Một buổi sáng giữa tháng 4, trong không gian trang nhã của Văn phòng Tổng lãnh sự Vương quốc Hà Lan tại TP.HCM, cuộc trò chuyện giữa một nhà ngoại giao trẻ và những “nhà báo sinh viên” diễn ra cởi mở hơn mong đợi.
Không có khoảng cách quyền uy, thay vào đó là những câu hỏi thẳng thắn, những câu trả lời chân thành – và đôi khi là cả những nụ cười khi câu chuyện chạm đến những điều rất đời thường: học tập, lựa chọn nghề nghiệp, hay nỗi băn khoăn trước một thế giới đang thay đổi quá nhanh.
Giữa nhịp đối thoại ấy, Tổng lãnh sự Raïssa Marteaux – với sự điềm tĩnh của một nhà ngoại giao và sự gần gũi của một người từng trải – đã phác họa một chân dung đầy lạc quan về thế hệ trẻ Việt Nam.
* Bà từng nói chuyện với nhiều bạn trẻ Việt Nam, đâu là những phẩm chất hoặc thế mạnh của họ khiến bà ấn tượng nhất? Theo bà, điều gì giúp các bạn trẻ Việt có thể thích ứng mạnh mẽ trong một thế giới toàn cầu hóa đáng kinh ngạc như hiện nay?
Bà Raïssa Marteaux:
– Mỗi lần trò chuyện với các bạn trẻ Việt Nam, tôi đều có cảm giác rất rõ ràng rằng đây là một thế hệ đang chuyển động cùng với đất nước của mình. Và nếu chọn ra ba điểm nổi bật nhất, tôi nghĩ đó cũng chính là những yếu tố sẽ giúp các bạn thành công trong bối cảnh toàn cầu.
Điều đầu tiên là khả năng thích nghi. Việt Nam đã thay đổi rất nhanh trong vài thập kỷ qua, và các bạn lớn lên trong chính sự thay đổi đó. Vì vậy, những điều có thể khiến người khác cảm thấy áp lực thì với các bạn lại khá tự nhiên. Các bạn học rất nhanh, dễ dàng tiếp nhận kỹ năng mới, và cũng sẵn sàng điều chỉnh hướng đi khi cơ hội xuất hiện. Theo tôi, đây là một lợi thế rất đặc biệt.
Điểm thứ hai là tinh thần học hỏi. Tôi gặp nhiều bạn trẻ, từ rất nhỏ đến sinh viên, và điều khiến tôi ấn tượng là sự nỗ lực không ngừng. Không chỉ trong trường học, các bạn còn chủ động tìm kiếm cơ hội học tập bên ngoài – từ các khóa học trực tuyến đến việc trau dồi ngoại ngữ và các kỹ năng khác. Các bạn luôn cố gắng để thành công trong cuộc sống cũng như nỗ lực vì một tương lai tốt đẹp hơn.
Và điểm cuối cùng là tinh thần khởi nghiệp mà tôi có thể cảm nhận gần như ở khắp nơi. Khi bước ra ngoài đường, tôi thấy ai nấy đều tất bật. Mọi người đều cố gắng kinh doanh gì đó. Rất nhiều người trẻ có các dự án phụ, hoặc có các cơ sở kinh doanh nhỏ, và họ xoay xở để tạo ra một công việc kinh doanh từ mọi cơ hội.
Tôi đã thấy những cửa hàng ở đây mà tôi chưa từng thấy ở châu Âu. Chẳng hạn quán cà phê có chơi game, quán cà phê Lego cho những khách hàng thích xây Lego. Tôi nghĩ đó là ý tưởng xuất sắc bởi vì nơi đó dành cho những người cùng sở thích. Nếu bạn không muốn tự mua mọi thứ và để ở nhà, bạn có thể chỉ cần đến đó uống cà phê và chơi.
Ý tôi muốn nói tôi thấy nhiều người mạnh dạn bắt đầu việc kinh doanh từ một cơ hội nhỏ, tôi nghĩ đó là một lợi thế rất lớn khi bạn bước ra thế giới.
Sinh viên ĐH Nguyễn Tất Thành thuyết trình sản phẩm thực hành trên lớp ở báo Tuổi Trẻ – Ảnh: HOÀNG GIÁM
* Bà đã học tập và sinh sống ở nhiều quốc gia, nhiều môi trường văn hóa khác nhau. Nhìn lại hành trình của mình, bà nghĩ đâu là những kỹ năng “vô hình” quý giá nhất cho người trẻ?
