Thực trạng này đặt ra thách thức lớn cho công tác kiểm soát bệnh, trong khi vẫn tồn tại rào cản tâm lý kỳ thị trong cộng đồng và thiếu hụt nhân lực y tế cơ sở.
Một thanh niên trẻ 19 tuổi ngụ Đồng Tháp thấy trên da xuất hiện nhiều vết loét chảy dịch mủ, cằm kèm sưng các khớp. Bệnh nhân khám tại tỉnh, điều trị kháng sinh, kháng viêm và giảm đau không đỡ. Mảng loét cũ đóng mài đen, xuất hiện nhiều vết loét mới khiến bệnh nhân lo lắng và đến khám tại Bệnh viện Da liễu, TP.HCM.
Thanh niên này từng có quan hệ đồng giới, có nhiều hơn hai bạn tình, được chẩn đoán nhiễm HIV cách đây năm năm, đang điều trị thuốc ARV.
Nghi ngờ bệnh nhân nhiễm giang mai trên nền HIV sẵn có nên bác sĩ hướng dẫn bệnh nhân làm xét nghiệm sàng lọc tất cả các bệnh lý lây truyền qua đường tình dục. Kết quả cho thấy bệnh nhân mắc giang mai ác tính và được điều trị theo phác đồ.
Một bệnh nhân nam 43 tuổi tại Tây Ninh đang điều trị HIV, có quan hệ đồng giới. Tuy nhiên gần đây bệnh nhân bắt đầu nhận thấy thị lực của mình giảm dần trong suốt ba tuần. Mọi thứ trước mắt trở nên mờ nhòe, như bị phủ một lớp sương. Không lâu sau, lòng bàn tay và bàn chân của bệnh nhân xuất hiện những nốt đỏ bất thường.
Đi khám, ông được chẩn đoán viêm màng bồ đào ở cả hai mắt. Tưởng rằng chỉ là bệnh lý về mắt đơn thuần, bệnh nhân tiếp tục được chuyển đến Bệnh viện Da liễu TP.HCM để kiểm tra thêm. Tại đây, kết quả xét nghiệm khiến ông không khỏi bàng hoàng: huyết thanh học dương tính với giang mai.
Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 6-5, bác sĩ Bùi Mạnh Hà – Phó giám đốc Bệnh viện Da liễu TP.HCM – cho biết số bệnh nhân đến khám và điều trị bệnh giang mai tại bệnh viện tăng theo thời gian, ước tính ca bệnh tăng gấp 3-5 lần trong khoảng 10-15 năm qua. Đây không phải là vấn đề riêng lẻ mà có xu hướng toàn cầu, nhất là các quốc gia phát triển.
BS Hà phân tích sự gia tăng của bệnh giang mai đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố, bên cạnh năng lực quản lý, chẩn đoán của hệ thống y tế được cải thiện, nâng cao khả năng phát hiện bệnh thì hành vi xã hội, tâm lý chủ quan của cộng đồng, đặc biệt là ở các nhóm đối tượng nguy cơ cao, cũng là yếu tố quan trọng làm tăng tỉ lệ nhiễm bệnh.
Ngoài ra, bệnh cũng có xu hướng tăng trở lại theo chu kỳ sau nhiều năm, có thể do những thay đổi khả năng miễn dịch của vật chủ.
Tỉ lệ mắc giang mai cao ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) do các hành vi có nguy cơ lây nhiễm cao, đặc biệt là nhóm MSM có nhiễm HIV. Ngoài ra mạng xã hội giúp việc tìm kiếm bạn tình trở nên dễ dàng và xuyên biên giới. Sự giao lưu giữa các khu vực và quốc gia diễn ra thuận tiện hơn, khiến bệnh lây lan trong một “thế giới phẳng”.
Một phần số ca tăng là do công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe và năng lực xét nghiệm, sàng lọc tại các cơ sở y tế đã được cải thiện, giúp phát hiện bệnh tốt hơn. Với bệnh giang mai bẩm sinh (mẹ truyền sang con), hiện tỉ lệ mắc không cao nhưng hệ quả đối với thai nhi và thế hệ tương lai là cực kỳ trầm trọng.
Ngành y tế đang nỗ lực thực hiện các chương trình loại trừ giang mai bẩm sinh thông qua việc xét nghiệm sàng lọc 100% phụ nữ mang thai ngay từ lần khám đầu tiên và trước khi sinh.
BS Đào Trọng Nghĩa, chuyên khoa da liễu khoa tổng hợp Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), cho hay năm 2024-2025 bệnh viện đã tiếp nhận khoảng 500 trường hợp đến khám vì các bệnh lý lây truyền qua đường tình dục. Trong đó bệnh giang mai được chẩn đoán khoảng 200 trường hợp.
