Những ngày qua, sau vụ sản phẩm ăn dặm của HiPP bị thu hồi, nhiều bà mẹ bỉm sữa hoang mang, lo lắng.
Nhiều mẹ bỉm sữa lo lắng sau thông tin sản phẩm ăn dặm HiPP bị thu hồi
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Chị Lê Thùy Dung (P.Bạch Mai, Hà Nội), mẹ của bé trai 9 tháng tuổi, chia sẻ: “Trước giờ mình gần như tin tuyệt đối vào hàng xách tay, đặc biệt là các sản phẩm từ châu Âu. Nhưng sau vụ sữa Aptamil và sản phẩm ăn dặm HiPP bị thu hồi, mình cứ ám ảnh, không biết những gì con ăn có thực sự an toàn không”, chị Dung chia sẻ.
Theo chị Dung, điều khiến chị sợ nhất không chỉ là chất lượng sản phẩm, mà là cảm giác không biết trông cậy vào đâu nếu rủi ro xảy ra. “Nếu có vấn đề thật, mình biết tìm ai? Người bán chỉ là một tài khoản Facebook, mình chưa gặp bao giờ, không hóa đơn”, chị Dung nói.
Cùng tâm trạng, chị Tạ Thùy Anh (P.Dương Nội, Hà Nội) có thói quen mua thực phẩm xách tay qua các hội nhóm mẹ bỉm trên mạng xã hội. “Nhiều người bán quảng cáo là hàng chuẩn Đức, Nhật, Úc nên mình cũng tin. Nhưng giờ nghĩ lại thì thấy khá liều, vì không biết nguồn gốc thật sự ra sao. Nếu con ăn phải sản phẩm có vấn đề thì gần như mình tự chịu”, chị Anh bày tỏ.
Trên một hội nhóm mẹ bỉm sữa, một phụ huynh lo lắng khi thấy con có dấu hiệu nôn trớ khi dùng sản phẩm của HiPP. Bên cạnh những người nhiệt tình tư vấn, thì không ít người vào công kích, nói là bôi nhọ sản phẩm.
“Giờ mình không dám tin hoàn toàn vào quảng cáo hay review trên mạng nữa. Nếu người mua lên tiếng mà còn bị phản ứng như vậy thì ai dám nói nữa? Nhưng nếu im lặng thì rủi ro vẫn ở đó, con mình là người chịu trước”, chị nói.
Trao đổi với Thanh Niên, luật sư Nguyễn Hữu Toại, Giám đốc Công ty luật TNHH Hừng Đông, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho biết pháp luật Việt Nam hiện không có khái niệm chính thức về “hàng xách tay”.
Các luật hiện hành như luật Hải quan, luật Quản lý ngoại thương, luật An toàn thực phẩm hay luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đều không coi đây là một loại hình hàng hóa riêng biệt.
“Trên thực tế, “hàng xách tay” đang tồn tại dưới 2 dạng. Một là hàng hóa thuộc hành lý cá nhân hợp pháp của người nhập cảnh, phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc làm quà biếu trong định mức miễn thuế. Hai là hàng hóa được đưa về nhằm mục đích kinh doanh nhưng lại “đội lốt” hành lý cá nhân để né thủ tục nhập khẩu chính ngạch. Đây là hình thức phổ biến trên thị trường hiện nay và cũng là khu vực tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn nhất”, ông Toại nêu rõ.
Với nhóm thực phẩm dành cho trẻ em như sữa công thức, bột ăn dặm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, theo luật sư Toại, pháp luật Việt Nam đặt ra yêu cầu rất chặt chẽ: phải công bố sản phẩm, kiểm tra an toàn thực phẩm, có nhãn phụ tiếng Việt, truy xuất nguồn gốc và xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm tại Việt Nam.
Tuy nhiên, phần lớn hàng xách tay lưu thông trên thị trường lại bỏ qua gần như toàn bộ các bước này. “Vấn đề không phải là thiếu quy định, mà là khoảng trống trong thực thi và kiểm soát,” luật sư Toại nhấn mạnh.
Theo luật sư Toại, hoạt động kinh doanh thực phẩm “xách tay” đang “lách” gần như toàn bộ chuỗi quản lý nhà nước. Hàng loạt cá nhân bán hàng qua Facebook, Zalo, TikTok, livestream hoặc các hội nhóm cư dân, nhưng không đăng ký kinh doanh, không kê khai thuế, không xuất hóa đơn. Điều này khiến họ gần như đứng ngoài cơ chế hậu kiểm của cơ quan chức năng.
Theo quy định pháp luật, trách nhiệm bồi thường trước hết thuộc về tổ chức, cá nhân đưa hàng hóa ra thị trường bao gồm người bán, nhà phân phối hoặc nhà nhập khẩu.
