Một thay đổi đáng chú ý trong cách sử dụng xe điện vừa được hãng pin lớn nhất thế giới CATL công bố: chủ xe không chỉ tiêu tiền cho việc sạc, mà còn có thể kiếm tiền thông qua các trạm đổi pin.
Thông tin được đưa ra tại sự kiện CATL Tech Day ngày 21-4, khi hãng này giới thiệu mạng lưới tích hợp giữa sạc siêu tốc và đổi pin. Điểm mới nằm ở cơ chế cho phép người dùng “bán” phần điện năng đã sạc vào giờ cao điểm cho trạm đổi pin.
Theo đó, toàn bộ các trạm đổi pin Chocolate (dành cho ô tô) và Qiji (dành cho xe tải hạng nặng) của CATL sẽ được trang bị tiêu chuẩn trụ sạc siêu tốc Shenxing.
Từ nửa cuối năm nay, người dùng dịch vụ đổi pin Chocolate có thể mang bộ pin đã sạc đầy đến trạm trong khung giờ điện đắt đỏ. Hệ thống sẽ nhanh chóng thay pin đã sạc đầy bằng một bộ pin khác có mức năng lượng thấp hơn. Phần chênh lệch giá điện sẽ được hoàn lại cho chủ xe.
Theo CATL, thu nhập mỗi ngày từ cơ chế này có thể đạt khoảng 40 nhân dân tệ (hơn 154.000 đồng), đủ để bù chi phí thuê pin. Hãng mô tả đây là bước chuyển từ mô hình “trả tiền để sạc” sang “có thể kiếm tiền từ năng lượng”.
Về vận hành, toàn bộ quá trình đổi pin diễn ra trong khoảng 100 giây nhờ hệ thống robot tự động. Chủ xe thực chất đang cung cấp lượng điện có giá trị cao (giờ cao điểm) cho hệ thống, và nhận lại lượng điện có giá trị thấp hơn, phần chênh lệch trở thành thu nhập.
Hãng hiện đã xây dựng 1.470 trạm đổi pin tại 99 thành phố ở Trung Quốc, tạo nền tảng để triển khai cơ chế “kiếm tiền từ pin” trên diện rộng.
Ngoài yếu tố tài chính, CATL cho rằng mô hình đổi pin còn mang lại lợi thế về hiệu quả năng lượng. So với các hệ thống sạc có tích hợp pin lưu trữ, giải pháp đổi pin chỉ cần một lần chuyển đổi điện năng từ lưới điện vào xe, giúp giảm tổn thất đáng kể. CATL cho biết giải pháp của mình giúp giảm hơn 13 điểm phần trăm tổn thất điện năng so với các hệ thống sạc siêu nhanh tích hợp lưu trữ.
Theo tính toán, với mỗi 100kWh điện từ lưới, hệ thống này có thể cung cấp thêm khoảng 13kWh cho xe so với giải pháp truyền thống, tương đương tăng thêm 65 – 120km quãng đường di chuyển tùy từng mẫu xe.
Song song đó, CATL cũng giới thiệu pin thay thế Chocolate 26# sử dụng kiến trúc điện áp cao 800V. Phiên bản đầu tiên có dung lượng 75kWh, và sẽ có thêm các biến thể lớn hơn trong tương lai, phù hợp với xe phân khúc B và C.
Triết lý của hệ thống đổi pin này là “phân bổ năng lượng theo nhu cầu”. Người dùng có thể sử dụng pin nhỏ cho nhu cầu đi lại hằng ngày và đổi sang pin lớn khi cần đi xa, thay vì phải gánh chi phí sở hữu pin dung lượng lớn suốt vòng đời xe. Ngoài ra người dùng thuê pin còn được hưởng bảo hành và nâng cấp trọn đời, giảm lo ngại về chai pin và mất giá xe.