Bác sĩ Nghĩa chia sẻ thêm bệnh giang mai là bệnh lây truyền chủ yếu từ người sang người qua đường tình dục do xoắn khuẩn giang mai (Treponema pallidum) gây nên. Xoắn khuẩn xâm nhập vào cơ thể người lành qua quan hệ tình dục đường âm đạo, đường hậu môn hoặc đường miệng.
Bệnh cũng có thể lây gián tiếp qua các đồ dùng, vật dụng bị nhiễm xoắn khuẩn hoặc lây qua các vết xước trên da, niêm mạc. Đồng thời có thể lây truyền qua đường máu hoặc từ mẹ bị giang mai sang con trong thời kỳ mang thai.
Những người có nguy cơ mắc cao nhất là: nam quan hệ đồng giới, theo các nghiên cứu trên thế giới khoảng 47% nhóm MSM mắc giang mai đồng nhiễm HIV; người nhiềm HIV đồng thời, tỉ lệ mắc bệnh giang mai nhóm MSM đồng nhiễm HIV cao hơn đáng kể so với nhóm không nhiễm HIV; người trẻ tuổi quan hệ tình dục không an toàn và phụ nữ mang thai.
Bác sĩ Nghĩa phân tích thêm bệnh có thể gây tổn thương ở da, niêm mạc. Nếu không được điều trị có thể gây biến chứng tổn thương các tổ chức và cơ quan khác của cơ thể như cơ, xương, khớp, tim mạch và thần kinh.
Với biến chứng thần kinh, xoắn khuẩn giang mai có thể xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương ở bất kỳ giai đoạn nào, gây ra viêm màng não, gây đau đầu dữ dội, cứng cổ và sợ ánh sáng; đột quỵ do viêm mạch máu não; tổn thương tủy sống dẫn đến mất điều hòa vận động, đau nhức các chi và rối loạn cảm giác; sa sút trí tuệ, thay đổi nhân cách, mất trí nhớ và ảo giác.
Biến chứng tim mạch (Cardiovascular syphilis) thường xuất hiện từ 10-30 năm sau khi nhiễm bệnh như: phình động mạch chủ, đây là biến chứng nguy hiểm nhất, có thể gây vỡ động mạch dẫn đến tử vong nhanh chóng; hở van động mạch chủ do viêm làm giãn vòng van tim; hẹp lỗ động mạch vành, gây ra các cơn đau thắt ngực…
Trước thực trạng số ca nhiễm giang mai tăng gấp đôi trong năm năm qua cùng các bệnh lây truyền qua đường tình dục diễn biến phức tạp, ngành y tế TP.HCM đã chính thức khởi động chương trình phòng chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục năm 2026.
Tăng ca nhập viện do nắng nóng diễn ra mấy ngày qua. Bộ Y tế khuyến cáo hạn chế ra đường giờ nắng gắt.
Những ngày qua tại Trung tâm cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai số ca cấp cứu liên quan đến nắng nóng tăng khoảng 20-30%, trong đó nhiều người trẻ nhập viện với biểu hiện say nắng, sốc nhiệt.
Sáng 26-5, bác sĩ Đặng Tuấn Dũng - Trung tâm cấp cứu A9 - cho biết mỗi ngày đơn vị tiếp nhận trung bình 250 bệnh nhân đến khám. Trong những ngày nắng nóng cao điểm, con số này tăng lên khoảng 300 ca/ngày.
"Nhiệt độ ngoài trời thường xuyên vượt 40oC ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, làm gia tăng các vấn đề như cháy nắng, chuột rút, ngất, say nắng... Trong đó nguy hiểm nhất là sốc nhiệt.
Bệnh nhân chủ yếu là thanh niên, người trong độ tuổi lao động được đưa đến cấp cứu trong tình trạng mệt lả, vã mồ hôi. Một số trường hợp tăng thân nhiệt do say nắng, nặng hơn có thể hôn mê hoặc co giật", bác sĩ Dũng cho hay.
Mới đây trung tâm tiếp nhận một nam công nhân nhập viện sau khi làm việc ngoài trời nắng nóng kéo dài. Bệnh nhân mệt lả, mất nước nghiêm trọng, được xác định tiêu cơ vân kèm suy thận cấp do mất nước.
Sau khi được sơ cứu, hạ thân nhiệt tại chỗ và chuyển đến bệnh viện, bệnh nhân được truyền dịch, điều trị tiêu cơ vân cấp và kiểm soát thân nhiệt. Hiện sức khỏe đã ổn định.