Trong trường hợp xảy ra sự cố, người tiêu dùng có thể khiếu nại tới các cơ quan như Cục An toàn thực phẩm, Sở Y tế, lực lượng Quản lý thị trường hoặc Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; đồng thời, có thể khởi kiện dân sự nếu có đủ chứng cứ như hóa đơn, tin nhắn giao dịch, mẫu sản phẩm, kết quả giám định và hồ sơ điều trị.
Tuy nhiên, với “hàng xách tay”, luật sư Toại cho biết, phần lớn giao dịch lại diễn ra với các cá nhân bán hàng qua mạng xã hội, không có pháp nhân rõ ràng, giao hàng COD nên khó xác minh danh tính, không hóa đơn chứng từ, không địa chỉ kinh doanh cụ thể.
Nhiều người còn cố tình né trách nhiệm bằng cách dùng các cụm từ như “mua hộ”, “xách giúp”, “bán hộ người thân” để tránh bị coi là hoạt động kinh doanh. Đây chính là “nút thắt” khiến việc khởi kiện trở nên cực kỳ khó khăn.
“Người tiêu dùng không chỉ khó xác định đúng đối tượng phải chịu trách nhiệm, mà còn gặp trở ngại lớn trong việc chứng minh thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa sản phẩm và hậu quả sức khỏe của trẻ – một quá trình đòi hỏi giám định chuyên môn phức tạp, tốn kém thời gian và chi phí. Nếu không xác định được người bán ngay từ đầu, khả năng bảo vệ quyền lợi là rất hạn chế”, luật sư Toại thẳng thắn.
Từ thực tế trên, luật sư Toại cho rằng, cần sớm xây dựng cơ chế pháp lý rõ ràng hơn đối với “hàng xách tay thương mại”, nhằm phân định rạch ròi giữa hành lý cá nhân hợp pháp và hoạt động nhập khẩu trá hình để kinh doanh.
Đặc biệt, với các nhóm hàng có rủi ro cao như sữa, thực phẩm trẻ em, thực phẩm chức năng hay mỹ phẩm, cần có cơ chế kiểm soát riêng, chế tài mạnh hơn và yêu cầu truy xuất trách nhiệm rõ ràng.
Ngày 9-4, ông Nguyễn Chí Thanh - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hà Tĩnh, cho biết ngành y tế và chính quyền địa phương đang tập trung toàn lực để khoanh vùng, không để dịch sốt xuất huyết Dengue lan rộng. Đồng thời thực hiện tốt công tác thu dung, khám và điều trị cho bệnh nhân.
Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, từ ngày 3-4 đến nay, trên địa bàn tổ dân phố Hợp Tiến (phường Vũng Áng) xuất hiện 4 trường hợp mắc sốt xuất huyết Dengue. Đây được xác định là ổ dịch sốt xuất huyết Dengue đầu tiên trên địa bàn tỉnh từ đầu năm đến nay.
Bệnh nhân mắc đầu tiên là N.T.L.A. (28 tuổi, ngụ tổ dân phố Hợp Tiến, phường Vũng Áng). Ngày 3-4, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng sốt cao trên 38 độ C, kèm theo đau đầu dữ dội, chán ăn; đau cơ, đau khớp, đau nhức hai hố mắt.
Bệnh nhân đến một cơ sở y tế tại địa phương thăm khám, làm test nhanh sốt xuất huyết cho kết quả dương tính với NS1Ag. Đến ngày 7-4, tại tổ dân phố Hợp Tiến ghi nhận thêm 3 bệnh nhân mắc sốt xuất huyết có kết quả dương tính với NS1Ag.
Ngay sau khi có thông tin về trường hợp mắc sốt xuất huyết, lãnh đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh phối hợp với chính quyền địa phương triển khai khẩn cấp các biện pháp phòng, chống dịch nhằm không để dịch lây lan ra diện rộng.
Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hà Tĩnh đề nghị trạm y tế và chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền các biện pháp phòng, chống dịch trên hệ thống loa phát thanh.
Tăng cường giám sát, yêu cầu các trường hợp có biểu hiện nghi ngờ đến ngay cơ sở y tế để được theo dõi, điều trị kịp thời; giám sát chặt chẽ các hộ dân quanh khu vực nhà bệnh nhân, tổ chức chiến dịch, huy động người dân ra quân làm vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy để phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết.
Yêu cầu Trạm y tế phường Vũng Áng tiến hành phun thuốc diệt muỗi trưởng thành cho tất cả các hộ dân trong bán kính 200m kể từ nhà có bệnh nhân. Khuyến cáo người dân chủ động diệt muỗi, lăng quăng tại hộ gia đình, theo dõi sức khỏe và đến cơ sở y tế khi có triệu chứng nghi ngờ.
