Vào một ngày giữa tháng 4, Gaby Del Valle, phóng viên mảng chính sách của The Verge, đã tạo một video với giọng nói và hình ảnh của cô, sau đó gửi cho bố của mình. “Bố tôi gần như ngay lập tức nhận ra điều bất thường vì giọng nói nghe như robot”, Valle chia sẻ.
Valle cho biết cô đã sử dụng Reality Defender, một công cụ cho phép người dùng tạo cũng như phát hiện các deepfake khác. Dù kết quả chưa hoàn hảo do đường truyền kém, hệ thống chỉ cần 9 giây âm thanh thu thập từ các bài đăng cũ của cô để tạo ra một tác nhân AI duy trì cuộc hội thoại.
Sự ra đời của các ứng dụng dạng này đã khiến việc tạo ra âm thanh, video và hình ảnh giả mạo trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, cũng có những sản phẩm ra đời để chống lại, như Pindrop Security, GetReal và cả Reality Defender. Theo số liệu do hãng kiểm toán Deloite công bố cuối năm 2024, quy mô thị trường ở lĩnh vực này đạt 5,5 tỷ USD và đang có xu hướng tăng mạnh.
Những phần mềm dạng này sử dụng máy học để xác định các nội dung giả mạo hoặc bị thao túng bằng AI. Chẳng hạn, Reality Defender đang sử dụng AI suy luận để phát hiện deepfake được gọi là “mô hình thầy – trò”.
“Chúng tôi lấy một loạt thứ thật và nói: ‘Đây là thật’, rồi lấy một loạt thứ giả và nói ‘Đây là giả’, rồi tiến hành huấn luyện”, Alex Lisle, Giám đốc Công nghệ của Reality Defender cho biết. “Cách duy nhất để tiêu diệt deepfake là phải tạo ra được những phiên bản còn tinh vi hơn để dạy hệ thống cách bắt bài chúng”.
Deepfake là công nghệ sử dụng thuật toán học sâu để tạo ra nội dung giả mạo khuôn mặt và âm thanh như người thật. Trong thử nghiệm của Valle, tuy chưa thể đánh lừa người thân, các chuyên gia cho rằng chừng đó đã đủ để đánh lừa đồng nghiệp hoặc hệ thống xác minh của ngân hàng, tổ chức tài chính.
Nicholas Holland, Giám đốc sản phẩm tại công ty bảo mật thông tin Pindrop Security, cho biết nếu như cách đây 1-2 năm, người dùng có thể sử dụng các mẹo kiểm tra thủ công như yêu cầu đối phương giơ ba ngón tay trước camera để kiểm tra. Nhưng giờ đây, cách làm này vô dụng bởi AI đã có thể mô phỏng cả cử chỉ này một cách hoàn hảo.
“Giờ đây, gần như không thể phân biệt deepfake bằng mắt thường được nữa”, Holland cho biết. “Chỉ có những công cụ phát hiện bằng AI mới có thể làm điều đó tốt hơn”.
Nhưng công cụ phát hiện chưa thể đảm bảo an toàn tuyệt đối. Theo Holland, nếu như người thân có thể phát hiện ra giọng của một thành viên trong gia đình dễ dàng, chẳng hạn trường hợp của Valle, môi trường xã hội phức tạp hơn nhiều. “Tôi nghĩ, thách thức ‘làm thế nào để bảo vệ danh tính cá nhân’ giờ đây không quan trọng bằng ‘làm thế nào để tổ chức nơi tôi làm việc biết đó là tôi”, ông nói.
Lisle cho biết, AI ngày càng được cải tiến, các cuộc tấn công càng tốn ít công sức hơn. Trước đây, những kẻ lừa đảo thường giả mạo một CEO duy nhất, nhưng hiện nhắm mục tiêu vào nhân viên ở mọi cấp bậc trong công ty. Ông kể lại, Reality Defender từng xử lý một sự cố mà trong đó, kẻ gian vào LinkedIn lấy tên của tất cả nhân viên, sau đó thu thập các dữ liệu khác từ TikTok và Facebook để tạo ra “kho thông tin” giọng nói của từng người. Tất cả được đưa vào một hệ thống LLM dùng để gọi điện cho nhân viên ở mọi cấp bậc với mục đích lừa đảo.
Thực tế, tội phạm mạng hiện nay không còn nhắm vào cá nhân đơn lẻ. Thay vào đó, chúng chuyển sang các chiến dịch lừa đảo quy mô lớn. Theo Báo cáo Xu hướng Deepfake 2024 của Regula Forensics, trung bình mỗi vụ lừa đảo deepfake khiến doanh nghiệp thất thoát khoảng 450.000 USD, thậm chí gây thiệt hại một triệu USD trong một giao dịch duy nhất.
