Thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân, Giám đốc đào tạo Hệ thống giáo dục ATY, nhà tham vấn tâm lý, chia sẻ với PV Báo Thanh Niên những góc nhìn của anh về vụ nhóm học sinh lớp 5 viết giấy nhục mạ bạn. “Tôi đồng ý với cách người mẹ của bé M. gọi tên đây là “bạo lực tinh thần có tổ chức”. Nhưng điều khiến tôi trăn trở không kém, là cách các bên đang xử lý lại đang vô tình tạo thêm những tổn thương mới cho chính những đứa trẻ mà chúng ta đều muốn bảo vệ”, ông chia sẻ.
Như vậy, đâu là cách để nhà trường, những phụ huynh trong câu chuyện có thể cùng ngồi lại và chọn một hướng đi đúng đắn hơn?
“Nguyên tắc đầu tiên, và không thể nhân nhượng: phẩm giá ở đây là của cả bé M. (nạn nhân) lẫn 8 em đã viết giấy. Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng đây là điểm then chốt của khoa học giáo dục và tâm lý trẻ em hiện đại”, thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân nói.
Ông phân tích cụ thể hơn: “Các em 10-11 tuổi đang ở giai đoạn tiền vị thành niên, vùng vỏ não trước trán (prefrontal cortex), bộ phận chịu trách nhiệm ra quyết định, kiểm soát xung động và lường trước hậu quả, vẫn chưa phát triển đầy đủ, và sẽ tiếp tục trưởng thành đến giữa độ tuổi hai mươi. Các em “học từ TikTok, Facebook mà không hiểu hết ý nghĩa” như chính hiệu trưởng mô tả. Có em chọn hùa theo vì sợ bị cô lập khỏi nhóm bạn, đó là áp lực đồng đẳng (peer pressure) rất mạnh ở lứa tuổi này. Điều này không phải lời biện minh cho hành vi sai. Đây là căn cứ khoa học thần kinh để chúng ta chọn cách can thiệp phù hợp với não bộ đang phát triển của trẻ, không áp dụng mức xử lý dành cho người trưởng thành có đầy đủ năng lực nhận thức và tự chủ”.
Đồng thời, ông nhấn mạnh, trong tâm lý học học đường hiện đại, xử lý bạo lực học đường không đặt câu hỏi “ai đúng, ai sai” lên đầu, mà đặt câu hỏi: làm sao để phục hồi phẩm giá nạn nhân, ngăn tái diễn, và giúp người gây hại thực sự sửa đổi từ bên trong – đây mới là tinh thần cốt lõi của công lý phục hồi (restorative justice).
Thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân, Giám đốc đào tạo Hệ thống giáo dục ATY, nhà tham vấn tâm lý, nhìn nhận đây cũng là ông lo ngại nhất trong tiến trình xử lý vụ việc nhóm học sinh viết giấy nhục bạn. Có 4 biểu hiện mà người lớn vô tình lặp lại chính cơ chế gây xấu hổ trước nhiều người (public shaming) mà họ đang phê phán ở các em. Một là, thông báo của nhà trường trên cổng thông tin điện tử ban đầu công khai tên bé M. nạn nhân, trong khi tên 8 em viết giấy nhục mạ bạn được giữ kín. Dù với thiện chí bảo vệ danh tính em vi phạm, việc này lại gây tái thương tổn cho chính nạn nhân.
Hai là, theo ông Lương Dũng Nhân, yêu cầu 8 em xin lỗi lặp lại nhiều lần trước mặt ban giám hiệu và phụ huynh là một hình thức gây xấu hổ trước nhiều người (public shaming). Nghiên cứu về kỷ luật phục hồi tại trường học – đặc biệt từ công trình của John Braithwaite và Eliza Ahmed về “quản lý xấu hổ” – cho thấy một ranh giới rất mong manh: xấu hổ mang tính hòa nhập (giúp đứa trẻ hiểu hành vi sai, sửa chữa, và trở lại cộng đồng) khác hoàn toàn với xấu hổ mang tính loại trừ (gắn nhãn lên nhân cách đứa trẻ, khiến em xa rời cộng đồng và có nguy cơ lặp lại hành vi lệch chuẩn với hình thức tinh vi hơn). Xin lỗi lặp đi lặp lại trước đám đông – dù là riêng tư theo quan niệm của phụ huynh nạn nhân – thường rơi vào loại thứ hai.