"Em mới chỉ 25, con trai em còn chưa đầy tuổi. Tại sao em lại mắc ung thư?", Lan Anh nhớ lại, hôm 9/4. Mọi dự định về nhà với cậu con trai chưa tròn tuổi sụp đổ, cô liên tục gặng hỏi bác sĩ lý do bản thân mắc bạo bệnh khi tuổi đời còn quá trẻ.
Phan Thị Lan Anh không phải là trường hợp ngoại lệ trong bối cảnh tỷ lệ người trẻ mắc ung thư đang gia tăng toàn cầu. Một nghiên cứu công bố năm 2020 của Viện Ung thư Pennsylvania chỉ ra tỷ lệ mắc ung thư ở nhóm 15 đến 40 tuổi đã tăng 30% kể từ thập niên 1970.
Dữ liệu gần đây từ BMJ Oncology cũng ghi nhận số ca mắc mới ở nhóm tuổi này tăng 79% trong ba thập kỷ qua. Tại Mỹ, số ca ung thư mới chẩn đoán ở người từ 18 đến 40 tuổi chạm mức 3,26 triệu ca.
Bác sĩ Ngô Văn Tỵ thuộc Khoa Ung bướu Bệnh viện Đại học Y Hà Nội nhận định chẩn đoán ung thư ở người dưới 40 tuổi mang đến thách thức đặc biệt khó khăn. Căn bệnh phá vỡ triển vọng sự nghiệp và hạnh phúc của những người đang ở giai đoạn sung sức nhất, đồng thời đặt lên vai họ gánh nặng tài chính lẫn trách nhiệm chăm sóc con nhỏ.
Trước khi nhận "bản án" ung thư, Lan Anh từng là một sinh viên năng động với tấm bằng tốt nghiệp loại giỏi. Cuộc sống của cô thay đổi khi sinh con vào tháng 10/2024. Sức khỏe suy giảm khiến cô phải rời Hà Nội để về quê ngoại tĩnh dưỡng.
Đến tháng 3/2025, triệu chứng đau và chảy máu tai xuất hiện. Bệnh viện Đại học Y Hà Nội chẩn đoán cô bị loạn sản biểu mô vảy độ cao. Vì thương con còn quá nhỏ và không muốn cai sữa sớm, cô quyết định trì hoãn can thiệp. Tháng 10 cùng năm, khối u gây đau đớn dữ dội buộc cô phải nhập viện mổ tuyến dưới. Mười ngày sau, kết quả sinh thiết ác tính khiến Lan Anh phải chuyển tuyến ra Bệnh viện K.
Cú sốc bệnh tật khiến cô gái rơi vào khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng. Bác sĩ tâm lý người Mỹ Elisabeth Kubler-Ross từng chỉ ra 5 giai đoạn đau buồn của bệnh nhân ung thư bao gồm từ chối, tức giận, mặc cả, trầm cảm và chấp nhận. Một nghiên cứu của Bộ Y tế Việt Nam cũng cho thấy 87% bệnh nhân ung thư cảm thấy buồn bã và 48% không hài lòng về cuộc sống sau khi nhận chẩn đoán.
Phù hợp với dữ liệu từ Đại học Quốc gia Singapore về nguy cơ trầm cảm cao ở bệnh nhân ung thư độ tuổi 25 và 30, Lan Anh trải qua một tháng chìm trong nước mắt và sự bất mãn. Cô từng nghĩ đến việc buông xuôi, nhưng hình ảnh đứa con nhỏ đã trở thành điểm tựa duy nhất kéo người mẹ khỏi sự tuyệt vọng.
Tháng 12, Lan Anh bước vào ca đại phẫu tại cơ sở Tân Triều của Bệnh viện K. Nỗi sợ hãi không thể tỉnh lại khiến cô viết sẵn những dòng trăng trối gửi gắm con trai cho bà ngoại. Ca mổ kéo dài hơn 10 tiếng đồng hồ kết thúc bằng việc cắt bỏ hoàn toàn xương thái dương bên trái. Di chứng hậu phẫu biến thành một cơn ác mộng dai dẳng. Cô mê man suốt 5 ngày trong phòng hồi sức lạnh lẽo cùng những cơn nôn mửa và sảng loạn. Trọng lượng cơ thể sụt từ 53 kg xuống còn 45 kg. Gương mặt biến dạng do liệt hoàn toàn dây thần kinh số 7 và một bên tai mất thính lực vĩnh viễn.