– Tôi từng sống tự lập tại Singapore từ năm 16 tuổi, và đó là trải nghiệm mang tính bước ngoặt giúp tôi mở mang tầm mắt và thực sự đã thay đổi cuộc đời tôi. Khi bạn bước ra khỏi vùng an toàn, đối diện với những điều chưa quen thuộc, phải tự làm những việc mà bạn chưa từng làm, thì đó chính là lúc bạn trưởng thành.
Một trong những điều quan trọng nhất tôi học được là trí tuệ văn hóa – khả năng hiểu và thích nghi với những khác biệt, không chỉ ở bên ngoài mà cả trong cách suy nghĩ và hành xử. Đây là điều khó có thể học hoàn toàn từ sách vở, mà đến từ trải nghiệm thực tế.
Bên cạnh đó là tư duy đa chiều. Khi bạn học trong những môi trường khác nhau, bạn nhận ra rằng có nhiều cách tiếp cận và nhiều “đáp án đúng” cho cùng một vấn đề. Điều này giúp bạn linh hoạt hơn trong suy nghĩ và ra quyết định.
Những trải nghiệm đó cũng giúp bạn tự tin hơn và hiểu rõ bản thân hơn. Khi phải tự mình giải quyết vấn đề, bạn dần hiểu rõ hơn về chính mình – cả điểm mạnh lẫn những giá trị cốt lõi.
* Trong thời đại AI và chuyển đổi số nhanh chóng, nhiều sinh viên cảm thấy lo lắng về việc thị trường việc làm đang thay đổi nhanh như thế nào. Từ góc nhìn của bà, người trẻ nên ưu tiên những kỹ năng hay giá trị “lấy con người làm trung tâm” nào để luôn thích nghi và không thể bị thay thế?
– Đây là một câu hỏi rất hay, tôi lớn lên trong thời đại mà chúng tôi thậm chí còn chưa có máy tính ở nhà, máy tính là một thứ to lớn mà chỉ có ở nơi làm việc. Ngày nay chúng ta có điện thoại thông minh và mọi thứ đều nằm trong lòng bàn tay, Internet ở hầu hết mọi nơi, mọi lúc chỉ với một cú chạm. Mọi thứ đang thay đổi.
Và bây giờ nhìn vào sự phát triển của AI, tôi không chắc mình có thể tưởng tượng ra điều này ngay cả khi tôi còn trẻ. Vì vậy, tôi hiểu những lo lắng của giới trẻ.
Nhưng có một điều chúng ta không nên quên: AI cũng có những giới hạn của nó. Những kỹ năng “nông” hơn như ghi nhớ hay các công việc lặp đi lặp lại sẽ bị AI tiếp quản. Nhưng điều đó cũng giúp cuộc sống của chúng ta dễ dàng hơn, tập trung vào những năng lực có giá trị cao hơn. Ví dụ, khi tôi học luật, không thể chỉ học thuộc lòng các điều luật mà phải học cách áp dụng nó, và học cách áp dụng nó với sự sáng tạo hơn. Và tôi nghĩ đó là nơi những kỹ năng con người sẽ không bao giờ bị AI thay thế.
Cô Raissa Marteaux trao đổi với Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Nguyễn Á trong buổi truyền thụ nghiệp vụ chụp ảnh cho sinh viên ĐH Nguyễn Tất Thành học thực hành ở báo Tuổi Trẻ – Ảnh: ĐINH THỊ MINH NGỌC (SV ĐH Nguyễn Tất Thành)
Bởi vì sự sáng tạo theo nghĩa này là nhìn thấy những khả năng mà người khác bỏ lỡ. Và AI không thể làm được điều đó, đó là thứ vốn dĩ thuộc về con người. Một điểm khác là sự phán đoán. Tức không chỉ là phân tích dữ liệu, mà là đánh giá nó và đưa ra quyết định dựa trên đó. AI không thể đưa ra quyết định. Nó có thể cung cấp cho bạn dữ liệu thô và tóm tắt giúp bạn, nhưng quá trình ra quyết định thực sự là của con người.
