Những ngày qua, sau vụ sản phẩm ăn dặm của HiPP bị thu hồi, nhiều bà mẹ bỉm sữa hoang mang, lo lắng.
Nhiều mẹ bỉm sữa lo lắng sau thông tin sản phẩm ăn dặm HiPP bị thu hồi
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Chị Lê Thùy Dung (P.Bạch Mai, Hà Nội), mẹ của bé trai 9 tháng tuổi, chia sẻ: “Trước giờ mình gần như tin tuyệt đối vào hàng xách tay, đặc biệt là các sản phẩm từ châu Âu. Nhưng sau vụ sữa Aptamil và sản phẩm ăn dặm HiPP bị thu hồi, mình cứ ám ảnh, không biết những gì con ăn có thực sự an toàn không”, chị Dung chia sẻ.
Theo chị Dung, điều khiến chị sợ nhất không chỉ là chất lượng sản phẩm, mà là cảm giác không biết trông cậy vào đâu nếu rủi ro xảy ra. “Nếu có vấn đề thật, mình biết tìm ai? Người bán chỉ là một tài khoản Facebook, mình chưa gặp bao giờ, không hóa đơn”, chị Dung nói.
Cùng tâm trạng, chị Tạ Thùy Anh (P.Dương Nội, Hà Nội) có thói quen mua thực phẩm xách tay qua các hội nhóm mẹ bỉm trên mạng xã hội. “Nhiều người bán quảng cáo là hàng chuẩn Đức, Nhật, Úc nên mình cũng tin. Nhưng giờ nghĩ lại thì thấy khá liều, vì không biết nguồn gốc thật sự ra sao. Nếu con ăn phải sản phẩm có vấn đề thì gần như mình tự chịu”, chị Anh bày tỏ.
Trên một hội nhóm mẹ bỉm sữa, một phụ huynh lo lắng khi thấy con có dấu hiệu nôn trớ khi dùng sản phẩm của HiPP. Bên cạnh những người nhiệt tình tư vấn, thì không ít người vào công kích, nói là bôi nhọ sản phẩm.
“Giờ mình không dám tin hoàn toàn vào quảng cáo hay review trên mạng nữa. Nếu người mua lên tiếng mà còn bị phản ứng như vậy thì ai dám nói nữa? Nhưng nếu im lặng thì rủi ro vẫn ở đó, con mình là người chịu trước”, chị nói.
Trao đổi với Thanh Niên, luật sư Nguyễn Hữu Toại, Giám đốc Công ty luật TNHH Hừng Đông, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho biết pháp luật Việt Nam hiện không có khái niệm chính thức về “hàng xách tay”.
Các luật hiện hành như luật Hải quan, luật Quản lý ngoại thương, luật An toàn thực phẩm hay luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đều không coi đây là một loại hình hàng hóa riêng biệt.
“Trên thực tế, “hàng xách tay” đang tồn tại dưới 2 dạng. Một là hàng hóa thuộc hành lý cá nhân hợp pháp của người nhập cảnh, phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc làm quà biếu trong định mức miễn thuế. Hai là hàng hóa được đưa về nhằm mục đích kinh doanh nhưng lại “đội lốt” hành lý cá nhân để né thủ tục nhập khẩu chính ngạch. Đây là hình thức phổ biến trên thị trường hiện nay và cũng là khu vực tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn nhất”, ông Toại nêu rõ.
Với nhóm thực phẩm dành cho trẻ em như sữa công thức, bột ăn dặm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, theo luật sư Toại, pháp luật Việt Nam đặt ra yêu cầu rất chặt chẽ: phải công bố sản phẩm, kiểm tra an toàn thực phẩm, có nhãn phụ tiếng Việt, truy xuất nguồn gốc và xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm tại Việt Nam.
Tuy nhiên, phần lớn hàng xách tay lưu thông trên thị trường lại bỏ qua gần như toàn bộ các bước này. “Vấn đề không phải là thiếu quy định, mà là khoảng trống trong thực thi và kiểm soát,” luật sư Toại nhấn mạnh.
