Số vật liệu hạt nhân của Iran hiện là nút thắt then chốt trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran. Hồi giữa tháng, ông Trump nói rằng Iran đã đồng ý chuyển giao kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao cho Mỹ, nhưng phía Iran đã phủ nhận tuyên bố này chỉ vài giờ sau đó.
Nếu ý tưởng này trở thành hiện thực, quá trình vận chuyển uranium làm giàu khỏi Iran sẽ bao gồm chiết xuất vật liệu từ các cơ sở hạt nhân đã bị phá hủy dưới đòn tập kích của Mỹ – Israel, nơi các thanh sát viên quốc tế đã không thể tiếp cận trong 10 tháng qua. Quá trình này cũng đòi hỏi một thỏa thuận chính trị về việc số uranium đã làm giàu của Iran có thể được chuyển đến đâu.
Mỹ từng có nhiều kinh nghiệm trong việc vận chuyển uranium làm giàu mức độ cao ở các quốc gia khác, nhưng theo các cựu quan chức và chuyên gia ngoài chính phủ, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ đối mặt những thách thức chưa từng có khi di dời vật liệu hạt nhân này khỏi Iran.
“Đây có lẽ là chiến dịch di dời uranium phức tạp nhất trong lịch sử”, Andrew Weber, cựu quan chức Lầu Năm Góc từng tham gia các chiến dịch tương tự trước đây, nhận định. “Hiện còn rất nhiều yếu tố bất định do các cuộc tấn công của Mỹ hồi tháng 6 năm ngoái, cùng những yêu cầu khắt khe về hậu cần, rủi ro an ninh và căng thẳng đối ngoại”.
Iran có đủ uranium làm giàu 60% để cung cấp nhiên liệu cho khoảng 11 vũ khí hạt nhân. Chính quyền Trump nhất quyết yêu cầu Tehran phải chuyển số uranium đã làm giàu gần cấp độ vũ khí này ra nước ngoài nhằm chặn nguy cơ Tehran sở hữu bom nguyên tử. Tờ Wall Street Journal hôm 17/4 đưa tin chính quyền Trump sẵn sàng giải tỏa khoảng 20 tỷ USD tài sản đang bị đóng băng của Iran ở nước ngoài để đổi lấy việc họ bàn giao kho dự trữ uranium.
Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), một nửa lượng vật liệu hạt nhân làm giàu cấp độ cao của Iran đang nằm trong các đường hầm dưới lòng đất tại khu phức hợp hạt nhân Isfahan. Số còn lại được lưu trữ tại cơ sở làm giàu Natanz. Cả hai địa điểm đều bị hư hại nặng sau các cuộc không kích của Mỹ – Israel vào Iran hồi mùa hè năm ngoái. Theo báo cáo tình báo, Tehran từng gia cố lối ra vào tại Isfahan và Natanz trước khi xung đột nổ ra hồi tháng hai, nhưng các đòn tấn công gần đây từ Mỹ – Israel vào Natanz đã khiến những lối vào này bị vùi lấp sâu hơn.
Việc Iran chuyển giao số uranium đã làm giàu của mình để đổi lấy các lợi ích kinh tế lớn vốn từng có tiền lệ. Cụ thể, trong khuôn khổ thỏa thuận hạt nhân năm 2015 giúp dỡ bỏ những lệnh trừng phạt kinh tế nặng nề lên nước này, hơn 11 tấn uranium làm giàu ở mức dưới 20% đã được chuyển sang Nga.
Thỏa thuận trên giới hạn kho dự trữ của Iran ở mức dưới 300 kg uranium làm giàu 3,67% trong vòng 15 năm. Tuy nhiên, mọi thứ bắt đầu đổ vỡ sau khi ông Trump rút khỏi thỏa thuận vào năm 2018.
