Những xu hướng tưởng chừng riêng rẽ thực tế đang gặp nhau ở một điểm chung là tối ưu chi phí năng lượng, từ đó cũng đặt ra yêu cầu về sử dụng năng lượng tiết kiệm và bền vững.
Với anh Trần Văn Minh – tài xế xe công nghệ tại TP.HCM, quyết định chuyển từ xe xăng sang xe điện có lý do ban đầu rất trực diện: giảm chi phí.
Giảm chi phí đồng nghĩa lợi nhuận tăng lên. Bởi theo anh Minh, trước đây mỗi ngày anh tốn khoảng 120.000 đồng tiền xăng. Nhưng từ khi chuyển sang xe điện, chi phí sạc chỉ còn khoảng 30.000 – 40.000 đồng/ngày. Nếu chạy nhiều thì cũng không vượt quá 50.000 đồng.
Không chỉ tiết kiệm chi phí nhiên liệu, xe điện còn ít hỏng vặt, không cần thay dầu nhớt định kỳ. Với những người chạy xe cường độ cao, khoản chênh lệch từ tiền xăng hằng ngày, tiền thay dầu nhớt máy hằng tháng… sẽ tích lũy thành con số đáng kể mỗi tháng. “Chạy đều thì tiết kiệm được vài triệu đồng là bình thường”, anh cho biết.
Cạnh bên, đồng nghiệp anh Minh là anh Dương Công Hoàng cho biết lúc đầu cũng đắn đo nhất ở chuyện pin. Anh Hoàng là tài xế xe công nghệ, đã chạy xe điện được 4 năm nay.
Anh kể đã tìm hiểu qua sách báo cho tới trực tiếp nghe tư vấn của nhân viên hãng xe điện, từ đó biết nếu phải thay pin cho xe máy điện phải tốn cả chục triệu đồng. Tuy nhiên chạy rồi mới thấy chi phí đó nếu được chia nhỏ ra trong thời gian 6 – 8 năm, thậm chí 10 năm thì chưa hẳn đã lỗ.
Theo anh Hoàng, pin xe điện thường dùng được khoảng 6 – 8 năm, thậm chí lâu hơn nếu chạy giữ gìn. Không phải “hỏng là thay ngay” mà chỉ giảm dần quãng đường. Trong khi đó tiền xăng tiết kiệm được mỗi ngày khoảng 80.000 – 100.000 đồng, tính ra mỗi tháng dư ra 2 – 2,5 triệu đồng. “Mình chạy đều vài năm là tiền tiết kiệm đó đủ để lo chuyện pin rồi. Chưa kể xe điện ít hỏng vặt, không tốn dầu nhớt nên tổng chi phí vẫn nhẹ hơn”, anh Hoàng chia sẻ thêm. Cùng đó, anh khẳng định rằng nếu nhìn tổng thể thì chi phí pin không còn là rào cản quá lớn như nhiều người nghĩ.
Điểm đáng chú ý là chi phí vận hành của xe điện ổn định hơn so với xe xăng, ít chịu tác động từ biến động giá nhiên liệu. Điều này giúp người sử dụng, đặc biệt là tài xế công nghệ, dễ tính toán thu nhập và chủ động kế hoạch tài chính. Trong bối cảnh đô thị ngày càng siết tiêu chuẩn khí thải và khuyến khích phương tiện xanh, xe điện không còn chỉ là xu hướng mà đang dần trở thành lựa chọn thực dụng.
Xu hướng “điện hóa” đời sống ngày càng hiện hữu rõ nét thì bài toán tiếp theo là chi phí điện năng. Và đây là lúc điện mặt trời áp mái trở thành “mảnh ghép” quan trọng.
Cơ sở kinh doanh của ông Nguyễn Văn Hoàng (TP.HCM) từng phải chi hơn 32 triệu đồng tiền điện mỗi tháng do vận hành liên tục hệ thống máy lạnh công suất lớn. Sau khi đầu tư khoảng 550 triệu đồng lắp điện mặt trời kèm pin lưu trữ, chi phí điện giảm xuống còn 7,3 triệu đồng.
Ban ngày, hệ thống tận dụng ánh nắng để vận hành thiết bị và nạp điện vào pin. Buổi tối, đặc biệt trong khung giờ giá điện cao, điện từ hệ thống lưu trữ được sử dụng thay cho điện lưới. “Gần như mình chủ động hoàn toàn, mọi thứ điều khiển trên điện thoại”, ông Hoàng nói, đồng thời cho biết dự kiến khoảng 2 năm sẽ hoàn vốn.
