Trong vài năm trở lại đây, cụm từ “ăn lành mạnh” trở thành một xu hướng phổ biến, đặc biệt trên mạng xã hội. Những bữa ăn được trình bày đẹp mắt, ít dầu mỡ, nhiều rau xanh, nước ép hay thực đơn “không tinh bột” thường được xem là chuẩn mực của sức khỏe.
Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài hấp dẫn đó là không ít ngộ nhận, khiến nhiều người áp dụng sai cách và đối mặt với những hệ lụy khó lường.
– Đường “tự nhiên” tốt hơn đường tinh luyện: Nhiều người tin rằng mật ong hay các loại siro tự nhiên là lựa chọn lành mạnh hơn đường trắng.
Tuy nhiên, về bản chất, tất cả đều là đường và cung cấp năng lượng tương đương. Việc tiêu thụ quá nhiều, dù dưới dạng “tự nhiên”, vẫn làm tăng nguy cơ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Những vi chất có trong đường chưa tinh chế là không đáng kể và không đủ để bù đắp rủi ro.
– Thực phẩm không gluten (protein chính trong lúa mì và các loại ngũ cốc) luôn tốt hơn: Xu hướng “ăn không gluten” đang phổ biến, nhưng không phải ai cũng cần tránh gluten.
Chỉ những người mắc bệnh không dung nạp gluten mới cần loại bỏ hoàn toàn. Với đa số, ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt hay bánh mì nguyên cám mới là lựa chọn tốt nhờ giàu chất xơ và có lợi cho hệ tiêu hóa. Điều quan trọng không phải là “có gluten hay không” mà là giá trị dinh dưỡng tổng thể.
– Dầu dừa là chất béo lành mạnh: Dầu dừa thường được ca ngợi như “siêu thực phẩm”, nhưng thực tế lại chứa tới khoảng 85% chất béo bão hòa. Loại chất béo này có thể làm tăng cholesterol xấu và nguy cơ bệnh tim mạch nếu dùng nhiều.
Dầu dừa có thể dùng với lượng nhỏ, nhưng không nên thay thế hoàn toàn các loại dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa như dầu ô liu hay dầu hạt cải.
– Trứng gây hại cho tim mạch: Trứng từng bị “kết tội” vì chứa cholesterol, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy cholesterol trong thực phẩm không ảnh hưởng mạnh đến cholesterol máu như từng nghĩ.
Thay vào đó, chất béo bão hòa mới là yếu tố đáng lo ngại hơn. Trứng vẫn có thể nằm trong chế độ ăn cân bằng, miễn là được chế biến lành mạnh, chẳng hạn như luộc hoặc chần thay vì chiên với nhiều dầu mỡ.
– Ngũ cốc là bữa sáng hoàn hảo: Ngũ cốc thường được quảng bá là thực phẩm lành mạnh, nhưng thực tế nhiều loại chứa lượng đường và chất béo cao. Điều này khiến tổng năng lượng tăng đáng kể, không phù hợp nếu đang kiểm soát cân nặng.
Những lựa chọn như cháo yến mạch thường tốt hơn. Nếu dùng ngũ cốc, cần chú ý khẩu phần và thành phần trên nhãn.
– Nước ép là cách tốt nhất để ăn rau quả: Nước ép trái cây và rau củ tiện lợi nhưng không phải “con đường tắt” cho dinh dưỡng. Khi ép, lượng đường tự do tăng lên trong khi chất xơ giảm.
Vì vậy, nước ép chỉ nên tính là một phần trong khẩu phần rau quả mỗi ngày và giới hạn khoảng 150ml. Ăn nguyên quả vẫn là lựa chọn tối ưu hơn cho sức khỏe.
– Thực phẩm lên men luôn tốt: Các thực phẩm lên men như kim chi hay sữa chua được cho là có lợi cho đường ruột. Điều này đúng ở mức độ nhất định, nhưng không phải tất cả đều “tốt vô điều kiện”.
Nhiều sản phẩm chứa lượng muối hoặc đường cao, có thể ảnh hưởng đến tim mạch nếu tiêu thụ nhiều. Lợi ích của thực phẩm lên men vẫn đang được nghiên cứu thêm, do đó cần sử dụng có chọn lọc.
– Cơ thể cần “thải độc” thường xuyên: Các chế độ “detox” được quảng bá rầm rộ với lời hứa làm sạch cơ thể. Tuy nhiên, cơ thể con người đã có hệ thống giải độc tự nhiên thông qua gan, thận và phổi.