Theo IAEA, trước các cuộc tấn công hồi tháng 6 năm ngoái, Iran sở hữu 441 kg uranium làm giàu cấp độ cao 60% và khoảng 200 kg uranium làm giàu 20%. Lượng vật liệu kể trên có thể được làm giàu lên mức 90% đủ để chế tạo vũ khí chỉ trong vòng vài tuần.
Iran hiện không còn làm giàu uranium và khả năng này được cho là đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau cuộc xung đột hồi tháng 6 năm ngoái. Các nguồn tin thân cận với tiến trình đàm phán cho hay Tehran từng đề nghị pha loãng số uranium làm giàu cấp độ cao 60% xuống còn tối đa 20%, giúp xoa dịu phần nào mối lo ngại ở Washington. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn tin rằng để chặn hoàn toàn khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran, toàn bộ số uranium làm giàu phải được kiểm soát.
“Chúng phải rời khỏi Iran”, Richard Nephew, chuyên gia đàm phán hạt nhân với Iran dưới thời chính quyền tổng thống Barack Obama và Joe Biden, nói.
Mỹ từng thu hồi 600 kg uranium làm giàu cấp độ cao 90% từ một nhà máy ở Kazakhstan trong chiến dịch bí mật năm 1994 mang tên Dự án Sapphire. Khi đó, một đội ngũ của Mỹ đã túc trực tại đây hơn một tháng để đóng gói số vật liệu vào hơn 440 thùng chuyên dụng, trước khi đưa lên hai chiếc vận tải cơ C-5 khổng lồ để chuyển đi.
Hai máy bay được tiếp nhiên liệu trên không ba lần để chuyến hàng hạt nhân không phải lưu lại bất kỳ sân bay nước ngoài nào trước khi đáp xuống căn cứ không quân Dover tại Delaware. Đây là những chuyến bay dài nhất trong lịch sử của dòng máy bay C-5. Sau khi hạ cánh, số vật liệu cấp độ vũ khí này được vận chuyển trên các xe tải không gắn biển tới phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge tại Tennessee, nơi người ta pha loãng chúng để sử dụng cho các lò phản ứng điện của Mỹ.
4 năm sau, các chuyên gia Mỹ và Anh đã thu hồi gần 5 kg uranium làm giàu cấp độ cao từ một lò phản ứng nghiên cứu cũ của Liên Xô gần Tbilisi, Gruzia. Số vật liệu này được đưa lên máy bay C-5 để chuyển tới một cơ sở hạt nhân tại Scotland.
Dựa trên hai chiến dịch này và những hoạt động thu hồi khác trên thế giới, Bộ Năng lượng Mỹ cùng các phòng thí nghiệm hạt nhân trực thuộc đã thiết lập một “chương trình đóng gói cơ động”. Theo đó, Mỹ có một quy trình để triển khai chuyên gia cùng các thiết bị phòng thí nghiệm như máy X-quang, cân, buồng thao tác cách ly ra nước ngoài để chiết tách plutonium hoặc uranium làm giàu cấp độ cao.
Nếu Mỹ cử chuyên gia tới Iran, các chuyên gia IAEA có thể được mời đến để xác nhận số lượng và mức độ làm giàu của số uranium cần chuyển đi sau khi khai quật chúng.
“Đây sẽ là một công việc cực kỳ khó khăn và có thể kéo dài nhiều tuần”, Scott Roecker, cựu giám đốc Văn phòng Thu hồi Vật liệu Hạt nhân thuộc Bộ Năng lượng Mỹ, nhận xét.
Do số uranium làm giàu cấp độ cao của Iran được lưu trữ dưới dạng khí trong các bình chứa nặng, Roecker cho rằng các chuyên gia sẽ cần đánh giá xem liệu có thể vận chuyển an toàn chúng ở trạng thái đó không hay phải chuyển hóa sang dạng bột oxit trước.
Những vấn đề phát sinh khác sẽ xuất hiện nếu một số bình chứa uranium chôn dưới lòng đất bị hư hại. Theo David Albright, cựu thanh sát viên vũ khí và là người đứng đầu Viện Khoa học và An ninh Quốc tế, công việc này có thể thực hiện bằng những thiết bị điều khiển từ xa chuyên dụng để kiểm tra mức độ hư hại cũng như kiểm đếm những vật liệu nguy hiểm.
