Nhằm chung tay thúc đẩy thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Văn phòng Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM công bố dự án: “Vì một Việt Nam khỏe mạnh”, với chuỗi hoạt động và sự kiện truyền thông với thông điệp: “Người dân khỏe mạnh là nền tảng của quốc gia thịnh vượng”
Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong 10 quốc gia Đông Nam Á, tuổi thọ nam giới Việt Nam xếp thứ 5, trong khi phụ nữ đứng thứ 2. Trong 15 năm qua, tuổi thọ trung bình của người Việt tăng từ 73,3 lên 73,7 tuổi.
Phía sau con số “sống lâu hơn” là thực trạng đáng lo ngại khi người Việt lại có số năm sống chung với bệnh tật khá cao so với nhiều nước trong khu vực. Trung bình, mỗi người có tới khoảng 10 năm sống trong tình trạng bệnh tật. Điều này làm suy giảm đáng kể chất lượng sống và rút ngắn quãng thời gian sống khỏe mạnh.
Thực tế này không chỉ tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống y tế và an sinh xã hội, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách tiếp cận. Thay vì chỉ tập trung “chữa bệnh”, cần chuyển mạnh sang “chủ động phòng bệnh”, duy trì sức khỏe ngay từ sớm và liên tục trong suốt vòng đời, đúng theo tinh thần của Nghị quyết 72.
Trong một lần thăm khám sức khỏe miễn phí tại trạm y tế phường Hiệp Bình, bà N.T.T.H. (65 tuổi, phường Hiệp Bình) không khỏi bất ngờ khi bác sĩ phát hiện nhân giáp thùy phải, phân loại TIRADS 3 và TIRADS 2. Bà H. được bác sĩ tư vấn đến bệnh viện để làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá kỹ hơn.
“Mọi thứ diễn ra hoàn toàn âm thầm, không đau đớn, không dấu hiệu báo trước. Chính những lần tầm soát tưởng chừng bình thường lại có thể giúp phát hiện sớm những điều quan trọng nhất, trước khi quá muộn để can thiệp”, bà H. nói.
Còn ông V.D.T. (ngụ phường Trung Mỹ Tây), ở tuổi 65 ông bảo rằng bản thân mình mắc nhiều bệnh nền như tim mạch, cơ xương khớp… Đều đặn mỗi tháng, ông đến bệnh viện gần nhà thăm khám, nhận thuốc bảo hiểm y tế. Đợt này, được khu phố vận động tham gia chương trình khám sức khỏe miễn phí.
Ngoài tầm soát tổng thể, ông được khám chuyên sâu về tim mạch. “Ở tuổi này, phải chủ động theo dõi bệnh, biết rõ tình trạng của mình để không để bệnh tiến triển nặng. Chứ để đến lúc bệnh nặng mới chữa thì vừa tốn kém, vừa khó điều trị”, ông T. chia sẻ.
Thực tế này phần nào được chứng minh trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM vào ngày 17-4 mới đây. Đã có gần 30.000 người dân được khám, trong đó 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe (chiếm tỉ lệ 64,3%).
Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.
PGS Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho hay thành phố là đô thị đặc biệt với quy mô dân số hơn 15 triệu người, mật độ dân cư cao, cơ cấu dân số đa dạng và mức độ di biến động lớn, dẫn đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng.
Trong khi đó, mô hình bệnh tật đang chuyển dịch với gánh nặng kép giữa bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi.
Trước bối cảnh này, hệ thống y tế không chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh mà cần chuyển sang mô hình quản lý sức khỏe toàn diện theo vòng đời, trong đó phát hiện sớm nguy cơ, sàng lọc sớm và quản lý sớm đóng vai trò then chốt.
Bà Hoàng Thị Diễm Tuyết – Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương – lấy ví dụ điển hình về bệnh lý ung thư cổ tử cung ở nữ giới, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh dẫn đến tử vong.
Đáng nói chi phí điều trị hiện rất cao, đặc biệt giai đoạn cuối có thể lên tới 1 tỉ đồng mỗi ca, trong khi đó nếu phát hiện sớm chi phí điều trị chỉ khoảng 50 triệu đồng.