Theo đại diện từ Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), hiệu quả của điện mặt trời hiện đã được kiểm chứng sau gần 10 năm vận hành.
Nếu trước đây thị trường còn nhiều băn khoăn về độ bền của tấm pin, hiệu suất vận hành cũng như khả năng lưu trữ điện, thì thực tế gần 10 năm khai thác cho thấy mức suy giảm hiệu suất không đáng kể, với điều kiện hệ thống được bảo trì và vệ sinh định kỳ.
Trong bối cảnh giá thiết bị ngày càng giảm, thời gian hoàn vốn của hệ thống điện mặt trời hiện nay đã được rút ngắn đáng kể.
Với hệ thống không tích hợp pin lưu trữ, thời gian hoàn vốn có thể chỉ trên dưới 2 năm. Trong khi đó nếu lắp thêm hệ thống pin lưu trữ, thời gian thu hồi vốn sẽ dài hơn, đổi lại người sử dụng có thể chủ động nguồn điện vào buổi tối và tăng mức độ tự cung tự cấp.
Đặc biệt, trong trường hợp xảy ra sự cố lưới điện, hệ thống vẫn có thể duy trì hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định, giúp sinh hoạt gia đình và hoạt động sản xuất không bị gián đoạn.
Đây chính là “hiệu quả kép” mà điện mặt trời mái nhà đang mang lại: vừa giảm chi phí điện năng cho người dùng, vừa góp phần điều tiết phụ tải cho hệ thống điện đô thị.
Đối với pin lưu trữ, công nghệ trong khoảng 5 năm trở lại đây cũng đã có bước cải thiện rõ rệt, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sử dụng thực tế.
Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cũng cho hay hiện đang hỗ trợ hết mình trong việc đăng ký mới và thông tin chi tiết về các hệ thống điện mặt trời áp mái trong cả phương thực trực tiếp và trực tuyến. Hiện tại, EVNSPC có đội ngũ chuyên môn tư vấn về các vấn đề năng lượng, kiểm toán năng lượng, lắp đặt hệ điện mặt trời… cho các doanh nghiệp, nhà xưởng tại các địa phương.
Ngoài ra, ngành điện cũng đã xây dựng hệ thống dữ liệu và thông tin cho việc lắp đặt điện mặt trời áp mái trên trang solar.evn.com.vn, khách hàng có thể tham khảo về giá thị trường, công suất và các thủ tục đăng ký trực tuyến trên trang này.
Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng, thiết bị điện ngày càng nhiều và xu hướng giao thông xanh lan rộng, người tiêu dùng không còn chỉ đứng ở vai trò “người dùng điện”, mà đang chuyển sang chủ động hơn trong việc tạo và quản lý nguồn năng lượng của mình. Bài toán không còn dừng ở việc tiết kiệm từng khoản chi nhỏ, mà là cách tối ưu tổng thể chi phí vận hành, từ sử dụng năng lượng tiết kiệm đến tái tạo năng lượng để bền vững hơn.
Ali al-Khazali (Baghdad, Iraq) gần đây chi 2.000 USD mua các tấm pin mặt trời mái nhà cùng bộ pin lưu trữ điện từ Trung Quốc, nhằm tận dụng nguồn năng lượng này cả ngày lẫn đêm. "Chúng tôi đang cố gắng giải quyết vấn đề bằng năng lượng sạch", ông nói.
Là nước xuất khẩu dầu, Iraq vẫn phụ thuộc phần nào vào khí tự nhiên nhập khẩu để vận hành các nhà máy điện.
Khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông đang thôi thúc các nền kinh tế chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu Ember, điều này giúp Trung Quốc - nhà cung ứng công nghệ sạch lớn nhất thế giới - ghi nhận doanh thu xuất khẩu kỷ lục năng lượng sạch trong tháng 3, với 26 tỷ USD. Mức này tăng 30% so với tháng 2 và 52% cùng kỳ năm ngoái.
Trong đó, pin xe điện, hệ thống lưu trữ điện là hai mặt hàng xuất khẩu nhiều nhất của Trung Quốc, vượt 10 tỷ USD. Đơn đặt hàng sản phẩm này tăng vọt do các nước quan ngại về tác động chiến sự Iran lên nguồn cung nhiên liệu.
