Dù đã sử dụng các loại thuốc chống nhiễm trùng, tình trạng sốt của anh Dương, 43 tuổi, vẫn tái diễn và diễn biến phức tạp. Sau khi xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân quận Long Hoa ở thành phố Thâm Quyến chẩn đoán anh mắc phải một căn bệnh truyền nhiễm hiếm gặp mang tên “sốt Q”, theo Sina.
Bệnh nhân cho biết chưa từng nghe đến căn bệnh này cho đến khi nhập viện với thân nhiệt luôn duy trì ở mức 39 độ C. Kết quả chẩn đoán hình ảnh không tìm thấy ổ nhiễm trùng rõ rệt ở phổi, ổ bụng hay não bộ; đồng thời các chỉ số về thấp khớp, miễn dịch và dấu ấn ung thư cũng không có bất thường. Tuy nhiên, trước tình trạng các chỉ số viêm tăng cao và cơ thể đáp ứng kém với thuốc kháng sinh thông thường, các bác sĩ đã nghi ngờ bệnh nhân nhiễm một loại tác nhân gây bệnh không điển hình. Kết quả xét nghiệm metagenomic (giải trình tự gen) trong máu sau đó xác nhận sự hiện diện của vi khuẩn Coxiella burnetii, hay còn gọi là Rickettsia gây bệnh sốt Q.
Tìm hiểu tiền sử dịch tễ, bác sĩ phát hiện anh Dương thường xuyên đi chợ mua thịt bò và có nuôi chó tại nhà. Bác sĩ Hu Kai, chủ trị khoa Truyền nhiễm, cho biết sốt Q là căn bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người khá hiếm gặp. Nguồn lây chính của bệnh là các loài động vật có vú bao gồm trâu, bò, cừu, chó, mèo; con đường lây truyền thứ yếu là thông qua vết cắn của ve bét. Bệnh hiếm khi lây từ người sang người.
Sốt Q thường có thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 3 tuần, với triệu chứng điển hình là sốt cao đột ngột kèm đau đầu dữ dội, đau cơ và mệt mỏi rã rời. Một số trường hợp có thể biến chứng thành viêm phổi hoặc viêm màng phổi. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành sốt Q mạn tính sau vài tháng, dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng cho nhiều hệ cơ quan như viêm nội tâm mạc, viêm cơ tim, viêm gan mạn tính hay viêm tủy xương.
Tuy nhiên, người dân không nên quá lo lắng bởi đa số trường hợp nhiễm bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt hoặc chỉ biểu hiện nhẹ. Hiện nay, sốt Q có thể được điều trị hiệu quả bằng các loại kháng sinh đặc hiệu như doxycycline, tetracycline hay chloramphenicol. Nếu bệnh nhân nhập viện sớm và tuân thủ phác đồ điều trị, tiên lượng hồi phục thường rất tốt.
Giới khoa học hiện chưa chế tạo thành công vaccine phòng bệnh sốt Q. Bác sĩ khuyến cáo người dân tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, dùng sữa tiệt trùng và tuyệt đối không mua thịt chưa qua kiểm định. Chủ nuôi chó mèo cần đưa thú cưng đi khám định kỳ, dọn sạch chất thải và cách ly ngay vật nuôi ốm. Người làm việc tại lò mổ hay trang trại phải mặc đồ bảo hộ lao động. Khi dã ngoại, mọi người nên mặc áo dài tay, bôi thuốc chống côn trùng và hạn chế nằm trên cỏ để tránh ve bét cắn. Bác sĩ cũng yêu cầu người dân đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng sốt cao không rõ nguyên nhân.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học The American Journal of Clinical Nutrition đã tìm ra một cách đơn giản có thể mang lại lợi ích cho quá trình lão hóa khỏe mạnh.
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Tufts (Mỹ) dẫn đầu được thực hiện trên 143 người tham gia. Trong đó, nhóm nghiên cứu yêu cầu họ cắt giảm khoảng 25% lượng calo tiêu thụ hằng ngày và duy trì chế độ ăn này suốt 2 năm. Một nhóm khác gồm 75 người vẫn ăn uống như bình thường để đối chứng. Trong suốt quá trình nghiên cứu, các tình nguyện viên được kiểm tra định kỳ về cân nặng, huyết áp và đường huyết.
Hầu hết những người trong nhóm hạn chế calo đã chuyển chế độ ăn của họ từ chất béo sang protein và carbohydrate. Cuối cùng, họ không thể giảm được 25% lượng calo như mục tiêu mà chỉ giảm được khoảng 12% lượng calo - tương đương với khoảng 2 muỗng (muỗng canh) cơm cho mỗi chén cơm.