“Ba là, đưa vụ việc lên mạng xã hội, dù với mục đích cảnh tỉnh cộng đồng, đang khiến tất cả đứa trẻ liên quan – bao gồm cả nạn nhân – bị phơi bày trên không gian số. Các em sẽ lên lớp 6 cùng nhau rồi trưởng thành với dấu vết kỹ thuật số này theo suốt chặng đường phía trước. Bốn là, phụ huynh 8 em dùng văn bản pháp lý để “bảo vệ con” cũng có nguy cơ trở thành một dạng phòng thủ tránh né trách nhiệm, khiến chính con mình bỏ lỡ cơ hội quan trọng nhất trong đời: học cách đối diện với hậu quả của hành vi và sửa sai bằng hành động cụ thể. Cả 4 hành động trên đều xuất phát từ thiện chí. Nhưng trong giáo dục và tâm lý, thiện chí không đủ. Chúng ta cần kiến thức khoa học và năng lực tự điều hòa của người trưởng thành để không bị cảm xúc cuốn đi”, thạc sĩ giáo dục, nhà tham vấn tâm lý nhấn mạnh.
Ông Lương Dũng Nhân cho biết, can thiệp bạo lực học đường hiệu quả, theo khung hệ thống hỗ trợ đa tầng (Multi-Tiered System of Supports, MTSS) được StopBullying.gov, cơ quan phòng chống bắt nạt của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ, khuyến nghị, gồm 3 tầng đồng thời tiếp cận 3 đối tượng quan trọng: nạn nhân, người gây hại, và những người chứng kiến.
Thứ nhất, tầng phổ quát. Sau vụ việc này, Trường tiểu học Phan Chu Trinh cần rà soát và tăng cường chương trình giáo dục kỹ năng xã hội – cảm xúc (Social-Emotional Learning, SEL) cho toàn trường, hiểu biết về bắt nạt, và đặc biệt là đào tạo vai trò người chứng kiến có trách nhiệm (upstander training). Đáng lưu ý, 4 trong 8 em không trực tiếp viết nhưng thấy sai mà không báo thầy cô. Các em chính là “bystander” – đây là điểm can thiệp then chốt để phòng ngừa bạo lực học đường ngay từ gốc.
Thứ hai, tầng nhóm liên quan (targeted tier): Cần tổ chức các buổi vòng tròn phục hồi cho 8 em, bé M. và một số bạn chứng kiến, do chuyên gia tâm lý học đường điều phối. Đây không phải phiên xử án, mà là không gian an toàn được hướng dẫn để các em lắng nghe cảm giác của nạn nhân, nhận biết hậu quả thực tế của hành vi và cùng đề xuất cách sửa chữa cụ thể. Nghiên cứu tại Mỹ, Úc và châu Âu đã cho thấy phương pháp này giảm tỷ lệ tái phạm đáng kể so với kỷ luật trừng phạt truyền thống, đồng thời phát triển năng lực đồng cảm và giải quyết xung đột ở các em.
Thứ ba, tầng cá nhân sâu (intensive tier): Bé M. cần được tham vấn tâm lý cá nhân để xử lý tổn thương và tái thiết cảm giác an toàn. Em đã nói với mẹ “không muốn đi học”, đây là dấu hiệu không thể xem nhẹ. Bất kỳ em nào trong 8 em tham gia bắt nạt có dấu hiệu khó khăn sâu hơn (rối loạn điều hòa cảm xúc, chấn thương gia đình, từng là nạn nhân bị bắt nạt trước đó) cũng cần can thiệp chuyên sâu riêng.
Can thiệp ba tầng cần thời gian vài tháng với sự đồng hành của chuyên gia, không phải vài buổi họp rồi khép lại. Khoảnh khắc xin lỗi, nếu có, chỉ là một bước nhỏ trong cả tiến trình ấy.
Ông Lương Dũng Nhân nêu quan điểm: “Nhà trường cần mời chuyên gia tâm lý học đường đồng hành cả 3 tầng can thiệp, minh bạch tiến trình với phụ huynh các bên trong không gian riêng. Nhà trường cần xem đây là cơ hội để nâng cấp toàn bộ hệ thống phòng chống bắt nạt học đường chứ không chỉ xử lý riêng vụ việc này”.
