Thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân, Giám đốc đào tạo Hệ thống giáo dục ATY, nhà tham vấn tâm lý, chia sẻ với PV Báo Thanh Niên những góc nhìn của anh về vụ nhóm học sinh lớp 5 viết giấy nhục mạ bạn. “Tôi đồng ý với cách người mẹ của bé M. gọi tên đây là “bạo lực tinh thần có tổ chức”. Nhưng điều khiến tôi trăn trở không kém, là cách các bên đang xử lý lại đang vô tình tạo thêm những tổn thương mới cho chính những đứa trẻ mà chúng ta đều muốn bảo vệ”, ông chia sẻ.
Như vậy, đâu là cách để nhà trường, những phụ huynh trong câu chuyện có thể cùng ngồi lại và chọn một hướng đi đúng đắn hơn?
“Nguyên tắc đầu tiên, và không thể nhân nhượng: phẩm giá ở đây là của cả bé M. (nạn nhân) lẫn 8 em đã viết giấy. Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng đây là điểm then chốt của khoa học giáo dục và tâm lý trẻ em hiện đại”, thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân nói.
Ông phân tích cụ thể hơn: “Các em 10-11 tuổi đang ở giai đoạn tiền vị thành niên, vùng vỏ não trước trán (prefrontal cortex), bộ phận chịu trách nhiệm ra quyết định, kiểm soát xung động và lường trước hậu quả, vẫn chưa phát triển đầy đủ, và sẽ tiếp tục trưởng thành đến giữa độ tuổi hai mươi. Các em “học từ TikTok, Facebook mà không hiểu hết ý nghĩa” như chính hiệu trưởng mô tả. Có em chọn hùa theo vì sợ bị cô lập khỏi nhóm bạn, đó là áp lực đồng đẳng (peer pressure) rất mạnh ở lứa tuổi này. Điều này không phải lời biện minh cho hành vi sai. Đây là căn cứ khoa học thần kinh để chúng ta chọn cách can thiệp phù hợp với não bộ đang phát triển của trẻ, không áp dụng mức xử lý dành cho người trưởng thành có đầy đủ năng lực nhận thức và tự chủ”.
Đồng thời, ông nhấn mạnh, trong tâm lý học học đường hiện đại, xử lý bạo lực học đường không đặt câu hỏi “ai đúng, ai sai” lên đầu, mà đặt câu hỏi: làm sao để phục hồi phẩm giá nạn nhân, ngăn tái diễn, và giúp người gây hại thực sự sửa đổi từ bên trong – đây mới là tinh thần cốt lõi của công lý phục hồi (restorative justice).
Thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân, Giám đốc đào tạo Hệ thống giáo dục ATY, nhà tham vấn tâm lý, nhìn nhận đây cũng là ông lo ngại nhất trong tiến trình xử lý vụ việc nhóm học sinh viết giấy nhục bạn. Có 4 biểu hiện mà người lớn vô tình lặp lại chính cơ chế gây xấu hổ trước nhiều người (public shaming) mà họ đang phê phán ở các em. Một là, thông báo của nhà trường trên cổng thông tin điện tử ban đầu công khai tên bé M. nạn nhân, trong khi tên 8 em viết giấy nhục mạ bạn được giữ kín. Dù với thiện chí bảo vệ danh tính em vi phạm, việc này lại gây tái thương tổn cho chính nạn nhân.
Hai là, theo ông Lương Dũng Nhân, yêu cầu 8 em xin lỗi lặp lại nhiều lần trước mặt ban giám hiệu và phụ huynh là một hình thức gây xấu hổ trước nhiều người (public shaming). Nghiên cứu về kỷ luật phục hồi tại trường học – đặc biệt từ công trình của John Braithwaite và Eliza Ahmed về “quản lý xấu hổ” – cho thấy một ranh giới rất mong manh: xấu hổ mang tính hòa nhập (giúp đứa trẻ hiểu hành vi sai, sửa chữa, và trở lại cộng đồng) khác hoàn toàn với xấu hổ mang tính loại trừ (gắn nhãn lên nhân cách đứa trẻ, khiến em xa rời cộng đồng và có nguy cơ lặp lại hành vi lệch chuẩn với hình thức tinh vi hơn). Xin lỗi lặp đi lặp lại trước đám đông – dù là riêng tư theo quan niệm của phụ huynh nạn nhân – thường rơi vào loại thứ hai.