Theo luật sư Toại, hoạt động kinh doanh thực phẩm “xách tay” đang “lách” gần như toàn bộ chuỗi quản lý nhà nước. Hàng loạt cá nhân bán hàng qua Facebook, Zalo, TikTok, livestream hoặc các hội nhóm cư dân, nhưng không đăng ký kinh doanh, không kê khai thuế, không xuất hóa đơn. Điều này khiến họ gần như đứng ngoài cơ chế hậu kiểm của cơ quan chức năng.
Theo quy định pháp luật, trách nhiệm bồi thường trước hết thuộc về tổ chức, cá nhân đưa hàng hóa ra thị trường bao gồm người bán, nhà phân phối hoặc nhà nhập khẩu.
Trong trường hợp xảy ra sự cố, người tiêu dùng có thể khiếu nại tới các cơ quan như Cục An toàn thực phẩm, Sở Y tế, lực lượng Quản lý thị trường hoặc Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; đồng thời, có thể khởi kiện dân sự nếu có đủ chứng cứ như hóa đơn, tin nhắn giao dịch, mẫu sản phẩm, kết quả giám định và hồ sơ điều trị.
Tuy nhiên, với “hàng xách tay”, luật sư Toại cho biết, phần lớn giao dịch lại diễn ra với các cá nhân bán hàng qua mạng xã hội, không có pháp nhân rõ ràng, giao hàng COD nên khó xác minh danh tính, không hóa đơn chứng từ, không địa chỉ kinh doanh cụ thể.
Nhiều người còn cố tình né trách nhiệm bằng cách dùng các cụm từ như “mua hộ”, “xách giúp”, “bán hộ người thân” để tránh bị coi là hoạt động kinh doanh. Đây chính là “nút thắt” khiến việc khởi kiện trở nên cực kỳ khó khăn.
“Người tiêu dùng không chỉ khó xác định đúng đối tượng phải chịu trách nhiệm, mà còn gặp trở ngại lớn trong việc chứng minh thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa sản phẩm và hậu quả sức khỏe của trẻ – một quá trình đòi hỏi giám định chuyên môn phức tạp, tốn kém thời gian và chi phí. Nếu không xác định được người bán ngay từ đầu, khả năng bảo vệ quyền lợi là rất hạn chế”, luật sư Toại thẳng thắn.
Từ thực tế trên, luật sư Toại cho rằng, cần sớm xây dựng cơ chế pháp lý rõ ràng hơn đối với “hàng xách tay thương mại”, nhằm phân định rạch ròi giữa hành lý cá nhân hợp pháp và hoạt động nhập khẩu trá hình để kinh doanh.
Đặc biệt, với các nhóm hàng có rủi ro cao như sữa, thực phẩm trẻ em, thực phẩm chức năng hay mỹ phẩm, cần có cơ chế kiểm soát riêng, chế tài mạnh hơn và yêu cầu truy xuất trách nhiệm rõ ràng.
Ngày 3.4, Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh tổ chức lễ công bố đạt chứng nhận kiểm định quốc tế theo tiêu chuẩn AACI (Mỹ) sau khi đạt các tiêu chí kiểm định về an toàn người bệnh, quản lý rủi ro và chất lượng điều trị.
AACI là hệ thống kiểm định chất lượng y tế quốc tế với bộ tiêu chuẩn toàn diện bao gồm 3 chương và 30 tiêu chuẩn, tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi như chất lượng điều trị, an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn, quản lý rủi ro, năng lực xử lý các tình huống khẩn cấp và đào tạo liên tục.
Việc đáp ứng các tiêu chí của AACI đòi hỏi cơ sở y tế phải xây dựng hệ thống quản trị đồng bộ, minh bạch và vận hành hiệu quả.
Phát biểu tại buổi lễ, bác sĩ chuyên khoa 2 Lê Xuân Túy, Giám đốc điều hành Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh, cho biết trong hơn 8 tháng triển khai, bệnh viện đã xây dựng và chuẩn hóa hàng trăm quy trình, chính sách; đồng thời tổ chức đào tạo, mô phỏng tình huống lâm sàng để toàn bộ đội ngũ từ bác sĩ, điều dưỡng đến nhân viên vận hành nắm vững và thực hiện thống nhất các tiêu chuẩn an toàn.