Vì vậy, trong lĩnh vực chính sách, kinh doanh hay y tế, những lĩnh vực mà hệ quả quan trọng hơn cả dữ liệu thô, đó sẽ là những lĩnh vực không bao giờ bị AI chiếm lĩnh. Tôi nghĩ điều quan trọng đối với giới trẻ là học cách đặt ra những câu hỏi tốt hơn thay vì chỉ học thuộc lòng thông tin và các câu trả lời. Tôi nghĩ điều đó chắc chắn sẽ đảm bảo rằng dù mọi chuyện diễn ra theo cách nào, bạn vẫn luôn có thể phát triển và thích nghi trên thị trường việc làm.
Một điều cuối cùng là AI có thể rất giỏi tạo ra nội dung, nhưng không giỏi trong việc mang lại ý nghĩa cho nội dung đó. Bạn sẽ luôn cần bộ não con người đứng sau để kết nối các điểm dữ liệu và hiểu tại sao mọi thứ lại quan trọng. Công việc của chúng ta có thể thay đổi, nhưng sẽ luôn có những thứ mà AI không thể đảm đương được.
AI có thể hỗ trợ xử lý thông tin, nhưng việc hiểu ý nghĩa và đưa ra quyết định cuối cùng vẫn là vai trò của con người. Vì vậy, thay vì lo lắng, các bạn trẻ nên tập trung phát triển những kỹ năng này.
Cô Tổng lãnh sự Hà Lan Raissa Marteaux giao lưu với sinh viên ĐH Nguyễn Tất Thành đang học thực hành tại báo Tuổi Trẻ – Ảnh: THANH HIỆP
* Hiện nay có nhiều bạn trẻ Việt dành nhiều thời gian trực tuyến và ít thời gian cho các hoạt động thể chất. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng thích ứng của trí não, sức khỏe và thói quen làm việc trong tương lai. Đây có phải cũng là một thách thức ở Hà Lan không?
– Tôi nghĩ đây là một thách thức chung trên toàn thế giới, không chỉ riêng Việt Nam hay Hà Lan.
Mỗi yếu tố có một vai trò khác nhau, nhưng theo tôi, điều quan trọng nhất là cần bảo vệ nhóm người dùng nhỏ tuổi, vì các em dễ bị ảnh hưởng nhất. Hiện nay, nhiều trẻ em đã sử dụng điện thoại thông minh từ rất sớm. Các em cũng dễ bị tác động bởi quảng cáo nhắm mục tiêu hoặc các thuật toán được thiết kế để giữ người dùng ở lại lâu hơn. Vì vậy, việc dạy trẻ kỹ năng sử dụng công nghệ là rất cần thiết – từ cách dùng điện thoại đến các nền tảng như ChatGPT hay Instagram.
Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần giúp người trẻ hiểu cách các thuật toán hoạt động – vì chúng quyết định phần lớn những gì bạn nhìn thấy mỗi ngày. Quan trọng hơn, các bạn trẻ cần học cách đánh giá thông tin một cách có chọn lọc, thay vì tin ngay vào mọi thứ xuất hiện trên mạng.
Bà Raissa Marteaux cảm thấy thú vị khi lần đầu trả lời câu hỏi theo cách bốc trong “túi mù” – Ảnh: VÕ THẾ ĐẠT
Một điều nữa chúng ta phải học, không chỉ giới trẻ mà cả bản thân tôi, là cách quản lý sự chú ý và tránh xao nhãng. Điện thoại rất gây nghiện. Mỗi khi có tiếng tin nhắn, bạn lại nhìn vào điện thoại. Có chuyện gì đó xảy ra, bạn lại nhìn điện thoại. Việc thực sự tập trung vào một cuộc trò chuyện ngày càng trở nên khó khăn vì bạn sẽ luôn bị xao nhãng bởi chiếc điện thoại ở đó.
Có rất nhiều điều bạn có thể làm, như là chuyển từ sử dụng thụ động sang sử dụng có chủ đích. Khi bạn có xu hướng cầm điện thoại và mở Facebook, hãy tự hỏi tại sao bạn lại mở Facebook? Có phải vì bạn cần tìm kiếm thứ gì đó không? Hay chỉ vì bạn đang buồn chán? Ý thức được hành vi của mình là bước đầu tiên để thay đổi nó.