“Ba là, đưa vụ việc lên mạng xã hội, dù với mục đích cảnh tỉnh cộng đồng, đang khiến tất cả đứa trẻ liên quan – bao gồm cả nạn nhân – bị phơi bày trên không gian số. Các em sẽ lên lớp 6 cùng nhau rồi trưởng thành với dấu vết kỹ thuật số này theo suốt chặng đường phía trước. Bốn là, phụ huynh 8 em dùng văn bản pháp lý để “bảo vệ con” cũng có nguy cơ trở thành một dạng phòng thủ tránh né trách nhiệm, khiến chính con mình bỏ lỡ cơ hội quan trọng nhất trong đời: học cách đối diện với hậu quả của hành vi và sửa sai bằng hành động cụ thể. Cả 4 hành động trên đều xuất phát từ thiện chí. Nhưng trong giáo dục và tâm lý, thiện chí không đủ. Chúng ta cần kiến thức khoa học và năng lực tự điều hòa của người trưởng thành để không bị cảm xúc cuốn đi”, thạc sĩ giáo dục, nhà tham vấn tâm lý nhấn mạnh.
Ông Lương Dũng Nhân cho biết, can thiệp bạo lực học đường hiệu quả, theo khung hệ thống hỗ trợ đa tầng (Multi-Tiered System of Supports, MTSS) được StopBullying.gov, cơ quan phòng chống bắt nạt của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ, khuyến nghị, gồm 3 tầng đồng thời tiếp cận 3 đối tượng quan trọng: nạn nhân, người gây hại, và những người chứng kiến.
Thứ nhất, tầng phổ quát. Sau vụ việc này, Trường tiểu học Phan Chu Trinh cần rà soát và tăng cường chương trình giáo dục kỹ năng xã hội – cảm xúc (Social-Emotional Learning, SEL) cho toàn trường, hiểu biết về bắt nạt, và đặc biệt là đào tạo vai trò người chứng kiến có trách nhiệm (upstander training). Đáng lưu ý, 4 trong 8 em không trực tiếp viết nhưng thấy sai mà không báo thầy cô. Các em chính là “bystander” – đây là điểm can thiệp then chốt để phòng ngừa bạo lực học đường ngay từ gốc.
Thứ hai, tầng nhóm liên quan (targeted tier): Cần tổ chức các buổi vòng tròn phục hồi cho 8 em, bé M. và một số bạn chứng kiến, do chuyên gia tâm lý học đường điều phối. Đây không phải phiên xử án, mà là không gian an toàn được hướng dẫn để các em lắng nghe cảm giác của nạn nhân, nhận biết hậu quả thực tế của hành vi và cùng đề xuất cách sửa chữa cụ thể. Nghiên cứu tại Mỹ, Úc và châu Âu đã cho thấy phương pháp này giảm tỷ lệ tái phạm đáng kể so với kỷ luật trừng phạt truyền thống, đồng thời phát triển năng lực đồng cảm và giải quyết xung đột ở các em.
Thứ ba, tầng cá nhân sâu (intensive tier): Bé M. cần được tham vấn tâm lý cá nhân để xử lý tổn thương và tái thiết cảm giác an toàn. Em đã nói với mẹ “không muốn đi học”, đây là dấu hiệu không thể xem nhẹ. Bất kỳ em nào trong 8 em tham gia bắt nạt có dấu hiệu khó khăn sâu hơn (rối loạn điều hòa cảm xúc, chấn thương gia đình, từng là nạn nhân bị bắt nạt trước đó) cũng cần can thiệp chuyên sâu riêng.
Can thiệp ba tầng cần thời gian vài tháng với sự đồng hành của chuyên gia, không phải vài buổi họp rồi khép lại. Khoảnh khắc xin lỗi, nếu có, chỉ là một bước nhỏ trong cả tiến trình ấy.