Theo ông Túy, bộ tiêu chuẩn của AACI giúp bệnh viện xây dựng hệ thống vận hành đồng bộ, đặt an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn, quản lý rủi ro và nâng cao chất lượng điều trị làm trọng tâm.
Đây cũng là nền tảng để phát triển mô hình "viện - trường", gắn kết điều trị, đào tạo và nghiên cứu, đồng thời góp phần hướng tới mục tiêu dài hạn đưa Đà Nẵng trở thành điểm đến của du lịch y tế trong khu vực.
"Chứng nhận đạt tiêu chuẩn AACI không phải là đích đến mà là khởi đầu cho hành trình cải tiến chất lượng liên tục của bệnh viện", ông Túy nhấn mạnh.
Bên cạnh ý nghĩa nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, việc đạt chuẩn AACI cũng được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo trong mô hình "viện - trường". Sinh viên và học viên y khoa có cơ hội thực hành trong môi trường lâm sàng đạt chuẩn quốc tế, góp phần hình thành đội ngũ nhân lực y tế đáp ứng yêu cầu hội nhập y khoa toàn cầu.
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ngày 17-5, WHO công bố đợt bùng phát vi rút Ebola do chủng Bundibugyo tại hai quốc gia này là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Tại Congo, ngày 5-5, WHO ghi nhận 4 nhân viên y tế ở tỉnh Ituri tử vong, đến ngày 15-5 xác định nguyên nhân do nhiễm bệnh do vi rút Ebola chủng Bundibugyo. Tính đến ngày 18-5, nước này ghi nhận 516 ca nghi nhiễm, trong đó có 131 ca tử vong. Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại Congo kể từ năm 1976.
Tại Uganda, Bộ Y tế nước này ngày 15-5 xác nhận một ca nhập cảnh từ Congo tử vong sau khi nhập viện với triệu chứng nặng. Ngày 16-5, Uganda tiếp tục ghi nhận thêm một ca khác tại thủ đô Kampala ở người trở về từ Congo.
WHO đánh giá nguy cơ lây lan ở mức cao tại một số nước khu vực châu Phi, nhưng ở mức thấp trên phạm vi toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên vẫn cần cẩn trọng, chủ động phòng chống bệnh.
Ông Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, cho biết Ebola là bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh với tỉ lệ tử vong có thể lên tới 90%.
Vi rút Ebola lây từ động vật hoang dã sang người như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng, sau đó lây giữa người với người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, dịch cơ thể hoặc các vật dụng nhiễm mầm bệnh.
Hiện Ebola có 6 chủng thuộc chi Orthoebolavirus, trong đó 3 chủng thường gây dịch là Ebola, Sudan và Bundibugyo. Đợt dịch hiện nay tại Congo và Uganda được xác định do chủng Bundibugyo gây ra.
"Trong khi đó hiện nay mới chỉ có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola, chưa có vắc xin hay thuốc điều trị đặc hiệu cho chủng Sudan và Bundibugyo", ông Đức cho hay.
Theo Cục Phòng bệnh, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Ebola. Nguy cơ dịch xâm nhập vào nước ta hiện được đánh giá chưa ở mức cao, tuy nhiên không loại trừ khả năng bệnh xâm nhập thông qua hành khách nhập cảnh từ vùng có dịch.
Ngay sau khi WHO phát cảnh báo về nguy cơ lây lan bệnh do vi rút Ebola, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt với người đến từ khu vực có dịch; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các đội phản ứng nhanh và kịch bản ứng phó khi xuất hiện ca bệnh.
Các viện đầu ngành như Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP.HCM hiện đã có đủ năng lực xét nghiệm vi rút Ebola bằng Realtime PCR và giải trình tự gene trong điều kiện an toàn sinh học cấp III.
Sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu cũng đang được đặt mua theo hướng dẫn của WHO và dự kiến sẽ về Việt Nam trong 7-10 ngày tới.
Bộ Y tế cũng tiếp tục phối hợp với WHO và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình dịch bệnh, đồng thời tăng cường tập huấn cho các địa phương về giám sát, lấy mẫu, xét nghiệm và phòng chống lây nhiễm trong bệnh viện.
Cục Phòng bệnh cũng khuyến cáo các dấu hiệu thường gặp khi nhiễm vi rút gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban. Một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết. Thời gian ủ bệnh thường từ 2 - 21 ngày.
