Trời còn chưa sáng hẳn, chúng tôi có mặt tại khu vực sông Xà Lò, đoạn qua xóm Bà Rà (thôn Làng Trăng, xã Sơn Thủy, Quảng Ngãi). Khi đồng hồ điểm đúng 6 giờ, từng tốp phụ huynh lặng lẽ xuất hiện bên bờ sông, chuẩn bị cho hành trình quen thuộc nhưng đầy rủi ro là cõng con lội nước đến trường.
Dòng sông vào những ngày tháng 4 không quá hung dữ. Chiều rộng mặt sông khoảng 50 m, nước chỉ ngang lưng quần người lớn, có đoạn cạn hơn, nhưng bên dưới là lớp đá cuội, sạn sông phủ đầy rong rêu trơn trượt. Chỉ cần một bước chân sơ sẩy, người lớn có thể ngã, kéo theo đứa trẻ trên lưng đối mặt với nguy cơ bị nước cuốn.
Một người mẹ cởi vội đôi dép, cuốn gọn ống quần, đặt con lên vai rồi chậm rãi bước xuống dòng nước lạnh, mỗi bước đi là một lần dò dẫm. Đứa trẻ bám chặt vai mẹ, đôi mắt còn ngái ngủ. Dòng nước lững lờ trôi, phía dưới là từng viên đá trơn như “bẫy ngầm” luôn chực chờ.
Chị Đinh Thị Cam (30 tuổi, ở thôn Làng Trăng, xã Sơn Thủy) gùi chiếc cặp nhỏ cho con rồi cẩn thận đặt con lên lưng. Trước khi bước xuống nước, chị dặn dò: “Con bám chặt mẹ nghe chưa”. Đứa bé gật đầu, ôm cổ mẹ thật chặt.
Chị Cam cho biết mỗi ngày chị phải thức dậy từ 4 giờ để chuẩn bị đồ ăn, quần áo cho hai con. Một đứa học mầm non, đứa còn lại học lớp 3. Hành trình đưa con đi học bắt đầu từ khi trời còn tối. “Phải đi sớm, chứ đi trễ gặp lúc thủy điện xả nước thì nguy hiểm lắm”, chị nói, giọng không giấu được sự lo lắng.
Gia đình khó khăn, chồng chị Cam phải đi làm thuê. Chị từng muốn đi làm để phụ chồng, nhưng rồi đành gác lại suy nghĩ đó. “Tôi sợ con tự đi qua sông không an toàn nên phải nghỉ việc ở nhà đưa đón. Mỗi lần qua sông là một lần lo, nước chảy xiết, đá trơn, chỉ cần trượt chân là nguy hiểm. Nếu có cây cầu thì tốt biết mấy, tôi có thể đi làm, con đi học cũng yên tâm hơn”, chị bộc bạch.
Cách đó không xa, ông Đinh Văn Sanh (51 tuổi) đang cõng cháu băng qua dòng nước với từng bước chân cẩn trọng. “Đi đường vòng xa lắm, mất hơn 1 tiếng mới tới trường, cõng qua sông nhanh hơn, nên phải đi vậy thôi. Sợ cháu bị nước cuốn nên tôi phải cõng”, ông nói.
Ông Sanh cho biết vào mùa mưa nước dâng cao, người dân phải đi ghe nhưng không phải lúc nào cũng có ghe. Khi đó, nhiều gia đình đành cho con nghỉ học. “Nếu có cây cầu thì người dân ở đây mừng lắm. Chúng tôi chờ lâu rồi”, ông nói, ánh mắt hướng về phía bờ bên kia.
Theo thống kê của địa phương, khu vực xóm Bà Rà (thôn Làng Trăng) có 59 hộ với 218 nhân khẩu, xóm Giá Gối có 48 hộ với 190 nhân khẩu. Đây là những khu vực mà người dân thường xuyên phải lội sông để đi lại.
Toàn xã Sơn Thủy là địa bàn miền núi, được sáp nhập từ 3 xã Sơn Trung, Sơn Thủy và Sơn Hải; địa hình rộng, bị chia cắt bởi 3 dòng sông lớn, gồm sông Rin, sông Xà Lò và sông Re. Trong đó, riêng 4 thôn thuộc khu vực Sơn Trung cũ có hơn 737 hộ dân với gần 9.000 nhân khẩu bị ngăn cách bởi sông Rin và sông Xà Lò. Nếu không lội sông, người dân phải đi vòng hơn 18 km mới đến trung tâm xã. Với các thôn thuộc khu vực Sơn Hải và Sơn Thủy cũ, quãng đường vòng có thể lên đến 27 km.