“Với phụ huynh bé M., tôi thật sự hiểu và đồng cảm với nỗi đau, sự bức xúc của một người mẹ khi nhìn con tổn thương. Nhưng ưu tiên cao nhất lúc này là phục hồi tâm lý của con, không phải tìm kiếm sự công nhận hay ủng hộ từ cộng đồng mạng – vì điều đó có thể khiến chính con tiếp tục bị phơi bày. Tôi mong chị dừng đăng tải trên mạng xã hội, dành thời gian hiện diện trọn vẹn bên con, cho con cảm giác an toàn nơi gia đình, và làm việc với chuyên gia tâm lý trẻ em. Với phụ huynh 8 em viết giấy làm tổn thương bạn, xin đừng để văn bản pháp lý trở thành bức tường ngăn con học bài học quan trọng nhất trong đời. Con các anh chị cần được dạy rằng sai lầm không định nghĩa con người, nhưng cách con sửa sai sẽ định nghĩa con trở thành ai. Hãy đồng hành con nhận trách nhiệm và sửa sai bằng hành động cụ thể. Đặc biệt, hãy rà soát lại môi trường mạng xã hội của con – nơi các em đã “học” những ngôn từ độc hại mà chính các em cũng chưa hiểu hết”, ông Nhân chia sẻ.
Theo cập nhật của phóng viên Báo Thanh Niên, từ khuya qua 22.4, bản thông báo vụ việc xảy ra ở lớp 5/4 trên Cổng thông tin điện tử Trường tiểu học Phan Chu Trinh, phường Phú Thạnh, TP.HCM đã được cập nhật, tên bé M. đã được viết tắt. Trường thừa nhận “do sơ sót trong việc công khai thông tin của học sinh nên nhà trường điều chỉnh thông báo số 141/TB-THPCT (đã ghi tắt thông tin học sinh)”. Vụ việc vẫn đang được nhà trường, phụ huynh các bên và các cơ quan chức năng phối hợp xử lý.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết: từ số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào lớp 10 năm học 2026-2027, học sinh lớp 9 sẽ cân nhắc để đổi nguyện vọng, nếu muốn. Thời gian thay đổi nguyện vọng trong khoảng từ ngày 4 đến 8-5-2026 (thực hiện trực tuyến trên cổng tuyển sinh lớp 10).
Đặc biệt, trong khoảng thời gian này, hệ thống tuyển sinh lớp 10 sẽ có thêm 5 trường THPT mới thành lập, học sinh có thể đăng ký nguyện vọng vào những trường này, cụ thể là:
Trường THPT phường Đông Hưng Thuận tại phường Đông Hưng Thuận (quận 12, TP.HCM cũ) tuyển 810 học sinh. Đây là dự án trường THPT mới hoàn toàn, đang đẩy nhanh tiến độ để kịp đưa vào sử dụng trước khi khai giảng năm học mới.
Trường THPT phường Tân Phú tại phường Tân Phú (chuyển đổi từ trụ sở UBND quận Tân Phú, TP.HCM cũ) tuyển 675 học sinh.
Trường TH, THCS và THPT phường Thới An tại phường Thới An (chuyển đổi từ trụ sở UBND quận 12, TP.HCM cũ) tuyển 450 học sinh.
Trường THPT phường Dĩ An tại phường Dĩ An (cải tạo, nâng cấp Trường trung cấp nghề khu công nghiệp ở Bình Dương cũ) tuyển 720 học sinh.
Trường THPT phường Phú Mỹ tại phường Phú Mỹ (thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) tuyển 675 học sinh lớp 10. Đây là trường mới hoàn toàn, đã hoàn thành, hiện đang chờ bàn giao để đưa vào sử dụng.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết: số học sinh tốt nghiệp lớp 9 năm học 2025 - 2026 dự kiến là 169.079 em, tăng 42.734 học sinh so với năm học trước. Trong đó, khu vực 1 tăng 29.848 học sinh; khu vực 2 tăng 8.419 học sinh; khu vực 3 tăng 4.467 học sinh.
Năm học 2026-2027, các trường THPT trên địa bàn TP sẽ tuyển 118.955 chỉ tiêu (đạt 70,35%);
Các Trung tâm Giáo dục thường xuyên - Giáo dục nghề nghiệp sẽ tuyển 16.226 (đạt 9,60%). Như vậy, tổng tỉ lệ chỉ tiêu đạt được của khối trường - trung tâm công lập là 135.181/169.079 học sinh (đạt 79,95%).
Được biết, thời gian thi tuyển sinh lớp 10 năm 2026 - 2027 tại TP.HCM vào hai ngày 1 và 2-6. Thí sinh sẽ phải hoàn thành 3 môn thi: ngữ văn, toán, ngoại ngữ. Riêng thí sinh dự thi lớp 10 chuyên hoặc tích hợp sẽ dự thi thêm bài thi môn chuyên/tích hợp.
Trong đó, ngày 1-6, buổi sáng thi môn ngữ văn, buổi chiều thi môn ngoại ngữ. Ngày 2-6, buổi sáng thi môn toán, buổi chiều thi môn chuyên/tích hợp.