Đồng thời khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe, chủ động trình báo cơ sở y tế khi trở về từ vùng dịch.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận hơn 1,2 triệu ca mắc viêm não mô cầu và khoảng 135.000 ca tử vong. Tại Việt Nam, tình hình dịch tễ cũng đang có chiều hướng phức tạp khi số ca bệnh trong năm 2025 đã tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong hội thảo khoa học diễn ra vào trung tuần tháng 3 tại Hà Nội, với chủ đề: "Từ bằng chứng lâm sàng tại Việt Nam tới công nghệ đột phá MenACYW-TT: Chiến lược bảo vệ tối ưu trước não mô cầu xâm lấn", GS-TS Trần Minh Điển cho biết, điều đáng sợ nhất của Viêm não mô cầu không dừng lại ở tốc độ lây lan nhanh chóng, mà còn là sự "ngụy trang" hoàn hảo của các triệu chứng khởi phát. Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng… - tất cả như những dấu hiệu cảm cúm thông thường, nhưng chỉ trong vòng vài giờ đến một ngày, bệnh có thể tiến triển cực nhanh thành viêm màng não, nhiễm trùng huyết, thậm chí tử vong! Ngay cả khi may mắn sống sót nhờ điều trị tích cực, "bóng ma" hậu quả vẫn đeo bám người bệnh suốt đời với những di chứng nặng nề như: tổn thương thần kinh vĩnh viễn, giảm thính lực, hoại tử chi dẫn đến đoạn chi…
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra một thực tế đáng báo động: Việt Nam hiện đang lưu hành đồng thời các nhóm huyết thanh gây bệnh (A, C, Y và W) - trong đó, chủng W và C có độc lực đặc biệt cao, liên quan trực tiếp đến tỷ lệ tử vong. Trước tình hình dịch bệnh hiện tại, các chuyên gia nhấn mạnh rằng: Việc dự phòng bệnh nên đi theo chiến lược Bảo vệ rộng - tức là bao phủ đủ các nhóm huyết thanh quan trọng này để tạo hàng rào phòng thủ không kẽ hở.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là giải pháp đáng được trông đợi vì nhiều ưu điểm vượt trội:
1. Bảo vệ mọi thế hệ trong gia đình, từ trẻ nhỏ tuổi đến người lớn
Khác với các loại vắc xin não mô cầu trước đây thường giới hạn độ tuổi tiêm đến 55 tuổi, hiện nay vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W đã được Bộ Y tế Việt Nam mở rộng chỉ định mang đến sự bảo vệ sớm và quan trọng, lấp đầy khoảng trống miễn dịch ở trẻ nhỏ.
2. Trong 1 mũi tiêm - Phòng được 4 chủng huyết thanh thường gặp và nguy hiểm ở Việt Nam (A, C, Y, W)
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W giúp đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bền vững, đồng thời giảm khả năng lưu trú của vi khuẩn tại vòm họng, từ đó giảm tỷ lệ người lành mang trùng, góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng. Chuyên gia cũng nhận định, loại này có khả năng duy trì hiệu quả miễn dịch từ 5 đến 10 năm.
3. Bảo đảm an toàn khi tiêm đồng thời với các loại vắc xin khác
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W vẫn duy trì tính sinh miễn dịch tốt và hồ sơ an toàn thuận lợi ngay cả khi sử dụng đồng thời với các vắc xin thường quy khác.
4. Lịch tiêm đơn giản, tối ưu hóa thời gian và chi phí
Thêm một ưu điểm của vắc xin là có thể giúp tạo đáp ứng miễn dịch mạnh cho trẻ. Điều này giúp đơn giản hóa lịch tiêm chủng, phụ huynh tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng vẫn đảm bảo con được bảo vệ đầy đủ trước viêm não mô cầu.
Việc chủ động dự phòng viêm não mô cầu bằng vắc xin không chỉ là giải pháp y tế tối ưu mà còn là chiến lược bảo vệ sức khỏe đa thế hệ, thiết lập lá chắn miễn dịch vững chắc, cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, hướng tới tương lai nơi mọi người dân đều khỏe mạnh, bình an và vui sống!