Ông Lương Dũng Nhân nêu quan điểm: “Nhà trường cần mời chuyên gia tâm lý học đường đồng hành cả 3 tầng can thiệp, minh bạch tiến trình với phụ huynh các bên trong không gian riêng. Nhà trường cần xem đây là cơ hội để nâng cấp toàn bộ hệ thống phòng chống bắt nạt học đường chứ không chỉ xử lý riêng vụ việc này”.
“Với phụ huynh bé M., tôi thật sự hiểu và đồng cảm với nỗi đau, sự bức xúc của một người mẹ khi nhìn con tổn thương. Nhưng ưu tiên cao nhất lúc này là phục hồi tâm lý của con, không phải tìm kiếm sự công nhận hay ủng hộ từ cộng đồng mạng – vì điều đó có thể khiến chính con tiếp tục bị phơi bày. Tôi mong chị dừng đăng tải trên mạng xã hội, dành thời gian hiện diện trọn vẹn bên con, cho con cảm giác an toàn nơi gia đình, và làm việc với chuyên gia tâm lý trẻ em. Với phụ huynh 8 em viết giấy làm tổn thương bạn, xin đừng để văn bản pháp lý trở thành bức tường ngăn con học bài học quan trọng nhất trong đời. Con các anh chị cần được dạy rằng sai lầm không định nghĩa con người, nhưng cách con sửa sai sẽ định nghĩa con trở thành ai. Hãy đồng hành con nhận trách nhiệm và sửa sai bằng hành động cụ thể. Đặc biệt, hãy rà soát lại môi trường mạng xã hội của con – nơi các em đã “học” những ngôn từ độc hại mà chính các em cũng chưa hiểu hết”, ông Nhân chia sẻ.
Theo cập nhật của phóng viên Báo Thanh Niên, từ khuya qua 22.4, bản thông báo vụ việc xảy ra ở lớp 5/4 trên Cổng thông tin điện tử Trường tiểu học Phan Chu Trinh, phường Phú Thạnh, TP.HCM đã được cập nhật, tên bé M. đã được viết tắt. Trường thừa nhận “do sơ sót trong việc công khai thông tin của học sinh nên nhà trường điều chỉnh thông báo số 141/TB-THPCT (đã ghi tắt thông tin học sinh)”. Vụ việc vẫn đang được nhà trường, phụ huynh các bên và các cơ quan chức năng phối hợp xử lý.
Tại hội nghị tuyển sinh năm 2026 diễn ra hôm nay 20-4 ở TP.HCM, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nhấn mạnh định hướng xuyên suốt là đảm bảo tính ổn định trong công tác tuyển sinh, hạn chế những thay đổi gây xáo trộn cho thí sinh và các cơ sở đào tạo, đồng thời vẫn giữ nguyên tắc tự chủ đại học đi kèm quản lý nhà nước linh hoạt.
Theo Thứ trưởng Lê Quân, tuyển sinh không chỉ là "cửa vào" của các trường mà còn là công cụ điều tiết chất lượng, phân tầng và định vị các cơ sở giáo dục đại học.
Trong bối cảnh mới, hệ thống đại học sẽ phân hóa rõ hơn theo chất lượng, sứ mạng và phân khúc đào tạo, đòi hỏi tuyển sinh phải quay về bản chất là đánh giá đúng năng lực người học.
Vì vậy, quản lý nhà nước về tuyển sinh cần chuyển mạnh sang định hướng chất lượng, tạo điều kiện để mỗi trường tuyển đúng người học phù hợp chiến lược phát triển.
Nhiều ngành hiện yêu cầu đầu vào cao hơn, không chỉ ở kiến thức mà còn ở năng lực công nghệ, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng.
Tuyển sinh cần quay lại bản chất là đánh giá đúng năng lực người học để đáp ứng yêu cầu từng lĩnh vực đào tạo.
Bộ đang rà soát danh mục ngành đào tạo theo hướng mở, linh hoạt, phù hợp với thị trường lao động.