Ngoài ra, khi mắc bệnh sự mất mát phụ nữ trong gia đình ảnh hưởng trực tiếp đến hạnh phúc gia đình, giáo dục trẻ em và nguồn lực lao động trong xã hội.
Ngành y tế TP.HCM xác định việc khám sức khỏe, tầm soát, sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là nhiệm vụ trọng tâm, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám, chữa bệnh.
Thực hiện tinh thần Nghị quyết 72, ngành y tế TP.HCM đang triển khai đồng bộ các giải pháp theo hướng đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận chăm sóc sức khỏe, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Ngành y tế kêu gọi mỗi người dân hãy chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, không chờ đến khi có bệnh mới đi khám. Chăm sóc sức khỏe không bắt đầu từ bệnh viện, mà bắt đầu từ ý thức chủ động của mỗi người dân.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) sẽ tổ chức chương trình khám sức khỏe miễn phí dành cho người lao động không có hợp đồng lao động và lao động tự do như tài xế xe ôm công nghệ, tiểu thương, người bốc vác, người bán vé số và các nhóm lao động khác.
HCDC cho biết chăm sóc sức khỏe định kỳ là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả, giúp phát hiện sớm và phòng ngừa nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Tuy nhiên để kết quả xét nghiệm phản ánh chính xác tình trạng cơ thể, người dân cần chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi tham gia khám.
Các lưu ý như nhịn ăn đúng cách, ngủ đủ giấc, hạn chế chất kích thích và mang đầy đủ giấy tờ tùy thân sẽ giúp quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi, nhanh chóng và đảm bảo độ chính xác cao hơn.
Người dân có nhu cầu kiểm tra sức khỏe tổng quát và được tư vấn trực tiếp từ nhân viên y tế có thể đến các địa điểm sau để khám và tư vấn miễn phí:
Địa điểm: 535/6 đường Lê Hồng Phong, khu phố Phú Hòa 3, phường Phú Lợi
Xét nghiệm: 7h30 - 11h30, ngày 15-4.
Khám và tư vấn: 7h30 - 15h, ngày 23-4.
HCDC khuyến khích người dân chủ động chuẩn bị trước khi xét nghiệm và sắp xếp thời gian tham gia đúng lịch, nhằm tận dụng cơ hội theo dõi sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trong một clip trên TikTok, một phụ nữ chia sẻ hình ảnh tay, chân và mặt nổi mề đay sau khi mặc chiếc váy mới mua từ cửa hàng trực tuyến.
Trên mạng xã hội, không ít người cũng kể lại tình trạng nổi mẩn đỏ, ngứa hoặc mề đay sau khi mặc quần áo mới.
Bác sĩ da liễu Susan Massick tại Trung tâm Y tế Wexner thuộc Đại học bang Ohio (Mỹ),cho biết bà thường gặp bệnh nhân bị kích ứng da sau khi mặc quần áo mới. Tình trạng này hay xuất hiện ở những vùng da dễ cọ xát như nách, bẹn, eo và cổ, theo tờ The New York Times.
Theo bác sĩ da liễu Shamsa Kanwal ở thành phố Portland (bang Oregon, Mỹ), quần áo mới thường chứa nhiều chất có thể gây kích ứng da hoặc các triệu chứng phản ứng dị ứng.
Bụi bẩn bám vào quần áo trong thời gian lưu kho cũng có thể khiến da đỏ, ngứa hoặc rát, nhất là với người có làn da nhạy cảm.
Tuy nhiên, nguyên nhân phổ biến hơn là các hóa chất được sử dụng trong quá trình sản xuất hàng dệt may, theo bác sĩ Kanwal.
Trong một nghiên cứu năm 2022, các nhà khoa học Tây Ban Nha đã phân tích 120 mẫu quần áo dành cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai từ các cửa hàng và kênh bán hàng trực tuyến. Kết quả cho thấy 20% số mẫu có chứa formaldehyde (hóa chất phổ biến trong ngành dệt may).
Thậm chí, quần áo gắn nhãn “hữu cơ” cũng chứa thuốc nhuộm, chất làm mềm vải và hương liệu, theo bác sĩ Kanwal.
Do đó, giới chuyên gia lưu ý việc giặt quần áo trước khi mặc có thể giúp loại bỏ một phần các chất dễ gây kích ứng như thuốc nhuộm, hương liệu và formaldehyde.
