Iran mở lại các sân bay ở Tehran

Hãng tin Fox News dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết, hôm 25/5, lực lượng Mỹ phát hiện 2 tàu của Iran đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ cũng đã đáp trả sau khi một trận địa tên lửa của Iran nhắm mục tiêu vào các chiến đấu cơ của Mỹ trong khu vực.

Nguồn tin của Fox News cho biết thêm, nhiều tiếng nổ lớn đã được nghe thấy vào hôm 25/5 tại các khu vực dọc theo eo biển Hormuz, bao gồm cả các vùng lân cận Sirik và Jask gần tuyến đường thủy chiến lược này. Quan chức trên sau đó xác nhận các cuộc tấn công của Mỹ “hiện đã kết thúc”.

Kết quả là, quân đội Mỹ đã phá hủy cả 2 tàu cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đồng thời tấn công một trận địa tên lửa đất đối không tại thành phố cảng Bandar Abbas.

“Đây là những đòn tấn công mang tính phòng vệ”, vị quan chức này khẳng định. Hai nguồn tin khác cũng nhấn mạnh các cuộc không kích này không đồng nghĩa với việc lệnh ngừng bắn với Iran đã chấm dứt. Hãng thông tấn bán chính thức Mehr của Iran cũng đưa tin tình hình hiện đã nằm trong tầm kiểm soát.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sau đó xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc "tấn công tự vệ" nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran xung quanh khu vực eo biển Hormuz.

"Các lực lượng Mỹ hôm nay đã tiến hành các cuộc tấn công tự vệ ở miền nam Iran nhằm bảo vệ binh sĩ của chúng tôi trước các mối đe dọa từ phía lực lượng Iran", người phát ngôn của CENTCOM, ông Timothy Hawkins, cho hay khi được hỏi về các vụ nổ xung quanh eo biển Hormuz.

Ông cho biết thêm: "Các mục tiêu bao gồm các bệ phóng tên lửa và các tàu thuyền của Iran đang cố gắng rải thủy lôi. CENTCOM tiếp tục bảo vệ các lực lượng của mình trong khi vẫn duy trì sự kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn đang diễn ra".

Iran hiện chưa đưa ra bình luận về vụ việc.

Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển chiến lược Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích Iran hồi cuối tháng 2. Tuy giao tranh đã chấm dứt sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn hôm 8/4, nhưng Iran tiếp tục hạn chế hoạt động lưu thông qua Hormuz.

Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran thông qua các bên trung gian đến nay vẫn bế tắc do những khác biệt quan điểm trong việc kiểm soát eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân Iran.

Cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố một thỏa thuận với Iran “phần lớn đã đàm phán xong”.

Các nguồn tin cho hay, theo dự thảo thỏa thuận đình chiến giữa Mỹ và Iran, 2 bên sẽ gia hạn ngừng bắn 60 ngày. Trong thời gian này, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại, Iran sẽ có thể tự do bán dầu và các cuộc đàm phán sẽ được tiến hành nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.

Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran và ban hành một số lệnh miễn trừ trừng phạt để cho phép Iran tự do bán dầu.

Bản dự thảo thỏa thuận cũng bao gồm các cam kết từ phía Iran về việc không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời tiến hành đàm phán về việc đình chỉ chương trình làm giàu uranium và loại bỏ kho dự trữ uranium đã được làm giàu ở cấp độ cao của nước này.

Iran xác nhận đạt được hiểu biết chung với Mỹ trên nhiều phương diện nhưng bác bỏ thông tin thỏa thuận hòa bình đang cận kề.

Tin Gốc: Dân Trí

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/5 được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đón tiếp với nghi thức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia tại Quảng trường Thiên An Môn, với 21 loạt đại bác chào mừng. Tổng thống Trump sau đó bắt tay cùng Chủ tịch Trung Quốc trên thảm đỏ trước Đại lễ đường Nhân dân, khi hai lãnh đạo chuẩn bị bước vào hội đàm song phương.

Theo chuyên gia ngôn ngữ cơ thể Judi James, ông Trump là người chủ động tiến tới bắt tay trước, dù ông Tập là chủ nhà. Bà nhận thấy lãnh đạo Mỹ đã "có nụ cười gượng gạo" trong quá trình này, có thể vì ông là bên nóng lòng tạo thiện chí trước khi cuộc họp bắt đầu.

"Ông Trump là người khởi phát, chủ động chìa tay ra trước, lòng bàn tay ngửa lên khi hai lãnh đạo còn cách nhau vài bước chân. Người chủ động bắt tay muốn thể hiện vị thế áp đảo trước đối tác, nên thông thường người chủ động là phía chủ nhà", James nói.