Nguy hiểm nhất là kịch bản đánh vào tâm lý khẩn cấp như giả giọng người thân gọi điện cầu cứu hoặc dàn dựng bắt cóc đòi tiền chuộc. Dù giọng nói có thể chưa hoàn hảo, các yếu tố cảm xúc như tiếng khóc hay sự hoảng loạn giả tạo từ AI vẫn đủ sức khiến nạn nhân mất cảnh giác trong tích tắc.
“Nhiều người không nhận thức được mối đe dọa, vì thế họ không biết cách tìm giải pháp”, Holland đánh giá. “Điểm khởi đầu nằm ở các doanh nghiệp phục vụ người tiêu dùng. Họ cần tạo hệ thống phát hiện đủ nhanh, chính xác và đáng tin cậy để mọi người có thể dựa vào trong cuộc sống hàng ngày”.
Theo TechCrunch, về lâu dài, việc chạy đua bắt lỗi deepfake không còn là giải pháp khả thi mà đặt trọng tâm vào truy vết và định danh nguồn gốc dữ liệu. Khi công nghệ mô phỏng đạt đến mức gần như hoàn hảo, các phương pháp dò quét truyền thống bị vô hiệu hóa, buộc giới công nghệ phải đẩy mạnh tiêu chuẩn C2PA giúp phân biệt hình ảnh và video thật với nội dung giả mạo do AI tạo ra để xác thực nội dung nguồn.
Dù vậy, C2PA vẫn chưa phải là giải pháp tối ưu, khi lớp nhãn xác thực (Content Credentials) có thể dễ dàng bị xóa bỏ hoặc làm giả trong quá trình truyền tải. Sự thiếu đồng bộ giữa các hãng sản xuất thiết bị và nền tảng mạng xã hội dẫn tới hệ quả là một vòng lặp gây nhiễu: Tệp tin không nhãn chưa chắc là deepfake, nhưng có nhãn cũng không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối cho người dùng.
Scott Steinhardt, Trưởng bộ phận truyền thông của Reality Defender, kỳ vọng các nhà cung cấp Internet và trình duyệt sẽ sớm vận hành bộ lọc deepfake tự động như trình diệt virus, ngăn chặn nội dung giả mạo trước khi chúng tiếp cận người dùng.
“AI đang phá bỏ ranh giới lòng tin vốn tồn tại suốt hàng nghìn năm dựa trên mắt thấy tai nghe, buộc chúng ta phải xây dựng lại nó trên nền tảng công nghệ”, Lisle kết luận.
Trong những năm gần đây, không chỉ đơn thuần là một thiết bị mới lạ, smartwatch đã trở thành một sản phẩm phổ biến. Những chiếc đồng hồ này mang lại nhiều lợi ích thiết thực, từ việc theo dõi sức khỏe đến việc giảm sự phụ thuộc vào smartphone thông qua việc nhận thông báo trực tiếp. Tuy nhiên, trước khi quyết định đầu tư vào một chiếc smartwatch, người dùng cần cân nhắc một số chi phí tiềm ẩn có thể phát sinh trong quá trình sử dụng.
Đầu tiên, người dùng nên xem xét ngân sách của mình. Nếu không đủ khả năng chi trả cho một chiếc Apple Watch hoặc không sử dụng các sản phẩm của Apple, có nhiều lựa chọn smartwatch chạy Android với giá cả phải chăng hơn. Việc tham khảo bảng xếp hạng các thương hiệu smartwatch có giá hợp lý sẽ giúp người dùng tìm ra sản phẩm phù hợp với nhu cầu và ngân sách của mình. Đừng quên tính toán các chi phí dài hạn liên quan đến việc sở hữu thiết bị để tránh hối tiếc sau này.
Một yếu tố quan trọng khác là gói dữ liệu. Một số smartwatch, đặc biệt là các mẫu LTE, cho phép người dùng thực hiện cuộc gọi và gửi tin nhắn mà không cần đến điện thoại. Tuy nhiên, không phải tất cả các thiết bị đều yêu cầu gói dữ liệu riêng, và điều này phụ thuộc vào quốc gia cũng như nhà cung cấp dịch vụ. Mặc dù gói dữ liệu riêng thường không quá đắt, đây vẫn là một khoản chi phí tiềm ẩn mà người dùng cần cân nhắc.
Ngoài ra, vấn đề quyền riêng tư cũng là một mối quan tâm lớn. Nghiên cứu cho thấy nhiều công ty sản xuất smartwatch không cung cấp chính sách bảo mật rõ ràng khiến người dùng lo ngại về việc dữ liệu cá nhân có thể bị chia sẻ với bên thứ ba. Nếu quan tâm đến quyền riêng tư, hãy kiểm tra kỹ các chính sách bảo mật trước khi quyết định mua.