Tuy nhiên, đáng chú ý, cả huyết áp, cholesterol xấu và nồng độ insulin của họ lại giảm đáng kể so với nhóm đối chứng. Đồng thời, cân nặng cũng giảm 10%, theo trang tin y khoa Medical Express.
Tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Krupa Das, chuyên gia về dinh dưỡng tại Đại học Tufts, cho biết: Điều thú vị nhất là nhóm tham gia nghiên cứu vẫn đạt được những lợi ích này ngay cả với mức giảm calo vừa phải, điều mà hầu hết mọi người có thể thực hiện được. Chỉ cần giảm lượng calo khoảng 10 - 15% là đủ để giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tuổi tác bằng cách cải thiện sức khỏe tim mạch, hạ huyết áp và cải thiện dung nạp glucose.
Theo các nhà nghiên cứu, việc cắt giảm lượng calo có thể giúp cơ thể chuyển hóa thức ăn thành năng lượng hiệu quả hơn, đồng thời tạo ra ít gốc tự do hơn. Đây là những phân tử có thể gây tổn thương tế bào và liên quan đến nhiều bệnh lý như ung thư, Parkinson cùng nhiều vấn đề sức khỏe khác. Kết quả xét nghiệm nước tiểu cho thấy nhóm giảm calo có mức gốc tự do thấp hơn đáng kể so với nhóm ăn uống bình thường.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng giảm calo ở mức vừa phải, thậm chí chỉ khoảng 10%, cũng có thể mang lại lợi ích đáng kể cho quá trình lão hóa khỏe mạnh mà không cần đến các chế độ ăn cực đoan.
Tiến sĩ Das nhấn mạnh: Không cần phải đặt mục tiêu quá khắt khe, chỉ cần giảm 10% cũng rất hữu ích. Lợi ích này đặc biệt quan trọng khi những tiến bộ y học giúp kéo dài tuổi thọ, thì việc sống thọ khỏe mạnh, không bệnh tật là vấn đề quan trọng.
Có nhiều cách để cắt giảm khoảng 10 - 12% lượng calo nạp vào cơ thể, chẳng hạn chỉ cần bớt khoảng 2 muỗng cơm trong mỗi bữa ăn hoặc đơn giản bỏ qua một món tráng miệng mỗi ngày. Tập uống cà phê đen không đường cũng là một điểm khởi đầu tốt.
Nhóm nghiên cứu đang thực hiện nghiên cứu tiếp theo nhằm xem liệu những thay đổi ban đầu trong lối sống của người tham gia có tác dụng sau một thời gian dài hay không.
Trong chương trình của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) năm 2025, bác sĩ Lu Xiao (Phó trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện số 2 Đại học Y Chiết Giang) cảnh báo miếng bọt biển rửa bát là nơi trú ngụ của vô số mầm bệnh. Cấu trúc nhiều lỗ rỗng giúp chúng dễ tích tụ thức ăn thừa và hơi ẩm. Người nội trợ thường dùng chung một miếng bọt biển lau thớt thái thịt sống, chảo dầu mỡ và bát đĩa, vô tình tạo môi trường lý tưởng cho vi sinh vật sinh sôi.
Tương tự, năm 2024, kỹ thuật viên trưởng Guo Wei (Bệnh viện Trung Sơn, Đại học Phục Đán) nhấn mạnh việc dùng một chiếc khăn cho nhiều mục đích như lau bàn, bếp và bát đĩa dễ gây nhiễm khuẩn chéo. Khăn tích tụ cặn canxi, dầu mỡ lâu ngày làm xơ cứng sợi vải và sinh ra hợp chất hydro sulfide bốc mùi hôi. Nhà nghiên cứu khuyên các gia đình phân loại khăn theo mục đích, giặt sạch, phơi khô sau khi dùng, luộc trong nước sôi để sát khuẩn và thay mới mỗi tháng.
Bên cạnh dụng cụ vệ sinh, thói quen bảo quản thức ăn cũng tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng. Bác sĩ Xiong Zhujuan (khoa Dinh dưỡng Lâm sàng, Bệnh viện Ung thư Tứ Xuyên) chỉ ra sai lầm khi người dân cắm điện nồi cơm liên tục để giữ ấm thực phẩm. Khi người dùng để thức ăn trong nồi quá 4 giờ, vi khuẩn sẽ bùng phát và sản sinh chất gây ung thư. Chế độ giữ ấm thường duy trì ở mức 60-70 độ C. Tuy nhiên, nhiệt độ bề mặt thức ăn tiếp xúc với không khí dễ giảm xuống dưới 60 độ C, rơi vào "vùng nguy hiểm" theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Lúc này, các tác nhân gây bệnh như tụ cầu vàng hay salmonella nhân đôi số lượng sau mỗi 20 phút.