“Bản thân số vật liệu này có thể gây ra một số thách thức về kỹ thuật nhưng chúng ta hoàn toàn có khả năng xử lý về mặt chuyên môn. Và một khi đã đưa chúng về dạng vận chuyển được thì mọi việc sau đó sẽ khá thuận lợi”, Roecker nói.
Một câu hỏi khác đặt ra là số vật liệu hạt nhân thu từ Iran sẽ được chuyển đến đâu. Các quan chức Iran từng phản đối bất kỳ thỏa thuận nào mà trong đó Mỹ sẽ tiếp nhận số uranium của họ. WSJ dẫn lời một số chuyên gia đề xuất số vật liệu này có thể được chuyển sang Nga như từng thực hiện theo thỏa thuận năm 2015 hoặc pha loãng rồi bán cho một công ty thương mại.
Axios đưa tin Tổng thống Putin từng đề xuất phương án chuyển uranium từ Iran sang Nga trong cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ nhưng ông Trump không đồng ý.
Weber cho rằng một phương án thay thế là chuyển số vật liệu trên tới Kazakhstan bằng đường hàng không, nơi đặt ngân hàng uranium làm giàu thấp do IAEA kiểm soát. Số uranium làm giàu cấp độ cao của Iran có thể được pha loãng rồi lưu trữ tại ngân hàng này, nơi sẽ hỗ trợ các quốc gia có nguồn cung cấp nhiên liệu cho nhà máy điện hạt nhân của họ nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn.
Nước Anh không là quốc gia đầu tiên thực thi việc cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, nhưng tiên phong ở châu Âu về vấn đề này. Ở châu Âu, các nước như Pháp, Tây Ban Nha và Hy Lạp đã tuyên cáo tới đây sẽ giới hạn độ tuổi của thanh thiếu niên được phép sử dụng mạng xã hội. Na Uy và Áo thì đang cân nhắc. Còn EU hiện chờ đợi xem kết quả và tác động ở Anh để quyết định chính sách.
Ông Starmer chơi con bài đưa Anh đi trước châu lục trên phương diện này trước hết nhằm giải cứu chính mình thoát ra khỏi tình cảnh khó khăn và khó xử hiện tại về đối nội. Vị thủ tướng hiện trực diện nguy cơ bị chính Công đảng Anh hạ bệ chứ không hẳn hoàn toàn bởi lo lắng cho trẻ em trên đảo quốc trước những tác động tiêu cực và ảnh hưởng tai hại của các mạng xã hội.
Với quyết sách trên, ông Starmer chủ định chiếm lĩnh một chủ đề nội dung cực kỳ hấp dẫn đối với tất cả các đảng phái chính trị ở nước Anh và được đa số áp đảo các bậc phụ huynh trên đảo quốc đặc biệt quan tâm. Kết quả các cuộc thăm dò dư luận ở Anh trong thời gian qua cho thấy có đến hơn 90% phụ huynh ủng hộ việc cấm. Ông Starmer chuyển từ việc phản đối lệnh cấm sang thực hiện lệnh cấm để quy phục nội bộ Công đảng Anh và ngăn cản vũ khí tấn công của các đảng phái khác về vấn đề này.
Quyết sách trên cũng giúp ông Starmer chinh phục thiện cảm của xã hội và cử tri, làm tê liệt phe chống đối và vô hiệu hóa sự nổi loạn trong nội bộ Công đảng đang cầm quyền. Sự khai thác hiệu ứng chính trị từ một vấn đề xã hội có thể giúp ông Starmer đạt được chủ đề nội dung chắc chắn thắng lớn.
Sáng 7-7, Tổng lãnh sự quán Mỹ tại TP.HCM tổ chức hoạt động cùng xem trận đấu giữa đội tuyển Mỹ và Bỉ tại vòng 16 đội FIFA World Cup 2026.