Việc nhịn ăn hay dùng sản phẩm giải độc chỉ mang lại cảm giác “nhẹ người” tạm thời nếu bạn giảm đồ ăn không lành mạnh, nhưng không có tác dụng lâu dài nếu thói quen cũ quay lại. Một lối sống cân bằng mới là giải pháp bền vững.
– Thịt đỏ luôn có hại: Thịt đỏ thường bị gắn với nguy cơ bệnh tim và ung thư, nhưng không phải hoàn toàn cần loại bỏ. Đây vẫn là nguồn cung cấp protein và sắt quan trọng. Vấn đề nằm ở lượng tiêu thụ và cách chế biến.
Ăn quá nhiều thịt đỏ hoặc thịt chế biến sẵn mới làm tăng nguy cơ bệnh tật. Lựa chọn thịt nạc và ăn ở mức vừa phải là cách tiếp cận hợp lý.
– Mọi chất béo đều xấu: Không phải tất cả chất béo đều có hại. Chất béo không bão hòa, có trong dầu thực vật, cá béo hay các loại hạt, lại có lợi cho tim mạch. Ngược lại, chất béo bão hòa cần được hạn chế. Vì vậy, thay vì “tránh chất béo”, điều quan trọng là lựa chọn đúng loại chất béo và cân đối trong khẩu phần ăn.
Theo theo chuyên gia dinh dưỡng người Anh, Hannah Elliott, những lầm tưởng về dinh dưỡng thường xuất phát từ thông tin thiếu kiểm chứng hoặc bị đơn giản hóa quá mức. Thực tế, không có thực phẩm “tốt tuyệt đối” hay “xấu hoàn toàn”.
Một chế độ ăn lành mạnh cần sự cân bằng, đa dạng và phù hợp với nhu cầu cá nhân. Hiểu đúng bản chất thực phẩm sẽ giúp mỗi người đưa ra lựa chọn sáng suốt hơn cho sức khỏe lâu dài.
Tối 4.6, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, Cơ quan Tiêu chuẩn thực phẩm Úc - New Zealand (FSANZ) có thông tin cảnh báo về việc thu hồi một số lô sản phẩm kẹo Allen's iNSiDE OUTS 130 gram do phát hiện có dị vật. Đây là loại kẹo phổ biến được bán rộng rãi tại các siêu thị lớn trên khắp Úc như Coles, Woolworths, các cửa hàng độc lập như IGA...
Sản phẩm kẹo Allen's iNSiDE OUTS 130 gram thu hồi có hạn sử dụng là ngày 30.6.2027, thuộc các mã lô 6072T941, 6073T941, 6074T941, 6075T941, 6085T941, 6086T941, 6088T941.
Theo Cục An toàn thực phẩm, tại Việt Nam, Nghị định số 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của luật An toàn thực phẩm, đã quy định sản phẩm kẹo thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công thương.
Ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, cho biết, để đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng, Cục An toàn thực phẩm đã có công văn đề nghị Cục Công nghiệp, Bộ Công thương xem xét và xử lý theo quy định của pháp luật.
Cũng trong chiều 4.6, Cục An toàn thực phẩm đã thông báo về việc Cơ quan quản lý dược phẩm Úc (TGA) cảnh báo thu hồi khẩn cấp 2 sản phẩm thực phẩm chức năng thuộc thương hiệu Nature's Own sau khi phát hiện nguy cơ có thể tồn tại mảnh kính bên trong lọ đựng sản phẩm. Mảnh kính (nếu có) không nằm trong viên uống, mà có thể xuất hiện trong chai đựng.
Hai sản phẩm bị thu hồi cụ thể gồm Nature's Own glucosamine sulfate with chondroitin (loại 320 viên), số lô 1662937; hạn sử dụng tháng 4.2028 và Nature's Own magnesium glycinate 1150 mg (loại 300 viên), số lô 1665576, cũng có hạn sử dụng là tháng 4.2028.
Khoảng 23h ngày 12/4, vụ cháy xảy ra tại một ngôi nhà tầng trong ngõ 131 Hồng Hà, Hà Nội. Đám cháy xuất phát từ tầng 1, khói và khí độc nhanh chóng lan lên các tầng trên, khiến nhiều người mắc kẹt.