Hai lãnh đạo bắt tay khoảng 10 giây, với hai bàn tay siết chặt. Trong thời gian này, ông Trump đã dùng tay trái vỗ nhẹ 5 lần vào tay ông Tập. Theo James, những cử chỉ này dường như nhằm phát đi tín hiệu ông mong muốn củng cố quan hệ giữa hai bên.

"Khi hai người bắt tay, ông Trump vỗ lên bàn tay ông Tập, lượt đầu là hai cái. Ở lượt thứ hai, ông lặp lại hành động này ba lần, trong đó lần đầu tiên kéo dài hơn những lần trước. Chuỗi hành động này thể hiện mong muốn tạo không khí gắn bó", James phân tích.

Chuyên gia ngôn ngữ cơ thể Lillian Glass cũng cho rằng những hành vi của ông Trump khi bắt tay ông Tập phản ánh thái độ "nghiêm túc đặc biệt". Bà phân tích rằng Tổng thống Trump có phần nghiêng người nhiều hơn về phía ông Tập, thể hiện mong muốn tạo ấn tượng thân thiện và sẵn sàng trao đổi cởi mở.

Glass nhận xét biểu cảm khuôn mặt của ông Trump cũng khác với hình ảnh quen thuộc. Đôi mắt ông nheo lại cùng đôi môi mím chặt, cho thấy trạng thái tập trung kiểm soát cảm xúc và thận trọng, điều ít khi xuất hiện ở ông Trump trong các sự kiện đối ngoại. Theo bà, việc ông Trump cười không thoải mái ở sự kiện công khai cho thấy ông nhìn nhận cuộc gặp này rất quan trọng.

Glass cũng phân tích cho rằng cái bắt tay mạnh mẽ giữa hai lãnh đạo, cùng việc ông Tập nhìn thẳng vào ông Trump, là tín hiệu tích cực, trong khi vẻ mặt nghiêm nghị của Tổng thống Mỹ cho thấy ông xem đây là một cuộc tiếp xúc mang sức nặng đặc biệt.

"Có khoảnh khắc hai người bắt tay khá mạnh. Ông Tập nhìn thẳng vào mắt của ông Trump. Đây là tín hiệu tốt. Tuy nhiên, ông Tập toát ra phong thái thoải mái hơn, còn ông Trump thể hiện thái độ nghiêm túc và không cười nhiều", Glass nói.

James cũng nhận thấy rằng Tổng thống Mỹ để lộ ánh mắt dò xét mạnh mẽ khi trò chuyện với ông Tập, thay vì phong thái thoải mái và thích đùa giỡn thường thấy. Khi hai lãnh đạo đến chào hỏi đoàn thiếu nhi cầm cờ Mỹ và Trung Quốc, bầu không khí có phần cởi mở hơn rõ rệt. Ông Trump mỉm cười, vỗ tay đáp lại và có những cử chỉ thân thiện với ông Tập.

Trước khi cuộc hội đàm bắt đầu, ông Trump tỏ ra hào hứng, ca ngợi nghi thức đón tiếp trọng thể mà ông nhận được là một vinh dự hiếm ai từng được chứng kiến. "Thật vinh dự khi được ở cùng ngài, thật vinh dự khi là bạn của ngài. Mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết", ông Trump nói với ông Tập.

Theo Judi James, ông Trump thể hiện thái độ nghiêm nghị trở lại khi bước vào phòng họp, dù phía Trung Quốc bố trí bàn ghế với chủ đích "tạo cảm giác tương đối gần gũi" hơn so với các cuộc họp khác tại Bắc Kinh.

"Ông Trump thể hiện dáng vẻ của một người quyền lực, điềm tĩnh và nghiêm túc. Ông ngồi hơi chúi người về phía trước và giấu hai tay dưới bàn", bà nhận định, cho rằng hình ảnh này thể hiện tâm thế sẵn sàng bước vào cuộc đấu trí.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết trong hội đàm, hai lãnh đạo đã trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng, bao gồm tình hình ở Trung Đông, cuộc khủng hoảng Ukraine và vấn đề Triều Tiên.

Hai bên nhất trí thiết lập "mối quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng" nhằm định hướng cho quan hệ song phương trong ba năm tới và xa hơn nữa. Đây là lần đầu tiên cụm từ "ổn định chiến lược mang tính xây dựng" được sử dụng cho quan hệ Mỹ - Trung.

Tin Gốc: Vnexpress

Số vật liệu hạt nhân của Iran hiện là nút thắt then chốt trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran. Hồi giữa tháng, ông Trump nói rằng Iran đã đồng ý chuyển giao kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao cho Mỹ, nhưng phía Iran đã phủ nhận tuyên bố này chỉ vài giờ sau đó.