Sinh viên ĐH Nguyễn Tất Thành thực hành tác nghiệp trong sự kiện báo Tuổi Trẻ tổ chức với “Tiểu tiên cá” Ánh Viên – Ảnh: HỒ NHƯỠNG
Một điều khác có thể hữu ích là điều chỉnh lại môi trường của bạn, cả trong phòng và trên điện thoại. Ví dụ, đừng đi ngủ với chiếc điện thoại bên cạnh. Nếu bạn cầm điện thoại, hãy tắt tất cả các thông báo không cần thiết để bớt xao nhãng.
Và điều cuối cùng, rất quan trọng đối với người trẻ, là hãy cẩn trọng với việc so sánh xã hội. Hãy cẩn thận với việc bạn theo dõi ai trên điện thoại. Hãy đặc biệt ý thức rằng hầu hết nội dung bạn thấy đều đã qua chỉnh sửa – đó là những khoảnh khắc đẹp nhất, chứ không phải toàn bộ cuộc sống. Vì vậy, nếu đem bản thân mình so với những hình ảnh đó, bạn rất dễ cảm thấy áp lực không cần thiết.
(Sinh viên Khoa Quan hệ công chúng – Truyền thông, Trường ĐH Văn Lang)
Trong khung hình đó, Lionel Messi nhẹ nhàng bế và tắm cho một em bé mới vài tháng tuổi. Điều khiến bức ảnh trở nên đặc biệt là em bé năm đó chính là Lamine Yamal - ngôi sao trẻ đang nổi lên như một trong những tài năng sáng giá nhất của bóng đá thế giới.
Khoảnh khắc đó được ghi lại vào năm 2007 trong một buổi chụp hình phục vụ cuốn lịch từ thiện thường niên do câu lạc bộ bóng đá Barcelona phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tổ chức.
Đây là hoạt động nhằm gây quỹ hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời lan tỏa hình ảnh tích cực của các cầu thủ Barcelona tới cộng đồng.
Theo nhiếp ảnh gia Joan Monfort, người thực hiện bộ ảnh, gia đình của Lamine Yamal đã được lựa chọn ngẫu nhiên để tham gia chương trình. Khi đó, Messi cũng được sắp xếp ngẫu nhiên để chụp cùng cậu bé mà không hề biết rằng nhiều năm sau cả hai sẽ trở thành những cái tên được nhắc đến nhiều nhất của bóng đá thế giới.
Thời điểm đó, Messi mới 20 tuổi. Anh đang từng bước khẳng định vị thế trong đội một Barcelona sau khi được HLV Frank Rijkaard trao cơ hội thi đấu.
Chưa ai có thể hình dung chàng trai trẻ người Argentina sau này sẽ trở thành cầu thủ giành nhiều Quả bóng Vàng nhất lịch sử, vô địch World Cup và được xem là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất mọi thời đại.
Trong khi đó, Lamine Yamal chỉ là một em bé 6 tháng tuổi, hoàn toàn chưa có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy cậu sẽ trở thành ngôi sao của tương lai. Thế nhưng số phận đã tạo nên một sự trùng hợp thú vị khi 2 thế hệ của câu lạc bộ Barcelona lại có cơ hội xuất hiện trong cùng một khung hình ngay từ những ngày đầu tiên của cuộc đời Yamal.
Bức ảnh chỉ thực sự được biết đến rộng rãi vào năm 2024 sau khi Yamal thi đấu bùng nổ trong màu áo đội tuyển Tây Ban Nha tại Euro.
Màn trình diễn xuất sắc của cầu thủ sinh năm 2007 khiến người hâm mộ tìm lại những câu chuyện thú vị về tuổi thơ của anh. Khi bức ảnh được gia đình Yamal chia sẻ trở lại, nó đã nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội với hàng triệu lượt xem và bình luận.
Nhiều người hâm mộ hài hước bình luận rằng Messi đã "truyền phép" hoặc "truyền sức mạnh" cho Yamal ngay từ khi cậu còn nằm trong chậu tắm. Dù chỉ là một cách nói vui, câu chuyện đó vẫn tạo nên sự thích thú bởi sự trùng hợp hiếm có trong lịch sử bóng đá. Không ít người còn gọi đây là "bức ảnh định mệnh", bởi nó vô tình ghi lại khoảnh khắc 2 thế hệ xuất sắc của Barcelona gặp nhau từ rất sớm.
Chia sẻ với tờ The Athletic, nhiếp ảnh gia Joan Monfort - tác giả bức ảnh - cho biết ông cũng không thể ngờ bộ ảnh mình thực hiện nhiều năm trước lại tạo nên sức hút lớn đến vậy.
