Nhiều năm qua, những chuyến xe chở đồng đội trở về đã nối dài hành trình bền bỉ, thấm đẫm nghĩa tình. Hành trình ấy được tiếp nối bằng nỗ lực không mệt mỏi của lực lượng chức năng VN và sự giúp đỡ chân thành của nhân dân Lào anh em.
Giữa đại ngàn Trường Sơn, nơi mây trắng quẩn quanh trên những tán rừng già, nơi từng tấc đất thấm đẫm mồ hôi và xương máu của biết bao thế hệ, tình nghĩa Việt – Lào luôn bền bỉ. Trong chiến tranh, nhân dân 2 nước đã kề vai sát cánh, khi tiếng súng lùi xa thì nghĩa tình ấy lại tiếp tục được vun đắp bằng những việc làm lặng thầm mà cao cả: giúp nhau tìm lại những người đã ngã xuống.
Bên gốc một cây cổ thụ ở bản Na Mạc Cừa (H.Assaphon, tỉnh Savannakhet, Lào), già làng Bunlot Homkhamnhan chậm rãi kể về ký ức đã hơn nửa thế kỷ. Nơi ông đang đứng ngày trước từng là trận địa khốc liệt với nhiều chiến sĩ quân tình nguyện VN hy sinh. “Chúng tôi coi bộ đội VN như anh em ruột thịt. Hồi chiến tranh, họ bảo vệ bản làng chúng tôi. Nay hòa bình rồi, giúp đưa họ về với gia đình là điều chúng tôi phải làm. Làm bằng cả tấm lòng”, giọng ông chùng xuống.
Với người dân các tỉnh Savannakhet, Salavan hay Champasak, việc dẫn đường cho đội quy tập, cung cấp thông tin hoặc trực tiếp cùng bộ đội VN băng rừng, lội suối tìm hài cốt liệt sĩ đã là chuyện quá quen thuộc. Nhiều người dân Lào vẫn nhớ như in những vị trí chôn cất tạm thời của bộ đội VN từ hàng chục năm trước. Họ nhớ từng gốc cây, con suối, sườn đồi…
Thượng úy Phongphasong Kensuphon, trợ lý Ban Chỉ huy quân sự H.Assaphon, chia sẻ rằng suốt nhiều năm qua, chính quyền và nhân dân Lào đã cung cấp hàng nghìn thông tin quan trọng. Nhờ đó, hàng nghìn hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy. “Những thông tin ấy có khi chỉ là một lời kể, một ký ức mơ hồ, nhưng khi được ghép nối lại trở thành “bản đồ” dẫn đường cho những cuộc tìm kiếm đầy gian nan”, thượng úy Phongphasong Kensuphon tâm đắc nói.
Cũng nhờ tấm lòng của những người bạn Lào son sắt, nhất là giữa đại ngàn, những người lính VN được tiếp thêm động lực trong hành trình tìm đồng đội đầy gian nan. Những bữa cơm, những đêm nghỉ chân trong nhà sàn, những câu chuyện kể bên bếp lửa… đã tiếp thêm sức mạnh để hành trình tìm kiếm không bị đứt đoạn.
Chiến tranh đã lùi xa, nhiều khu vực từng được xác định là nơi chôn cất liệt sĩ nay đã bị rừng già phủ kín. Mưa rừng tây Trường Sơn, thời gian và sự biến đổi của thiên nhiên đã làm mất đi những dấu tích ban đầu. Có những chuyến đi kéo dài hàng tháng trời mà vẫn chưa tìm được kết quả… Thế nhưng, với những người lính Đội quy tập 584, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị, hành trình ấy chưa bao giờ dừng lại.
Thiếu tá Nguyễn Công Quyền, một quân nhân chuyên nghiệp của Đội quy tập 584, chia sẻ mỗi khi tìm thấy một hài cốt liệt sĩ, cảm giác không chỉ là hoàn thành nhiệm vụ mà còn là sự thanh thản. “Chúng tôi vui mừng khôn tả vì biết ngay lúc này đây, ở quê hương VN mình sẽ có thêm một gia đình nào đó thôi chờ đợi mòn mỏi, họ sẽ có cơ hội được “gặp” lại người thân…”, thiếu tá Quyền nói.