Nguồn thu từ xuất khẩu pin trên đà tăng từ 2019, đạt trung bình 7 tỷ USD trong hai tháng đầu năm 2025. Châu Âu là thị trường nhập khẩu pin lớn nhất, chiếm 43% trong tổng số nhà mua. Châu Á đứng thứ hai, với tỷ trọng 29%.
Xét theo quốc gia, Đức chi gần 1,3 tỷ USD, là bên mua lớn nhất từ Trung Quốc. Các quốc gia nhập khẩu lớn tiếp theo là Mỹ (823 triệu USD), Hà Lan (635 triệu USD), Việt Nam và Australia mỗi nước gần 600 triệu USD.
Với lĩnh vực xe điện, xuất khẩu gặp nhiều biến động do một số quốc gia thay đổi chính sách ưu đãi, ảnh hưởng tới nhu cầu người dùng. Bên cạnh đó, xung đột Trung Đông gây gián đoạn dòng chảy thương mại toàn cầu và xói mòn niềm tin người dùng. Dù vậy, tổng kim ngạch xuất khẩu xe điện quý I đạt mức kỷ lục 21 tỷ USD, tăng gần gấp đôi cùng kỳ, bất chấp sự sụt giảm mạnh từ thị trường Trung Đông trong tháng 3 do chiến sự.
Châu Âu là thị trường tiêu thụ xe Trung Quốc lớn nhất, chiếm 45% tổng doanh số, châu Á đứng thứ với 25% thị phần.
Các chuyên gia lưu ý rằng lượng nhập khẩu ôtô và linh kiện phục vụ lưới điện vào Trung Đông bị đình trệ do các cuộc không kích. Tức là, nhu cầu từ khu vực này sẽ phục hồi khi hòa bình lập lại và hàng hóa được thông thương.
Cũng theo Ember, hệ thống năng lượng mặt trời Trung Quốc đạt doanh thu tăng vọt trong tháng 3, ở mức 4,8 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 5/2023. Con số này gấp đôi mức trung bình hai tháng đầu năm 2025.
Trong đó, châu Á chi tới 2 tỷ USD nhập khẩu (chiếm 43% thị phần), còn châu Âu nhập 1,3 tỷ USD. Hà Lan là bên mua lớn nhất, với 400 triệu USD, tăng gấp đôi tháng trước.
Giới phân tích từ Ember lẫn Wood Mackenzie đều chung nhận định Trung Quốc là "người thắng tuyệt đối" trong cuộc khủng hoảng Iran. Bởi lẽ, họ có lợi thế chiến lược từ vị trí dẫn đầu trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, điện khí hóa, sản xuất cũng như đổi mới sáng tạo.
Euan Graham, nhà phân tích cấp cao tại Ember, cho biết điện mặt trời đã trở thành động lực của nền kinh tế toàn cầu. "Cú sốc nhiên liệu hóa thạch đang đẩy lĩnh vực này lên một tầm cao mới", ông nói.
Thực tế, năng lượng mặt trời cũng có nhược điểm, là không ổn định và phụ thuộc vào thời tiết, trong khi pin lưu trữ thường khó bù đắp hoàn toàn. Bên cạnh đó, một số nhà hoạch định chính sách ở châu Âu và Mỹ quan ngại các tấm quang năng và xe điện có kết nối không dây có thể bị vô hiệu hóa từ xa.
Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch là người mua chỉ phải trả tiền cho tấm quang năng hoặc turbine gió một lần, còn dầu và khí đốt thì phải liên tục nhập khẩu.
WSJ dẫn ví dụ thực tế tại Cuba - quốc gia thiếu điện do lệnh cấm vận từ Mỹ, các tấm pin mặt trời được lắp đặt trên khắp mái nhà dân, bệnh viện, và xe ba bánh điện của Trung Quốc được sử dụng rộng rãi.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại cho rằng các quốc gia nên ứng phó với tình hình bất ổn ở Trung Đông bằng cách mua thêm dầu và khí từ Mỹ. "Chúng tôi đang có rất nhiều", ông nói hồi đầu tháng 4.
Giá vàng miếng SJC phiên chiều 21/5 đang được niêm yết ở mức 159,4-162,4 triệu đồng/lượng (mua - bán), giảm 1,1 triệu đồng mỗi chiều so với phiên sáng. Dù thế, so với phiên thấp điểm ngày 20/5, giá hồi phục 900.000 đồng/lượng. Chênh lệch mua - bán neo ở mức cao, cùng với sự biến động lên xuống thất thường khiến rủi ro cho nhà đầu tư tăng cao.