Khoảng cách địa lý xa xôi khiến việc đi lại, học tập, khám chữa bệnh và giao thương hàng hóa gặp vô vàn khó khăn. Không ít người dân chấp nhận đánh cược tính mạng để rút ngắn hành trình bằng cách lội qua sông.
Chính quyền địa phương cho biết dù đã nhiều lần tuyên truyền, cảnh báo người dân không lội sông, nhưng thực tế vẫn không thể kiểm soát hết. Từ tháng 7.2025 – 4.2026 đã xảy ra 3 vụ đuối nước thương tâm do người dân cố vượt sông.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lê Quốc Vũ, Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy, cho biết việc địa bàn bị chia cắt bởi nhiều con sông khiến đời sống người dân gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là học sinh. “Hiện có hơn 200 học sinh từ mầm non đến THCS phải vượt sông Xà Lò để đến trường. Chúng tôi đã tuyên truyền, vận động phụ huynh phải trực tiếp đưa đón con em, không để các em tự đi”, ông Vũ nói.
Về lâu dài, địa phương đã đề xuất xây dựng 2 cây cầu bắc qua sông Xà Lò. Một cây cầu dự kiến nối khu vực Sơn Trung cũ sang Sơn Hải cũ, cách điểm người dân thường lội sông khoảng 2 km. “Nếu có cầu, quãng đường từ các thôn về trung tâm xã sẽ rút ngắn còn khoảng 3 – 4 km, thay vì
25 – 27 km như hiện nay. Việc này sẽ giải quyết nhu cầu đi lại cho hơn 9.500 người dân”, ông Vũ cho biết. Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế nên các dự án vẫn đang chờ được bố trí vốn. “Việc đầu tư cầu là rất cấp thiết, không chỉ đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân, mà còn tạo điều kiện phát triển kinh tế – xã hội, hoàn thiện hạ tầng giao thông nông thôn mới”, ông Vũ nhấn mạnh.
Chúng tôi trở lại bờ sông Xà Lò, những chuyến “đò người” đặc biệt vẫn tiếp diễn. Từng đứa trẻ được đặt xuống bờ bên kia, chỉnh lại cặp sách rồi nhanh chóng nhập vào dòng người đến trường. Giấc mơ đến trường của trẻ em nơi đây vẫn được chắp cánh bằng đôi vai của cha mẹ, ông bà; nhưng đó là một hành trình mà mỗi bước đi đều tiềm ẩn rủi ro.
Khi chưa có cầu, mỗi buổi sáng dòng sông Xà Lò vẫn chứng kiến những bước chân lặng lẽ, tấm lưng còng gánh “tương lai” vượt qua dòng nước – một hình ảnh vừa xúc động, vừa day dứt giữa núi rừng Quảng Ngãi.
Theo dự thảo thông tư, hoạt động giáo dục tăng cường nhằm củng cố, mở rộng kiến thức, kỹ năng, phát triển phẩm chất, năng lực cho người học, góp phần thực hiện mục tiêu chương trình nhưng không thuộc nội dung chương trình bắt buộc. Hoạt động được tổ chức trong khung thời gian hoạt động giáo dục của nhà trường.
Với nội dung hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tập trung vào bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật, thể dục thể thao, các chương trình ngoại ngữ nâng cao, câu lạc bộ sở thích, dự án học tập, giao lưu văn hóa, trải nghiệm sáng tạo...
Dự thảo thông tư yêu cầu hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học là hoạt động do sở giáo dục và đào tạo tổ chức, quản lý trên cơ sở tự nguyện đăng ký của học sinh và cha mẹ học sinh, nhằm phát triển năng khiếu, sở thích cá nhân, rèn kỹ năng sống ngoài nội dung bắt buộc và được thực hiện ngoài thời gian chính khóa.
Các trường học tuyệt đối không được sử dụng các hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu người học để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hay nhồi nhét kiến thức các môn học trong chương trình giáo dục phổ thông những nội dung vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về dạy thêm, học thêm.