Sau khi được lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đưa ra ngoài an toàn, 4 nạn nhân đã được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn trong tình trạng suy hô hấp do hít phải khói, khí độc ở nhiều mức độ khác nhau.
Ngay khi nhận được thông tin về vụ việc, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã kích hoạt quy trình cấp cứu khẩn cấp, tổ chức hội chẩn toàn viện với sự tham gia của nhiều chuyên khoa để chuẩn bị tiếp nhận bệnh nhân.
Các phương án hồi sức, đặc biệt là xử trí tổn thương hô hấp do ngạt khói, được chuẩn bị từ sớm nhằm bảo đảm có thể can thiệp ngay khi bệnh nhân vào viện.
Hội chẩn toàn viện, khẩn trương đưa ra phác đồ điều trị
Khi tiếp nhận bệnh nhân, các bác sĩ lập tức triển khai các biện pháp cấp cứu, trong đó ưu tiên hàng đầu là hỗ trợ hô hấp.
Hai trường hợp nặng là bệnh nhân lớn tuổi nhất, 88 tuổi, và bệnh nhi nhỏ tuổi nhất mới 15 tháng tuổi được chỉ định hỗ trợ hô hấp tích cực. Các bệnh nhân còn lại được thở oxy, truyền dịch, cân bằng điện giải và theo dõi sát tình trạng hô hấp.
Đáng chú ý, sau khi đánh giá ban đầu, các bác sĩ đã nhanh chóng chỉ định nội soi khí quản, phế quản để làm sạch đường thở, loại bỏ khói bụi, muội than và dịch tiết cản trở hô hấp.
Ở bệnh nhi 15 tháng tuổi, đây là trường hợp đặc biệt đáng lo ngại do bé ở tầng cao nhất của ngôi nhà và chỉ được cứu ra ngoài sau gần một giờ. Thời gian mắc kẹt kéo dài khiến lượng khói và muội than hít vào phổi nhiều hơn, làm tăng nguy cơ tổn thương đường hô hấp.
Theo thông tin từ bệnh viện, trong quá trình nội soi khí quản cho bệnh nhi, các bác sĩ ghi nhận muội than trong đường thở và đã tiến hành hút rửa. Hình ảnh hai bình dịch đen sau can thiệp cho thấy mức độ hít phải khói bụi, muội than là không hề nhẹ.
Hiện bệnh nhi đang được các bác sĩ theo dõi tích cực từng chuyển biến lâm sàng.
Trong khi đó, bệnh nhân lớn tuổi nhất đã được chuyển sang Khoa Hồi sức tích cực chống độc để tiếp tục điều trị chuyên sâu do nguy cơ diễn biến nặng.
Theo các bác sĩ, với các nạn nhân ngạt khói, việc cấp cứu ban đầu chỉ là bước đầu tiên. Điều đáng lo hơn là những tổn thương ở đường thở và phổi có thể tiến triển nhanh trong những giờ sau đó, khi muội than, khí độc và phản ứng viêm tiếp tục gây phù nề, suy giảm chức năng hô hấp.
Chính vì vậy, ngay sau hội chẩn toàn viện, các bác sĩ đã xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng trường hợp, từ hỗ trợ hô hấp, làm sạch đường thở đến theo dõi sát các chỉ số toàn thân nhằm phát hiện sớm mọi dấu hiệu chuyển nặng.
Ngạt khói nguy hiểm hơn bỏng, có thể diễn biến xấu rất nhanh
Theo các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, trong các vụ hỏa hoạn, tổn thương nghiêm trọng nhiều khi không nằm ở bỏng ngoài da mà chủ yếu đến từ việc hít phải khói và khí độc như CO.
Các chất độc này có thể gây tổn thương đường hô hấp, viêm phổi cấp, suy hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Đặc biệt, ở những bệnh nhân đã hít phải nhiều muội than, nguy cơ diễn biến xấu luôn hiện hữu vì tổn thương trong phổi có thể âm thầm tiến triển sau thời điểm được cứu ra ngoài. Bệnh nhân có thể đột ngột khó thở nặng hơn, giảm oxy máu nhanh hoặc xuất hiện biến chứng hô hấp cấp.
Vì vậy, các bác sĩ nhấn mạnh nhóm bệnh nhân này cần được theo dõi sát, liên tục và toàn diện. Việc chậm phát hiện dấu hiệu nặng có thể khiến tình trạng chuyển biến rất nhanh.