Nếu ý tưởng này trở thành hiện thực, quá trình vận chuyển uranium làm giàu khỏi Iran sẽ bao gồm chiết xuất vật liệu từ các cơ sở hạt nhân đã bị phá hủy dưới đòn tập kích của Mỹ - Israel, nơi các thanh sát viên quốc tế đã không thể tiếp cận trong 10 tháng qua. Quá trình này cũng đòi hỏi một thỏa thuận chính trị về việc số uranium đã làm giàu của Iran có thể được chuyển đến đâu.

Mỹ từng có nhiều kinh nghiệm trong việc vận chuyển uranium làm giàu mức độ cao ở các quốc gia khác, nhưng theo các cựu quan chức và chuyên gia ngoài chính phủ, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ đối mặt những thách thức chưa từng có khi di dời vật liệu hạt nhân này khỏi Iran.

"Đây có lẽ là chiến dịch di dời uranium phức tạp nhất trong lịch sử", Andrew Weber, cựu quan chức Lầu Năm Góc từng tham gia các chiến dịch tương tự trước đây, nhận định. "Hiện còn rất nhiều yếu tố bất định do các cuộc tấn công của Mỹ hồi tháng 6 năm ngoái, cùng những yêu cầu khắt khe về hậu cần, rủi ro an ninh và căng thẳng đối ngoại".

Iran có đủ uranium làm giàu 60% để cung cấp nhiên liệu cho khoảng 11 vũ khí hạt nhân. Chính quyền Trump nhất quyết yêu cầu Tehran phải chuyển số uranium đã làm giàu gần cấp độ vũ khí này ra nước ngoài nhằm chặn nguy cơ Tehran sở hữu bom nguyên tử. Tờ Wall Street Journal hôm 17/4 đưa tin chính quyền Trump sẵn sàng giải tỏa khoảng 20 tỷ USD tài sản đang bị đóng băng của Iran ở nước ngoài để đổi lấy việc họ bàn giao kho dự trữ uranium.

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), một nửa lượng vật liệu hạt nhân làm giàu cấp độ cao của Iran đang nằm trong các đường hầm dưới lòng đất tại khu phức hợp hạt nhân Isfahan. Số còn lại được lưu trữ tại cơ sở làm giàu Natanz. Cả hai địa điểm đều bị hư hại nặng sau các cuộc không kích của Mỹ - Israel vào Iran hồi mùa hè năm ngoái. Theo báo cáo tình báo, Tehran từng gia cố lối ra vào tại Isfahan và Natanz trước khi xung đột nổ ra hồi tháng hai, nhưng các đòn tấn công gần đây từ Mỹ - Israel vào Natanz đã khiến những lối vào này bị vùi lấp sâu hơn.

Việc Iran chuyển giao số uranium đã làm giàu của mình để đổi lấy các lợi ích kinh tế lớn vốn từng có tiền lệ. Cụ thể, trong khuôn khổ thỏa thuận hạt nhân năm 2015 giúp dỡ bỏ những lệnh trừng phạt kinh tế nặng nề lên nước này, hơn 11 tấn uranium làm giàu ở mức dưới 20% đã được chuyển sang Nga.

Thỏa thuận trên giới hạn kho dự trữ của Iran ở mức dưới 300 kg uranium làm giàu 3,67% trong vòng 15 năm. Tuy nhiên, mọi thứ bắt đầu đổ vỡ sau khi ông Trump rút khỏi thỏa thuận vào năm 2018.

Theo IAEA, trước các cuộc tấn công hồi tháng 6 năm ngoái, Iran sở hữu 441 kg uranium làm giàu cấp độ cao 60% và khoảng 200 kg uranium làm giàu 20%. Lượng vật liệu kể trên có thể được làm giàu lên mức 90% đủ để chế tạo vũ khí chỉ trong vòng vài tuần.

Iran hiện không còn làm giàu uranium và khả năng này được cho là đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau cuộc xung đột hồi tháng 6 năm ngoái. Các nguồn tin thân cận với tiến trình đàm phán cho hay Tehran từng đề nghị pha loãng số uranium làm giàu cấp độ cao 60% xuống còn tối đa 20%, giúp xoa dịu phần nào mối lo ngại ở Washington. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn tin rằng để chặn hoàn toàn khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran, toàn bộ số uranium làm giàu phải được kiểm soát.

"Chúng phải rời khỏi Iran", Richard Nephew, chuyên gia đàm phán hạt nhân với Iran dưới thời chính quyền tổng thống Barack Obama và Joe Biden, nói.

