Phát biểu tại buổi gặp mặt đại biểu Quốc hội là người dân tộc thiểu số chiều 20/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược, là nguồn sức mạnh quyết định mọi thắng lợi. Đội ngũ đại biểu dân tộc thiểu số đã trực tiếp chuyển hóa chủ trương thành chính sách và giám sát thực thi. Qua 15 nhiệm kỳ, lực lượng này tham gia ngày càng sâu vào lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng.
Dù chính sách dân tộc tiếp tục hoàn thiện, đời sống từng bước cải thiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn khó khăn nhất cả nước, khoảng cách phát triển lớn, sinh kế chưa bền vững, tiếp cận dịch vụ còn hạn chế. Hạ tầng nhiều nơi thiếu và yếu, giao thông khó khăn, trường lớp, y tế chưa đáp ứng; sau mỗi mùa mưa lũ, đời sống người dân bị xáo trộn, việc học tập bị ảnh hưởng.
Ông chỉ rõ những hạn chế này liên quan trực tiếp đến công bằng, chất lượng phát triển và niềm tin của nhân dân; khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn còn đáng kể. Nguyên nhân là cách tiếp cận vẫn nặng về hỗ trợ, chưa chuyển sang tạo điều kiện phát triển. “Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không phải ở định hướng, mà ở chất lượng thể chế và hiệu quả tổ chức thực hiện”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
Từ đó, ông yêu cầu chuyển mạnh từ “ban hành” sang “thực hiện hiệu quả”, mỗi đại biểu phải trả lời rõ “những quyết định đã thực sự đến được với đồng bào hay chưa; đời sống của người dân đã thực sự được cải thiện hay chưa”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần đổi mới căn bản tư duy về công tác dân tộc, trọng tâm không chỉ là hỗ trợ mà phải chuyển mạnh sang tạo điều kiện để phát triển, trao cơ hội để người dân vươn lên. Mục tiêu không chỉ dừng ở giảm nghèo mà phải nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển và bảo đảm bình đẳng thực chất.
Công tác dân tộc cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, gắn với củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia. Đồng thời, phải hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo phát triển, phản ánh đúng thực tiễn từng địa bàn, từng cộng đồng dân tộc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh mỗi chủ trương, quyết sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, trong đó hiệu quả thực chất và sự hài lòng của người dân là tiêu chí cao nhất để đánh giá chính sách. Về lâu dài, yếu tố quyết định là con người, vì vậy giáo dục và phát triển nguồn nhân lực phải được đặt ở vị trí trung tâm, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Bước vào nhiệm kỳ mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đại biểu Quốc hội là người dân tộc thiểu số nâng cao thực chất vai trò đại diện, tham gia trực tiếp vào hoạch định chính sách, chuyển hóa thực tiễn thành kiến nghị cụ thể, có căn cứ và có tính khả thi, gắn với trách nhiệm và kết quả cụ thể.
Đại biểu phải chủ động đề xuất, định hình chính sách, tăng cường năng lực nghiên cứu, phân tích, tiếp cận thực tiễn và khai thác hiệu quả dữ liệu; đồng thời phát huy vai trò kết nối giữa nghị trường với cơ sở, bảo đảm tiếng nói của nhân dân được phản ánh đầy đủ.
“Đại biểu phải dám nói, dám đề xuất, dám chịu trách nhiệm và theo đuổi đến cùng những vấn đề đã kiến nghị”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Ông cũng đề nghị Hội đồng Dân tộc nâng cao vai trò tham mưu chiến lược, chủ động phát hiện và kiến nghị tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, nhất là ở khâu tổ chức thực hiện; đồng thời hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đại biểu, nâng cao chất lượng thông tin, dữ liệu và tham vấn chính sách.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tăng cường phối hợp giữa đại biểu với các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và địa phương, bảo đảm các kiến nghị xuất phát từ thực tiễn được tiếp thu, xử lý kịp thời và chuyển hóa thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.
Đầu tháng 5, giữa cái nắng gay gắt miền Trung, anh Cường nhận tin báo từ người làng về ba ngôi mộ vô danh bị mắc kẹt giữa những bức tường rào trong khu nghĩa địa. Phần mộ được phát hiện từ hơn 20 năm trước khi một gia đình đào móng nhà, sau đó chôn cất tạm bợ. Không người thân, không bia, không lối vào, ba ngôi mộ gần như bị quên lãng.
Chọn lúc sáng sớm, anh Hùng mang cuốc xẻng đến cẩn trọng đào bới, cất bốc ba ngôi mộ. Đến trưa, anh dùng xe tang, đưa hài cốt về nghĩa trang do chính mình xây dựng suốt nhiều năm qua.