Cuối cùng, một số tính năng theo dõi sức khỏe có thể yêu cầu người dùng đăng ký dịch vụ hoặc ứng dụng bổ sung, như Fitbit. Mặc dù một số tính năng có thể sử dụng miễn phí, nhưng để tận dụng tối đa khả năng của thiết bị, người dùng có thể cần phải chi thêm cho các dịch vụ này.
Sau nhiều tháng chờ đợi kể từ khi Việt Nam thực hiện sắp xếp lại địa giới hành chính, Apple Maps cuối cùng cũng đã bắt đầu đồng bộ dữ liệu mới trên toàn hệ thống.
Động thái này không chỉ giúp người dùng tra cứu địa chỉ chính xác hơn, mà còn cho thấy Apple đang đầu tư nghiêm túc vào thị trường Việt Nam nhằm cải thiện trải nghiệm bản đồ trên hệ sinh thái iPhone, iPad và Mac.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, từ ngày 29-4, nhiều người dùng Apple Maps tại Việt Nam ghi nhận ứng dụng đã hiển thị dữ liệu theo hệ thống địa giới hành chính mới. Các thay đổi được triển khai trực tiếp trên máy chủ và tự động cập nhật trên iOS, iPadOS, macOS cũng như nền tảng web mà không yêu cầu người dùng nâng cấp ứng dụng.
Theo đó Apple Maps đã chuyển sang cách hiển thị theo cơ cấu hành chính mới sau quá trình sáp nhập tỉnh thành tại Việt Nam. Tổng số tỉnh, thành phố được điều chỉnh từ 63 còn 34, trong khi số lượng xã phường giảm mạnh từ khoảng 10.000 xuống hơn 3.300 đơn vị.
Hệ thống hiện cho phép người dùng tìm kiếm bằng cả tên địa phương cũ lẫn mới. Tuy nhiên kết quả hiển thị cuối cùng sẽ ưu tiên theo địa giới hành chính mới. Ví dụ khi tìm kiếm một khu đô thị thuộc phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm trước đây, Apple Maps sẽ trả về vị trí tương ứng theo phường Đại Mỗ mới. Tương tự, các địa chỉ từng thuộc thành phố Nam Định cũ hiện sẽ được hiển thị theo tỉnh Ninh Bình sau sáp nhập.
Nhiều địa danh cũ không còn xuất hiện trực tiếp trên giao diện bản đồ, song dữ liệu vẫn được Apple lưu giữ để hỗ trợ tìm kiếm và liên thông thông tin. Khi người dùng nhập tên cũ, hệ thống vẫn có thể nhận diện và chuyển hướng sang địa danh mới tương ứng.
Không chỉ cập nhật tên địa phương và ranh giới hành chính, Apple còn tinh chỉnh cách hiển thị địa chỉ tại Việt Nam nhằm phù hợp hơn với đặc thù trong nước. Đây được xem là bước tiến quan trọng, bởi cấu trúc địa chỉ tại Việt Nam vốn phức tạp và thường xuyên thay đổi theo đơn vị hành chính.
Theo ghi nhận thực tế, nhiều địa điểm hiện đã hiển thị chính xác hơn trước. Quá trình cập nhật hiện vẫn đang được Apple triển khai theo từng giai đoạn và có thể cần thêm vài tuần để hoàn thiện trên toàn bộ thiết bị. Dù vậy, nhiều người dùng đánh giá Apple Maps đang xử lý dữ liệu mới ổn định và ít lỗi hơn so với Google Maps trong giai đoạn đầu chuyển đổi.
Trước đó Google Maps đã bắt đầu cập nhật dữ liệu hành chính mới tại Việt Nam từ tháng 3. Tuy nhiên một số khu vực ghi nhận tình trạng lẫn lộn giữa dữ liệu cũ và mới, gây khó khăn trong quá trình tìm kiếm địa chỉ.
Việc cập nhật địa giới hành chính lần này nằm trong chiến lược dài hạn của Apple nhằm nâng cấp hệ thống Apple Maps tại Việt Nam. Từ đầu năm 2024, hãng đã triển khai các phương tiện chuyên dụng để thu thập dữ liệu hình ảnh bản đồ tại nhiều khu vực trên cả nước.
Nguồn dữ liệu này sẽ phục vụ hàng loạt cải tiến lớn trong thời gian tới như nâng cao độ chính xác khi chỉ đường, cải thiện chất lượng ảnh vệ tinh, cập nhật giao thông theo thời gian thực và chuẩn bị triển khai tính năng Look Around, phiên bản tương tự Google Street View.