Các chuyên gia, người trong cuộc tiếp tục kiến nghị nhà đầu tư nên xem vàng là tài sản tích lũy dài hạn, không phải đầu cơ lướt sóng.
Trên thế giới, giá vàng đang là 4.543 USD/ounce, tăng trở lại so với mức thấp nhất trong phiên đêm qua là 4.460 USD/ounce.
Sự phục hồi của giá vàng được thúc đẩy bởi thông tin các cuộc đàm phán ngoại giao giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn cuối cùng, cùng với dấu hiệu hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz dần được nối lại. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định đàm phán đang tiến triển và cảnh báo rằng nếu thất bại, xung đột quân sự mới có thể xảy ra.
Một số tàu chở dầu thô đã di chuyển qua eo biển, với tổng lượng khoảng 6 triệu thùng. Đây là lượng dầu xuất khẩu hàng ngày lớn nhất từ vùng Vịnh kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát vào tháng 2.
Diễn biến này đưa giá dầu thô giảm gần 6%, xuống còn 98 USD/thùng, qua đó làm giảm lo ngại về lạm phát, hỗ trợ giá vàng hôm nay phục hồi.
Theo Kitco News, vàng chịu áp lực điều chỉnh mạnh khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng cao, đồng USD mạnh lên và những lo ngại dai dẳng về lạm phát liên quan đến giá dầu lấn át nhu cầu trú ẩn an toàn xuất phát từ căng thẳng tại eo biển Hormuz.
Trong báo cáo mới đây, các chuyên gia phân tích của Goldman Sachs cho biết đã điều chỉnh mô hình dự báo nhu cầu vàng từ các ngân hàng trung ương nhằm phản ánh đầy đủ hơn những khoảng trống trong dữ liệu thương mại chính thức.
Hồi tháng 3, ngân hàng đầu tư này đã nâng ước tính mua vàng của các ngân hàng trung ương lên khoảng 50 tấn/tháng tính theo trung bình động 12 tháng, tăng mạnh so với mức 29 tấn theo phương pháp tính cũ.
Hiện Goldman Sachs dự báo các ngân hàng trung ương sẽ duy trì tốc độ mua khoảng 60 tấn vàng mỗi tháng xuyên suốt năm 2026, nhờ nhu cầu đa dạng hóa dự trữ tiếp tục gia tăng trong bối cảnh bất ổn địa chính trị kéo dài.
Ngân hàng này tái khẳng định mục tiêu giá vàng đạt 5.400 USD/ounce vào cuối năm 2026, song cũng cảnh báo kim loại quý vẫn có thể chịu áp lực ngắn hạn nếu nhà đầu tư buộc phải bán các tài sản có tính thanh khoản cao để bổ sung tiền mặt trong giai đoạn thị trường biến động mạnh.
Đồng USD giảm tiếp, rời đỉnh 6 tuần
Đồng USD giảm giá khỏi mức cao nhất trong 6 tuần vào ngày thứ Tư, khi kỳ vọng gia tăng rằng Mỹ đang tiến gần tới một thỏa thuận với Iran nhằm chấm dứt cuộc xung đột tại Trung Đông.
Trên thị trường Mỹ, chỉ số US Dollar Index (DXY) đo lường biến động đồng bạc xanh với 6 đồng tiền chủ chốt (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF) giảm 0,22%, hiện ở mức 99,11.
Từ đầu năm đến nay, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng biến động mạnh. Phiên 4/2, lãi suất qua đêm vọt lên 17%, mức cao nhất trong khoảng một thập kỷ. Trong tháng 3, thị trường ghi nhận nhiều phiên lãi suất vượt 10% trước khi hạ nhiệt. Đến đầu tháng 4, lãi suất qua đêm vẫn duy trì quanh 9%.
Khác với lãi suất huy động từ dân cư, đây là lãi suất vay mượn giữa các tổ chức tín dụng, chủ yếu phục vụ nhu cầu bù đắp thanh khoản ngắn hạn trong hệ thống.
Diễn biến tăng mạnh của lãi suất liên ngân hàng phản ánh áp lực thanh khoản đã bắt đầu gia tăng từ cuối năm ngoái. Sau giai đoạn tín dụng mở rộng nhanh, dư nợ cho vay tại nhiều ngân hàng đã vượt quy mô huy động. Tỷ lệ cho vay trên huy động tại nhiều nhà băng vượt 100% và có xu hướng tăng so với đầu năm 2025.