"Hồi đó, không ai có thể tưởng tượng rằng đứa bé này sẽ trở thành con người như bây giờ và cũng chẳng ai biết Messi sẽ trở nên vĩ đại đến thế. Chúng ta đang nói về năm 2007. Messi khi ấy mới chỉ bắt đầu tạo dựng tên tuổi ở Barcelona. Số phận và định mệnh đã đóng vai trò quan trọng trong câu chuyện này", ông nói.
Messi và Yamal có nhiều điểm tương đồng. Cả hai đều trưởng thành từ môi trường bóng đá của Barcelona, đều sở hữu kỹ thuật cá nhân điêu luyện, khả năng rê bóng khéo léo cùng nhãn quan chiến thuật vượt trội. Dù vậy, giới chuyên môn cũng cho rằng việc liên tục đặt Yamal bên cạnh Messi sẽ tạo nên áp lực không nhỏ đối với cầu thủ trẻ này.
Chính Yamal nhiều lần khẳng định anh rất ngưỡng mộ Messi nhưng không muốn trở thành "Messi mới". Theo cầu thủ sinh năm 2007, Messi là cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử và không ai có thể thay thế những gì siêu sao người Argentina đã làm được. Điều Yamal mong muốn là xây dựng sự nghiệp bằng chính phong cách thi đấu và dấu ấn của bản thân.
"Tôi không muốn trở thành Lionel Messi. Tôi muốn là Lamine Yamal và viết nên câu chuyện của chính mình", tài năng trẻ của Barcelona nói.
Dù còn rất trẻ, Yamal đã liên tiếp phá nhiều kỷ lục tại Barcelona cũng như đội tuyển Tây Ban Nha. Anh trở thành một trong những cầu thủ trẻ nhất ra sân, ghi bàn và kiến tạo trong lịch sử câu lạc bộ, đồng thời góp công lớn giúp Tây Ban Nha đăng quang tại Euro 2024.
Bức ảnh chụp cách đây gần 20 năm không còn đơn thuần là khoảnh khắc đời thường. Nó được xem như sự giao thoa giữa 2 thế hệ, giữa một huyền thoại đã đi vào lịch sử và một tài năng đang trên hành trình chinh phục những đỉnh cao mới.
Những trào lưu độc hại trên mạng xã hội đang len lỏi vào đời sống của trẻ theo cách âm thầm nhưng nguy hiểm.
Mới đây, trào lưu "bắt pen" lan truyền chóng mặt trên TikTok, Facebook khiến nhiều phụ huynh không khỏi giật mình. Người tham gia dùng tay ấn mạnh vào hai bên cổ người khác để tạo cảm giác lâng lâng, "phê pha giả tạo".
Đang học lớp 6, P.T.K. (Thanh Liệt, Hà Nội) cho biết em và nhóm bạn từng thử "bắt pen" vì tò mò. "Khi bị ấn vào hai bên cổ, em thấy mọi thứ quay cuồng, hoa mắt, mất thăng bằng. Em sợ lắm nhưng lúc đó bạn bè ai cũng thử nên em cũng làm theo", K. kể.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, việc chèn ép động mạch cảnh quá lâu có thể gây thiếu máu não nghiêm trọng. Khi máu không được cung cấp đủ cho não, có thể dẫn đến chóng mặt, ngất xỉu hoặc thậm chí là tổn thương não. Các tế bào não bị thiếu máu 5 phút sẽ không thể phục hồi.
Thậm chí, hành động "bắt pen" có thể kích thích một số phản xạ trong cơ thể, dẫn đến ngưng tim đột ngột. Bên cạnh đó, có thể gây chấn thương mạch máu, thần kinh vùng cổ. Trong một số trường hợp nghiêm trọng còn có thể dẫn đến tử vong.
Hay cách đây không lâu, một trào lưu nguy hiểm khác cũng được lan truyền trên nhiều nền tảng như ném đá vào xe đang chạy trên đường hay đứng gần đường để "múa" theo tiếng còi xe.
Trước đó, trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai, từng xảy ra vụ nhiều xe khách bị ném đá vỡ kính chắn gió khi đang chạy gần 100km/giờ. Công an sau đó xác định nhóm thực hiện là học sinh cấp II. Các em khai xem clip trên TikTok rồi rủ nhau làm theo vì thấy "thú vị"...
