Ali al-Khazali (Baghdad, Iraq) gần đây chi 2.000 USD mua các tấm pin mặt trời mái nhà cùng bộ pin lưu trữ điện từ Trung Quốc, nhằm tận dụng nguồn năng lượng này cả ngày lẫn đêm. “Chúng tôi đang cố gắng giải quyết vấn đề bằng năng lượng sạch”, ông nói.
Là nước xuất khẩu dầu, Iraq vẫn phụ thuộc phần nào vào khí tự nhiên nhập khẩu để vận hành các nhà máy điện.
Khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông đang thôi thúc các nền kinh tế chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu Ember, điều này giúp Trung Quốc – nhà cung ứng công nghệ sạch lớn nhất thế giới – ghi nhận doanh thu xuất khẩu kỷ lục năng lượng sạch trong tháng 3, với 26 tỷ USD. Mức này tăng 30% so với tháng 2 và 52% cùng kỳ năm ngoái.
Trong đó, pin xe điện, hệ thống lưu trữ điện là hai mặt hàng xuất khẩu nhiều nhất của Trung Quốc, vượt 10 tỷ USD. Đơn đặt hàng sản phẩm này tăng vọt do các nước quan ngại về tác động chiến sự Iran lên nguồn cung nhiên liệu.
Nguồn thu từ xuất khẩu pin trên đà tăng từ 2019, đạt trung bình 7 tỷ USD trong hai tháng đầu năm 2025. Châu Âu là thị trường nhập khẩu pin lớn nhất, chiếm 43% trong tổng số nhà mua. Châu Á đứng thứ hai, với tỷ trọng 29%.
Xét theo quốc gia, Đức chi gần 1,3 tỷ USD, là bên mua lớn nhất từ Trung Quốc. Các quốc gia nhập khẩu lớn tiếp theo là Mỹ (823 triệu USD), Hà Lan (635 triệu USD), Việt Nam và Australia mỗi nước gần 600 triệu USD.
Với lĩnh vực xe điện, xuất khẩu gặp nhiều biến động do một số quốc gia thay đổi chính sách ưu đãi, ảnh hưởng tới nhu cầu người dùng. Bên cạnh đó, xung đột Trung Đông gây gián đoạn dòng chảy thương mại toàn cầu và xói mòn niềm tin người dùng. Dù vậy, tổng kim ngạch xuất khẩu xe điện quý I đạt mức kỷ lục 21 tỷ USD, tăng gần gấp đôi cùng kỳ, bất chấp sự sụt giảm mạnh từ thị trường Trung Đông trong tháng 3 do chiến sự.
Châu Âu là thị trường tiêu thụ xe Trung Quốc lớn nhất, chiếm 45% tổng doanh số, châu Á đứng thứ với 25% thị phần.
Các chuyên gia lưu ý rằng lượng nhập khẩu ôtô và linh kiện phục vụ lưới điện vào Trung Đông bị đình trệ do các cuộc không kích. Tức là, nhu cầu từ khu vực này sẽ phục hồi khi hòa bình lập lại và hàng hóa được thông thương.
Cũng theo Ember, hệ thống năng lượng mặt trời Trung Quốc đạt doanh thu tăng vọt trong tháng 3, ở mức 4,8 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 5/2023. Con số này gấp đôi mức trung bình hai tháng đầu năm 2025.
Trong đó, châu Á chi tới 2 tỷ USD nhập khẩu (chiếm 43% thị phần), còn châu Âu nhập 1,3 tỷ USD. Hà Lan là bên mua lớn nhất, với 400 triệu USD, tăng gấp đôi tháng trước.
Giới phân tích từ Ember lẫn Wood Mackenzie đều chung nhận định Trung Quốc là “người thắng tuyệt đối” trong cuộc khủng hoảng Iran. Bởi lẽ, họ có lợi thế chiến lược từ vị trí dẫn đầu trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, điện khí hóa, sản xuất cũng như đổi mới sáng tạo.
Euan Graham, nhà phân tích cấp cao tại Ember, cho biết điện mặt trời đã trở thành động lực của nền kinh tế toàn cầu. “Cú sốc nhiên liệu hóa thạch đang đẩy lĩnh vực này lên một tầm cao mới”, ông nói.