Trong thời gian tới, CATL dự kiến triển khai hai loại trạm gồm trạm tích hợp tiêu chuẩn và trạm trải nghiệm tại đại lý 4S, phù hợp với đô thị, cao tốc và nhu cầu lái thử.
Hãng đặt mục tiêu xây dựng 4.000 trạm sạc – đổi pin vào cuối năm 2026, phủ sóng 190 thành phố cùng hệ thống cao tốc. Xa hơn, đến năm 2028, CATL kỳ vọng thiết lập hơn 100.000 cơ sở hạ tầng năng lượng dùng chung.
Các đối tác đầu tiên tham gia hệ sinh thái này gồm Changan, Chery, GAC, Seres, SAIC-GM-Wuling và BAIC. Hiện CATL đã hợp tác với 11 hãng xe trong lĩnh vực đổi pin, cho thấy tham vọng định hình lại cách sử dụng năng lượng trong kỷ nguyên xe điện.
Anh Trần Sỹ Hồng, chủ sở hữu một chiếc VinFast Lux A đời đầu, chia sẻ với chương trình Trên Ghế ngày 14-4 đang đứng trước lựa chọn lên đời VinFast VF 8 để bắt kịp xu hướng, hoặc tiếp tục gắn bó với mẫu sedan đã đồng hành nhiều năm cùng không ít kỷ niệm.
Điểm đáng chú ý không nằm ở quyết định đổi xe, mà ở cách anh nhìn nhận chiếc Lux A. Quyết định mua xe đến không hoàn toàn chỉ là sự tình cờ.
"Ngoài những yếu tố quen thuộc như xe đầm, chắc, đẹp, tôi chọn Lux A vì một lý do cá nhân hơn.
Trước đây, tôi từng làm việc trong ngành gia công cơ khí chính xác, thường xuyên tiếp xúc với chuỗi cung ứng công nghiệp phụ trợ tại Việt Nam. Tôi hiểu nền sản xuất công nghiệp nước nhà phức tạp thế nào.
Khi VinFast công bố dự án làm ô tô, dưới góc nhìn của một người trong nghề, tôi vừa ngưỡng mộ vừa hoài nghi vì quy mô quá lớn. Đến khi nhận xe, tôi thấy họ đã làm rất tốt từ định hướng, chính sách đến chất lượng sản phẩm.
Với người tiêu dùng, chiếc xe chỉ là phương tiện, nhưng với những người làm công nghiệp phụ trợ, nó mang ý nghĩa rất lớn. Nhiều ngành nghề và công ty được hưởng lợi từ việc này", anh chia sẻ.
Sau nhiều năm sử dụng, cảm giác ban đầu gần như vẫn được giữ nguyên. Mỗi lần bước vào khoang lái vẫn mang lại sự hứng thú quen thuộc. Thiết kế đầm chắc, cảm giác lái vững vàng cùng sự cân bằng tổng thể khiến anh thừa nhận khó tìm được lựa chọn tương đương trong tầm giá.
Dẫu vậy, bối cảnh hiện tại đã có nhiều thay đổi. Áp lực kinh tế khiến những yếu tố từng bị xem nhẹ như chi phí nhiên liệu bắt đầu được cân nhắc kỹ lưỡng hơn. Không phải do hạn chế về khả năng chi trả, mà xuất phát từ nhu cầu kiểm soát chi tiêu chặt chẽ hơn trong giai đoạn nhiều biến động.
Ở chiều ngược lại, VinFast VF 8 lại tạo ra sức hút rõ rệt. Công nghệ, hệ thống hỗ trợ lái cùng loạt tính năng thông minh mang đến trải nghiệm hoàn toàn khác biệt. Với những người ưa thích công nghệ, đây là bước tiến khó có thể bỏ qua.
Để chuyển sang xe điện, anh gần như phải từ bỏ những giá trị đã quen thuộc. Không chỉ là cảm giác lái, mà còn là thiết kế, hình ảnh và cả sự gắn bó tích lũy theo thời gian.