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cũng vừa tiếp nhận cấp cứu hai nông dân rơi vào tình trạng sốc nhiệt nguy kịch, hôn mê do làm việc liên tục ngoài đồng dưới nền nhiệt độ cao.
Bên cạnh tiếp nhận ca bệnh do say nắng, sốc nhiệt, Viện sức khỏe tâm thần Bệnh viện Bạch Mai cũng ghi nhận bệnh nhân mắc rối loạn tâm thần nhập viện gia tăng. Theo bác sĩ Dương Minh Tâm - Viện sức khỏe tâm thần, nhiều bệnh nhân vốn mắc rối loạn loạn thần và đang điều trị tại nhà, đợt nắng nóng kéo dài khiến biểu hiện trở nặng.
Trước tình trạng nắng nóng 40oC kéo dài ở miền Bắc và miền Trung cùng dự báo ảnh hưởng El Nino khiến nắng nóng gia tăng gay gắt, Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài trời nắng trong những ngày nắng nóng, đặc biệt trong khoảng thời gian 10h-16h.
Đặc biệt, đối với những người phải làm việc trong thời tiết nắng nóng cần bố trí thời gian làm việc vào những lúc trời mát mẻ. Hạn chế thời gian làm việc trong môi trường nhiệt độ cao. Hạn chế tối đa diện tích tiếp xúc của ánh nắng lên cơ thể, đặc biệt vùng vai gáy.
Theo Mayo Clinic, bệnh thận mạn tính thường tiến triển chậm trong nhiều năm và nhiều người không có triệu chứng cho đến giai đoạn muộn. Khi chức năng thận suy giảm, chất thải và dịch dư thừa bắt đầu tích tụ trong cơ thể.
Bác sĩ Prashant C Dheerendra, chuyên gia thận học tại Apollo Hospitals (Ấn Độ), cho biết nhiều người chỉ quan tâm đến sức khỏe thận khi xuất hiện vấn đề tiểu tiện. Thực tế, thận không chỉ tạo nước tiểu mà còn giữ vai trò điều hòa huyết áp, cân bằng khoáng chất, duy trì sức khỏe xương và hỗ trợ sản xuất hồng cầu. Bác sĩ chỉ ra một số sai lầm phổ biến có thể khiến phát hiện bệnh muộn.
Chủ quan vì không thấy triệu chứng
Theo Healthline, nhiều người mắc bệnh thận giai đoạn sớm không biết mình mắc bệnh vì cơ thể vẫn hoạt động gần như bình thường. Thận có khả năng bù trừ tốt, nên các mô khỏe vẫn tiếp tục đảm nhiệm chức năng ngay cả khi một phần đã bị tổn thương.
Theo bác sĩ Dheerendra, nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi thận đã tổn thương đáng kể, do giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Không có triệu chứng không đồng nghĩa thận đang hoàn toàn khỏe mạnh.
Tự dùng thuốc giảm đau và thực phẩm bổ sung
Một sai lầm khác là tự ý dùng thuốc kéo dài mà không theo dõi chức năng thận. Trang Times of India dẫn lời các bác sĩ cảnh báo tình trạng lạm dụng thuốc giảm đau ngày càng phổ biến, trong khi một số loại dùng thường xuyên trong thời gian dài có thể khiến thận yếu đi âm thầm mà người bệnh khó nhận ra sớm.
Ngoài thuốc điều trị, nhiều người còn có xu hướng sử dụng các sản phẩm hỗ trợ "thải độc", thực phẩm bổ sung hoặc các mẹo lan truyền trên mạng với tác dụng "bổ thận". Theo bác sĩ Dheerendra, áp dụng các phương pháp chưa được kiểm chứng có thể khiến thận bị quá tải. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm hoặc biện pháp hỗ trợ nào.
Dấu hiệu bệnh dễ bị bỏ qua
Không phải ai mắc bệnh thận cũng gặp bất thường khi đi tiểu ngay từ đầu. Theo WebMD, khi chức năng lọc suy giảm, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, phù chân hoặc quanh mắt, khó thở, buồn nôn, chán ăn, ngứa da, chuột rút hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Một số người có thể nhận thấy nước tiểu xuất hiện nhiều bọt do protein rò rỉ ra ngoài.
Trang Health cũng chỉ ra dấu hiệu phù mắt cá chân, đi tiểu nhiều về đêm hoặc nước tiểu có bọt kéo dài có thể liên quan đến tổn thương thận giai đoạn sớm. Nhiều triệu chứng kể trên rất dễ bị nhầm với mệt mỏi thông thường hoặc vấn đề tuổi tác nên người bệnh thường trì hoãn kiểm tra.
