Cô Ba chủ trọ hay càu nhàu về cái đồng hồ điện quay tít mù. Đám sinh viên, công nhân mướn phòng thì xót xa từng ngàn bạc lẻ.
Tháng 4 năm 2009, Sài Gòn – TP.HCM đón chuyến công tác xa nhà đầu tiên của tôi bằng cái nóng hầm hập.
Giữa chảo lửa ban trưa ấy, tiếng lách cách của móng trèo sắt va vào trụ bê tông vang lên. Anh thợ điện áo cam đu mình trên cột. Nắng 39 độ C táp thẳng vào gáy, dội xuống lớp mũ bảo hộ. Mồ hôi vạch thành dòng trên mặt, ướt sũng mảng lưng áo. Anh bám lấy bó dây, cặm cụi gỡ từng mối nối. Mùi mồ hôi chua nồng quyện mùi nhựa đường. Ngoài đầu hẻm, nhịp đô thị vẫn cuồn cuộn trôi. Mặc kệ người thợ điện vắt vẻo trên cao cùng mớ dây nhợ chằng chịt.
5 năm sau, tôi trở lại. Mùi cà phê sữa đá lanh canh góc vỉa hè. Ngước lên, khung trời bỗng nhẹ bẫng. Những búi tơ vò đen kịt bốc hơi đâu mất. Chú Tư xe ôm cười khà khà: “Mấy chả điện lực dạo này mần ăn ngọt xớt. Đứt chì, chớp tắt gì, a lô tiếng là xe trờ tới. Rẹt rẹt năm mười phút lại sáng trưng”.
Cuối năm 2022, tôi tham gia sự kiện trao giải cuộc thi của một tờ báo. Sài Gòn gượng dậy sau bạo bệnh. Mùi thuốc sát trùng vẫn lẩn khuất đâu đó dưới lớp khẩu trang. Đêm lạnh. Tô hủ tiếu gõ bốc khói. Chị bán hàng khơi bếp than. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt chằng chịt nếp nhăn. Chị kể về những đêm thành phố nín thở. Tiếng còi cấp cứu xé tai. Màu áo cam bị nuốt chửng dưới lớp đồ bảo hộ trắng toát, kín bưng. Thợ điện ướt sũng. Mồ hôi ứ đầy trong ủng cao su. Họ kéo lê cuộn cáp nặng trịch, rạp người trên nền đất, cắn răng làm xuyên đêm để kéo điện vào bệnh viện dã chiến.
Cuối năm 2024. Phố xá rực rỡ. Đô thị thông minh cựa mình. Đi ngang xóm trọ năm xưa, tôi khựng lại. Cô Ba giờ lụ khụ. Tay run run rà ngón tay trên màn hình điện thoại, chìa ra cái biên lai điện tử. Tiền điện nay tính đúng giá nhà nước, rót thẳng vào app sinh viên mướn phòng.
Câu chuyện cái biên lai kéo tôi lách mình sâu hơn vào một xóm trọ ở Bình Tân. Gặp chị quét rác thâm quầng mắt. Gặp anh thợ hồ quê miền Tây, tay nứt nẻ cáu bẩn nhào vữa. Chút tiền còm cõi chắt bóp hằng tháng từng bị bóp nghẹt bởi một thứ ám ảnh vô hình: Đồng hồ điện. Bốn ngàn, năm ngàn một ký điện. Dân ngụ cư chỉ biết cắn răng chịu đựng.
Rồi màu áo cam xuất hiện. Không chỉ bám trụ trên cột cao, họ luồn lách vào từng con hẻm. Gõ cửa từng nhà trọ. Kiên nhẫn hướng dẫn chủ nhà làm thủ tục, yêu cầu thu đúng giá điện nhà nước cho người nghèo. Bằng cái lý, cái tình, họ dần gỡ bỏ đi thứ định mức bóc lột tồn tại bao năm ròng rã.
Sự tận tâm của những chiến sĩ áo cam không chỉ duy trì nguồn điện thắp sáng cho phố phường, mà còn nâng đỡ và chia sẻ với bao phận người nghèo khó. Từ những chuyến xe rong bán đồ ăn đêm, đến những công tơ điện được tính đúng giá của nhà nước trong những căn phòng trọ lợp mái tôn chật hẹp.