Về học liệu, tài liệu, dự thảo thông tư phân định rõ thẩm quyền thẩm định theo ba cấp độ: cơ sở giáo dục tự thẩm định, phê duyệt tài liệu tự biên soạn hoặc khai thác từ nguồn học liệu mở hợp pháp và phải báo cáo danh mục hằng năm.
Sở giáo dục và đào tạo chủ trì thẩm định tài liệu do tổ chức, cá nhân bên ngoài cung cấp. Đồng thời chịu trách nhiệm thẩm định các tài liệu liên kết phát hành quy mô toàn tỉnh hoặc có yếu tố nước ngoài. Thông tư nghiêm cấm việc sử dụng tài liệu chưa được thẩm định, phê duyệt.
Về kinh phí, dự thảo quy định mức thu không được vượt quá mức trần quy định tại Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Bảo đảm tính công khai, minh bạch theo các quy định hiện hành.
FlavorSync – một nền tảng đa giác quan do nhóm sinh viên năm thứ 2 khoa Công nghệ thông tin Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP. HCM) phát triển, đã được chấp nhận trình bày tại hội nghị quốc tế CHI, một trong những hội nghị hàng đầu thế giới trong lĩnh vực tương tác người – máy. Nhóm nghiên cứu thực hiện dự án gồm: Huỳnh Sơn Anh Tuấn, Dương Trọng Nghĩa, Nguyễn Khánh Hà, Võ Hoài Bảo, Nguyễn Minh Hùng, Nguyễn Việt Hoàng Nam.
Nghiên cứu tập trung vào việc tái tạo trải nghiệm "flavor" – tức cảm nhận hương vị tổng hợp từ khứu giác và vị giác – thông qua một hệ thống tương tác số. Khác với các nghiên cứu trước đây thường chỉ kích thích một giác quan đơn lẻ, FlavorSync cho phép điều khiển đồng thời cả mùi và vị theo thời gian thực. Hệ thống sử dụng các bộ phận riêng biệt để phân phối chất lỏng tạo vị và luồng khí mang mùi, với khả năng kiểm soát chính xác cường độ, thời lượng và thứ tự kích thí. Nhờ đó, người dùng có thể trải nghiệm các tổ hợp hương vị phức tạp mà không cần tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Chia sẻ về dự án, Huỳnh Sơn Anh Tuấn cho biết: "Điều thú vị nhất là chúng mình không chỉ tái tạo cảm giác ăn uống, mà còn mở ra cách mới để truyền tải trải nghiệm – ví dụ như chia sẻ ký ức, cảm xúc thông qua hương vị". Trong quá trình phát triển, nhóm đã phải đối mặt với nhiều thách thức kỹ thuật, đặc biệt là việc đồng bộ hai giác quan vốn hoạt động theo cơ chế sinh học khác nhau. "Chỉ cần lệch vài trăm mili giây là trải nghiệm đã thay đổi hoàn toàn. Bọn mình phải thử nghiệm rất nhiều để tìm ra cách đồng bộ tối ưu," Tuấn chia sẻ.
Nhóm cũng tiến hành hiệu chỉnh hệ thống để đảm bảo độ chính xác trong việc phân phối chất lỏng và mùi, bao gồm việc kiểm soát lưu lượng và cường độ tín hiệu điều khiển. Những tinh chỉnh này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo trải nghiệm người dùng ổn định và có thể tái lặp.
Một yếu tố quan trọng giúp dự án đi đến giai đoạn hoàn thiện là sự đồng hành của giảng viên hướng dẫn là tiến sĩ Vi Chí Thành. Tuấn cho biết, hiện FlavorSync vẫn đang ở dạng nguyên mẫu, với kích thước còn tương đối cồng kềnh và cần kết nối với máy tính để vận hành. Tuy nhiên, nhóm kỳ vọng trong tương lai có thể thu gọn thiết bị, hướng tới các ứng dụng thực tế như thực tế ảo (VR), giáo dục ẩm thực, hoặc hỗ trợ người gặp vấn đề về cảm nhận vị giác.
Dù mới học năm 2 nhưng nhóm sinh viên đã có trong tay bài báo quốc tế A* (A-star) – điều không dễ đạt được với công trình nghiên cứu trên các tạp chí khoa học uy tín nhất thế giới, thuộc nhóm 10-15% hàng đầu trong lĩnh vực. A-star cũng là xếp hạng cao nhất trong hệ thống phân loại chất lượng, thể hiện kết quả khoa học có đóng góp lớn, độ tin cậy rất cao và trích dẫn lớn.