Bác sĩ Dheerendra cho rằng bảo vệ thận chủ yếu đến từ việc duy trì lối sống ổn định lâu dài như uống đủ nước, kiểm soát đường huyết và huyết áp, hạn chế ăn mặn, tập thể dục đều đặn và tránh tự ý dùng thuốc kéo dài. Phát hiện sớm và thay đổi thói quen sống có thể giúp làm chậm đáng kể nguy cơ suy giảm chức năng thận.
Lão hóa không diễn ra đồng đều trên toàn cơ thể mà chịu ảnh hưởng mạnh từ lối sống. Không chỉ làn da, nhiều cơ quan trong cơ thể cũng "già đi" nhanh hơn do các thói quen xấu, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tật và suy giảm sức khỏe tổng thể.
Bên cạnh yếu tố di truyền, cách bạn ăn uống, nghỉ ngơi, vận động và tương tác với môi trường xung quanh quyết định tốc độ lão hóa của từng cơ quan. Nhiều thói quen tưởng như vô hại lại có thể âm thầm thúc đẩy quá trình này.
Thường xuyên căng thẳng
Căng thẳng kéo dài không chỉ ảnh hưởng tâm lý mà còn tác động trực tiếp đến sinh học cơ thể. Khi stress thường xuyên, cơ thể liên tục sản sinh cortisol - hormone làm tăng viêm và phá vỡ cấu trúc collagen.
Theo thời gian, điều này không chỉ khiến da kém săn chắc mà còn làm suy yếu hệ miễn dịch, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa. Không có những khoảng nghỉ thực sự trong ngày khiến cơ thể thiếu thời gian hồi phục.
Mất nước nhẹ nhưng kéo dài
Ngay cả tình trạng thiếu nước nhẹ kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến cơ thể. Não bộ là một trong những cơ quan nhạy cảm nhất với sự thay đổi này.
Khi cơ thể không được cung cấp đủ nước, khả năng tập trung, trí nhớ và tâm trạng đều bị ảnh hưởng. Đồng thời, quá trình thải độc, bôi trơn khớp và duy trì độ đàn hồi của da cũng suy giảm, khiến cơ thể dễ mệt mỏi, trông kém tươi tắn hơn.
Ăn nhiều đường, thực phẩm chế biến sẵn
Những thực phẩm nhiều đường, tinh bột tinh chế và chế biến sẵn có thể kích hoạt tình trạng viêm mạn tính ở mức thấp trong cơ thể. Đây là yếu tố liên quan đến nhiều bệnh lý như tiểu đường, tim mạch và cũng góp phần thúc đẩy lão hóa sớm.
Tình trạng viêm này làm tổn thương tế bào, ảnh hưởng đến collagen và elastin - hai thành phần quan trọng giúp duy trì làn da khỏe mạnh. Ngược lại, chế độ ăn giàu rau xanh, chất béo tốt và chất chống oxy hóa giúp làm chậm quá trình này.
Thiếu kích thích não bộ
Não có khả năng thích nghi và thay đổi, nhưng điều này chỉ xảy ra khi được "thử thách". Khi thói quen hàng ngày trở nên lặp lại, ít có yếu tố mới, não bộ sẽ dần mất đi sự linh hoạt.
Việc không học hỏi, không trải nghiệm điều mới trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ, chức năng nhận thức. Ngược lại, những hoạt động như đọc sách, học kỹ năng mới hoặc thay đổi thói quen nhỏ trong ngày giúp duy trì sự dẻo dai của não.
Thiếu kết nối xã hội
Sự kết nối đóng vai trò quan trọng với sức khỏe tổng thể. Khi thiếu giao tiếp hoặc cảm thấy cô lập, cơ thể có thể phản ứng như đang ở trong tình trạng căng thẳng kéo dài. Điều này ảnh hưởng đến trí nhớ, tâm trạng và cả hệ miễn dịch. Những mối quan hệ tích cực, dù đơn giản cũng có thể giúp giảm stress đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống.
Sai lầm trong chăm sóc da
Một số thói quen chăm sóc da hàng ngày có thể làm tăng tốc độ lão hóa da mà mọi người ít khi nhận ra. Chẳng hạn, không làm sạch da trước khi ngủ có thể cản trở quá trình tái tạo tự nhiên vào ban đêm, chà xát vùng mắt thường xuyên có thể làm tổn thương cấu trúc da mỏng manh, dẫn đến quầng thâm và nếp nhăn sớm.
Quên bôi kem chống nắng cũng là nguyên nhân phổ biến khiến da mất độ đàn hồi, xuất hiện dấu hiệu tuổi tác.