Thực tế, năng lượng mặt trời cũng có nhược điểm, là không ổn định và phụ thuộc vào thời tiết, trong khi pin lưu trữ thường khó bù đắp hoàn toàn. Bên cạnh đó, một số nhà hoạch định chính sách ở châu Âu và Mỹ quan ngại các tấm quang năng và xe điện có kết nối không dây có thể bị vô hiệu hóa từ xa.
Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch là người mua chỉ phải trả tiền cho tấm quang năng hoặc turbine gió một lần, còn dầu và khí đốt thì phải liên tục nhập khẩu.
WSJ dẫn ví dụ thực tế tại Cuba – quốc gia thiếu điện do lệnh cấm vận từ Mỹ, các tấm pin mặt trời được lắp đặt trên khắp mái nhà dân, bệnh viện, và xe ba bánh điện của Trung Quốc được sử dụng rộng rãi.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại cho rằng các quốc gia nên ứng phó với tình hình bất ổn ở Trung Đông bằng cách mua thêm dầu và khí từ Mỹ. “Chúng tôi đang có rất nhiều”, ông nói hồi đầu tháng 4.
* Với kinh nghiệm từ Pháp, theo ông, tại sao người dân Việt Nam cần quan tâm hơn đến câu chuyện tài chính số và quản lý tài sản số trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng số hóa?
- Khi đề cập đến tài sản số, chúng ta thường nghĩ ngay đến tiền mã hóa. Khái niệm này còn bao gồm ví điện tử, tài khoản trực tuyến, tài liệu số hóa hay các hình ảnh được lưu trữ trên đám mây (cloud).
Những tài sản này giờ đây đã trở thành một phần trong cuộc sống và có thể mang giá trị thực sự. Trong bối cảnh tài sản số này, Việt Nam có lợi thế nắm bắt khi đang trải qua quá trình chuyển đổi số rất nhanh.
Tôi cảm nhận được điều này qua đời sống hằng ngày ở Việt Nam, người dân thanh toán nhiều bằng mã QR, ví điện tử hay ứng dụng ngân hàng.
Các hoạt động thanh toán này ngày càng trở nên quen thuộc, không chỉ ở các chuỗi cửa hàng lớn, mà còn ở cửa tiệm nhỏ và cả những hàng bán rong.
Ở Pháp cũng vậy, các dịch vụ tài chính số đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống. Người dân sử dụng rộng rãi các ứng dụng ngân hàng để kiểm tra tài khoản, chuyển tiền tức thời, thanh toán không chạm bằng điện thoại hay quản lý các khoản tiết kiệm trực tuyến.
Người dân Pháp cũng có thể dễ dàng tiếp cận thị trường tài chính quốc tế, cho phép họ có thể đầu tư vào cổ phiếu hoặc nhiều loại tài sản số khác chỉ với một chiếc điện thoại thông minh. Các tài sản mã hóa như Bitcoin, stablecoin hay NFT cũng ngày càng phát triển.
Đối chiếu đến thị trường tài chính số ở Việt Nam, điều quan trọng không phải là tất cả mọi người cùng phải đầu tư vào tài sản số, mà là mỗi người nên biết cách sử dụng chúng một cách an toàn và có trách nhiệm.
Vì vậy, tôi nghĩ rằng người Việt nên quan tâm nhiều hơn đến tài chính số và tài sản số trong thời đại hiện nay.
* Yếu tố an toàn và bảo mật là điều rất được quan tâm trong khi sử dụng các dịch vụ số. Ông có thể chia sẻ thêm về công tác quản lý của Pháp trong lĩnh vực này?
- Các dịch vụ tài chính số phát triển và trở nên quen thuộc là điều tốt, nhưng những đổi mới này cũng kéo theo không ít rủi ro như lừa đảo trực tuyến, tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu hay những khoản đầu tư thiếu hiểu biết.
Tại Pháp, chúng tôi luôn tìm cách cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và bảo vệ người dùng. Chính phủ và các cơ quan quản lý vừa hỗ trợ sự phát triển của các công nghệ tài chính, đồng thời tăng cường các quy định về minh bạch và an toàn.
Chẳng hạn, các sàn giao dịch tài sản mã hóa phải tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt về đăng ký và kiểm soát hoạt động.