Đáng lo ngại hơn, vi khuẩn chuyển hóa nitrat tự nhiên trong rau xanh thành nitrit. Khi vào dạ dày, nitrit kết hợp với sản phẩm phân hủy protein tạo thành nitrosamine, tác nhân nhóm 1 gây ung thư gan, dạ dày và thực quản. Bác sĩ Xiong lưu ý mọi người ăn hết thực phẩm trong vòng 4 giờ sau khi nấu hoặc cất ngay vào tủ lạnh.
Các vật dụng bằng tre, gỗ như đũa và thớt cũng là mầm mống gây bệnh nếu người dùng bỏ qua khâu thay mới định kỳ. Chuyên gia Han Hongwei (Trung tâm Đánh giá Rủi ro An toàn Thực phẩm Quốc gia Trung Quốc) cảnh báo đũa tre, gỗ ẩm ướt dễ sinh nấm mốc và sinh ra aflatoxin, loại độc tố cực mạnh gây ung thư gan. Đũa không khử trùng đúng cách còn chứa E. coli và tụ cầu vàng gây tiêu chảy, viêm dạ dày ruột cấp tính. Ông đề xuất người dân đổi đũa 3-6 tháng một lần.
Cùng quan điểm, chuyên gia dinh dưỡng Wang Lu cho biết thớt gỗ dùng lâu ngày xuất hiện nhiều vết xước, tạo khe hở cho bụi bẩn trú ngụ. Việc thái chung đồ sống và chín trên một chiếc thớt xước khiến E. coli, salmonella từ thịt sống lây lan sang thức ăn khác, gây ngộ độc. Mỗi gia đình nên dùng hai thớt riêng biệt và vứt bỏ ngay khi thớt mốc, nứt nẻ hoặc ra mùn gỗ.
Cuối cùng, dụng cụ nấu ăn trực tiếp như chảo chống dính cũng mang lại rủi ro khi xuống cấp. Nghiên cứu công bố năm 2022 trên tạp chí Science of the Total Environment tiết lộ chảo trầy xước giải phóng hàng triệu hạt nhựa vi sinh vào thức ăn. Nhà sản xuất thường phủ Teflon (polytetrafluoroethylene) thuộc nhóm "hóa chất vĩnh cửu" PFAS lên bề mặt chảo.
Khi ma sát với vật cứng, lớp màng này mài mòn tạo ra hạt nhựa siêu nhỏ (dưới 5 mm đến 1 micrometer), đi vào cơ thể người qua đường ăn uống và gần như không thể đào thải. Các nhà khoa học nhắc nhở người tiêu dùng ngừng sử dụng ngay chảo chống dính trầy xước và mua sản phẩm mới thay thế.
Ngày 20.4, tin từ Văn phòng UBND tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh này chính thức triển khai kế hoạch khám sức khỏe định kỳ toàn dân giai đoạn 2026 - 2030, với yêu cầu mỗi người dân được khám ít nhất 1 lần/năm theo lộ trình, kết quả cập nhật vào sổ sức khỏe điện tử để quản lý xuyên suốt.
Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ toàn dân đặt mục tiêu phủ kín 100% các nhóm dân cư, từ trẻ em, học sinh, người lao động đến người cao tuổi và cả lao động tự do, nhóm lâu nay dễ bị bỏ sót.
Đáng chú ý, chi phí khám sức khỏe định kỳ toàn dân được bảo đảm từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế, nguồn thu sự nghiệp của đơn vị và các nguồn hợp pháp khác; các cơ quan, đơn vị chủ động chi trả cho cán bộ, người lao động trong phạm vi quản lý đến khi bảo hiểm y tế thực hiện chi trả.
Việc tổ chức khám được triển khai linh hoạt tại cơ sở y tế, trường học, doanh nghiệp hoặc khám lưu động, bảo đảm thuận tiện tiếp cận, không bỏ sót người dân.
Toàn bộ dữ liệu khám sức khỏe định kỳ toàn dân sẽ được số hóa, kết nối hệ thống y tế, tạo nền tảng quản lý sức khỏe theo vòng đời, giảm chi phí và phát hiện sớm bệnh tật.