Mỹ từng thu hồi 600 kg uranium làm giàu cấp độ cao 90% từ một nhà máy ở Kazakhstan trong chiến dịch bí mật năm 1994 mang tên Dự án Sapphire. Khi đó, một đội ngũ của Mỹ đã túc trực tại đây hơn một tháng để đóng gói số vật liệu vào hơn 440 thùng chuyên dụng, trước khi đưa lên hai chiếc vận tải cơ C-5 khổng lồ để chuyển đi.

Hai máy bay được tiếp nhiên liệu trên không ba lần để chuyến hàng hạt nhân không phải lưu lại bất kỳ sân bay nước ngoài nào trước khi đáp xuống căn cứ không quân Dover tại Delaware. Đây là những chuyến bay dài nhất trong lịch sử của dòng máy bay C-5. Sau khi hạ cánh, số vật liệu cấp độ vũ khí này được vận chuyển trên các xe tải không gắn biển tới phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge tại Tennessee, nơi người ta pha loãng chúng để sử dụng cho các lò phản ứng điện của Mỹ.

4 năm sau, các chuyên gia Mỹ và Anh đã thu hồi gần 5 kg uranium làm giàu cấp độ cao từ một lò phản ứng nghiên cứu cũ của Liên Xô gần Tbilisi, Gruzia. Số vật liệu này được đưa lên máy bay C-5 để chuyển tới một cơ sở hạt nhân tại Scotland.

Dựa trên hai chiến dịch này và những hoạt động thu hồi khác trên thế giới, Bộ Năng lượng Mỹ cùng các phòng thí nghiệm hạt nhân trực thuộc đã thiết lập một "chương trình đóng gói cơ động". Theo đó, Mỹ có một quy trình để triển khai chuyên gia cùng các thiết bị phòng thí nghiệm như máy X-quang, cân, buồng thao tác cách ly ra nước ngoài để chiết tách plutonium hoặc uranium làm giàu cấp độ cao.

Nếu Mỹ cử chuyên gia tới Iran, các chuyên gia IAEA có thể được mời đến để xác nhận số lượng và mức độ làm giàu của số uranium cần chuyển đi sau khi khai quật chúng.

"Đây sẽ là một công việc cực kỳ khó khăn và có thể kéo dài nhiều tuần", Scott Roecker, cựu giám đốc Văn phòng Thu hồi Vật liệu Hạt nhân thuộc Bộ Năng lượng Mỹ, nhận xét.

Do số uranium làm giàu cấp độ cao của Iran được lưu trữ dưới dạng khí trong các bình chứa nặng, Roecker cho rằng các chuyên gia sẽ cần đánh giá xem liệu có thể vận chuyển an toàn chúng ở trạng thái đó không hay phải chuyển hóa sang dạng bột oxit trước.

Những vấn đề phát sinh khác sẽ xuất hiện nếu một số bình chứa uranium chôn dưới lòng đất bị hư hại. Theo David Albright, cựu thanh sát viên vũ khí và là người đứng đầu Viện Khoa học và An ninh Quốc tế, công việc này có thể thực hiện bằng những thiết bị điều khiển từ xa chuyên dụng để kiểm tra mức độ hư hại cũng như kiểm đếm những vật liệu nguy hiểm.

"Bản thân số vật liệu này có thể gây ra một số thách thức về kỹ thuật nhưng chúng ta hoàn toàn có khả năng xử lý về mặt chuyên môn. Và một khi đã đưa chúng về dạng vận chuyển được thì mọi việc sau đó sẽ khá thuận lợi", Roecker nói.

Một câu hỏi khác đặt ra là số vật liệu hạt nhân thu từ Iran sẽ được chuyển đến đâu. Các quan chức Iran từng phản đối bất kỳ thỏa thuận nào mà trong đó Mỹ sẽ tiếp nhận số uranium của họ. WSJ dẫn lời một số chuyên gia đề xuất số vật liệu này có thể được chuyển sang Nga như từng thực hiện theo thỏa thuận năm 2015 hoặc pha loãng rồi bán cho một công ty thương mại.

Axios đưa tin Tổng thống Putin từng đề xuất phương án chuyển uranium từ Iran sang Nga trong cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ nhưng ông Trump không đồng ý.

Weber cho rằng một phương án thay thế là chuyển số vật liệu trên tới Kazakhstan bằng đường hàng không, nơi đặt ngân hàng uranium làm giàu thấp do IAEA kiểm soát. Số uranium làm giàu cấp độ cao của Iran có thể được pha loãng rồi lưu trữ tại ngân hàng này, nơi sẽ hỗ trợ các quốc gia có nguồn cung cấp nhiên liệu cho nhà máy điện hạt nhân của họ nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Tin Gốc: Vnexpress