Đợt bùng phát Ebola mới tại khu vực Trung Phi đang tiếp tục gây lo ngại khi số ca nghi nhiễm đã vượt mốc 1.000. Đáng chú ý, chủng virus gây bệnh hiện chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu được phê duyệt, khiến các tổ chức y tế quốc tế phải khẩn trương triển khai nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn dịch bệnh lan rộng.
Trước những diễn biến này, nhiều người dân bày tỏ lo ngại về nguy cơ Ebola xâm nhập vào Việt Nam, khả năng lây lan của dịch bệnh cũng như các biện pháp phòng ngừa cần thiết.
Trao đổi với Người Đưa Tin, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền – Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao.
Tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh nào. Theo chuyên gia, hệ thống giám sát dịch tễ và kiểm dịch y tế vẫn đang được duy trì nhằm phát hiện sớm, ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập.
BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cho biết nguy cơ Ebola bùng phát thành đại dịch toàn cầu tương tự Covid-19 là rất thấp.
“Ebola không phải là bệnh lây truyền qua đường không khí như Covid-19 hay bệnh sởi. Virus chủ yếu lây khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người bệnh đang có triệu chứng.
Hơn nữa Việt Nam đã có nhiều kinh nghiệm trong công tác giám sát dịch tễ và kiểm soát dịch bệnh tại các cửa khẩu quốc tế. Hiện nay, nguy cơ đối với người dân Việt Nam là rất thấp”, BS. Huyền nhận định.
Tuy vậy vị chuyên gia cũng nhấn mạnh việc theo dõi thông tin từ cơ quan y tế và duy trì cảnh giác trước các bệnh truyền nhiễm mới nổi vẫn là điều cần thiết.
Làm rõ hơn về cơ chế lây truyền của Ebola, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cho biết virus không lây qua không khí mà chủ yếu lây khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc các dịch cơ thể của người bệnh như nước bọt, mồ hôi, chất nôn, phân, nước tiểu…
Người mắc Ebola chỉ có khả năng lây bệnh khi đã xuất hiện triệu chứng.
Những người đang trong thời gian ủ bệnh nhưng chưa có biểu hiện thường không phải là nguồn lây.
“Nguy cơ lây nhiễm cao nhất xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người bệnh đã có triệu chứng rõ rệt. Virus cũng có thể tồn tại trên các vật dụng bị nhiễm dịch tiết như quần áo, ga giường hoặc dụng cụ chăm sóc người bệnh”, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cho biết.
Đối với môi trường như máy bay, vị chuyên gia cho rằng nguy cơ lây nhiễm không cao nếu chỉ ngồi gần người bệnh mà không tiếp xúc với dịch tiết. Tuy nhiên, trong trường hợp người bệnh có biểu hiện nôn ói, chảy máu hoặc phát tán dịch tiết, nguy cơ lây truyền sẽ tăng lên.
“Đó là lý do việc phát hiện sớm, cách ly kịp thời và thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở y tế có vai trò quyết định trong việc ngăn chặn nguồn lây”, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền nhấn mạnh.
Về dấu hiệu nhận biết bệnh, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cho biết giai đoạn đầu Ebola rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm virus thông thường. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi và đau họng.
Sau vài ngày, bệnh có thể diễn tiến nặng hơn với các biểu hiện như nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban, xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết tiêu hóa. Bác sĩ cho hay yếu tố quan trọng để nhận diện nguy cơ mắc Ebola không chỉ nằm ở triệu chứng mà còn ở yếu tố dịch tễ.
“Nếu một người xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ và có tiền sử trở về từ khu vực đang lưu hành dịch Ebola trong vòng 21 ngày cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và khai báo trung thực lịch trình di chuyển.
Người dân không nên tự chẩn đoán Ebola chỉ dựa trên các triệu chứng sốt hay mệt mỏi vì những biểu hiện ban đầu của bệnh rất giống nhiều bệnh lý khác”, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền khuyến cáo.
Theo BS. Huyền, Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn không nên nhìn nhận bằng tâm lý hoảng loạn. Điều quan trọng nhất là hiểu đúng về bệnh, theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống và hợp tác với cơ quan y tế khi cần thiết.
Người dân nên duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên, chủ động đến cơ sở y tế nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ sau khi trở về từ vùng có dịch. Không hoang mang nhưng cũng không chủ quan chính là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.
Trong bối cảnh dịch bệnh Ebola ghi nhận những diễn biến mới tại một số quốc gia, ngành y tế Hà Nội cũng đang tăng cường các biện pháp giám sát, kiểm dịch y tế nhằm chủ động phát hiện sớm và ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam.
Tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài, công tác kiểm dịch y tế được duy trì thường trực 24/24 giờ. Khu vực hành khách quốc tế nhập cảnh được bố trí hai luồng kiểm tra với bốn máy đo thân nhiệt tự động để giám sát sức khỏe, kịp thời phát hiện các trường hợp có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm.
Mỗi ca trực có 8 cán bộ y tế làm việc liên tục theo ba ca trong ngày, thực hiện giám sát thân nhiệt, khai thác thông tin dịch tễ, theo dõi sức khỏe hành khách nhập cảnh và sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh.
BS. Nguyễn Hải Nam – Trưởng khoa Kiểm dịch Y tế quốc tế, CDC Hà Nội cho biết tại mỗi luồng nhập cảnh đều được bố trí một phòng khám và một phòng cách ly tạm thời để tiếp nhận, đánh giá tình trạng sức khỏe của hành khách có biểu hiện sốt hoặc các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm.
“Các trường hợp nghi ngờ sẽ được cách ly tạm thời và chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để theo dõi, chẩn đoán xác định và điều trị theo quy định”, BS Nguyễn Hải Nam thông tin.
Theo đại diện CDC Hà Nội, trong trường hợp số lượng hành khách nghi mắc Ebola gia tăng, Sở Y tế Hà Nội đã xây dựng phương án phân luồng tiếp nhận về Bệnh viện Đa khoa Bắc Thăng Long nhằm bảo đảm năng lực cách ly, thu dung và điều trị.
Ông Chen ở Trung Quốc đọc được thông tin rằng lượng đường trong máu cao do ăn quá nhiều cơm. Bởi vậy, để tránh nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, ông đã thử không ăn các thực phẩm giàu tinh bột bao gồm cả cơm. Kết quả sau 20 ngày, lượng đường huyết của ông Trần giảm rất nhiều. Bởi vậy, ông tiếp tục duy trì thói quen này.
Tuy nhiên, điều không ngờ là nửa năm sau, ông Trần lại phát hiện mắc bệnh tiểu đường.
Glucose (đường) được tạo ra từ các thực phẩm mà chúng ta ăn hằng ngày là nguồn năng lượng nuôi các tế bào của cơ thể. Khả năng chuyển đổi đường từ các nhóm thức ăn là tinh bột: 100%; chất đạm: 60%; chất béo: < 10%.Thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa khi vào dạ dày - ruột chuyển hóa thành axit amin nuôi cơ thể. Số dư thừa chuyển đổi thành đường glycogen dự trữ. Do đó, ăn quá nhiều đạm cũng làm gia tăng đường máu dẫn tới mắc bệnh tiểu đường. Bởi vậy, dù nhiều người không hoặc ít ăn cơm (tinh bột), tăng cường ăn thịt, trứng, cá, uống sữa nhưng tỉ lệ mắc tiểu đường vẫn tăng.Các trường hợp loại bỏ tuyệt đối tinh bột còn đối mặt với nhiều hậu quả. Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Lancet, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu của 15.000 người và phát hiện hấp thụ quá ít hoặc quá nhiều tinh bột đều làm giảm tuổi thọ. Bắt đầu từ tuổi 50, việc hấp thụ quá nhiều tinh bột sẽ làm giảm tuổi thọ 1 năm nhưng hấp thụ quá ít thậm chí còn làm giảm tới 4 năm.-Gây mất tập trung, giảm trí nhớ: Tinh bột là chất dinh dưỡng không thể thiếu để giúp não bộ hoạt động bình thường. Bởi vậy không ăn cơm làm cho bạn thiếu hụt tinh bột, dẫn đến khó tập trung vào học tập, làm việc. Nếu không ăn các thực phẩm giàu chất bột đường, chúng ta có khả năng mất trí nhớ.Cụ thể, một số người không ăn những thực phẩm giàu tinh bột trong vòng 1 tuần thì sẽ tổn thương trí nhớ và khả năng nhận thức. Nếu dung nạp chất đường, bột không đủ có thể sẽ làm giảm lượng đường glucose cần thiết để cung cấp cho tế bào não, từ đó ảnh hưởng tới tư duy, trí nhớ và học tập…
-Gây mất ngủ: Nhiều người nghĩ rằng có thể giảm cân bằng cách nhịn ăn bữa tối, thế nhưng với những người lao động nặng thì đây cũng là quan niệm sai lầm. Bạn có thể ăn nhẹ nhàng nhưng phải đầy đủ chất để cơ thể hoạt động bình thường.Không ăn cơm sẽ dễ dàng khiến cơ thể bị thiếu hụt bột đường, ảnh hưởng tới hoạt động của não bộ, từ đó gây mất ngủ vào ban đêm. Ngoài ra, nhịn ăn buổi tối sẽ khiến cơn đói trở nên cồn cào và bạn sẽ rất khó đi vào giấc ngủ, ngủ không ngon giấc.-Gây hạ đường huyết: Không ăn cơm khiến cơ thể không có đủ dinh dưỡng để hoạt động bình thường sẽ khiến bạn đói, dẫn tới hạ đường huyết.-Gây suy nhược cơ thể: Không ăn cơm hoặc ăn quá ít cơm có thể khiến cơ thể suy nhược do thiếu hụt dinh dưỡng. Thiếu vitamin nhóm B đặc biệt quan trọng đối với cơ thể có trong cơm bao gồm các loại: vitamin B1, vitamin B2, niacin, folate, vitamin B6, B12, biotin và pantothenie axit… làm sức đề kháng, làm chậm quá trình chuyển hóa năng lượng, trao đổi chất, hạn chế sự phát triển của tế bào, gây mất cân bằng hệ thống thần kinh.Tin Gốc: Người Đưa Tin
Da heo được cấu tạo chủ yếu từ collagen, một dạng protein tạo nên mạng lưới liên kết dày và có khả năng giữ nước cao. Chính đặc tính này khiến da vừa dẻo, vừa "ngậm ẩm".