Nói về việc lựa chọn học IT, nam sinh viên năm 2 chia sẻ chân thành: "Theo mình, IT là một ngành khó, đặc biệt khó nếu so sánh với các ngành khác. Nhưng vì khó, việc học ngành này càng giúp mình có thêm kinh nghiệm thực tiễn cũng như sở hữu bộ kỹ năng đặc biệt mà không phải ai cũng có được, vì những gì càng khó càng ít người đạt được".
Chia sẻ thêm việc chọn ngành học, Tuấn cho rằng điều quan trọng nhất khi chọn ngành không phải là ngành đó "hot" hay dễ kiếm tiền, mà ngành bạn chọn có phù hợp với điều mình thật sự muốn theo đuổi hay không. Sinh viên năm 2 nhấn mạnh: "Các bạn nên bắt đầu từ việc hiểu bản thân thích gì, muốn trở thành ai trong tương lai, rồi từ đó chọn ngành học như một công cụ để giúp mình tiến gần hơn đến mục tiêu đó. Tuấn luôn nghĩ rằng công việc hay ngành học nên là thứ phục vụ cho ước mơ của mình, chứ không phải mình bị cuốn theo nó".
"Nếu chỉ chọn một ngành vì thu nhập hay xu hướng, thì rất dễ mất động lực khi gặp khó khăn. Ngược lại, khi mình học và làm vì một mục tiêu mình thật sự tin vào, thì dù con đường có khó đến đâu, mình vẫn có lý do để tiếp tục. Vì vậy, lời khuyên của mình là hãy chọn một hướng đi mà các bạn sẵn sàng đầu tư thời gian và công sức lâu dài, chứ không chỉ là một lựa chọn an toàn trong ngắn hạn", sinh viên năm 2 có bài báo quốc tế A* chia sẻ thêm.
Đến ngày 13-7, có hơn 200 trường đã công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào (điểm sàn) xét tuyển đại học chính quy năm 2026.
Mức điểm trải từ 15-25, phản ánh sự phân hóa giữa các nhóm trường và ngành đào tạo. Trong đó, nhóm điểm 15-20 chiếm áp đảo, còn mức từ 23 điểm trở lên chỉ xuất hiện ở một số trường tốp đầu và các ngành có tính cạnh tranh cao như trí tuệ nhân tạo, khoa học máy tính, bán dẫn, y khoa, răng - hàm - mặt…
Mức điểm sàn cao nhất năm nay là 25 điểm tại một số chương trình của Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội).
Nhóm 24 điểm có Trường đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường đại học Ngoại thương, Đại học Y Hà Nội.
Ở phía Nam, chỉ một số ngành của Trường đại học Khoa học tự nhiên, Trường đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia TP.HCM), Trường đại học Y Dược TP.HCM và Đại học Cần Thơ đạt từ 23 điểm trở lên, chủ yếu thuộc các lĩnh vực y dược, trí tuệ nhân tạo, khoa học máy tính và thiết kế vi mạch.
Nhìn chung mặt bằng điểm sàn đại học năm 2026 cao hơn năm trước. Mức 15-20 điểm là mặt bằng điểm sàn phổ biến nhất năm nay. Hầu hết trường công lập và ngoài công lập ở phía Nam đều công bố mức sàn trong khoảng này.
Đáng chú ý, hàng chục trường chọn mức tối thiểu 15 điểm, chủ yếu là các trường ngoài công lập và trường địa phương. Khác với các năm trước, mùa tuyển sinh năm nay không còn trường nào công bố điểm sàn dưới 15, do đây là ngưỡng tối thiểu theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Khoảng cách 10 điểm giữa mức sàn cao nhất và thấp nhất cho thấy sự phân hóa rõ giữa các nhóm trường. Tuy nhiên ở nhiều trường đại học phía Nam, đặc biệt là nhóm Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Kinh tế TP.HCM, điểm sàn chỉ là điều kiện để nộp hồ sơ.
Các trường đồng thời áp dụng xét tuyển tổng hợp, kết hợp hoặc quy đổi nhiều thang điểm, khiến cơ hội trúng tuyển của thí sinh không còn phụ thuộc hoàn toàn vào điểm thi tốt nghiệp THPT.