Tuy nhiên, không phải hóa chất nào cũng được loại bỏ hoàn toàn sau khi giặt. Một số hóa chất như chất chống cháy (trong đồ bảo hộ) hoặc chất kháng khuẩn dùng để hạn chế mùi trong đồ thể thao được thiết kế để bám lại trên vải sau nhiều lần giặt.
Đối với những loại quần áo chỉ được giặt khô hoặc sấy hơi nước, việc giặt trước khi mặc lần đầu có thể giúp giảm bớt mùi hương hoặc mùi hóa chất. Bác sĩ Kanwal gợi ý mặc một lớp áo mỏng bên trong nếu không thể giặt trước quần áo mới.
Nếu tình trạng dị ứng da vẫn kéo dài sau khi đã giặt quần áo, bác sĩ Massick khuyên nên đi khám chuyên khoa da liễu. Đây có thể là tình trạng viêm da tiếp xúc kích ứng, gây phát ban đỏ và ngứa, thường xuất hiện trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi da tiếp xúc trực tiếp với chất gây kích ứng.
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cơ quan này nhận được ý kiến về một số cơ sở khám, chữa bệnh vẫn yêu cầu người bệnh thuộc trường hợp cấp cứu hoặc thuộc diện không phải chuyển cơ sở khám chữa bệnh phải xuất trình giấy chuyển viện.
Do vậy Bảo hiểm xã hội Việt Nam giao bảo hiểm xã hội các địa phương phối hợp với cơ sở khám, chữa bệnh không được yêu cầu người bệnh cấp cứu, mắc bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo hoặc các trường hợp không cần giấy chuyển tuyến phải quay về tuyến dưới làm thủ tục chuyển viện.
Hiện người tham gia bảo hiểm y tế đã được thông tuyến khám chữa bệnh cấp tỉnh trên toàn quốc.
Cụ thể từ ngày 1-1-2025, người mắc 62 bệnh hiếm và bệnh hiểm nghèo theo danh mục của Bộ Y tế được khám, chữa bệnh tại tuyến Trung ương mà không cần giấy chuyển tuyến. Trong đó có nhiều bệnh hiểm nghèo, bệnh hiếm và bệnh cần điều trị chuyên sâu như một số bệnh ung thư, bệnh về máu, tim mạch, thần kinh, rối loạn chuyển hóa hay ghép tạng.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng nêu không được để người bệnh tự chi trả chi phí khám chữa bệnh thuộc phạm vi, quyền lợi hưởng bảo hiểm y tế.
Trừ trường hợp được thanh toán trực tiếp hoặc người bệnh, người đại diện hợp pháp của người bệnh yêu cầu chọn dịch vụ khám chữa bệnh, thuốc, thiết bị y tế ngoài phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế.
Cơ quan bảo hiểm xã hội cũng nêu còn có nơi chưa kê đơn thuốc ngoại trú trên 30 ngày cho người bệnh đủ điều kiện hoặc người bệnh không được miễn cùng chi trả trong năm tài chính ngay tại cơ sở khám chữa bệnh khi đủ điều kiện.
Do vậy Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu bảo hiểm xã hội các địa phương phối hợp với cơ sở khám chữa bệnh đảm bảo người bệnh được miễn cùng chi trả ngay tại cơ sở khi đã đủ điều kiện, đồng thời không yêu cầu người bệnh thanh toán số tiền cùng chi trả lớn hơn 6 tháng lương cơ sở mà người bệnh được hưởng. Từ 1-7-2026, lương cơ sở bằng 2,53 triệu đồng/tháng.
Ngành bảo hiểm xã hội cũng chỉ đạo tăng cường rà soát việc kê đơn thuốc ngoại trú tối đa 90 ngày đối với người bệnh thuộc danh mục khi đủ điều kiện, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí cho người bệnh và giảm tải bệnh viện.
Đảm bảo cung ứng thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ khám chữa bệnh thuộc phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế đúng phạm vi chuyên môn. Nếu không cung ứng được hoặc quá khả năng chuyên môn thì cơ sở khám chữa bệnh cần chuyển người bệnh đến nơi khác đủ điều kiện cung ứng, chuyên môn phù hợp.