Khi gặp nhiệt, collagen co rút lại. Nếu độ ẩm không được kiểm soát, lớp da sẽ nhanh chóng trở nên dai và khô cứng, tạo thành một lớp vỏ kín giữ toàn bộ hơi nước bên trong. Đây là lý do bì không thể nổ, dù nhiệt độ đủ cao.
"Vũ khí bí mật" giúp nổ bì hiệu quả
Để bì có thể nổ, lớp collagen cần được làm yếu và tạo điều kiện cho hơi nước thoát ra. Ba thao tác quen thuộc trong chế biến thực chất tương ứng với ba cơ chế khác nhau:
Xăm da tạo đường thoát hơi: Các lỗ xăm li ti đóng vai trò như những "ống dẫn" để hơi nước thoát ra khi gặp nhiệt. Lỗ càng dày và nông, áp suất phân bố càng đều, giúp bì nổ đồng loạt. Nếu đâm quá sâu vào lớp mỡ, mỡ chảy ra sẽ bít kín các đường thoát này, khiến bì bị ỉu.
Phết giấm làm yếu liên kết collagen: Axit acetic trong giấm tác động nhẹ lên bề mặt da, làm đứt một phần liên kết trong mạng collagen. Lớp ngoài cùng vì thế mất độ đàn hồi, trở nên "giòn" hơn khi gặp nhiệt, dễ bị tách và phồng lên.
Rải muối giúp kéo ẩm ra khỏi bề mặt: Muối tạo ra chênh lệch nồng độ, giúp hút phần nước còn lại trên da. Khi bề mặt càng khô, nhiệt độ có thể tăng nhanh hơn, tạo điều kiện cho quá trình hóa hơi diễn ra mạnh và dứt điểm. Da càng khô ráo bao nhiêu, khả năng nổ giòn càng cao bấy nhiêu.
Cơ chế "nổ bì" - áp suất từ bên trong
Sau khi xử lý, lớp da trở nên khô và yếu hơn. Lúc này, phần nước còn lại bên dưới lớp collagen đóng vai trò quyết định.
Khi nhiệt độ vượt ngưỡng cao (trên 200°C), lượng nước này nhanh chóng chuyển sang thể hơi. Thể tích tăng đột ngột tạo ra áp suất lớn từ bên trong, đẩy lớp da phồng lên thành các bong bóng nhỏ.
Những bong bóng này tiếp tục bị nhiệt làm khô và cố định cấu trúc, tạo nên lớp bì xốp, giòn và có tiếng nổ đặc trưng.
Ba nguyên tắc quyết định thành công
Luộc sơ để "định hình" da: Việc úp phần da xuống nước nóng luộc trong vài phút giúp collagen bắt đầu biến tính, da căng và phẳng hơn. Đây là bước chuẩn bị giúp việc xăm và nướng sau đó hiệu quả hơn.
Làm khô hoàn toàn trước khi nướng: Độ ẩm là yếu tố cản trở lớn nhất. Nếu da còn ướt, nước sẽ hấp thụ nhiệt và làm chậm quá trình tăng nhiệt bề mặt. Vì vậy, cần hong khô hoặc để tủ lạnh nhiều giờ để da đạt trạng thái khô ráo.