Từ năm 1984 đến nay, Đội quy tập 584 đã kiên trì băng rừng, vượt suối trên đất bạn Lào, tìm kiếm và quy tập hơn 5.500 hài cốt liệt sĩ. Con số ấy không chỉ là thành quả, mà còn là minh chứng cho sự bền bỉ và lòng tri ân không bao giờ vơi cạn.
Trung tá Ngô Thanh Liêm, Đội trưởng Đội quy tập 584, khẳng định nếu không có sự giúp đỡ của phía bạn Lào, từ chính quyền, lực lượng vũ trang đến người dân, thì hành trình tìm kiếm sẽ không thể đạt được kết quả như hôm nay. Mỗi thông tin, mỗi lời chỉ dẫn của bà con đều quý giá như một “tọa độ ký ức”.
Trên tất cả, điều giữ chân những người lính ở lại với công việc đầy gian nan này không chỉ là trách nhiệm, mà còn là lời hứa với những người đã ngã xuống, rằng họ sẽ không bị lãng quên. “Có nhiều ngày hành quân dưới cái nắng gắt, có những đêm ngủ rừng giữa tiếng côn trùng và sương lạnh, có những lúc tưởng chừng phải quay về tay trắng… Nhưng rồi, chỉ cần một tín hiệu nhỏ, một mảnh di vật, một đoạn xương được phát hiện… tất cả lại bừng lên hy vọng. Chúng tôi lại động viên nhau tiếp tục sứ mệnh của mình”, trung tá Liêm chia sẻ.
Những buổi lễ đón hài cốt liệt sĩ là các chiến sĩ quân tình nguyện và các chuyên gia VN hy sinh tại Lào luôn diễn ra hết sức trang trọng, thiêng liêng. Ngay từ cửa ngõ biên giới Lao Bảo, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị phối hợp tỉnh Savannakhet (Lào) phụ trách lễ đón với sự tham gia của lãnh đạo 2 bên, lực lượng vũ trang và nhân dân 2 tỉnh với rực rỡ cờ hoa.
Tại đây, cán bộ, chiến sĩ, nhân dân tỉnh Quảng Trị xếp hàng ngay ngắn, nghiêm trang để đón các liệt sĩ về với quê hương. Sau lễ bàn giao và nghi thức phủ Quốc kỳ VN, hài cốt liệt sĩ được di chuyển lên xe và đưa về VN tổ chức lễ truy điệu, an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9.
Trong lễ đón gần nhất diễn ra hồi tháng 5.2025, đại tá Nguyễn Bá Duẩn, khi ấy là Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị (cũ), xúc động phát biểu: “Hôm nay, trên đường về rợp bóng cờ hoa của 2 nước Việt – Lào, chúng tôi đón các anh về với đất mẹ…”.
Mỗi lần đón nhận hài cốt liệt sĩ là một lần Quảng Trị lặng lẽ nhắc nhớ về quá khứ. Những hàng bia trắng ở Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 hay Nghĩa trang liệt sĩ Ba Dốc không chỉ là nơi yên nghỉ, mà còn là nơi hội tụ của ký ức, của lòng biết ơn và của trách nhiệm với lịch sử. Hành trình “đưa các anh về từ đất bạn” có thể còn kéo dài. Vẫn còn đó những người lính chưa được tìm thấy, những gia đình vẫn chờ đợi. Nhưng với những gì đã và đang diễn ra, có thể tin rằng, sẽ sớm có thêm những cuộc “đoàn tụ”.
Ngày 26/5, lãnh đạo Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Đắk Lắk khẳng định thông tin lan truyền trên mạng xã hội về vụ lật xe khách giường nằm trên đèo Phượng Hoàng khiến 18 người tử vong là hoàn toàn bịa đặt.
Trước đó, nhiều tài khoản mạng xã hội đồng loạt đăng tải hình ảnh một vụ tai nạn xe khách kèm nội dung mô tả về "thảm kịch" đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trên quốc lộ 26, đoạn qua đèo Phượng Hoàng nối Đắk Lắk với Khánh Hòa.
Theo bài viết, chiếc xe chở 19 người nhưng chỉ một người sống sót, đồng thời dựng lên hàng loạt tình tiết như dữ liệu hộp đen cho thấy xe lao vào "khúc cua tử thần" với tốc độ 80km/h, nữ tài xế không đạp phanh dù phương tiện không gặp sự cố kỹ thuật.