Rời Bình Tân, tôi tấp vô quán cà phê lề đường. Góc bàn xộc xệch, ba người thợ áo cam ùa vào. Tôi chủ động bắt chuyện. Sau dăm câu làm quen, biết tôi là người làm báo, một anh thợ trạc tứ tuần tâm sự: “Làm cái nghề này, tai phải điếc một nửa chú em à. Vừa xong, cúp điện đột xuất để cắt con diều xẹt lửa trên đường dây. Dưới xóm trọ, thiên hạ ùa ra. Đù má đù cha chửi văng miểng. Nóng mà. Trẻ con khóc óe óe. Mình lơ lửng trên cao, nghe réo tên ba đời nhà mình ra chửi, ruột gan xót xa!”.
Anh ngừng lại. Cầm ly đen đá tu cái ực. Yết hầu chạy lên chạy xuống.
“Rồi điện sáng chớ sao!” – cậu trẻ tuổi ngồi cạnh cười phá lên. “Bụp một phát. Nguyên xóm sáng trưng. Tiếng quạt máy vù vù, tiếng tivi réo lên. Tiếng chửi tắt ngấm. Lúc đang thu đồ nghề, mồ hôi mẹ, mồ hôi con nhỏ ròng ròng ướt nhẹp cái lai quần. Cái bà hồi nãy chửi hăng nhất xóm bưng ra ba ly nước cam đá lạnh. Một sự bù trừ ngang phè, sòng phẳng, ngọt lịm của đất phương Nam”.
Tôi ngước nhìn về phía trạm biến áp chéo góc ngã tư. Rè rè… Tiếng cánh quạt xé gió. Hình ảnh người thợ điện lấm lem đu cột năm nào không còn. Thay vào đó là màu áo cam đứng dưới đất, dán mắt vào màn hình điều khiển. Chiếc flycam gắn camera ảnh nhiệt bay vút lên, dò từng điểm nóng trên lưới điện. Chính xác. Lạnh lùng. Ánh sáng xanh hắt lên khuôn mặt người kỹ sư. Nhưng ánh mắt thì vẫn rặt một vẻ chân chất. Bắt gặp cái nhìn của tôi, anh nhoẻn miệng cười. Cái cười sảng khoái, không lẫn đi đâu được của dân lục tỉnh.
“Lớp vỏ” thành phố thay màu. Công nghệ trùm lên những trụ điện vô tri. Mạng lưới ngầm chạy tít tắp dưới lớp bê tông rải nhựa. Nói về ngành điện TP.HCM, không phải nhắc đến những thuật toán với băng tần. Ánh sáng của TP.HCM không đo bằng kilowatt giờ. Cũng chẳng có máy móc tân tiến nào đọc được vệt mồ hôi rớt xuống hẻm sâu…
Bởi ánh sáng ấy vẫn thoảng mùi mồ hôi của những người thợ mặc áo cam. Mạch máu thắp sáng thành phố này vẫn chảy bằng một nhịp đập duy nhất: sự tận hiến vô hình.
Ngày 22.5, một lãnh đạo UBND xã Dray Bhăng (Đắk Lắk) cho biết cơ sở liên quan đến bãi tập kết nguyên liệu phục vụ hoạt động ủ vi sinh, sản xuất phân bón lộ thiên gây ô nhiễm môi trường và đời sống người dân đang tìm kiếm địa điểm mới để di dời trong thời gian tới.
Khoảng một tháng trở lại đây, cuộc sống sinh hoạt và canh tác của hàng chục hộ dân tại thôn 4 (xã Dray Bhăng, Đắk Lắk) bỗng chốc bị đảo lộn hoàn toàn. Theo phản ánh của người dân, nguồn cơn của sự bức xúc này bắt nguồn từ một bãi tập kết phục vụ sản xuất phân bón vi sinh nằm lộ thiên trong khuôn viên một công ty cà phê trên địa bàn.
Mỗi khi có gió lên, mùi hôi thối nồng nặc từ bãi nguyên liệu này lại bốc lên, xộc thẳng vào khu dân cư. Đáng sợ hơn, ô nhiễm không khí kéo theo nạn ruồi nhặng xuất hiện dày đặc với mật độ chưa từng có, bủa vây từng ngôi nhà, góc bếp.
Chị Lê Thị Kim Tân (32 tuổi, kinh doanh nước giải khát tại thôn 4) bức xúc kể lại: "Gia đình tôi sinh sống và buôn bán ở đây bao năm nay nhưng chưa bao giờ gặp tình trạng kinh khủng này. Có lúc khách đang ngồi uống nước, nghỉ ngơi, ruồi ở đâu cứ bay đến rào rào rồi bò thẳng vào ly cốc, ống hút khiến chúng tôi phải làm lại nước mới cho khách. Ruồi bay như ong vỡ tổ, bu bám khắp nơi, nằm chết đầy dưới sân nhà".