Nướng hai giai đoạn để kiểm soát nhiệt: Giai đoạn đầu ở mức nhiệt vừa giúp thịt chín và mỡ thoát ra. Giai đoạn sau tăng nhiệt cao, tập trung vào bề mặt da để kích hoạt quá trình hóa hơi và "nổ bì".
Ba chỉ quay giòn bì không phụ thuộc vào một mẹo đơn lẻ, mà là kết quả của việc kiểm soát đồng thời độ ẩm, cấu trúc và nhiệt lượng. Hiểu đúng cơ chế này, người nội trợ có thể chủ động điều chỉnh từng bước, thay vì phụ thuộc vào may rủi của lò nướng hay công thức.
Gần đây, Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Bưu điện liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp người bệnh nhập viện trong tình trạng hóc dị vật ở vùng họng, amidan, thậm chí sâu xuống hạ họng.
Điển hình, bà P.T.T.H. (47 tuổi, Hà Nội) sau khi ăn bánh mì pate xuất hiện cảm giác đau và vướng họng. Qua nội soi, bác sĩ phát hiện một sợi lông lợn dài khoảng 2,5cm cắm trực tiếp vào amidan của bà H. Đây là dạng dị vật hiếm gặp nhưng gây khó chịu rõ rệt cho người bệnh.
Một trường hợp khác là bệnh nhân T.V.L. (63 tuổi) sau khi ăn cá xuất hiện cảm giác vướng trong họng. Khi đến khám tại bệnh viện, bác sĩ phát hiện một mảnh xương cá có hình tam giác ba cạnh sắc nhọn cắm sâu ở vị trí hạ họng – xoang lê bên phải, đây là khu vực khó tiếp cận và tiềm ẩn nhiều rủi ro khi can thiệp.
Đáng chú ý, trường hợp bệnh nhân N.V.T (27 tuổi) bị hóc xương cá nhưng chủ quan, tự xử lý tại nhà trong suốt 5 ngày. Khi đến bệnh viện, bác sĩ phát hiện mảnh xương dài 2 cm đã cắm sâu vào amidan. Rất may trường hợp này chưa gây viêm nhiễm hay áp xe quanh amidan – một biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến nhiễm trùng lan rộng.
Không chỉ người lớn, trẻ nhỏ cũng là nhóm có nguy cơ cao. Bé N.M.A. (4 tuổi) phải nhập viện sau khi cho mảnh nhựa đồ chơi vào miệng và vô tình bị hóc, gây tắc nghẽn và đau đớn.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trịnh Thị Vân - Phó Trưởng khoa Khám bệnh 1, Bệnh viện Bưu điện, dị vật đường ăn có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được xử lý đúng cách và kịp thời. Các dị vật sắc nhọn như xương cá dễ làm tổn thương niêm mạc họng, gây rách, chảy máu.
"Khi dị vật mắc lại trong thời gian dài, nguy cơ nhiễm trùng tăng cao có thể hình thành ổ mủ quanh amidan hoặc lan rộng ra vùng cổ. Trong một số trường hợp dị vật còn có thể di chuyển sâu xuống thực quản hoặc đường thở gây biến chứng nặng nề", bác sĩ Vân nói.
Bác sĩ Vân khuyến cáo, để phòng tránh hóc dị vật, người dân cần duy trì thói quen ăn uống cẩn trọng, tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười đùa, đặc biệt với các món dễ có xương như cá, gà. Trẻ nhỏ cần được giám sát chặt chẽ, không để ngậm hoặc đưa các vật nhỏ vào miệng.
Đáng lưu ý, nhiều người vẫn áp dụng các mẹo dân gian như nuốt cơm, uống nước hoặc ngậm vitamin C để xử lý khi bị hóc dị vật. Tuy nhiên, theo chuyên gia, những cách này không hiệu quả mà còn có thể khiến dị vật cắm sâu hơn, gây tổn thương nghiêm trọng và làm phức tạp quá trình điều trị.
Khi có dấu hiệu vướng hoặc đau họng sau khi ăn, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và xử lý kịp thời. Việc lấy dị vật cần được thực hiện bằng các phương pháp chuyên môn như nội soi nhằm đảm bảo an toàn và hạn chế tối đa biến chứng.
Để phòng tránh và xử lý an toàn khi gặp tình huống hóc dị vật, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần duy trì thói quen ăn uống cẩn trọng, tập trung khi ăn, tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười đùa, đặc biệt với những món dễ có xương như cá hoặc gà.
Đối với trẻ nhỏ, cần được giám sát chặt chẽ, không để trẻ ngậm hoặc cho các vật nhỏ vào miệng. Bên cạnh việc thận trọng trong ăn uống, người lớn cũng cần chú ý chăm sóc và trông coi trẻ cẩn thận khi ăn và khi chơi.