Dù đối mặt với đau đớn thể xác, Lan Anh vẫn nỗ lực tập ngồi và tập đi để sớm được gặp con. Động lực sống của cô còn được bồi đắp bởi gia đình, đặc biệt là lời động viên từ người chị chồng: "Chị sẽ không để em chết đâu". Lạc quan chính là chìa khóa giúp cô vượt qua giai đoạn này. Thạc sĩ Cao Trần Thành Trung từ Trung tâm Tâm lý Lumos giải thích rằng sự lạc quan có liên hệ trực tiếp đến sức khỏe tâm lý, giúp bệnh nhân phục hồi mạnh mẽ hơn sau biến cố.
Quá trình điều trị tiếp nối bằng 30 mũi xạ trị khắc nghiệt. Vùng cổ bị cháy sạm và dịch chảy rỉ khiến việc ăn uống trở thành cực hình. Đã có những khoảnh khắc cơ thể cạn kiệt sức lực, nhưng ý nghĩ về đứa con lại thôi thúc cô bước tiếp.
Đầu tháng 4, kết quả tái khám cho thấy các tế bào ung thư đã tạm thời được kiểm soát. Giờ đây, thay vì trốn tránh thực tại, Lan Anh chọn cách đối diện với bệnh tật bằng một tâm thế hoàn toàn khác.
"Việc thức dậy mỗi ngày và được nhìn thấy con đối với tôi đã là một chiến thắng rực rỡ nhất", người phụ nữ tâm sự.
Bác sĩ Nguyễn Trọng Nghĩa - khoa da liễu và bỏng, Bệnh viện Bạch Mai - cho hay da chuyển màu vàng thường khiến nhiều người lo lắng đến các bệnh lý gan mật.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là biểu hiện của carotenoderma (carotenaemia) - tình trạng lành tính do tăng nồng độ carotene trong máu, chủ yếu liên quan đến chế độ ăn uống.
Mới đây, bác sĩ Nghĩa thăm khám cho một phụ nữ đến khám vì da lòng bàn tay và bàn chân hai bên chuyển màu vàng. Sau khi thăm khám, thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán cho thấy người bệnh không có triệu chứng cơ năng hay dấu hiệu thần kinh khu trú. Kết quả xét nghiệm cho thấy men gan và bilirubin trong giới hạn bình thường, nhưng nồng độ β-carotene tăng cao.
"Qua khai thác tiền sử, người bệnh chia sẻ có thói quen ăn củ sâm đất liên tục trong nhiều ngày. Đây có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng vàng da ở tay, chân của bệnh nhân", bác sĩ Nghĩa nhận định.
Bác sĩ Nghĩa giải thích β-carotene cùng các carotenoid khác như alpha-carotene, lycopene, lutein là những sắc tố tự nhiên có trong nhiều loại rau củ quả màu vàng, cam và xanh đậm như cà rốt, bí đỏ, khoai lang, cà chua hay rau lá xanh.
Đây là tiền chất của vitamin A. Sau khi hấp thu tại ruột non, một phần carotene được chuyển hóa thành retinol ở niêm mạc ruột và gan. Khi lượng carotene trong máu tăng cao, sắc tố này sẽ lắng đọng ở lớp sừng và mô mỡ dưới da, gây hiện tượng da đổi màu vàng cam.
Tình trạng này thường gặp ở trẻ nhỏ ăn nhiều thức ăn xay từ cà rốt, bí đỏ, khoai lang; người ăn chay, ăn kiêng kéo dài; người thường xuyên sử dụng nước ép rau củ.
Ngoài ra, một số bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ như đái tháo đường, suy giáp, bệnh gan, bệnh thận hoặc chán ăn tâm thần.
"Nguyên nhân có thể do carotenemia nguyên phát; do ăn quá nhiều thực phẩm hoặc dùng thực phẩm bổ sung giàu carotene; hoặc carotenemia thứ phát có liên quan đến giảm chuyển hóa carotene thành vitamin A hoặc tăng lipid máu.
Ngoài ra có thể do carotenemia chuyển hóa hiếm gặp, do rối loạn bẩm sinh trong chuyển hóa carotene", bác sĩ Nghĩa cho hay.
Người bệnh có biểu hiện điển hình là da có màu vàng cam, xuất hiện rõ ở lòng bàn tay, bàn chân, rãnh mũi - má. Màu sắc đậm hơn ở vùng da dày, nhiều tuyến mồ hôi.
Tuy nhiên, củng mạc mắt không vàng (dấu hiệu quan trọng để phân biệt với vàng da do bệnh gan), không ngứa, không có triệu chứng toàn thân. Màu da có thể rõ hơn dưới ánh sáng nhân tạo.
Nếu xuất hiện tình trạng da đổi màu bất thường hoặc khó phân biệt với các bệnh lý gan mật, người bệnh nên đi khám chuyên khoa để được đánh giá chính xác.