Tham gia sự kiện có các nhà ngoại giao thuộc lãnh sự đoàn Mỹ, cộng đồng người Mỹ đang sinh sống tại TP.HCM và những người hâm mộ đội tuyển Mỹ.
Ngay sau tiếng còi khai cuộc, Bỉ chủ động dâng cao tấn công và sớm có bàn mở tỉ số ở phút thứ 9 do công của Charles De Ketelaere sau đường chuyền của Nicolas Raskin.
Mỹ gỡ hòa 1-1 ở phút 31 khi Malik Tillman thực hiện thành công quả đá phạt sau tình huống Folarin Balogun mang về một pha đá phạt ngay trước vòng cấm.
Tuy nhiên, chỉ hai phút sau, De Ketelaere hoàn tất cú đúp bằng pha đánh đầu từ đường tạt của Leandro Trossard, giúp Bỉ tái lập thế dẫn trước.
Sang hiệp hai, sai lầm của thủ môn Matt Freese tạo điều kiện để Hans Vanaken nâng tỉ số lên 3-1 ở phút 57.
Dù nỗ lực tìm bàn gỡ, đội chủ nhà không thể tạo khác biệt.
Đến phút bù giờ 90+3, Romelu Lukaku tận dụng sai lầm của Chris Richards để ghi bàn ấn định chiến thắng 4-1, đưa tuyển Bỉ vào tứ kết World Cup 2026.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ sau trận đấu, Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM Melissa A. Brown nói điều bà nghĩ đến nhiều nhất trong năm nay là FIFA World Cup và dịp nước Mỹ kỷ niệm 250 năm ngày Quốc khánh.
"Tôi vừa ở Mỹ trong dịp Quốc khánh 4-7. Việc nước Mỹ kỷ niệm 250 năm thành lập, đồng thời đăng cai World Cup và chào đón các du khách quốc tế khiến tôi vô cùng tự hào. Tôi là người hâm mộ số một của đội tuyển Mỹ và luôn hy vọng đội sẽ có kết quả tích cực.", bà Brown chia sẻ.
Bà cũng gửi lời cảm ơn những người hâm mộ Việt Nam đã cổ vũ và đồng hành đội tuyển nước mình.
Bà Chris Le, quyền Phó Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM, chia sẻ rằng thất bại của đội tuyển Mỹ là điều đáng tiếc, nhưng bà vẫn tự hào về tinh thần thi đấu mà các cầu thủ đã thể hiện.
"Bóng đá phản ánh phần nào văn hóa của một quốc gia. Đội tuyển Mỹ đã thể hiện sự kiên cường, quyết tâm và tinh thần đoàn kết. Điều đó rất đặc biệt", bà nói.
Theo bà Chris Le, việc Mỹ, Canada và Mexico cùng đăng cai FIFA World Cup 2026 cũng là cơ hội để giới thiệu với thế giới về tình yêu thể thao của người dân ba nước.
"Chúng tôi yêu thể thao và luôn hết mình cổ vũ đội tuyển của mình. Vì vậy, tất cả chúng tôi đều tự hào khi được là một phần của kỳ World Cup này", bà chia sẻ.
Quyền Phó Tổng lãnh sự Mỹ cũng cho rằng người hâm mộ Việt Nam và người hâm mộ Mỹ có nhiều điểm tương đồng trong cách thể hiện tình yêu bóng đá.
"Tôi từng chứng kiến người hâm mộ Việt Nam xuống đường ăn mừng chiến thắng của đội tuyển với cờ, áo và không khí rất sôi động. Ở Mỹ cũng vậy. Chúng tôi đều yêu bóng đá, yêu thể thao và luôn hết mình vì đội tuyển của mình. Đó là điểm khiến hai đất nước có sự gắn kết", bà Chris Le nói.