Năm học 2026 - 2027 là năm đầu tiên TP.HCM tuyển sinh đầu cấp sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nên TP xây dựng khu vực tuyển sinh linh hoạt không còn gắn cứng với ranh giới phường/xã/quận/huyện như trước đây. Việc phân tuyến trường học sẽ không sử dụng khái niệm "nơi tạm trú" hay "thường trú" mà chỉ sử dụng thông tin "nơi ở hiện tại" trên ứng dụng VNeID làm căn cứ xác định khu vực tuyển sinh.
Phụ huynh học sinh (HS) ở 3 khu vực sẽ thực hiện đăng ký tuyển sinh đầu cấp tại địa chỉ duy nhất: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn, theo hình thức trực tuyến, từ lúc đăng ký đến khi xác nhận trúng tuyển đảm bảo theo đúng mô hình, nguồn dữ liệu tuyển sinh mà Sở GD-ĐT thống nhất với các đơn vị.
Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, hướng dẫn cụ thể: Từ ngày 27.5 - 7.6, phụ huynh đăng ký tuyển sinh theo khu vực và đối tượng tuyển sinh. Phụ huynh truy cập cổng tuyển sinh, lựa chọn khu vực phường, xã để đăng ký và xác định chính xác đối tượng tuyển sinh là đối tượng 1 (có nơi ở hiện tại trên địa bàn) hoặc đối tượng 2.
Trong đó, lãnh đạo Sở GD-ĐT lưu ý trường hợp thuộc đối tượng 2, phụ huynh cần xem kế hoạch tuyển sinh của địa phương, đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ minh chứng để cập nhật vào hệ thống trực tuyến. Ban Chỉ đạo tuyển sinh cấp xã chịu trách nhiệm tư vấn, hướng dẫn quy trình thực hiện, đồng thời giải đáp các vướng mắc của phụ huynh, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, công bằng và thuận lợi cho HS.
Công an TP.HCM chỉ đạo lực lượng công an các phường, xã/đặc khu phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và ngành giáo dục trong công tác tuyển sinh đầu cấp. Trọng tâm là xác thực, đối chiếu thông tin cư trú của HS, phụ huynh, đảm bảo dữ liệu về nơi ở hiện tại trên ứng dụng VNeID đồng bộ với thực tế, hỗ trợ cập nhật kịp thời các trường hợp chưa chính xác. Tuyệt đối không để xảy ra tiêu cực, sai phạm trong việc điều chỉnh nơi ở phục vụ mục đích tuyển sinh. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy chế, gian lận trong công tác tuyển sinh...
Trong bối cảnh thực hiện tuyển sinh đầu cấp khi không còn phòng GD-ĐT như trước đây, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, yêu cầu các phường, xã/đặc khu đảm bảo đủ chỗ học cho toàn bộ HS đăng ký tuyển sinh tại địa phương, không phân chia theo địa giới hành chính cấp xã, bố trí cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ tuyển sinh.
Các địa phương phối hợp chặt chẽ với phường, xã giáp ranh để điều tiết HS, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng cục bộ địa phương hoặc HS không có trường học sau khi đăng ký, phối hợp chặt chẽ với Sở GD-ĐT và công an trong xác thực dữ liệu.
Chính quyền phân công cụ thể trách nhiệm cho cán bộ địa phương, lãnh đạo và giáo viên tại các trường trên địa bàn, hỗ trợ đầy đủ, giải đáp thắc mắc tận tình cho HS và phụ huynh. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng hướng dẫn không thống nhất hoặc hướng dẫn người dân di chuyển nhiều lần gây ra bức xúc trong dư luận.
Ông Nguyễn Văn Hiếu cũng lưu ý các phường, xã ứng dụng bản đồ số hỗ trợ phân bổ HS theo nơi ở hiện tại, bảo đảm 100% HS trong độ tuổi đều có chỗ học.
"Theo dõi sát thông tin dư luận, phản hồi của người dân trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội. Thiết lập đường dây nóng, công khai số điện thoại, địa chỉ tiếp nhận phản ánh; chỉ đạo giải quyết kịp thời, đầy đủ các thắc mắc, kiến nghị của phụ huynh. Tuyệt đối không để phát sinh bức xúc, khiếu nại kéo dài ảnh hưởng đến quyền lợi của HS và uy tín của địa phương, TP", người đứng đầu ngành GD-ĐT TP.HCM nhấn mạnh.