Không chỉ các hộ buôn bán mặt đường gặp họa, những người làm nông nghiệp xung quanh cũng khốn khổ không kém. Bà Bùi Thị Cẩm Vinh (53 tuổi) chia sẻ mỗi lần ra khu vườn sát bãi tập kết để làm cỏ, chăm cây, bà chỉ trụ được mươi mười lăm phút là phải tháo chạy vào nhà vì mùi phân hôi thối bốc lên không thể thở nổi.
Đáng lo ngại hơn, người dân địa phương đang vô cùng lo lắng cho sinh kế lâu dài. Mỗi khi trời đổ mưa lớn, dòng nước rỉ đen ngòm từ bãi phân bón và bã cà phê này lại chảy tràn xuống mương, thấm thẳng vào các tầng đất canh tác của các hộ dân xung quanh.
Ngày 21.4, UBND xã Dray Bhăng đã lập biên bản kiểm tra cơ sở sản xuất phân bón của Công ty TNHH đầu tư - phát triển H.P sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng phát sinh mùi hôi ảnh hưởng đến khu dân cư.
Theo biên bản kiểm tra, chủ cơ sở cam kết triển khai các biện pháp xử lý mùi bằng chế phẩm sinh học, men vi sinh hoặc giải pháp kỹ thuật phù hợp nhằm không để phát sinh mùi hôi thối ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.
Tiếp đó, ngày 24.4, UBND xã Dray Bhăng đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với chi nhánh Công ty TNHH đầu tư - phát triển H.P do chưa đăng ký đầy đủ nội dung môi trường liên quan đến loại chất thải, khối lượng chất thải phát sinh và phương án thu gom, quản lý chất thải của dự án.
Cơ sở này bị xử phạt 8 triệu đồng, đồng thời phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Đáng chú ý, ngày 13.5, UBND xã Dray Bhăng tiếp tục có văn bản yêu cầu chi nhánh Công ty TNHH đầu tư - phát triển H.P chấp hành các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất phân bón.
Theo đó, địa phương yêu cầu cơ sở khẩn trương khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường; chấm dứt ngay việc phơi nguyên liệu, phân bón và các hoạt động sản xuất gây phát tán mùi hôi ảnh hưởng đến khu dân cư; đồng thời không để nguyên liệu tồn đọng ngoài trời làm phát sinh mùi và nước rỉ.
UBND xã Dray Bhăng cũng yêu cầu cơ sở báo cáo kết quả thực hiện, khắc phục các tồn tại trong thời hạn 10 ngày kể từ khi nhận được văn bản.
Tuy nhiên, đến ngày 22.5, tại bãi tập kết của cơ sở này vẫn còn lượng lớn nguyên liệu phục vụ sản xuất phân vi sinh để ngoài trời, chưa được che chắn đầy đủ theo yêu cầu của chính quyền địa phương.
Thời điểm này khi vào "mùa Milky Way", dải ngân hà (còn gọi là Sông Ngân) lung linh huyền ảo trên bầu trời đêm thu hút nhiều người yêu thiên văn ghi lại những khoảnh tuyệt đẹp. Tại đặc khu Côn Đảo (TP.HCM), chụp ảnh cùng dải ngân hà bất ngờ thành "hot trend" không thể bỏ qua của nhiều người dân, du khách đến đây.
Vốn sống và làm việc ở TP.HCM, anh Trường cho biết đang có chuyến công tác dài ngày ở Côn Đảo. "Mình đến Côn Đảo đúng vào lúc chụp ảnh cùng dải ngân hà đang được mọi người quan tâm nhiều. Là người thích chụp ảnh thiên văn, bên cạnh công việc chính khi đến Côn Đảo, mình quyết định làm thêm "nghề tay trái" là thợ chụp ảnh cho mọi người với dải ngân hà để kiếm thêm thu nhập", anh chia sẻ
ẢNH: HHT TRAN (TRẦN HẢI HUY TRƯỜNG)
Anh Trường cho biết hơn 1 tháng qua, mỗi ngày anh đều khá đắt khách, phần lớn khách có nhu cầu chụp ảnh cùng dải ngân hà ở Côn Đảo của anh Trường là do một người bạn ở địa phương, cũng làm nghề thợ ảnh giới thiệu. Còn lại, nhiều khách vì ấn tượng với những hình ảnh của anh chụp được chia sẻ mà chủ động liên hệ qua mạng xã hội. Anh cho biết chỉ cần bỏ ra vài trăm ngàn, khách đã có thể sở hữu một bộ ảnh ưng ý
Việc chụp ảnh dải ngân hà theo anh Trường phải chụp khi trời về tối, ngoài ra còn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và sự ảnh hưởng của ánh trăng. Với những ngày trăng tròn hoặc gần đến trăng tròn, việc chụp ảnh cùng Milky Way là rất khó
Sau vụ ly chè 170.000 đồng gây ra nhiều ý kiến trái chiều trên mạng xã hội, quán chè C. trên đường Hùng Vương (phường Thuận Hóa, TP.Huế) tiếp tục thu hút sự chú ý của nhiều người. Tại đây, các món chè được bán với mức giá từ 17.000 đồng, trong khi món đắt nhất trong thực đơn là "chè mẹc" giá 110.000 đồng dành cho nhiều người ăn.