Không quân Ukraine hôm qua 2.5 tuyên bố đã bắn hạ 142 trong số 163 máy bay không người lái (UAV) tầm xa do Nga phóng đi trong đêm 1.5 và rạng sáng 2.5, theo Reuters. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga hôm qua thông báo lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ 505 UAV của Ukraine.
Hai bên đưa ra những thông báo như trên sau khi quân đội Ukraine tuyên bố UAV của họ hôm 1.5 đã tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse ở thành phố cảng Tuapse thuộc tỉnh Krasnodar Krai của Nga, theo trang tin The Kyiv Independent. Cơ quan An ninh Ukraine khẳng định cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn tại những bể chứa dầu, và cột khói đen bốc lên trên nhà máy lọc dầu Tuapse. Đài truyền hình RTVI của Nga đưa tin ít nhất 2 bể chứa tại cơ sở này đã bốc cháy trong cuộc tấn công hôm 1.5.
Đây là lần thứ 4 trong vòng 16 ngày nhà máy lọc dầu Tuapse, nằm ven biển Đen, bị Ukraine tập kích, theo Reuters. Các cuộc tấn công đã tạo ra những đám mây đen dày đặc ở Tuapse và gây ra các vệt dầu loang dọc theo bờ biển, tàn phá bãi biển của những khu nghỉ dưỡng nổi tiếng. Giới chức Nga hôm 1.5 nói đến nay họ đã dọn sạch hơn 13.300 m3 dầu và đất bị ô nhiễm dọc theo bờ biển.
Đến chiều qua, Nga chưa phản ứng trước thông tin Ukraine tiếp tục tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse. Sau vụ cơ sở này bị tấn công vào ngày 28.4, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhấn mạnh: "Như Tổng thống Nga đã nói, cuộc tấn công của Ukraine vào Tuapse có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường". Bà Zakharova cho rằng các quốc gia thành viên NATO ven biển Đen phải cùng chịu trách nhiệm về quyết định của liên minh quân sự này trong việc cung cấp vũ khí cho Kyiv, theo Hãng tin TASS.
Cũng trong ngày 1.5, Chỉ huy Lực lượng Hệ thống không người lái Ukraine Robert Brovdi khẳng định UAV của nước này ngày 25.4 đã tấn công sân bay Shagol ở TP.Chelyabinsk thuộc Nga, khiến 2 chiến đấu cơ thế hệ 5 tàng hình Su-57, 1 chiếc Su-34 và 1 chiến đấu cơ khác bị hư hại, theo The Kyiv Independent.
Trước đó, Bộ Tổng tham mưu Lực lượng vũ trang Ukraine thông báo những chiến đấu cơ Nga bị hư hại trong cuộc tấn công vào sân bay Shagol được tìm thấy cách biên giới Ukraine khoảng 1.700 km.
Khi Kyiv tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quân sự của Nga, Moscow đã điều động phần lớn lực lượng không quân của mình ra xa biên giới Ukraine hơn. Tuy nhiên, UAV của Ukraine hiện có khả năng bay xa hơn 2.000 km, gây ra mối đe dọa ngay cả đối với máy bay nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Ngày 29.4, Cơ quan An ninh Ukraine thông báo trên mạng xã hội rằng UAV của nước này đã tấn công một trạm bơm dầu gần TP.Perm của Nga, cách Ukraine khoảng 1.500 km, theo Reuters. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi đó là giai đoạn mới trong việc sử dụng vũ khí của Ukraine để hạn chế tiềm năng tác chiến của Nga, và nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng tầm bắn này".
Đến nay chưa có thông tin phản ứng từ Nga về những tuyên bố trên của phía Ukraine. Trong khi đó, Đài RT dẫn lời chuyên gia quân sự Nga Dmitry Kornev cho rằng những đợt tấn công ồ ạt bằng UAV của Ukraine gần đây đã trở thành thử thách thực sự đối với hệ thống phòng không Nga, và Moscow đã tăng cường khả năng phát hiện cũng như phản ứng trước những cuộc tấn công như thế.
