Một thay đổi đáng chú ý trong cách sử dụng xe điện vừa được hãng pin lớn nhất thế giới CATL công bố: chủ xe không chỉ tiêu tiền cho việc sạc, mà còn có thể kiếm tiền thông qua các trạm đổi pin.
Thông tin được đưa ra tại sự kiện CATL Tech Day ngày 21-4, khi hãng này giới thiệu mạng lưới tích hợp giữa sạc siêu tốc và đổi pin. Điểm mới nằm ở cơ chế cho phép người dùng “bán” phần điện năng đã sạc vào giờ cao điểm cho trạm đổi pin.
Theo đó, toàn bộ các trạm đổi pin Chocolate (dành cho ô tô) và Qiji (dành cho xe tải hạng nặng) của CATL sẽ được trang bị tiêu chuẩn trụ sạc siêu tốc Shenxing.
Từ nửa cuối năm nay, người dùng dịch vụ đổi pin Chocolate có thể mang bộ pin đã sạc đầy đến trạm trong khung giờ điện đắt đỏ. Hệ thống sẽ nhanh chóng thay pin đã sạc đầy bằng một bộ pin khác có mức năng lượng thấp hơn. Phần chênh lệch giá điện sẽ được hoàn lại cho chủ xe.
Theo CATL, thu nhập mỗi ngày từ cơ chế này có thể đạt khoảng 40 nhân dân tệ (hơn 154.000 đồng), đủ để bù chi phí thuê pin. Hãng mô tả đây là bước chuyển từ mô hình “trả tiền để sạc” sang “có thể kiếm tiền từ năng lượng”.
Về vận hành, toàn bộ quá trình đổi pin diễn ra trong khoảng 100 giây nhờ hệ thống robot tự động. Chủ xe thực chất đang cung cấp lượng điện có giá trị cao (giờ cao điểm) cho hệ thống, và nhận lại lượng điện có giá trị thấp hơn, phần chênh lệch trở thành thu nhập.
Hãng hiện đã xây dựng 1.470 trạm đổi pin tại 99 thành phố ở Trung Quốc, tạo nền tảng để triển khai cơ chế “kiếm tiền từ pin” trên diện rộng.
Ngoài yếu tố tài chính, CATL cho rằng mô hình đổi pin còn mang lại lợi thế về hiệu quả năng lượng. So với các hệ thống sạc có tích hợp pin lưu trữ, giải pháp đổi pin chỉ cần một lần chuyển đổi điện năng từ lưới điện vào xe, giúp giảm tổn thất đáng kể. CATL cho biết giải pháp của mình giúp giảm hơn 13 điểm phần trăm tổn thất điện năng so với các hệ thống sạc siêu nhanh tích hợp lưu trữ.
Theo tính toán, với mỗi 100kWh điện từ lưới, hệ thống này có thể cung cấp thêm khoảng 13kWh cho xe so với giải pháp truyền thống, tương đương tăng thêm 65 – 120km quãng đường di chuyển tùy từng mẫu xe.
Song song đó, CATL cũng giới thiệu pin thay thế Chocolate 26# sử dụng kiến trúc điện áp cao 800V. Phiên bản đầu tiên có dung lượng 75kWh, và sẽ có thêm các biến thể lớn hơn trong tương lai, phù hợp với xe phân khúc B và C.
Triết lý của hệ thống đổi pin này là “phân bổ năng lượng theo nhu cầu”. Người dùng có thể sử dụng pin nhỏ cho nhu cầu đi lại hằng ngày và đổi sang pin lớn khi cần đi xa, thay vì phải gánh chi phí sở hữu pin dung lượng lớn suốt vòng đời xe. Ngoài ra người dùng thuê pin còn được hưởng bảo hành và nâng cấp trọn đời, giảm lo ngại về chai pin và mất giá xe.
Trong thời gian tới, CATL dự kiến triển khai hai loại trạm gồm trạm tích hợp tiêu chuẩn và trạm trải nghiệm tại đại lý 4S, phù hợp với đô thị, cao tốc và nhu cầu lái thử.
Hãng đặt mục tiêu xây dựng 4.000 trạm sạc – đổi pin vào cuối năm 2026, phủ sóng 190 thành phố cùng hệ thống cao tốc. Xa hơn, đến năm 2028, CATL kỳ vọng thiết lập hơn 100.000 cơ sở hạ tầng năng lượng dùng chung.
Các đối tác đầu tiên tham gia hệ sinh thái này gồm Changan, Chery, GAC, Seres, SAIC-GM-Wuling và BAIC. Hiện CATL đã hợp tác với 11 hãng xe trong lĩnh vực đổi pin, cho thấy tham vọng định hình lại cách sử dụng năng lượng trong kỷ nguyên xe điện.
Khác với xăng khoáng truyền thống, ethanol có khả năng hấp thụ hơi ẩm trong không khí. Vì vậy, nhiều người dùng lo ngại xăng E10 có thể bị "tách nước" nếu để lâu trong bồn chứa tại cây xăng hoặc trong bình nhiên liệu của xe. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng E10 không tự động tách nước chỉ sau một thời gian lưu trữ thông thường.
Ông Hồ Ngọc Linh, Phó trưởng phòng kỹ thuật xăng dầu, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), cho biết quá trình lưu mẫu E10 trong ba tháng tại điều kiện phòng thử nghiệm không ghi nhận hiện tượng tách nước.
Kết quả thử nghiệm của Petrolimex cũng tương đồng với một số nghiên cứu quốc tế về độ ổn định của nhiên liệu E10. Một báo cáo của National Renewable Energy Laboratory (NREL) tại Mỹ năm 2016 cho biết ngay cả trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm cao liên tục, xăng E10 cũng cần từ khoảng ba tháng trở lên mới có thể hấp thụ đủ nước để xảy ra hiện tượng tách nước. Điều này cho thấy nguy cơ tách nước của E10 trong điều kiện tồn trữ và phân phối thông thường không diễn ra nhanh như nhiều người lo ngại.