Những chi tiết mang màu sắc ly kỳ, giật gân nhanh chóng khiến thông tin giả lan truyền rộng rãi, gây hoang mang dư luận.
Theo Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Đắk Lắk, toàn bộ hình ảnh và nội dung bài đăng về vụ tai nạn thảm khốc trên đèo Phượng Hoàng đều đã bị cắt ghép, chỉnh sửa nhằm mục đích "câu like, câu view" trên mạng xã hội. Những thông tin thất thiệt được dựng lên, đánh vào tâm lý tò mò của người xem.
Trước thực trạng tin giả xuất hiện ngày càng nhiều, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần tỉnh táo, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, đồng thời ưu tiên theo dõi các kênh thông tin chính thống để tránh bị dẫn dắt bởi những nội dung sai sự thật.
Có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026 (trừ một số khoản của 3 điều luật đã có hiệu lực từ ngày 1-1-2026) và thay thế toàn bộ Luật Xây dựng 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần), Luật Xây dựng 2025 có nhiều quy định mới đáng lưu ý.
Khoản 2 Điều 43 luật mới quy định 8 nhóm công trình được miễn giấy phép xây dựng (GPXD). Trong số đó có công trình xây dựng cấp 4, nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng hay công trình sửa chữa, cải tạo bên trong...
Cụ thể, trước khi khởi công xây dựng công trình, chủ đầu tư không cần phải có GPXD đối với công trình xây dựng cấp 4, công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500 m2 (luật hiện hành không quy định về diện tích sàn xây dựng này).
Các công trình này phải không thuộc một trong các khu vực: khu chức năng, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung thành phố.
Khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, thuộc thành phố, quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực xây dựng được xác định trong quy hoạch chung xã; khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc.
Tương tự, chủ đầu tư công trình sửa chữa, cải tạo bên trong công trình hoặc công trình sửa chữa, cải tạo mặt ngoài không tiếp giáp với đường trong đô thị có yêu cầu về quản lý kiến trúc theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền khỏi phải có GPXD nếu thỏa mãn các điều kiện quy định.
Đó là nội dung sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi mục đích và công năng sử dụng, không làm ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực của công trình, bảo đảm yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường, khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật.
Với loại công trình này, luật mới không quy định là phải "phù hợp với quy hoạch theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt" như luật hiện hành.
Trước khi khởi công xây dựng, chủ đầu tư xây dựng công trình được miễn GPXD phải gửi thông báo khởi công xây dựng (trừ công trình bí mật nhà nước, công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình xây dựng tạm theo quy định của luật mới, công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân) đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng có thẩm quyền tại địa phương, nơi công trình được xây dựng theo phân cấp của UBND cấp tỉnh để quản lý.
Theo đó, đối với hai nhóm công trình nêu ở trên, chủ đầu tư phải gửi thông báo khởi công xây dựng kèm theo hồ sơ tương ứng với hồ sơ đề nghị cấp GPXD theo quy định (không bao gồm đơn đề nghị cấp GPXD).
Quản lý trật tự xây dựng được thực hiện từ khi tiếp nhận thông báo khởi công.
Tuy nới lỏng thủ tục hành chính nhưng luật mới siết chặt về tiêu chuẩn kỹ thuật. Đơn cử là luật mới có sự tích hợp với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 để bắt buộc thẩm tra thiết kế xây dựng đối với công trình thuộc diện thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy.
Khoản 5 Điều 26 luật mới quy định công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng phải được thẩm tra thiết kế xây dựng làm cơ sở cho việc thẩm định bao gồm:
- Công trình xây dựng ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng hoặc dự án có công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp phải được thẩm tra thiết kế xây dựng về nội dung an toàn công trình, sự tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng và các nội dung khác theo thỏa thuận hợp đồng xây dựng.
- Công trình thuộc diện thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ phải được thẩm tra thiết kế xây dựng bảo đảm các yêu cầu về thiết kế phòng cháy và chữa cháy.
Luật mới cũng có hẳn một điều luật về quản lý trật tự xây dựng. Theo Điều 47, việc quản lý trật tự xây dựng phải được thực hiện từ khi tiếp nhận thông báo khởi công, khởi công xây dựng công trình cho đến khi công trình được nghiệm thu, bàn giao đưa vào khai thác, sử dụng nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời khi phát sinh vi phạm.