Ông Quân lưu ý các cơ sở giáo dục đại học cần chủ động xây dựng lộ trình chuẩn bị, tránh bị động khi các quy định mới về xác định chỉ tiêu tuyển sinh, trong đó có điều chỉnh yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên được áp dụng trong thời gian tới.
Một điểm nhấn quan trọng là tiếp tục mở rộng quyền tự chủ cho các trường trong tuyển sinh.
Thứ trưởng Lê Quân cho rằng chính sách tuyển sinh cần tạo không gian tự chủ để các trường lựa chọn mô hình phù hợp. Tự chủ không đồng nghĩa đưa ra tiêu chí thiếu cơ sở hoặc gây bất bình đẳng cho thí sinh; mọi tiêu chí xét tuyển phải hợp lý, minh bạch và có căn cứ khoa học.
Thực tế từng có trường áp dụng chuẩn ngoại ngữ hoặc công thức xét tuyển chưa phù hợp, gây tốn kém và phát sinh thủ tục, cần được rà soát thường xuyên.
Chính sách tuyển sinh khi ban hành cũng cần có tính ổn định tương đối, có thời gian đánh giá tác động dài hạn, tránh thay đổi liên tục gây xáo trộn tâm lý xã hội.
Thứ trưởng nhấn mạnh quy chế tuyển sinh năm 2026 vì vậy được xây dựng theo hướng ổn định dài hạn đến năm 2030.
Những điều chỉnh chủ yếu mang tính kỹ thuật như giới hạn số nguyện vọng còn 15, chuẩn hóa quy đổi điểm giữa các phương thức. Việc quy đổi điểm do các trường thực hiện dựa trên dữ liệu thực chứng, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đóng vai trò hướng dẫn.
Ông Quân cho rằng chất lượng đại học không chỉ quyết định ở đầu vào mà còn nằm rất lớn ở quá trình đào tạo, nên cần chú trọng cả khâu đánh giá trong đào tạo, không chỉ tập trung vào tuyển sinh.
"Vấn đề tuyển sinh là vấn đề nhạy cảm, nên cần nghiên cứu thật kỹ trước khi đưa ra những chính sách. Những kiến nghị, đóng góp của các trường, các chuyên gia, Vụ Giáo dục đại học và bộ sẽ tiếp thu và cam kết quy chế tuyển sinh ổn định đến năm 2030 và dần hướng về giao quyền tự chủ cho các trường", ông Quân khẳng định.
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, năm 2026 sẽ triển khai các chương trình đào tạo tài năng trong các lĩnh vực như bán dẫn, hạt nhân, đường sắt.
Đặc biệt, nhóm ngành công nghệ chiến lược và triển khai học bổng cho các chương trình kỹ sư, thạc sĩ lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học).
Theo quy chế mới, thí sinh đăng ký xét tuyển phải đạt tối thiểu 15 điểm cho tổ hợp ba môn; Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào cho ba nhóm ngành: đào tạo giáo viên, sức khỏe và pháp luật. Phương thức xét học bạ sẽ sử dụng kết quả cả ba năm THPT thay vì một vài học kỳ như trước.
Đáng chú ý, số nguyện vọng được giới hạn tối đa 15; chứng chỉ ngoại ngữ được quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ hoặc điểm thưởng theo bảng quy đổi 5 mức chênh lệch; tổng điểm cộng không vượt quá 10% thang điểm xét tuyển; ưu tiên khu vực được xác định theo nơi học THPT của thí sinh.
Theo kế hoạch, thí sinh đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng từ ngày 2 đến 14-7. Các trường công bố kết quả xét tuyển vào ngày 10-8. Toàn bộ quy trình tiếp tục được thực hiện trên hệ thống chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Ngày 14/4, bà Lê Thị Vân Anh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bắc Hà (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh), cho biết đã quyết định tạm đình chỉ công tác với cô L.T.T.N. để xác minh vụ việc liên quan clip nữ giáo viên này nghi "tác động" vào bé trai lớp 5 tuổi.
