnh hưởng khiến giao thông ở eo biển này càng thêm khó khăn. “Đi kèm với những điều không chắc chắn, áp lực từ thỏa thuận ngừng bắn, tất cả đang tạo nên một thời điểm cực kỳ bấp bênh”, ông Mabon nhận định.
Đến nay, cả Iran và Mỹ đã nêu ra lập trường và vạch những “lằn ranh đỏ” đối với đàm phán, đặc biệt về chương trình hạt nhân của Tehran. Song, một yếu tố khác khiến đàm phán bế tắc, ngoài những bất đồng, còn là tâm lý của mỗi bên đều cho rằng họ đang nắm ưu thế. Theo bài phân tích trên Foreign Affairs, Iran có những cơ sở để gây sức ép ngoại giao. Họ vẫn trụ vững sau các đợt tấn công của liên quân Mỹ – Israel, kéo cuộc xung đột bước sang tuần thứ 8 mà vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc. Tehran cũng có lợi thế địa lý để đưa ra yêu sách về eo biển Hormuz.
Về phía Mỹ, Washington có thể viện dẫn rằng họ đã gây ra thiệt hại to lớn đối với bộ máy an ninh và quân sự của Iran. Mỹ cũng kỳ vọng lệnh phong tỏa sẽ bóp nghẹt hoạt động thương mại và gây thêm tổn thất kinh tế cho Iran. Theo Foreign Affairs, hai bên cần chấp nhận thực tế rằng mỗi bên đều có những lá bài kéo dài xung đột, và nếu hướng tới giải pháp hòa bình thì cần từ bỏ những yêu sách nhằm thu về “lợi ích tối đa”.
Thay vào đó, Mỹ và Iran có thể gia hạn ngừng bắn để tạo thời gian điều chỉnh yêu cầu trong đàm phán hạt nhân, đồng thời thiết lập các hành lang an toàn để di chuyển ở Hormuz. Giới quan sát cho rằng việc hai bên đang đối thoại cho thấy vẫn còn một lối thoát, dù còn nhiều thách thức.
Thị trưởng Moscow Sergey Sobyanin tuyên bố quân đội Ukraine đã phóng hàng loạt máy bay không người lái (UAV) về phía Moscow vào rạng sáng nay 26/6, trong bối cảnh Kiev tiếp tục tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào thủ đô của Nga.
Theo ông Sobyanin, tính đến 5h45 giờ địa phương, ít nhất 39 máy bay không người lái đã bị bắn hạ khi đang tiếp cận thủ đô Moscow. Đợt máy bay không người lái đầu tiên bắt đầu một giờ trước đó, vào khoảng 2h30.
Hiện chưa có thông tin về việc có mục tiêu nào bị tấn công hay không. Các đội cứu hộ đang đánh giá thiệt hại do mảnh vỡ máy bay không người lái gây ra.
Các cuộc tấn công mới nhất nhằm vào Moscow diễn ra chỉ một tuần sau đợt tấn công bằng máy bay không người lái quy mô lớn nhất của Ukraine vào thủ đô của Nga kể từ đầu xung đột, với thiệt hại lớn tại nhà máy lọc dầu Moscow.
Reuters dẫn nguồn tin cho biết nhà máy lọc dầu lớn nhất của Moscow khó có thể hoạt động trở lại trong năm nay sau khi bị hư hại nặng nề.
Ukraine ngày càng triển khai nhiều máy bay không người lái tự sản xuất để tấn công các mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga, đặc biệt là các cơ sở liên quan đến lọc dầu, hậu cần và sản xuất quốc phòng.
Trong bài phát biểu trực tuyến hôm 24/6, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố ông đã "chỉ thị cho các cơ quan tình báo và quân đội hành động phủ đầu chống lại các cơ sở mà Nga sử dụng để mở rộng hoạt động quân sự của họ”.
Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Ukraine mở rộng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng nhằm gây sức ép buộc Moscow ngồi vào bàn đàm phán.
Vào cuối tuần qua, quân đội Ukraine đã thực hiện một loạt cuộc tấn công mạnh vào các mục tiêu quân sự của Nga tại bán đảo Crimea. Các mục tiêu bao gồm các trạm phân phối ga, cảng dầu, hệ thống phòng không và cơ sở hạ tầng hậu cần.
Ngoài ra, Kiev cũng thực hiện các cuộc tấn công thường xuyên vào ngành nhiên liệu và năng lượng của Nga.
Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ thị cho chính phủ và Bộ Quốc phòng Nga thực hiện các biện pháp nhằm giảm thiểu về mức bằng không hậu quả từ các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng.
"Chúng ta có thể thấy rằng khi tình hình tại mặt trận đang xấu đi nhanh chóng đối với Ukraine và khi đối phương mất dần lãnh thổ này đến lãnh thổ khác, họ đã áp dụng chiến thuật tấn công vào các cơ sở hạ tầng của chúng ta. Họ đang cố gắng làm gián đoạn nguồn cung cấp năng lượng và gây ảnh hưởng đến mùa du lịch", Tổng thống Putin phát biểu tại một cuộc họp trực tuyến ngày 23/6.
Tổng thống Zelensky dẫn thông tin tình báo quân sự cho biết Nga đang biến Moscow thành một "pháo đài" phòng không kiên cố, khi thủ đô của Nga được các hệ thống tên lửa tiên tiến nhất bảo vệ.
Theo ông Zelensky, các hệ thống phòng không S-400 và S-500, với sự hỗ trợ của các hệ thống phòng không Pantsir, đã được triển khai xung quanh khu vực Moscow để bảo vệ thành phố khỏi các mối đe dọa trên không.
Ông Zelensky cho biết Nga đang tập trung thêm các hệ thống phòng không về phía thủ đô Moscow, vùng Valdai, khu vực có nơi ở của các lãnh đạo cao nhất của Nga, và cây cầu bắc qua eo biển Kerch nối bán đảo Crimea và đất liền Nga. Điều này đồng nghĩa với việc Nga phải cắt giảm các hệ thống phòng không ở các hướng khác.
Ba nghị sĩ Nghị viện châu Âu (EP) gồm Lara Wolters, Niels Fuglsang và Barry Andrews từ ba nước Hà Lan, Đan Mạch và Ireland ngày 8/7 đã vận động các đồng nghiệp ký vào thư kiến nghị FIFA điều tra các hành động dẫn đến quyết định hủy án treo giò của tiền đạo đội tuyển Mỹ Folarin Balogun cũng như vai trò của Chủ tịch Gianni Infantino.
Trong thư, các nghị sĩ kêu gọi 27 liên đoàn bóng đá thuộc Liên minh châu Âu (EU) cùng đề nghị FIFA xem xét quy trình ra quyết định trong sự việc Balogun được FIFA đình chỉ án treo giò để được ra sân trong trận gặp tuyển Bỉ hôm 6/7, dù tiền đạo này đã nhận một thẻ đỏ trong trận đấu trước đó.
Sau một ngày vận động, lá thư nhận được 72 chữ ký của các nghị sĩ đến từ sáu nhóm chính trị trong EP, trở thành kiến nghị nhận được mức ủng hộ cao nhất trong những văn bản mà các thành viên EP gửi đến FIFA thời gian qua.
Trước đó, một thư ngỏ do 50 nghị sĩ EP ký đã đề nghị điều tra ông Infantino vì nghi vi phạm quy định về trung lập chính trị khi trao Giải thưởng Hòa bình FIFA cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong khi một thư khác với 44 chữ ký phản đối quyết định cho phép các đội tuyển Nga tham dự World Cup U-15 vào tháng 10.
"Rất ít chủ đề tại nghị trường có thể nhận được mức ủng hộ từ nhiều nhóm chính trị đến vậy", Andrews nhận định. EP hiện có tổng cộng 720 nghị sĩ đến từ các quốc gia thành viên EU.
Liên đoàn bóng đá của 27 quốc gia thành viên EU chưa lên tiếng về thư kiến nghị này. FIFA cũng chưa phản hồi yêu cầu bình luận, nhưng ông Infantino trước đó khẳng định ông không tác động tới quyết định của Ủy ban Kỷ luật FIFA và cơ quan này hoạt động hoàn toàn độc lập.
Tuy nhiên, trong thư kiến nghị, các nghị sĩ EP lập luận rằng nếu FIFA yêu cầu các liên đoàn thành viên tuân thủ bộ quy tắc đạo đức của tổ chức, thì chính các liên đoàn cũng có nghĩa vụ yêu cầu các quan chức cấp cao của FIFA chịu trách nhiệm nếu có dấu hiệu vi phạm quy định về tính trung lập chính trị.
"Quyết định của FIFA về việc thay đổi quy định treo giò vì thẻ đỏ ngay giữa giải đấu là điều đáng xấu hổ và bóp méo công lý", Andrews, một trong ba nghị sĩ khởi xướng thư kiến nghị, cho biết. "Một lần nữa, chúng ta lại chứng kiến ông Infantino và FIFA khuất phục trước yêu cầu từ chính quyền Tổng thống Trump".