Theo ghi nhận, đây là quán chè gia đình truyền thống, có thâm niên lâu đời và là địa chỉ quen thuộc của nhiều người dân địa phương cũng như giới trẻ.
Theo quan sát, quán hoạt động nhộn nhịp với thực đơn được niêm yết công khai. Danh mục món ăn có mức giá dao động từ 17.000 đồng đến cao nhất là 110.000 đồng.
Đáng chú ý, khi phóng viên thử gọi món đắt nhất là "chè mẹc" giá 110.000 đồng, người bán đã từ chối phục vụ cho một người vì cho rằng định lượng này dành cho gia đình từ 5 người trở lên ăn mới hết. Một ly chè thập cẩm thông thường tại đây có giá bình dân là 17.000 đồng.
Cụ thể, với mức giá niêm yết thấp nhất là 17.000 đồng cho một ly chè thập cẩm thông thường, thực khách đã có một phần ăn khá đầy đặn. Qua quan sát trực tiếp, lượng chè trong các ly đơn lẻ này không hề ít. Chỉ cần khoảng 5 ly chè loại 17.000 đồng này đổ chung vào, dung tích sẽ hoàn toàn lấp đầy một chiếc ly nhựa loại lớn, mà quán này dùng để bán cho người mua với giá 163.000 đồng, bị phản ứng trước đó.
Giải thích về ly chè gây bão dư luận này, một người đàn ông là thành viên của gia đình chủ quán cho rằng mức giá đó là hợp lý. Theo người này, ly chè đó bao gồm rất nhiều loại chè khác nhau được dồn ép để đầy đặn vào một ly nhựa lớn. Giá thành tùy thuộc vào thành phần nguyên liệu mà khách hàng yêu cầu
Như Thanh Niên đã đưa tin, sự việc bắt nguồn vào tối ngày 2.5 khi một nhóm 3 người đến quán chè C. mua hàng, sau đó đăng tải hình ảnh ly chè giá 170.000 đồng lên mạng xã hội, làm dấy lên luồng dư luận trái chiều.
Ngay sau đó, UBND phường Thuận Hóa cũng đã nhanh chóng lập đoàn kiểm tra tại quán này. Làm việc với cơ quan chức năng, bà L.T.T.T (chủ quán) tường trình rằng thực khách đã yêu cầu lấy đầy đủ các món trong quán vào một ly nhựa lớn. Bà T. khẳng định đã thông báo trước về việc giá tiền sẽ cao và chỉ thực hiện múc chè sau khi khách đồng ý.
Theo chủ quán, ly chè này chứa hơn 20 loại nguyên liệu được tính tiền cộng dồn (dao động 5.000 – 12.000 đồng/món), tổng cộng là 163.000 đồng, cộng thêm 20.000 đồng cho một ly chè hạt lựu riêng và 10.000 đồng cho 5 ly nhựa kèm theo. Cơ quan chức năng xác nhận quán chè này có niêm yết giá công khai và chủ cơ sở cam kết không có hành vi "chặt chém".
Tuy nhiên, anh T.Đ.N (người đăng bài phản ánh) lại đưa ra những thông tin đối lập và không đồng tình với tường trình mà chủ quán đã đưa ra. Anh N. cho biết mình là người địa phương, đưa bạn từ Quảng Ninh đến mua chè nhưng cảm thấy bất ngờ và "hổ thẹn" vì mức giá quá cao so với lời anh quảng cáo.
Anh khẳng định phía quán chè không hề báo trước giá tiền từng món hay tổng giá 163.000 đồng cho ly chè thập cẩm lớn này. Thực khách này cũng phủ nhận việc yêu cầu 5 ly nhựa mà chỉ cần 2 ly đá để mang ra sân bay. Theo anh N., nếu được thông báo trước mức giá đắt đỏ như vậy, anh chắc chắn sẽ không mua hoặc chọn phương án tiết kiệm hơn như combo "chè mẹc" giá 110.000 đồng của quán. Hiện tại, những tranh cãi giữa người bán và người mua vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.