Theo bà Vân Anh, từ trước đến nay, nhà trường luôn xây dựng môi trường giáo dục tốt, còn cô N. là giáo viên công tác lâu năm. Tuy nhiên, nhà trường không phải vì thế mà bao che cho sai phạm (nếu có).
"Chúng tôi đang phối hợp cùng chính quyền, công an và làm việc với phụ huynh nhằm làm rõ. Nhà trường cũng thành lập tổ xác minh, tạm đình chỉ công tác giáo viên liên quan, đồng thời yêu cầu viết bản tường trình. Khi nào có kết quả vụ việc, chúng tôi sẽ thông tin đến cơ quan báo chí", bà Vân Anh chia sẻ.
Như Dân trí đã thông tin, vào tối 13/4, mạng xã hội Facebook lan truyền clip ghi lại hình ảnh nữ giáo viên được cho đã có hành vi "tác động" vào đầu một cháu bé tại Trường Mầm non Bắc Hà thu hút sự quan tâm của dư luận.
Theo nội dung clip, sự việc xảy ra vào khoảng 16h cùng ngày tại một lớp học của nhà trường. Thời điểm này, trong lớp có 2 giáo viên đang đứng lớp, nhiều trẻ nhỏ ngồi học theo nhóm.
Đáng chú ý, một nữ giáo viên mặc áo đỏ từ phía ngoài đi vào, sau đó có hành vi được cho là đưa tay túm tóc và "tác động" vào phần đầu một bé trai. Ngay sau đó, cháu bé có phản xạ đưa tay ôm đầu.
Anh T.T.A. (bố của cháu bé trong clip) xác nhận con trai anh đang học lớp 5 tuổi tại Trường Mầm non Bắc Hà. Theo anh, clip này do một phụ huynh khác trong lớp trích xuất và gửi lại.
Theo người bố, con anh mới 5 tuổi, đang trong độ tuổi nhạy cảm, việc bị tác động có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý. Điều khiến gia đình lo lắng hơn là phản xạ của bé trong clip.
"Khi cô giáo tiến lại gần, phản xạ đầu tiên của cháu là ôm đầu. Điều đó khiến tôi nghi ngờ trước đó cháu có thể đã từng bị tác động tương tự", anh nói.
Phụ huynh này cũng cho biết thời gian gần đây con trai có biểu hiện không muốn đến trường, né tránh việc đi học. Sau khi clip xuất hiện, nhà trường đã niêm phong dữ liệu camera gốc nhằm phục vụ công tác xác minh.
Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến đóng góp đối với dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau ĐH. Thông tư này sẽ thay thế Thông tư số 23 về Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ và Thông tư số 18 về Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ (cùng năm 2021).
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là cho phép sinh viên ĐH có kết quả học tập đạt loại khá hoặc tương đương trở lên được đăng ký học trước một số học phần chương trình thạc sĩ với số tín chỉ được công nhận, chuyển đổi không vượt quá 40% tổng số tín chỉ (thông tư cũ chỉ cho phép học trước 15 tín chỉ, khoảng 25%).
Sinh viên đã tích lũy được tối thiểu 70% khối lượng học tập của chương trình ĐH và có điểm trung bình chung tích lũy đạt loại giỏi hoặc tương đương trở lên và học viên đã tích lũy tối thiểu 40% khối lượng học tập của chương trình thạc sĩ, được đăng ký học trước một số học phần chương trình đào tạo tiến sĩ với số tín chỉ được công nhận, chuyển đổi không vượt quá 25% tổng số tín chỉ (thông tư cũ không có quy định này).
Đối tượng học tiến sĩ còn được áp dụng với sinh viên tốt nghiệp loại khá và đáp ứng yêu cầu bổ sung về công trình nghiên cứu khoa học hoặc kinh nghiệm công tác đáp ứng yêu cầu của chương trình đào tạo.