Bài toán tài chính cũng không đơn giản. Khoản chi phí bù thêm vẫn ở mức đáng kể, ngay cả khi đã áp dụng các ưu đãi. Điều này khiến quyết định không còn đơn thuần dựa trên cảm xúc hay công nghệ, mà trở thành sự cân nhắc mang tính thực tế.
Một bên là xu hướng và tương lai, một bên là giá trị đã được kiểm chứng. Anh Hồng thừa nhận: "Đó là sự giằng co giữa một bên là công nghệ mới mẻ và một bên là sự chắc chắn, cổ điển đầy hoài niệm".
Những năm 2010-2016, Hyundai bán được hơn một triệu xe mỗi năm tại Trung Quốc, đạt đỉnh điểm 1,1 triệu chiếc vào năm 2016, đưa Trung Quốc trở thành thị trường lớn nhất của hãng, vượt qua cả Hàn Quốc. Nhưng vận may đã thay đổi đột ngột sau căng thẳng do tổ hợp THAAD của Mỹ.
Doanh số hàng năm giảm mạnh 30% xuống còn 785.000 chiếc vào năm 2017, và tiếp tục giảm, xuống còn khoảng 440.000 chiếc vào năm 2020. Đà giảm vẫn chưa chạm đáy và đến năm 2025, doanh số hàng năm xuống còn khoảng 130.000 chiếc, khiến Hyundai chỉ còn nắm giữ chưa đến 1% thị phần.
Sự suy giảm này càng nhanh bởi chiến lược đẩy mạnh xe điện của Trung Quốc, thúc đẩy sự bùng nổ của các thương hiệu nội địa và dần giành lấy thị phần từ các nhà sản xuất ôtô nước ngoài lâu đời. Các thương hiệu Trung Quốc, dẫn đầu là BYD và Geely, hiện chiếm gần 70% thị trường ôtô Trung Quốc, với doanh số hơn 34 triệu chiếc mỗi năm.
Do phải vật lộn để cạnh tranh với các nhà sản xuất xe điện nội địa - được hỗ trợ bởi các khoản trợ cấp hào phóng của nhà nước, ưu đãi thuế và chuỗi cung ứng pin địa phương giúp giảm giá thành - một số nhà sản xuất ôtô toàn cầu đã chọn cách thu hẹp quy mô đầu tư hoặc rút khỏi thị trường Trung Quốc hoàn toàn. Tuy nhiên, Hyundai lại đi theo hướng ngược lại và tập trung mạnh vào thị trường này theo chiến lược "Tại Trung Quốc, cho Trung Quốc, hướng ra toàn cầu".
"Hyundai không thể từ bỏ Trung Quốc, ngay cả khi thị trường này trở nên khó khăn hơn nhiều", ông Kim Pil-su, giáo sư kỹ thuật ôtô tại Đại học Daelim, cho biết.
Ông Kim nói rằng ngay cả khi tăng 0,5 điểm phần trăm thị phần tại Trung Quốc cũng sẽ đồng nghĩa với việc bán thêm hơn 1 triệu xe, và đó là lý do đây vẫn là một thị trường quan trọng, và tại sao Hyundai tin rằng, tùy thuộc vào việc thực hiện tốt đến mức nào, họ vẫn còn cơ hội.
Giám đốc điều hành của Hyundai, Jose Munoz, cho biết trong một bức thư gửi cổ đông vào tháng 3 rằng nhà sản xuất ôtô này có kế hoạch ra mắt 20 mẫu xe mới trong 5 năm tới, với mục tiêu đạt doanh số 500.000 xe mỗi năm.
Để đạt được mục tiêu đó, Hyundai đang xây dựng lại chiến lược tại Trung Quốc bằng cách điều chỉnh thiết kế, công nghệ và dịch vụ cho phù hợp với sở thích địa phương, thay vì dựa vào các mẫu xe nhập khẩu hoặc các sản phẩm được phát triển trên toàn cầu rồi chỉnh sửa đôi chút cho người mua Trung Quốc.