P.T.K. cho biết đã sử dụng mạng xã hội được 3 năm và sở hữu các tài khoản Facebook, TikTok riêng của mình. Thời gian K. được sử dụng điện thoại là từ khi đi học về cho đến sáng hôm sau, theo K., chủ yếu để chat và xem video ngắn.
Những video mà K. thường xem là những video gắn mác "chữa lành", với điểm đặc biệt là "tạo điểm nhấn" bằng những ngôn ngữ thiếu chuẩn mực.
"Em nghe vì thấy nó cũng vui vui, xả stress rất tốt. Nhiều bạn bè em cũng xem và chúng em chia sẻ với nhau, hoặc thi thoảng nói bậy như thơ cũng rất vui", K. bộc bạch.
Vấn đề không chỉ dừng lại trên mạng xã hội, mẹ của K., chị Huyền (40 tuổi), cho hay con nhiều khi buột miệng nói bậy hoặc dùng tiếng lóng với cả cha mẹ, ông bà.
"Bố mẹ tôi nói tôi không biết dạy con, không biết quản lý con. Nhưng thực sự ở tuổi này, con ương bướng, khó bảo, cũng không thể cấm con dùng điện thoại nên không biết phải làm sao", chị Huyền nói.
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho rằng điều này xuất phát từ đặc điểm sinh học và tâm lý của lứa tuổi.
Ở giai đoạn này, não bộ chưa hoàn thiện, đặc biệt là vùng kiểm soát cảm xúc, trong khi cơ chế thưởng - dopamine lại dễ bị kích thích, khiến trẻ dễ hình thành sự phụ thuộc. Bên cạnh đó, yếu tố tâm lý - xã hội khi trẻ đang trong quá trình mở rộng quan hệ và tiếp nhận thông tin cũng khiến các em dễ bị thu hút bởi thế giới mạng.
PGS.TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định những trào lưu nguy hiểm thu hút giới trẻ tham gia vì đánh trúng vào tâm lý muốn được công nhận, thể hiện bản thân.
"Trẻ dễ bị tò mò hoặc bị lôi kéo, không được gia đình quản lý, hướng dẫn nên muốn tạo ra một điều gì đó thu hút sự chú ý và sự thừa nhận của xã hội mà không ý thức được ở sau đó có rất nhiều nguy cơ nguy hiểm", PGS Nam nói.
Theo ông các trào lưu độc hại không chỉ gây tổn thương về thể chất cho người tham gia mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý và nhận thức của trẻ. Những hành động mạo hiểm, thiếu suy nghĩ có thể để lại hậu quả tâm lý lâu dài, làm tăng nguy cơ trầm cảm và lo âu.
Đợt bùng phát Ebola mới tại khu vực Trung Phi đang tiếp tục gây lo ngại khi số ca nghi nhiễm đã vượt mốc 1.000. Đáng chú ý, chủng virus gây bệnh hiện chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu được phê duyệt, khiến các tổ chức y tế quốc tế phải khẩn trương triển khai nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn dịch bệnh lan rộng.
Trước những diễn biến này, nhiều người dân bày tỏ lo ngại về nguy cơ Ebola xâm nhập vào Việt Nam, khả năng lây lan của dịch bệnh cũng như các biện pháp phòng ngừa cần thiết.
Trao đổi với Người Đưa Tin, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền - Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao.
Tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh nào. Theo chuyên gia, hệ thống giám sát dịch tễ và kiểm dịch y tế vẫn đang được duy trì nhằm phát hiện sớm, ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập.
BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cho biết nguy cơ Ebola bùng phát thành đại dịch toàn cầu tương tự Covid-19 là rất thấp.
"Ebola không phải là bệnh lây truyền qua đường không khí như Covid-19 hay bệnh sởi. Virus chủ yếu lây khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người bệnh đang có triệu chứng.
Hơn nữa Việt Nam đã có nhiều kinh nghiệm trong công tác giám sát dịch tễ và kiểm soát dịch bệnh tại các cửa khẩu quốc tế. Hiện nay, nguy cơ đối với người dân Việt Nam là rất thấp", BS. Huyền nhận định.
Tuy vậy vị chuyên gia cũng nhấn mạnh việc theo dõi thông tin từ cơ quan y tế và duy trì cảnh giác trước các bệnh truyền nhiễm mới nổi vẫn là điều cần thiết.