Những năm trước, việc tham gia các đợt xét tuyển sớm giúp nhiều thí sinh phần nào giảm áp lực trước kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, khi tất cả nguyện vọng đều được đăng ký trong cùng một giai đoạn, cơ hội trúng tuyển sẽ phụ thuộc vào kết quả tổng thể và khiến "cuộc đua" vào đại học trở nên tập trung hơn trong một giai đoạn.
Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị từ sớm - không phải để "xét tuyển trước", mà để sẵn sàng về hồ sơ, thông tin và chiến lược - đang trở thành xu hướng được nhiều thí sinh lựa chọn. Đặc biệt, việc sử dụng kết quả học tập THPT để tiếp cận các chương trình học bổng giúp thí sinh có thêm cơ sở để cân nhắc lựa chọn trước khi bước vào giai đoạn đăng ký chính thức.
Khi không còn cơ chế xét tuyển sớm, cơ hội trúng tuyển của thí sinh sẽ được quyết định trong cùng một giai đoạn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc tất cả bắt đầu từ cùng một vạch xuất phát.
Sự khác biệt nằm ở mức độ chuẩn bị. Những thí sinh chủ động hoàn thiện hồ sơ học tập, tìm hiểu ngành học và tiếp cận các chính sách học bổng từ sớm sẽ có nhiều lợi thế hơn khi bước vào giai đoạn đăng ký nguyện vọng chính thức.
Trong đó, xét học bạ đóng vai trò như một công cụ để đánh giá quá trình học tập dài hạn. Theo quy chế mới, điểm học bạ được tính dựa trên kết quả lớp 10, 11, 12, với yêu cầu có môn toán hoặc văn trong tổ hợp. Điều này phản ánh rõ xu hướng đánh giá toàn diện, thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi.
Theo thông tin tuyển sinh năm 2026 của Trường đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM (HUFLIT), nhà trường triển khai nhận đăng ký xét học bạ nhận học bổng từ ngày 15..4.
Hoạt động này không thay thế quy trình xét tuyển chính thức trên hệ thống của Bộ GD&ĐT, nhưng đóng vai trò như một bước chuẩn bị quan trọng, giúp thí sinh tiếp cận sớm chính sách học bổng cũng như có thêm dữ liệu để xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng.
Năm 2026, HUFLIT dự kiến tuyển sinh 23 ngành đào tạo, đồng thời áp dụng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (IELTS, TOEFL, TOEIC…) sang điểm môn ngoại ngữ trong cả phương thức xét học bạ và điểm thi THPT.
Đáng chú ý, chính sách học bổng dành riêng cho tân sinh viên năm nay được mở rộng với tổng giá trị lên đến 40 tỉ đồng, bao gồm nhiều nhóm khác nhau như: học bổng thủ khoa (đến 50% học phí toàn khóa), học bổng tân sinh viên tài năng (có thể lên đến 100% học phí với một số đối tượng đặc biệt), học bổng 20% học phí học kỳ 1 khi trúng tuyển vào HUFLIT bằng NV 1, học bổng 15% học phí toàn khóa khi học tại cơ sở Hóc Môn...
Bên cạnh cam kết không tăng học phí trong toàn khóa học, HUFLIT cũng tiếp tục triển khai quỹ hỗ trợ sinh viên với tổng giá trị 13 tỉ đồng mỗi năm. Sinh viên có thể mượn tiền từ nguồn quỹ này để đóng học phí mà không cần phải trả lãi suất. Đây là chính sách đã được HUFLIT triển khai trong nhiều năm liền, giúp người học và gia đình vơi bớt nỗi lo về gánh nặng tài chính trong hành trình chinh phục giấc mơ đại học.
Trong một kỳ tuyển sinh mà tất cả thí sinh cùng đăng ký trong một khung thời gian, việc chuẩn bị trước mang lại lợi thế rõ rệt.
Tham gia xét học bạ để xét học bổng không đồng nghĩa với việc "được xét tuyển trước", nhưng giúp thí sinh có thêm thông tin quan trọng: khả năng nhận học bổng, mức hỗ trợ tài chính và mức độ phù hợp với ngành học.
Từ đó, việc đăng ký nguyện vọng không còn là lựa chọn mang tính "đánh cược", mà trở thành một quyết định được cân nhắc và chuẩn bị kỹ lưỡng.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, sự chủ động không chỉ đến từ việc học, mà còn từ cách mỗi thí sinh tiếp cận cơ hội. Việc mở cổng nhận hồ sơ xét học bạ từ ngày 15.4, gắn với các chính sách học bổng cụ thể của HUFLIT, là một trong những bước giúp thí sinh bắt đầu hành trình đó sớm hơn - một cách bài bản và có định hướng.