Điều này khiến một số ngân hàng phải tìm đến vay mượn trên thị trường liên ngân hàng với chi phí cao hơn.
Theo đánh giá của nhóm phân tích Chứng khoán Vietcombank (VCBS), áp lực thanh khoản và cân đối vốn của hệ thống ngân hàng đã gia tăng từ nửa cuối năm 2025, đặc biệt tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần vừa và nhỏ.
"Khi khả năng hấp thụ các cú sốc ngắn hạn suy giảm, các nhà băng này phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn trên thị trường liên ngân hàng, qua đó đẩy mặt bằng lãi suất lên cao", VCBS nhận định.
Bên cạnh đó, dòng tiền trong hệ thống chưa kịp dịch chuyển từ ngân hàng dư thừa sang ngân hàng thiếu hụt cũng khiến tình trạng "nghẽn cục bộ" kéo dài vài tháng, làm gia tăng nhu cầu vay mượn lẫn nhau giữa các tổ chức tín dụng.
try{try{for(const iframe of document.querySelectorAll("iframe[data-src]")){iframe.removeAttribute("sandbox");iframe.setAttribute("src",iframe.getAttribute("data-src"));}}catch(e){}}catch(e){console.log("error_replace_script",e);}
Ngoài yếu tố nội tại, chính sách điều hành tỷ giá cũng góp phần tác động tới thanh khoản hệ thống.
Gần đây, Ngân hàng Nhà nước triển khai bán USD kỳ hạn 180 ngày cho các tổ chức tín dụng với mức giá 26.850 đồng mỗi USD nhằm ổn định tỷ giá trong bối cảnh đồng bạc xanh mạnh lên do căng thẳng địa chính trị.
Theo ông Nguyễn Hoàn Niên, chuyên gia phân tích tại Chứng khoán Shinhan, biện pháp này giúp giảm áp lực tỷ giá nhưng đồng thời "giam" một lượng tiền đồng trong hệ thống, khiến thanh khoản co lại và góp phần đẩy lãi suất liên ngân hàng tăng.
Dù vậy, chuyên gia cho rằng lãi suất liên ngân hàng chủ yếu phản ánh những biến động thanh khoản mang tính tức thời. Chỉ khi các biến động này kéo dài và hình thành xu hướng rõ rệt mới có thể đánh giá tác động dài hạn tới mặt bằng lãi suất thị trường.
"Lãi suất vay mượn giữa các ngân hàng phản ánh áp lực thanh khoản nhưng chưa chắc kéo lãi suất tiền gửi tăng theo", ông Niên cho biết.
Thực tế, mối quan hệ giữa lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động dân cư tại Việt Nam không hoàn toàn tuân theo quy luật một chiều như lý thuyết kinh tế. Trong một số giai đoạn, lãi suất huy động có thể tăng trước rồi mới tác động ngược lại thị trường liên ngân hàng, ông Niên nhận định.
Đặc thù này xuất phát từ cấu trúc hệ thống ngân hàng trong nước, khi thu nhập lãi vẫn chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 70-80%, cao hơn nhiều so với mức khoảng 30% ở các ngân hàng nước ngoài. Bên cạnh đó, sự can thiệp hành chính như áp trần lãi suất hay định hướng điều hành cũng khiến sự liên thông giữa hai thị trường trở nên phức tạp hơn.
Tác động lớn nhất của việc lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh như vừa qua, theo ông Niên, là gây áp lực lên biên lợi nhuận (NIM) của các ngân hàng khi chi phí vốn tăng lên. Điều này buộc một số nhà băng sẽ tìm cách đa dạng hóa nguồn thu, như đẩy mạnh cho vay tiêu dùng hoặc mở rộng các hoạt động đầu tư, dịch vụ.
Theo dự báo của chuyên gia chứng khoán Shinhan, lãi suất liên ngân hàng khó giảm sâu trong thời gian tới, có thể duy trì quanh mức 6,8-7% với kỳ hạn một tháng. Trong khi đó, lãi suất huy động trên thị trường dân cư được dự báo dao động khoảng 7-9% mỗi năm, tùy theo từng ngân hàng.
Trong bối cảnh thanh khoản nghẽn cục bộ và dư địa điều hành bị thu hẹp bởi áp lực tỷ giá, mặt bằng lãi suất được nhận định khó sớm quay lại mức thấp như trước.