Việc quản lý trật tự xây dựng phải đúng và đủ nội dung quản lý trật tự tương ứng với đối tượng công trình có yêu cầu cấp giấy phép xây dựng và công trình không yêu cầu cấp GPXD.
Cũng theo điều luật này, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý trật tự xây dựng các công trình xây dựng trên địa bàn theo phạm vi quản lý.
UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn theo phân cấp của UBND cấp tỉnh. Khi phát hiện vi phạm, cơ quan có thẩm quyền quản lý trật tự xây dựng phải thực hiện thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Thảo luận tại Quốc hội sáng 11/4 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Hoàn, chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cho biết pháp luật hiện hành đã quy định nhiều giao dịch liên quan bất động sản như mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn phải được công chứng hoặc chứng thực.
Nếu hợp đồng đặt cọc bị xem là phần không tách rời của giao dịch mua bán bất động sản thì có thể dẫn tới cách thiết kế quy định theo hướng bắt buộc công chứng đối với loại hợp đồng này. Do đó ông Hoàn đề nghị ban soạn thảo cân nhắc kỹ vì thực tế đã phát sinh nhiều rủi ro cho bên bán khi hợp đồng đặt cọc được công chứng.
Dẫn quy định của Bộ luật Dân sự, ông Lê Thanh Hoàn cho biết khi bên mua vi phạm cam kết, bên bán có quyền chuyển nhượng tài sản cho người khác. Tuy nhiên, nếu hợp đồng đặt cọc đã được công chứng mà chưa được hủy bỏ do phát sinh tranh chấp, tổ chức hành nghề công chứng không thể tiếp tục công chứng hợp đồng mua bán với người mua mới.
Ông cho rằng đây là điểm dễ bị lợi dụng. Bởi trong quá trình giải quyết tranh chấp, tòa án chỉ tuyên văn bản công chứng vô hiệu khi có vi phạm pháp luật, nên văn bản đó vẫn có hiệu lực cho đến khi các bên cùng yêu cầu hủy bỏ. Trong thời gian đó, bên mua có thể cố tình chây ì, gây sức ép buộc bên bán phải trả thêm tiền mới chấp nhận hủy cọc.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo không đưa hợp đồng đặt cọc bất động sản vào diện bắt buộc công chứng trong dự thảo luật.
Góp ý về phạm vi công chứng giao dịch bất động sản, ông Lê Thanh Hoàn cũng đề nghị tránh thiết kế quy định theo hướng khép kín, hạn chế quyền lựa chọn của người dân. Khi hoạt động công chứng đã được xã hội hóa thì người dân phải được quyền chọn tổ chức hành nghề công chứng phù hợp, thay vì bị bó hẹp theo địa bàn nơi có bất động sản.
Ông cho rằng nếu chỉ cho phép công chứng tại nơi có tài sản thì sẽ tạo ra lợi thế vị trí, không thúc đẩy cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ. Cách tiếp cận này cũng thiếu thống nhất với một số giao dịch khác liên quan bất động sản như công chứng di chúc hoặc văn bản từ chối nhận di sản, vốn không phụ thuộc nơi có tài sản.
Vì vậy, đại biểu đề nghị mở rộng phạm vi công chứng ngoài trụ sở và từng bước cho phép thực hiện công chứng không phụ thuộc địa giới hành chính khi cơ sở dữ liệu công chứng tập trung đã hoàn thiện, vận hành ổn định và bảo đảm an toàn pháp lý.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, cho rằng giao dịch bất động sản hiện còn nhiều bất cập nên việc sửa luật cần theo hướng vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa nâng cao hiệu quả quản lý. Ông đề nghị Quốc hội quy định linh hoạt, với một số loại hợp đồng chỉ nên khuyến khích công chứng trên cơ sở tự nguyện thay vì áp dụng bắt buộc.
Ông cũng đề nghị dự luật làm rõ công chứng là xác nhận về hình thức hay cả nội dung giao dịch, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của công chứng viên trong những trường hợp có dấu hiệu vi phạm như trốn thuế. Theo ông, nếu công chứng viên không phải chịu trách nhiệm cao hơn, hoặc giá trị pháp lý của công chứng không khác nhiều so với việc người dân tự lập hợp đồng theo mẫu và thực hiện nghĩa vụ thuế, thì không nên bắt buộc người dân phải công chứng.