Những thay đổi cũng sẽ được đồng bộ trên các dịch vụ khác của Apple như CarPlay hay Find My, giúp toàn bộ hệ sinh thái hoạt động thống nhất hơn.
Dù hiện tại Apple Maps vẫn chưa phổ biến bằng Google Maps tại Việt Nam, việc chủ động xây dựng dữ liệu riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác thứ ba cho thấy Apple đang muốn thu hẹp khoảng cách trong cuộc cạnh tranh bản đồ số.
Giới quan sát cho rằng việc Apple cập nhật địa giới hành chính mới không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật, mà còn phản ánh chiến lược bản địa hóa mạnh mẽ hơn tại Việt Nam.
Trong bối cảnh người dùng ngày càng phụ thuộc vào bản đồ số cho di chuyển, giao hàng và định vị, khả năng hiển thị địa chỉ chính xác đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Việc hỗ trợ tìm kiếm bằng cả tên cũ và mới cũng giúp quá trình chuyển đổi diễn ra mượt mà hơn, hạn chế nhầm lẫn trong giai đoạn thay đổi dữ liệu hành chính.
Nếu tiếp tục hoàn thiện các tính năng như Look Around, giao thông thời gian thực và tối ưu chỉ đường, Apple Maps hoàn toàn có cơ hội trở thành lựa chọn cạnh tranh đáng chú ý đối với người dùng Việt Nam trong tương lai gần.
Thông tin được Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC), Bộ Tài chính công bố tại hội nghị thông tin về Diễn đàn Đầu tư đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 - VIPC Summit 2026, do NIC phối hợp với Tổ chức phát triển đầu tư vốn tư nhân (VPCA) và Quỹ Do Ventures tổ chức ngày 12-5.
VIPC Summit 2026 sẽ diễn ra tại TP.HCM vào cuối tháng 5 với chủ đề từ chính sách đến dòng vốn, huy động nguồn vốn tư nhân cho các ngành chiến lược của Việt Nam.
Trao đổi về diễn đàn, bà Kim Ngọc Thanh Nga - Phó giám đốc NIC - cho biết diễn đàn thu hút sự tham gia của 1.500 đại biểu đến từ các bộ, ngành, địa phương, tổ chức tài chính quốc tế, quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư tư nhân, tập đoàn công nghệ toàn cầu, doanh nghiệp kỳ lân, start-up công nghệ và các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo.
Đại diện của nhiều quỹ đầu tư, tổ chức tài chính hàng đầu thế giới sẽ tham gia VIPC Summit 2026 để tìm kiếm cơ hội đầu tư vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt, trong đó có những cái tên đáng chú ý như: Mekong Capital, Global Green Growth Institute, VinaCapital, DBS Bank, Argor Capital, AIHay, ByteRover, Ascend Vietnam Ventures, Plug and Play, Monk's Hill Ventures, Airwallex, TR Capital, Pharmacity. Diễn đàn sẽ là cánh cửa mở ra thị trường vốn lớn hơn cho sự phát triển của Việt Nam.
Cũng tại Diễn đàn Đầu tư đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026, ban tổ chức sẽ công bố Báo cáo đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 cùng chỉ số thị trường vốn tư nhân Việt Nam.
Báo cáo sẽ là nguồn dữ liệu tham chiếu quan trọng cho cộng đồng đầu tư trong nước và quốc tế, góp phần nâng cao tính minh bạch, khả năng dự báo và niềm tin đối với thị trường vốn.
Theo NIC, báo cáo năm nay ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ của thị trường vốn tư nhân Việt Nam trong năm 2025, bao gồm cả đầu tư tư nhân (Private Equity - PE) và đầu tư mạo hiểm (Venture Capital - VC).
Trong đó, hoạt động đầu tư mạo hiểm tập trung vào ba xu hướng nổi bật gồm: trí tuệ nhân tạo (AI), các start-up do người Việt sáng lập có định hướng toàn cầu và công nghệ khí hậu (climate tech).
Các phát hiện từ báo cáo cũng khẳng định xu hướng dịch chuyển của dòng vốn đầu tư vào các ngành chiến lược như bán dẫn, AI, hạ tầng số, y tế, công nghệ tiêu dùng và tăng trưởng xanh.
Bà Nga cũng cho hay tại Diễn đàn Đầu tư đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026, các đại biểu sẽ tham gia các phiên thảo luận chuyên sâu về phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam, thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, huy động nguồn lực cho các ngành công nghệ chiến lược, cùng cơ hội kết nối dòng vốn toàn cầu với hệ sinh thái công nghệ Việt Nam.
Bên cạnh đó, VIPC Summit 2026 cũng tổ chức các hoạt động kết nối đầu tư, gặp gỡ riêng giữa quỹ đầu tư và doanh nghiệp công nghệ trong nước.