Cụ thể, Cơ quan Quản lý thị trường tài chính (AMF) cùng Cơ quan giám sát thận trọng và giải quyết khủng hoảng (ACPR) công bố và thường xuyên cập nhật danh sách đen các trang web hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính, đầu tư trái phép tại Pháp.
An ninh mạng cũng là một ưu tiên lớn của Pháp. Các tổ chức tài chính phải áp dụng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng chống tấn công mạng, đặc biệt trong khuôn khổ quy định DORA của Liên minh châu Âu về khả năng chống chịu vận hành số đối với ngành tài chính.
Pháp cũng đặc biệt chú trọng đến giáo dục tài chính. Chương trình Educfi, do Nhà nước và Ngân hàng Trung ương Pháp triển khai, giúp người dân, đặc biệt là giới trẻ, hiểu rõ hơn về quản lý tài chính cá nhân, nhận diện các hình thức lừa đảo và hình thành những thói quen an toàn trong môi trường tài chính số hóa.
* Vậy thưa ông, Pháp có kế hoạch đóng góp những sáng kiến, kinh nghiệm hoặc giải pháp cụ thể nào để hỗ trợ Việt Nam phát triển lĩnh vực này?
- Pháp có thể chia sẻ với Việt Nam kinh nghiệm thực tiễn trong việc xây dựng một hệ sinh thái tài chính hiện đại, đổi mới nhưng đồng thời vẫn được quản lý chặt chẽ.
Với việc 2 nước đã có truyền thống hợp tác trong lĩnh vực pháp lý. Bộ luật Dân sự Việt Nam đã tham khảo mô hình pháp luật của Pháp. Đến nay, trong những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, Việt Nam vẫn dành nhiều sự quan tâm đến cách tiếp cận của châu Âu, nhằm xây dựng một khung pháp lý vừa khuyến khích đổi mới, vừa bảo vệ người dùng.
Bên cạnh đó, Pháp cũng có thể mang đến những giải pháp công nghệ cụ thể nhờ các doanh nghiệp đổi mới, sáng tạo, như Ledger, một trong những công ty hàng đầu thế giới về bảo mật tài sản số, hay Thales, một tập đoàn lớn trong lĩnh vực an ninh mạng và thanh toán số.
Không chỉ có thế mạnh về công nghệ và pháp lý, Pháp còn có thể đóng góp vào việc đào tạo nguồn nhân lực và phát triển một hệ sinh thái tài chính dựa trên nền tảng an toàn và đổi mới bền vững.
Tại đại hội cổ đông thường niên ngày 16/4, ông Phan Chiến Thắng, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Masan High-tech Materials (MSR), cho rằng sau làn sóng tỷ phú nhờ trí tuệ nhân tạo (AI), giới siêu giàu tiếp theo sẽ là những người nắm giữ các vật liệu thiết yếu cho ngành này. Ông nhắc tới vonfram (tungsten), loại vật liệu đóng góp phần lớn trong cơ cấu doanh thu doanh nghiệp.
Do đó, MSR đặt mục tiêu doanh thu năm nay tới 20.300 tỷ đồng, tăng gần gấp 3. Còn lợi nhuận sau thuế khoảng 1.700-2.500 tỷ đồng, tăng hơn 150-220 lần so với năm ngoái.
Nhờ chịu nhiệt trên 3.400 độ C, độ cứng gần bằng kim cương và dẫn điện tốt, vonfram được dùng làm vật liệu kết nối vi mạch, hệ thống điện toán trong ngành bán dẫn và sản xuất đạn lĩnh vực quốc phòng. Vật liệu này hầu như không có giải pháp thay thế hoàn hảo, giá tăng cả chục lần trong một năm qua, biến động mạnh nhất trong hơn hai thập kỷ.
Theo ông Thắng, mức giá ammonium paratungstate (APT, sản phẩm trung gian của vonfram) phản ánh trong báo cáo tài chính năm 2025 trung bình là 500 USD mỗi 10 kg (mtu). Trong khi đó, giá vật liệu này niêm yết tại công ty nghiên cứu thị trường Shanghai Metals Market ở mức 180.000 USD mỗi tấn (khoảng 1.800 USD một mtu) vào trưa ngày 16/4. Vật liệu này từng tăng hơn 3.000 USD vào cuối tháng 3, do xung đột Trung Đông và tình trạng siết xuất khẩu của Trung Quốc - thị trường cung ứng lớn nhất thế giới, theo CNBC.