Tuần trước, Hyundai giới thiệu thương hiệu xe điện hàng đầu Ioniq ra thị trường Trung Quốc, với hai mẫu concept tại sự kiện ra mắt: sedan Ioniq Venus và thể thao đa dụng Earth. Hãng đang chuẩn bị triển khai chiến lược điện hóa rộng hơn và ra mắt mẫu xe Ioniq sản xuất hàng loạt vào cuối tháng này tại Triển lãm Ôtô Trung Quốc 2026, diễn ra ngày 24/4-3/5.
Đối với các mẫu xe Ioniq dành riêng cho thị trường Trung Quốc, Hyundai dự định áp dụng hệ thống đặt tên mới dựa trên tên các hành tinh thay vì các ký hiệu số được sử dụng trên toàn cầu, như Ioniq 5 và Ioniq 6.
Hyundai cũng đang nội địa hóa công nghệ nền tảng. Hãng cho biết đang hợp tác với công ty khởi nghiệp xe tự lái Momenta của Trung Quốc để phát triển các tính năng hỗ trợ người lái phù hợp với điều kiện đường xá địa phương, điều rất quan trọng trong việc cạnh tranh với các thương hiệu xe điện nội địa.
Bên cạnh các mẫu xe điện chạy pin, Hyundai cũng có kế hoạch giới thiệu các mẫu xe điện tầm xa lần đầu tiên tại Trung Quốc - một hệ thống truyền động kết hợp môtơ điện với động cơ xăng có khả năng sạc pin khi đang di chuyển. Động thái này được xem là một nỗ lực nhằm đáp ứng một trong những phân khúc hệ thống truyền động phổ biến nhất tại thị trường Trung Quốc.
Việc bổ nhiệm ông Li Fenggang làm người đứng đầu hoạt động của Hyundai tại Trung Quốc vào tháng 11 được xem là dấu hiệu cho thấy sự tập trung đó. Bằng việc bổ nhiệm một người Trung Quốc lãnh đạo liên doanh lần đầu tiên trong lịch sử 23 năm, Hyundai đã thể hiện quyết tâm đẩy mạnh nội địa hóa và trao quyền chiến lược lớn hơn cho lãnh đạo địa phương tại một trong những thị trường ôtô cạnh tranh nhất thế giới.
Hyundai đang đặt cược rằng với nỗ lực thúc đẩy xe điện mới, họ có thể lấy lại vinh quang trước đây tại Trung Quốc, thị trường từng được coi là một trong những thị trường sinh lợi nhất của hãng.
Cùng với xu hướng chuyển đổi từ xe máy xăng sang sử dụng xe điện đang diễn ra tại nhiều tỉnh, thành phố; việc chuyển đổi sử dụng nhiên liệu từ xăng khoáng sang xăng sinh học như xăng E10 cũng đang được triển khai nhằm giảm lượng khí thải độc hại ra môi trường.
Theo Thông tư 50/2025, kể từ ngày 1.6.2026, xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia sẽ phải được phối trộn thành xăng E10 để sử dụng cho các phương tiện dùng động cơ xăng trên cả nước. Trong khi đó, xăng E5 RON 92 vẫn tiếp tục được duy trì đến hết năm 2030 nhằm đáp ứng nhu cầu của các dòng xe máy đời cũ. Như vậy, từ tháng 6.2026 tới đây, xăng sinh học E10 sẽ chính thức phân phối trên toàn quốc theo quy định mới của Bộ Công Thương.
Dù vậy, thực tế cho thấy đến thời điểm này nhiều doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã đưa xăng E10 vào phân phối. Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) thông báo ngày 15.5, khoảng 80% cửa hàng xăng dầu của Petrolimex kinh doanh xăng E10, dự kiến hoàn thành việc chuyển đổi sang kinh doanh xăng E10 vào ngày 20.5.