Về bản chất, ethanol là loại cồn có tính phân cực, nên có thể hòa tan nước, khác với xăng khoáng vốn gần như không hòa tan nước. Theo các tài liệu kỹ thuật về nhiên liệu ethanol, xăng E10 có thể hòa tan khoảng dưới 0,5% nước theo thể tích trước khi xảy ra hiện tượng tách lớp, tùy điều kiện nhiệt độ. Chỉ khi lượng nước nhiễm vào vượt quá ngưỡng hòa tan, hỗn hợp mới xảy ra hiện tượng tách nước (phase separation), tức ethanol kéo nước xuống đáy bồn (trọng lượng riêng lớn hơn xăng), tạo thành hai lớp riêng biệt gồm lớp xăng phía trên và lớp ethanol pha nước phía dưới.
Đáng chú ý, khả năng hòa tan này giảm khi nhiệt độ xuống thấp. Theo một số tài liệu kỹ thuật của Advanced Motor Fuels TCP thuộc Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), 3,8 lít xăng E10 ở 15 độ C có thể hòa tan khoảng 22 ml nước, nhưng khi nhiệt độ giảm xuống khoảng âm 7 độ C, lượng nước có thể hòa tan giảm còn khoảng 16 ml. Điều này có nghĩa nhiệt độ càng thấp, khả năng tách nước của xăng E10 càng cao.
Tuy nhiên, giới kỹ thuật cho rằng đây không phải rủi ro lớn trong điều kiện phân phối nhiên liệu thông thường. Nguyên nhân là bồn chứa tại các cây xăng hiện đại thường được thiết kế kín, có hệ thống kiểm tra nước đáy bồn và nhiên liệu cũng được luân chuyển liên tục thay vì tồn trữ quá lâu.
Trên thực tế, xăng E10 đã được sử dụng phổ biến nhiều năm tại Mỹ, châu Âu, Australia hay Thái Lan. Theo các chuyên gia nhiên liệu, nguy cơ tách nước thường đáng chú ý hơn ở những trường hợp nhiên liệu bị để lâu trong môi trường ẩm, như tàu thuyền, máy phát điện, xe ít sử dụng hoặc can chứa không kín. Khi đó, hơi ẩm có thể tích tụ theo thời gian và làm tăng nguy cơ nhiễm nước vượt ngưỡng hòa tan của E10.
Ngoài ra, nhiệt độ môi trường tại Việt Nam cũng là yếu tố thuận lợi hơn cho E10 so với các quốc gia có mùa đông lạnh sâu. Trong điều kiện nhiệt độ cao hơn, hỗn hợp E10 có khả năng hòa tan nước tốt hơn, qua đó giảm nguy cơ xảy ra hiện tượng tách lớp.
Trong khi đó, ethanol vẫn được đánh giá có lợi thế về môi trường nhờ giúp nhiên liệu cháy sạch hơn và giảm một phần phát thải carbon so với xăng khoáng thuần túy. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia tiếp tục mở rộng sử dụng nhiên liệu pha ethanol trong những năm gần đây.
Tình huống giao thông: Cô gái đi xe máy xuất hiện trước đầu ôtô tải gắn camera hành trình. Khoảng cách từ đầu xe tải cho tới xe máy rất gần, rồi cô gái biến mất trước đầu ôtô. Khoảng 30 giây sau, một người phụ nữ ven đường ra hiệu cho xe tải dừng lại. Cô gái từ trước đầu xe bật ra, bước lên vỉa hè.
Ở những góc video của nhà dân ven đường cho thấy, dường như đầu xe tải đã mắc vào tay nắm ở yên đuôi xe máy nên cô gái không thể thoát ra. May mắn vụ va chạm không gây thiệt hại về người.
Kỹ năng lái xe: Những chiếc xe lớn rất nhiều điểm mù, những người đi xe máy nên chủ động tránh xa khi nghe tiếng xe tới gần. Người đi xe máy nên chủ động đi sát lề đường, không đi ra giữa đường trước đầu ôtô.
Tài xế điều khiển những chiếc xe lớn cần tập trung quan sát xung quanh, di chuyển tốc độ chậm, nhất là trong khi vực dân cư phòng mọi tình huống có thể xảy ra.
Sở Cứu hỏa Seattle cho biết chiếc xe được tìm thấy trên đường ray về hướng bắc, trước sự kinh ngạc của những người chứng kiến, gồm cả khách đi tàu và các nhân viên an ninh, khoảng 18h15 ngày 2/6. Người lái xe, một phụ nữ 70 tuổi, tự ra khỏi xe và được đưa đến bệnh viện trong tình trạng ổn định.
Cảnh sát Seattle cho biết người lái xe không say rượu và sẽ không bị buộc tội. Ga Mount Baker nằm ở độ cao khoảng 10 m so với mặt đất.
Theo cơ quan vận tải công cộng Sound Transit, điện đã bị ngắt trên đường ray trong thời gian tạm ngừng hoạt động. Chiếc Mazda sau đó được lực lượng cứu hộ kéo ra khỏi đường ray.
Cũng theo Sound Transit, nữ tài xế đang sử dụng GPS khi sự việc xảy ra. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng việc nhầm lẫn trên đường bộ có thể hiểu được. Còn trong trường hợp này, tại sao người phụ nữ lại không nhận ra khi xe chạy trên đường ray, đặc biệt khi đường sắt dẫn lên cao tách hẳn khỏi đường bộ.