Do FIFA là tổ chức độc lập, họ hoàn toàn có quyền từ chối yêu cầu điều tra từ các nghị sĩ EP. Ủy ban Đạo đức FIFA là cơ quan nội bộ độc lập duy nhất có thẩm quyền để điều tra, đình chỉ chức vụ hoặc kỷ luật Chủ tịch Infantino nếu có bằng chứng ông vi phạm quy tắc trung lập.
Dù vậy, việc 72 nghị sĩ EP cùng ký vào thư kiến nghị có thể tạo nên sức ép chính trị để các liên đoàn bóng đá châu Âu hành động quyết liệt hơn trong sự việc.
Tổng thống Trump hôm 5/7 thừa nhận đã gọi ba cuộc điện thoại trao đổi với ông Infantino sau khi Balogun nhận thẻ đỏ ở vòng 1/16. "Tôi không biết thẻ đỏ trong bóng đá nghĩa là gì, cho đến khi phát hiện ra cầu thủ bị rút thẻ sẽ bị treo giò", ông Trump nói.
Ông cho rằng quyết định truất quyền thi đấu với Balogun là không công bằng, đề nghị FIFA xem xét lại quyết định của trọng tài, nhưng khẳng định không trực tiếp yêu cầu tổ chức này phải làm gì.
Hãng AFP ngày 10.7 đưa tin Ukraine mở cuộc điều tra hình sự sau khi đám đông ở thành phố Lviv phía tây nước này bao vây và lật một chiếc xe tuyển quân.
Vụ việc đã gây ra phản ứng dữ dội từ các quan chức cấp cao của Ukraine, bao gồm cả Tổng thống Volodymyr Zelensky, người gọi đó là "một câu chuyện rất tồi tệ".
Ukraine đã chứng kiến sự gia tăng các vụ đụng độ giữa người dân và quân cảnh phụ trách tuyển binh kể từ khi nổ ra xung đột với Nga. Chính quyền ghi nhận hơn 100 vụ việc chỉ riêng trong năm nay.
Vụ việc mới nhất bùng phát sau khi các sĩ quan bắt giữ một người bị nghi ngờ trốn nghĩa vụ quân sự và đưa đến một trung tâm tuyển quân.
"Cơ quan công tố Ukraine cho biết đã khởi động cuộc điều tra về vụ việc xảy ra ở Lviv liên quan các binh sĩ thuộc lực lượng vũ trang Ukraine, cảnh sát và khoảng 200 thường dân", theo Văn phòng Công tố Ukraine.
Các cơ quan thực thi pháp luật đã nhanh chóng tìm ra nghi phạm. "Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) và cảnh sát quốc gia trong vòng 24 giờ đã xác định và bắt giữ tại Lviv một người đàn ông bị tình nghi đánh một sĩ quan cảnh sát vào ngày 8.7", SBU cho biết.
Các video được đăng tải trên mạng xã hội cho thấy đám đông bao vây và tấn công một chiếc xe ở Lviv vào tối 8.7 và dùng điện thoại quay phim. Theo các công tố viên, một sĩ quan cảnh sát đến để trấn an đám đông sau đó đã bị tấn công.
Thị trưởng Lviv Andriy Sadovy sau đó kêu gọi người dân hướng sự tức giận của họ vào Nga chứ không phải quân đội.
Việc động viên nhập ngũ bắt buộc đối với nam giới từ 25 tuổi trở lên là một vấn đề rất nhạy cảm ở Ukraine, với nhiều ý kiến trái chiều về việc ai nên được gọi nhập ngũ và nhập ngũ như thế nào.
Bạo lực nhằm vào các sĩ quan tuyển quân gần như không xảy ra vào đầu cuộc chiến, nhưng đã gia tăng trong những năm gần đây khi xung đột kéo dài và sự mệt mỏi lan rộng trong dân chúng.
Cảnh sát chỉ ghi nhận 5 trường hợp tấn công nhằm vào các sĩ quan tuyển quân trong năm 2022, trong khi con số năm ngoái lên tới 341, theo Hãng tin Interfax-Ukraine.
Tháng trước, Bộ Quốc phòng Ukraine đã công bố các hợp đồng phục vụ quân đội linh hoạt hơn cho lính nghĩa vụ, trong bối cảnh dư luận chỉ trích hệ thống nghĩa vụ quân sự vô thời hạn hiện hành.