Việc nhiều cây xăng bắt đầu cung cấp xăng sinh học E10 thay thế xăng A95 đang khiến không ít người dùng ô tô, xe máy băn khoăn về việc liệu có cần đi cạn hoặc xả hết xăng A95 trong bình, trước khi chuyển sang đổ xăng E10 để tránh ảnh hưởng động cơ?
Theo cẩm nang xăng sinh học của Bộ Công thương, xăng sinh học là hỗn hợp của xăng truyền thống và cồn sinh học (bioethanol) được sử dụng cho các loại động cơ xăng đốt trong như ô tô và xe gắn máy. Trong đó, xăng E10 là loại xăng sinh học có chứa 10% ethanol (cồn sinh học) và 90% xăng khoáng thông thường. Tên gọi E10 của loại xăng này được hiểu với ký tự E là viết tắt của Ethanol, 10 là tỷ lệ phần trăm ethanol pha trộn trong xăng.
Theo các chuyên gia kỹ thuật ô tô, xe máy, người dùng không cần phải đi cạn hoàn toàn bình xăng A95 hay tháo xả bình nhiên liệu trước khi đổ xăng E10. Lý do bởi cả xăng A95 và xăng E10 đều là nhiên liệu dành cho động cơ xăng, có thể hòa trộn với nhau trong quá trình sử dụng. Khi đổ E10 vào bình còn xăng A95, nhiên liệu sẽ tự hòa lẫn và động cơ vẫn vận hành bình thường.
Trao đổi với PV Thanh Niên, Giám đốc một Trung tâm Đăng kiểm tại TP.HCM cho biết: "Việc ô tô, xe máy còn xăng A95 rồi tiếp tục đổ thêm xăng E10 nhìn chung không phải vấn đề đáng lo ngại. Khi đổ trộn các loại xăng khác nhau vào bình, kết quả cuối cùng chỉ là một hỗn hợp nhiên liệu trung gian với chỉ số octane và tỷ lệ ethanol nằm giữa hai loại ban đầu. Do đó, người dùng không cần đi cạn hay xả sạch bình nhiên liệu trước khi chuyển đổi. Thay vào đó, cần chú ý chất lượng nhiên liệu, tình trạng hệ thống nhiên liệu của xe và tuân thủ khuyến cáo từ nhà sản xuất để đảm bảo động cơ vận hành ổn định, bền bỉ khi sử dụng xăng sinh học E10".
Trong khi đó, hầu hết các hãng xe hiện nay cũng đã thiết kế hệ thống nhiên liệu đủ khả năng tương thích với tỷ lệ ethanol nhất định, phổ biến là E5 hoặc E10. Vì vậy, việc còn lượng xăng A95 trong bình trước khi đổ E10 thường không gây ảnh hưởng.
Theo tìm hiểu của PV Thanh Niên, hầu hết các xe đời mới khoảng 10 năm trở lại đây đều có hướng dẫn sử dụng xăng E10 mà không ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng và hiệu suất của xe. Tuy nhiên, với các dòng xe cổ, xe đời sâu hoặc xe độ chế hệ thống nhiên liệu, người dùng nên tham khảo khuyến cáo từ nhà sản xuất trước khi sử dụng lâu dài.
Ethanol trong xăng E10 được sản xuất từ các nguyên liệu sinh học như mía, sắn, ngô… giúp nâng chỉ số octan và giảm phát thải CO, HC độc hại so với xăng khoáng thông thường. Khác với xăng không chì thông thường, ethanol được xem là phần nào trung tính với carbon, vì trong quá trình sinh trưởng, cây trồng hấp thụ nhiều CO₂ hơn lượng được thải ra khi sản xuất và đốt cháy nhiên liệu. Ở nhiều quốc gia như Mỹ, Brazil, Thái Lan, xăng E10 đã trở thành nhiên liệu phổ biến, thậm chí được nâng lên E15 hoặc E20 nhằm tối ưu hiệu quả bảo vệ môi trường.