Chia sẻ về những điểm mới trong đào tạo sau ĐH nêu tại dự thảo, PGS-TS Phan Hồng Hải, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, nhận định: "Các đề xuất này sẽ góp phần tạo cơ hội liên thông trong học tập giữa các bậc đào tạo, giúp người học có định hướng rõ ràng hơn về lộ trình học tập và có sự chuẩn bị tốt hơn cho từng bậc học tiếp theo. Đồng thời, đây cũng là cơ chế giúp các cơ sở giáo dục ĐH phát hiện, chọn lọc và bồi dưỡng sớm những người học có năng lực, có định hướng nghiên cứu khoa học và học lên trình độ cao. Sinh viên có năng lực học tập tốt sẽ được tiếp cận sớm với học phần trình độ sau ĐH, rút ngắn thời gian học tập".
PGS-TS Đinh Thị Thu Hồng, Trưởng ban Đào tạo ĐH Kinh tế TP.HCM (UEH), cũng cho rằng việc mở rộng đối tượng dự tuyển nghiên cứu sinh cho thấy định hướng tăng tính liên thông, linh hoạt giữa các trình độ đào tạo, đồng thời tạo cơ hội phát hiện và bồi dưỡng người học có năng lực nghiên cứu từ sớm thay vì chờ hoàn thành chương trình ĐH và được cấp bằng tốt nghiệp.
"Trong bối cảnh hiện nay, nhiều sinh viên đã sớm tham gia nghiên cứu ở các lĩnh vực ngay từ bậc ĐH, việc mở rộng sẽ tạo điều kiện để người học phát triển liên tục, hạn chế gián đoạn quá trình học tập và nghiên cứu", PGS-TS Hồng cho hay.
Trong khi đó, tiến sĩ Võ Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang, nhận định những điểm này thể hiện cách tiếp cận gần hơn với nhiều ĐH quốc tế hiện nay, nơi năng lực nghiên cứu được xem trọng hơn là việc bắt buộc phải đi theo lộ trình từ ĐH lên thạc sĩ đến tiến sĩ như trước kia.
"Nếu triển khai tốt, đây có thể là thay đổi lớn nhất của đào tạo sau ĐH trong nhiều năm qua. Không chỉ là thay đổi quy chế tuyển sinh hay quy trình đào tạo, mà thay đổi cả mục tiêu và sứ mệnh đào tạo. Nó giúp các trường phát hiện sinh viên giỏi từ năm 2 - 3 để đưa vào nhóm nghiên cứu, cho học trước tín chỉ, tham gia đề tài, hỗ trợ công bố...", ông Tuấn chia sẻ.
Theo PGS-TS Đinh Thị Thu Hồng, việc mở rộng đối tượng dự tuyển nghiên cứu sinh chắc chắn sẽ làm tăng nguồn ứng viên đầu vào. Trước đây, phần lớn nghiên cứu sinh đến từ đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên hoặc người đi làm quay lại học nên quy mô còn hạn chế. Bà Hồng dự đoán nếu quy chế mới được thông qua, nhu cầu học trước các học phần sau ĐH và nhu cầu học tiếp lên thạc sĩ, tiến sĩ của sinh viên tốt nghiệp từ UEH dự kiến sẽ gia tăng.
Tiến sĩ Võ Văn Tuấn cũng đánh giá các đề xuất này góp phần tăng nguồn tuyển cho các chương trình đào tạo tiến sĩ đang gặp khó khăn như hiện nay. Đặc biệt, giúp tạo nguồn nhân lực có trình độ đạt chuẩn học thuật nhanh hơn và chủ động hơn trong bối cảnh nhiều trường ĐH đang chịu áp lực rất lớn từ quy định về đội ngũ giảng viên theo chuẩn cơ sở giáo dục ĐH, chuẩn chương trình đào tạo, kiểm định, công bố khoa học, mở ngành, xác định chỉ tiêu…
PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn, Hiệu trưởng Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho rằng mở rộng đầu vào tiến sĩ theo hướng đánh giá năng lực nghiên cứu thực chất thay vì chỉ dựa vào bằng cấp trung gian, sẽ tạo ra nguồn tuyển sinh phong phú hơn, thu hút được nhiều nhân tố trẻ, có tiềm năng nghiên cứu.