Anh Cường sinh ra và lớn ở Cảnh Dương - làng biển cổ gần 400 tuổi, rộng chưa đầy 1,5 km2, từng được biết đến là một trong "bát danh hương", tức là tám địa danh văn vật nổi tiếng của Quảng Bình cũ. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây được phong danh hiệu "Làng chiến đấu kiểu mẫu", với hàng nghìn người dân kiên cường bám trụ, chiến đấu qua hàng trăm trận càn lớn nhỏ.
Qua nhiều thế hệ, chiến tranh sơ tán, bom đạn, bão và những chuyến tha hương khiến không ít ngôi mộ thất lạc chủ nhân. Có người ngã xuống trong chiến tranh, có thi thể trôi dạt từ biển vào, được dân làng chôn cất tạm. Nhiều phần mộ vô chủ nằm rải rác dưới đồi cát, mép biển hay trong khu dân cư.
Gia đình làm nghề mai táng, từ năm 17 tuổi, anh Cường đã theo cha cùng người dân di dời 970 ngôi mộ vô chủ để giải phóng mặt bằng xây dựng làng nghề. Sau những cuộc di dời, nhiều ngôi mộ được chôn rải rác trên các đồi cát, ven nghĩa địa, không người chăm sóc. Qua thời gian, cát biển vùi lấp, mưa gió xói mòn, nhiều phần mộ dần biến mất.
"Nếu không cất bốc, họ sẽ mất dấu", suy nghĩ ấy thôi thúc anh theo đuổi quy tập mộ vô chủ về nghĩa trang.
Sau ba năm lên ý tưởng, cuối năm 2017, anh Cường phát hiện 5 ngôi mộ vô chủ nằm chênh vênh trên triền cát, phía dưới là ruộng lúa, có nguy cơ bị xóa sổ bởi nạn khai thác cát. Anh bắt đầu xây dựng nghĩa trang, quy tập mộ vô chủ để những người đã khuất có nơi an nghỉ.
Được lời ủng hộ của vợ "việc tâm đức chồng cứ làm", anh Cường bỏ ra 30 triệu đồng san gạt khu đất cát rộng hơn 1.500 m2, xây dựng nghĩa trang riêng cho những ngôi mộ không người thờ tự.
Từ 5 ngôi mộ ban đầu, sau gần 9 năm, nơi đây trở thành chốn an nghỉ của 259 ngôi mộ vô danh, được quy hoạch ngay hàng thẳng lối. Trong đó, 61 ngôi mộ được một chủ cơ sở lăng mộ hỗ trợ ốp đá, số còn lại được xây bằng xi măng hoặc xây tường xung quanh đắp cát.
Mỗi khi người dân đào móng nhà, dựng hàng rào hay phát hiện hài cốt vô chủ, họ đều gọi anh Cường. Gia chủ có thể hỗ trợ mua tiểu, còn anh tự nguyện lo toàn bộ công cất bốc, di dời. Tổng chi phí xây dựng nghĩa trang đến nay khoảng 150 triệu đồng. Trong đó người dân trong làng, cả những người con xa quê, chung tay hỗ trợ khoảng 100 triệu đồng.
"Làng Cảnh Dương trải qua chiến tranh, biết bao người mất đi, nhiều mộ thất lạc. Tôi làm được gì cho họ thì cố gắng. Người sống cần có nhà, người đã khuất cần nơi yên nghỉ", anh giải thích.
Có những hôm mưa lớn, nước xói lở làm lộ thiên hài cốt; có những ngôi mộ ven biển bị sóng đánh bật gốc, anh lại tới gom nhặt từng mảnh xương cốt đưa về nghĩa trang. Công việc nặng nhọc, ám mùi tử khí, nhưng anh không e ngại.
Một người dân từng đào móng nhà phát hiện ba ngôi mộ cho biết nếu không có anh Cường, những ngôi mộ ấy có thể tiếp tục bị bỏ quên hoặc chôn cất sơ sài. "Cường làm việc này vì cái tâm, chẳng ai bắt buộc", người này nói.
259 ngôi mộ không còn cô quạnh vì ngày rằm, mùng một được anh Cường hương khói. "Làng vẫn còn nhiều ngôi mộ vô danh, tôi tiếp tục cất bốc, quy tập cho tới già", anh chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó phòng văn hóa xã hội xã Hòa Trạch, cho biết anh Cường là đảng viên, nhiều năm qua đã quy tập mộ vô chủ về thờ cúng tại nghĩa trang. Đây là việc làm nhân văn, quan tâm đến những mộ không có người thân hương khói, đồng thời góp phần chỉnh trang cảnh quan khang trang, sạch đẹp. Phòng tham mưu UBND xã đã hỗ trợ anh Cường một phần kinh phí.