Làm rõ hơn về cơ chế lây truyền của Ebola, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cho biết virus không lây qua không khí mà chủ yếu lây khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc các dịch cơ thể của người bệnh như nước bọt, mồ hôi, chất nôn, phân, nước tiểu...
Người mắc Ebola chỉ có khả năng lây bệnh khi đã xuất hiện triệu chứng.
Những người đang trong thời gian ủ bệnh nhưng chưa có biểu hiện thường không phải là nguồn lây.
"Nguy cơ lây nhiễm cao nhất xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người bệnh đã có triệu chứng rõ rệt. Virus cũng có thể tồn tại trên các vật dụng bị nhiễm dịch tiết như quần áo, ga giường hoặc dụng cụ chăm sóc người bệnh", BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cho biết.
Đối với môi trường như máy bay, vị chuyên gia cho rằng nguy cơ lây nhiễm không cao nếu chỉ ngồi gần người bệnh mà không tiếp xúc với dịch tiết. Tuy nhiên, trong trường hợp người bệnh có biểu hiện nôn ói, chảy máu hoặc phát tán dịch tiết, nguy cơ lây truyền sẽ tăng lên.
"Đó là lý do việc phát hiện sớm, cách ly kịp thời và thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở y tế có vai trò quyết định trong việc ngăn chặn nguồn lây", BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền nhấn mạnh.
Về dấu hiệu nhận biết bệnh, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cho biết giai đoạn đầu Ebola rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm virus thông thường. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi và đau họng.
Sau vài ngày, bệnh có thể diễn tiến nặng hơn với các biểu hiện như nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban, xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết tiêu hóa. Bác sĩ cho hay yếu tố quan trọng để nhận diện nguy cơ mắc Ebola không chỉ nằm ở triệu chứng mà còn ở yếu tố dịch tễ.
"Nếu một người xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ và có tiền sử trở về từ khu vực đang lưu hành dịch Ebola trong vòng 21 ngày cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và khai báo trung thực lịch trình di chuyển.
Người dân không nên tự chẩn đoán Ebola chỉ dựa trên các triệu chứng sốt hay mệt mỏi vì những biểu hiện ban đầu của bệnh rất giống nhiều bệnh lý khác", BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền khuyến cáo.
Theo BS. Huyền, Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn không nên nhìn nhận bằng tâm lý hoảng loạn. Điều quan trọng nhất là hiểu đúng về bệnh, theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống và hợp tác với cơ quan y tế khi cần thiết.
Người dân nên duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên, chủ động đến cơ sở y tế nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ sau khi trở về từ vùng có dịch. Không hoang mang nhưng cũng không chủ quan chính là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.
Trong bối cảnh dịch bệnh Ebola ghi nhận những diễn biến mới tại một số quốc gia, ngành y tế Hà Nội cũng đang tăng cường các biện pháp giám sát, kiểm dịch y tế nhằm chủ động phát hiện sớm và ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam.
Tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài, công tác kiểm dịch y tế được duy trì thường trực 24/24 giờ. Khu vực hành khách quốc tế nhập cảnh được bố trí hai luồng kiểm tra với bốn máy đo thân nhiệt tự động để giám sát sức khỏe, kịp thời phát hiện các trường hợp có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm.
Mỗi ca trực có 8 cán bộ y tế làm việc liên tục theo ba ca trong ngày, thực hiện giám sát thân nhiệt, khai thác thông tin dịch tễ, theo dõi sức khỏe hành khách nhập cảnh và sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh.
BS. Nguyễn Hải Nam - Trưởng khoa Kiểm dịch Y tế quốc tế, CDC Hà Nội cho biết tại mỗi luồng nhập cảnh đều được bố trí một phòng khám và một phòng cách ly tạm thời để tiếp nhận, đánh giá tình trạng sức khỏe của hành khách có biểu hiện sốt hoặc các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm.
"Các trường hợp nghi ngờ sẽ được cách ly tạm thời và chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để theo dõi, chẩn đoán xác định và điều trị theo quy định", BS Nguyễn Hải Nam thông tin.
Theo đại diện CDC Hà Nội, trong trường hợp số lượng hành khách nghi mắc Ebola gia tăng, Sở Y tế Hà Nội đã xây dựng phương án phân luồng tiếp nhận về Bệnh viện Đa khoa Bắc Thăng Long nhằm bảo đảm năng lực cách ly, thu dung và điều trị.