Từ vụ việc trên, bác sĩ khuyến cáo khi xảy ra hỏa hoạn, người dân cần nhanh chóng rời khỏi khu vực có khói theo lối thoát hiểm an toàn, ưu tiên di chuyển thấp người hoặc bò sát sàn để hạn chế hít phải lớp khói tích tụ phía trên.
Người dân cũng nên dùng khăn ướt hoặc vải ẩm che kín mũi, miệng để giảm bớt lượng khói, khí độc đi vào cơ thể; tuyệt đối không ẩn nấp trong phòng kín nếu không có đường thoát khí.
Sau khi thoát ra ngoài, nếu xuất hiện các biểu hiện như khó thở, ho nhiều, đau ngực, chóng mặt, lơ mơ hoặc mệt lả, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra, xử trí, kể cả khi trên cơ thể không có vết bỏng ngoài da.
Các bác sĩ cho rằng, bên cạnh việc trang bị thiết bị phòng cháy, chữa cháy, mỗi gia đình cũng cần chủ động học kỹ năng thoát nạn và nhận biết sớm dấu hiệu ngạt khói để giảm thiểu rủi ro trong các tình huống khẩn cấp.
Ngày 16-4, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng cho biết vừa điều trị một trường hợp bệnh nhi ngộ độc hóa chất nặng.
Bệnh nhi P.T.N. (2 tuổi) nhập viện trong tình trạng nôn ói nhiều, đi cầu phân lỏng màu xanh nhạt lẫn máu đỏ tươi. Qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ ghi nhận trước đó bé nuốt phải tinh thể màu xanh do anh trai mang từ trường về sau buổi học thực hành.
Các bác sĩ xác định đây là tinh thể đồng sunfat (CuSO₄), hóa chất thường sử dụng trong các thí nghiệm khoa học.
Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng cho biết khi nhập viện, trẻ li bì, môi tím tái, mạch quay bắt nhẹ, thở gắng sức, SpO₂ thấp. Bệnh nhi được truyền dịch, thở oxy và chuyển đến khoa hồi sức nhi để tiếp tục điều trị.
Trong quá trình điều trị, tình trạng bệnh nhi diễn tiến nặng với suy chức năng đa cơ quan do độc tính của hóa chất.
Trẻ được điều trị hồi sức tích cực, gồm đặt nội khí quản thở máy, dùng thuốc vận mạch, truyền dịch, sử dụng thuốc tăng thải đồng qua nước tiểu, điều chỉnh rối loạn điện giải, toan kiềm và theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn.
Do diễn tiến nặng, bệnh nhi được chỉ định lọc máu liên tục nhằm hỗ trợ chức năng các cơ quan và kiểm soát các rối loạn nghiêm trọng.
Sau hơn 2 tuần điều trị hồi sức tích cực, tình trạng bệnh nhi dần cải thiện, qua giai đoạn nguy hiểm.
BS Võ Tấn Ngà, khoa cấp cứu - hồi sức tích cực và chống độc, cho biết đồng sunfat là hợp chất có màu xanh lam, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò.
Khi nuốt phải, chất này có thể gây ngộ độc qua nhiều cơ chế, trong đó có tình trạng methemoglobinemia, làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu đến các mô.
Ngoài ra, ngộ độc đồng sunfat còn có thể gây tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, nôn ói dữ dội, tan máu cấp, tổn thương gan, suy thận cấp và rối loạn chuyển hóa nặng. Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy chức năng đa cơ quan, cần điều trị hồi sức tích cực.
Các bác sĩ lưu ý những hóa chất phục vụ học tập khi được mang về nhà nếu không được bảo quản an toàn có thể trở thành nguy cơ đối với trẻ nhỏ.
Trẻ nhỏ có thói quen cầm nắm và đưa đồ vật vào miệng, vì vậy phụ huynh cần kiểm tra các vật dụng trẻ mang từ trường về, không để hóa chất trong tầm với, bảo quản ở nơi an toàn và có nhãn cảnh báo rõ ràng.
Khi nghi ngờ trẻ nuốt phải hóa chất cần đưa đến cơ sở y tế sớm, không tự ý gây nôn, không cho uống các dung dịch trung hòa khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế, đồng thời mang theo mẫu hoặc bao bì hóa chất để hỗ trợ chẩn đoán.
Theo các bác sĩ, sự giám sát của gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc phòng tránh những tai nạn đáng tiếc cho trẻ nhỏ.