Ngày 19-5, Ban Quản lý dự án khu vực Bảo Lâm đã huy động máy múc, xe ben cùng nhiều nhân công làm việc để xử lý núi rác tồn đọng nhiều ngày tại bãi rác Bảo Lâm 4.
Rác được đưa vào các hố chôn lấp đã xây dựng sẵn, xử lý bằng vôi bột và dung dịch khử mùi nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường theo quy định.
Đại diện ban quản lý đã nêu cho biết đơn vị chưa được cấp kinh phí xử lý khoảng 7.000 tấn rác tồn đọng, nhưng do yêu cầu cấp bách nên đã chủ động tạm ứng nguồn kinh phí dự phòng. Dự kiến đến ngày 20-5, việc chôn lấp và xử lý lượng rác tồn đọng cơ bản hoàn tất.
Trong thời gian xử lý, bãi rác Bảo Lâm 4 vẫn tiếp nhận khoảng 40 - 45 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày từ 5 xã: Bảo Lâm 1, Bảo Lâm 2, Bảo Lâm 3, Bảo Lâm 4 và Bảo Lâm 5 (thuộc huyện Bảo Lâm cũ). Ban quản lý đã bố trí lực lượng hướng dẫn xe chở rác đổ đúng vị trí quy định, hạn chế phát sinh ô nhiễm.
Theo Ban Quản lý dự án khu vực Bảo Lâm, từ đầu tháng 1-2026 đến nay, đơn vị chưa được cấp kinh phí xử lý rác - là nguyên nhân khiến rác tồn đọng. Đơn vị đã có văn bản kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng sử dụng nguồn thu từ dịch vụ thu gom rác trong 4 tháng đầu năm 2026 để xử lý.
Thời gian tới, đơn vị tiếp tục làm việc với các địa phương để thống nhất phương án tiếp nhận, xử lý lượng rác phát sinh hằng ngày, hạn chế tối đa tình trạng rác tồn đọng kéo dài như thời gian qua.
Qua kiểm tra thực tế, UBND xã Bảo Lâm 4 ghi nhận nhiều tuyến đường nội bộ trong khu vực bãi rác bị rác bao phủ kéo dài hàng trăm mét, tổng khối lượng tồn đọng khoảng 7.000 tấn. Nước rỉ rác tồn đọng lâu ngày chưa được xử lý, phát tán mùi hôi trên diện rộng, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân.
Ngoài bãi rác Bảo Lâm 4, rác thải còn tồn đọng tại nhiều địa phương khác thuộc huyện Bảo Lâm (cũ), đặc biệt là xã Bảo Lâm 1, gây ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan.
Liên quan vụ việc, cơ quan công an đang phối hợp với các đơn vị liên quan khoanh vùng hiện trường, thống kê khối lượng rác tồn đọng, thu thập hồ sơ, tài liệu phục vụ công tác điều tra, xác minh.
Theo đó, Phó thủ tướng Phạm Gia Túc cùng đoàn công tác đã đến kiểm tra thực địa dự án mở rộng Cảng hàng không Phú Quốc, đường ĐT.975... và các dự án phục vụ Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2027 (APEC 2027).
Tại thời điểm khảo sát Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, UBND tỉnh An Giang đã kiến nghị Chính phủ xem xét giao Bộ Tài chính chủ trì phối hợp Bộ Công Thương và EVN khẩn trương họp thống nhất phương án tháo gỡ vướng mắc về cơ chế vốn, hoàn thành di dời ngầm hóa hệ thống cột điện cao thế trước ngày 30-6.
Ngoài ra, UBND tỉnh An Giang cam kết đảm bảo đầy đủ nguồn vật liệu làm dự án phục vụ APEC 2027.
Phó thủ tướng biểu dương tinh thần nỗ lực của các đơn vị thi công quyết liệt thực hiện các dự án đón APEC 2027. Ngoài ra, Phó thủ tướng cho biết các công trình phục vụ APEC 2027 không chỉ là bộ mặt của quốc gia, mà còn là đòn bẩy phát triển kinh tế lâu dài cho toàn vùng.
Phó thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị các bộ, ngành và địa phương phải phối hợp chặt chẽ, giải quyết ngay các vướng mắc về vốn và mặt bằng, đảm bảo chất lượng công trình ở mức cao nhất và hoàn thành đúng tiến độ đề ra.
Đồng thời, các dự án phục vụ APEC 2027 phải làm đúng, làm đủ và an toàn tiết kiệm, góp phần đưa đảo Phú Quốc phát triển bền vững.