"Trong bối cảnh các trường ĐH đang chịu áp lực về chuẩn đội ngũ giảng viên và chuẩn chương trình đào tạo, đặc biệt là yêu cầu tỷ lệ tiến sĩ/giảng viên theo quy định, quy chế mới sẽ giúp các trường chủ động hơn trong việc nuôi dưỡng - phát triển - bổ sung lực lượng giảng viên có trình độ cao đáp ứng các yêu cầu về nâng cao chất lượng đào tạo", PGS-TS Hoàn nhận định.
Theo tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân (Đà Nẵng), trong thời gian tới, thay vì bị động chờ tuyển người đã có bằng tiến sĩ từ nơi khác, các trường ĐH có thể tự phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo liên tục những nhân tố tiềm năng của chính mình. "Điều này có ý nghĩa thực tiễn rất lớn trong bối cảnh các tiêu chí kiểm định ngày càng đòi hỏi cao về tỷ lệ giảng viên có học vị tiến sĩ và năng lực nghiên cứu. Chu kỳ bổ sung đội ngũ sẽ được rút ngắn đáng kể, đồng thời giảm được khoảng trống thế hệ trong đội ngũ giảng viên", tiến sĩ Hải chia sẻ.
Mặt khác, tiến sĩ Võ Văn Tuấn nhận định nếu các trường ĐH chỉ xem đây là cơ hội để tăng số lượng tiến sĩ nhằm đáp ứng chuẩn đội ngũ mà không kiểm soát chặt chất lượng đầu vào, đặc biệt là chất lượng nghiên cứu, thì sẽ xuất hiện nhiều nguy cơ như chỉ mang tính hình thức, thương mại hóa đào tạo tiến sĩ, lạm phát công bố khoa học, đào tạo tiến sĩ sẽ trở nên đại trà và từ đó hình thành một thế hệ tiến sĩ đủ bằng cấp nhưng yếu năng lực nghiên cứu thật, mất cân bằng giữa giảng dạy và nghiên cứu, từ đó mất niềm tin xã hội vào bằng tiến sĩ.
"Vì vậy, khâu sàng lọc trong quá trình đào tạo phải cực kỳ nghiêm ngặt. Nếu trường ĐH không có nhóm nghiên cứu mạnh, không có văn hóa nghiên cứu, không có giảng viên hướng dẫn đủ năng lực, chạy theo số lượng để hợp thức chuẩn, thì quy chế càng mở sẽ càng tạo nguy cơ "lạm phát tiến sĩ". Ngược lại, với các trường có chiến lược phát triển nghiên cứu bài bản thì đây là cơ hội vàng để tăng tốc quốc tế hóa, xây dựng đội ngũ học thuật trẻ, phát triển ĐH nghiên cứu và nâng vị thế trên bảng xếp hạng quốc tế", tiến sĩ Tuấn khẳng định.
Tương tự, tiến sĩ Đinh Thị Thu Hồng khuyến cáo tác động tích cực chỉ thực sự phát huy khi các trường kiểm soát tốt chất lượng học thuật và năng lực nghiên cứu của người học. Nếu mở rộng đầu vào nhưng thiếu chuẩn nghiên cứu, thiếu công bố khoa học thực chất hoặc thiếu đội ngũ hướng dẫn đủ mạnh thì có thể dẫn tới nguy cơ "đại trà hóa" đào tạo tiến sĩ.
Tiến sĩ Võ Thanh Hải cũng nhìn nhận muốn có tiến sĩ thực chất chứ không chỉ tăng số lượng hồ sơ, các trường buộc phải đầu tư mạnh vào môi trường học thuật gồm nhóm nghiên cứu, đề tài khoa học, quỹ hỗ trợ công bố quốc tế, hệ thống kiểm soát đạo văn, quy trình đánh giá luận án minh bạch.
"Kiểm soát chất lượng đầu vào, chuẩn đầu ra và các quy định nghiêm ngặt trong tuyển sinh, tổ chức đào tạo vẫn cần được xem trọng. Chất lượng cuối cùng phụ thuộc rất lớn vào năng lực tổ chức, kiểm định và cam kết của từng cơ sở đào tạo", PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn khẳng định.