Ông Danny Le, Chủ tịch HĐQT MSR, cho biết với mỗi 100 USD APT tăng giá, họ có thêm 50 triệu USD doanh thu và 10 triệu USD lợi nhuận sau thuế. "Nếu giá mỗi mtu ở mức 1.500 USD, chúng tôi trả hết nợ trong năm 2028", ông nói. Thời điểm xóa nợ sẽ sớm hơn một năm nếu giá này đạt 2.000 USD. Điều này đồng nghĩa, công ty sẽ có nguồn lực để trả cổ tức cho cổ đông vào 2027.
Tính đến cuối năm 2025, MSR nợ ròng gần 10.400 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ nợ/EBITDA (chỉ số đo lường khả năng trả nợ của doanh nghiệp bằng lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao) là 4,8 lần, cải thiện so với mức 6 lần của năm trước đó.
Năm ngoái, mỏ Núi Pháo (trữ lượng 55 triệu tấn) của công ty được kéo dài thời gian khai thác đến năm 2044. Họ cũng được cấp phép khai thác thêm một mỏ trữ lượng 28 triệu tấn, dự kiến vận hành trong quý tới.
MSR cũng nhập khẩu thêm quặng ngoài để tinh chế, nhằm tối ưu hóa công suất cho nhà máy tinh luyện tại Công ty con Vonfram Masan (MTC). Hiện họ có hơn 20 nhà cung cấp, gồm "ông lớn" Mitsubishi từ Nhật Bản.
Đại diện MSR dẫn các dự báo cho thấy làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI toàn cầu có thể đạt 5.000-8.000 tỷ USD tới năm 2030, thúc đẩy nhu cầu vonfram lên 24.000 tấn. Trong 5 năm qua, công ty nắm giữ trung bình 21% nguồn cung vật liệu này ngoài Trung Quốc.
Ngoài vonfram, quặng đa kim từ mỏ Núi Pháo còn chế biến ra các vật liệu khác gồm fluorspar, tinh quặng đồng, bismuth - các vật liệu quan trọng trong ngành công nghiệp và điện khí hóa.
Ban điều hành cho biết kết quả kinh doanh đầu năm khá thuận lợi. Quý I, họ đạt lợi nhuận sau thuế gần 540 tỷ đồng, tương đương 20 triệu USD. Công ty dự tính chuyển niêm yết từ sàn UPCoM sang Sở Giao dịch chứng khoán TP HCM (HoSE), sau khi công ty mẹ Masan bán thêm 2% tổng lượng cổ phiếu, nhằm giảm tỷ lệ sở hữu tại MSR.
Tàu chở dầu thô siêu lớn AGIOS FANOURIOS I vận chuyển gần 2 triệu thùng dầu thô Basrah Medium từ Iraq đã cập cảng Nghi Sơn hôm qua, theo thông tin từ Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN).
Lô hàng được Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) nhập khẩu cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP), nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu cho sản xuất xăng dầu trong nước.
Theo PVN, nguồn dầu thô nhập khẩu này góp phần duy trì hoạt động ổn định của nhà máy, bảo đảm chuỗi sản xuất và cung ứng xăng dầu trong nước, an ninh năng lượng quốc gia.
Lô hàng được cung cấp bởi PVOIL Singapore (PVOSN) - đơn vị thành viên của PVOIL chuyên kinh doanh dầu thô và các sản phẩm dầu trên thị trường quốc tế.
PVOIL hiện là đầu mối kết nối các nguồn dầu thô từ thị trường thế giới về Việt Nam, phục vụ hoạt động chế biến của các nhà máy lọc dầu trong nước. Cùng các đơn vị trong hệ sinh thái PVN, doanh nghiệp này tham gia chuỗi giá trị từ tìm kiếm, khai thác, chế biến dầu thô đến phân phối sản phẩm năng lượng.
Lô dầu về Nghi Sơn trong bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới - liên tục chịu tác động từ căng thẳng Mỹ - Iran và các bất ổn an ninh tại Trung Đông thời gian qua. Phần lớn dầu thô xuất khẩu từ Iraq phải đi qua tuyến hàng hải này trước khi tới các thị trường tiêu thụ.
