Theo Hãng tin Reuters ngày 23-4, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết các đợt gián đoạn Internet tại Nga được áp dụng vì lý do an ninh cần thiết, dù tình trạng này đã gây ra làn sóng bất bình trong dư luận.
Tuy nhiên phát biểu trên truyền hình, ông cũng yêu cầu các cơ quan thực thi pháp luật phải thể hiện “sự linh hoạt, sáng tạo” trong việc tìm giải pháp và bảo đảm hoạt động của các dịch vụ thiết yếu.
“Tôi không thể không lưu ý đến những gì người dân đang trải qua ở các thành phố lớn. Điều này không thường xuyên xảy ra, nhưng đáng tiếc là vẫn xảy ra. Tôi đang đề cập đến một số vấn đề và gián đoạn Internet tại các đô thị lớn” – ông nêu vấn đề.
“Tất nhiên, nếu điều này liên quan đến các hoạt động nhằm ngăn chặn các vụ tấn công khủng bố – và chúng ta biết rằng đôi khi không may chúng ta không ngăn chặn kịp – thì ưu tiên hàng đầu luôn là bảo vệ an toàn cho người dân” – ông bổ sung.
Tháng trước, giới chức Nga đã cắt Internet tại Matxcơva trong gần ba tuần, đồng thời thường xuyên chặn dịch vụ này ở các khu vực khác, với lý do lo ngại máy bay không người lái (drone) của Ukraine có thể sử dụng mạng để dẫn đường cho các cuộc tấn công.
Ngày 23-4, Nga đã đưa ra cảnh báo rằng bất kỳ quốc gia châu Âu nào chấp nhận triển khai các máy bay ném bom chiến lược có khả năng mang vũ khí hạt nhân của Pháp sẽ trở thành mục tiêu tấn công của Matxcơva trong trường hợp xảy ra xung đột.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hồi tháng 3 đã công bố kế hoạch mở rộng kho vũ khí hạt nhân của nước này, đồng thời cho biết Paris có thể cho phép các đối tác châu Âu tiếp nhận tạm thời các máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Grushko cho rằng động thái này là một phần của quá trình “tăng cường không kiểm soát” tiềm lực hạt nhân của NATO, gây ra mối đe dọa chiến lược đối với Nga.
“Rõ ràng, quân đội chúng tôi sẽ buộc phải đặc biệt lưu ý đến vấn đề này trong bối cảnh cập nhật danh sách các mục tiêu ưu tiên trong trường hợp xảy ra xung đột lớn” – ông Grushko nói với Hãng truyền hình Russia Today.
“Kết quả là, thay vì củng cố khả năng phòng thủ cho các đồng minh như Pháp tuyên bố – mà thực tế họ cũng không hề đảm bảo chắc chắn – thì an ninh của các quốc gia này lại đang bị suy yếu”.
Giáo hoàng Leo XIV ngày 23-4 đã bày tỏ tiếc thương trước cái chết của “rất nhiều” dân thường trong cuộc chiến giữa Mỹ và Iran, đồng thời lấy làm tiếc về việc các cuộc đàm phán hòa bình giữa hai bên đổ vỡ.
“Tôi lên án tất cả những hành động bất công. Tôi lên án việc tước đoạt sinh mạng con người” – Giáo hoàng nhấn mạnh.
“Với tư cách một mục tử, tôi không thể ủng hộ chiến tranh” – Ngài nói, đồng thời cho biết mình luôn mang theo một bức ảnh của một đứa trẻ thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Lebanon.
Theo Ngài, đứa trẻ này từng nằm trong đám đông chào đón Ngài trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Ngài – chuyến thăm Lebanon hồi tháng 11 và 12.
Bộ Tư pháp Mỹ ngày 23-4 cho biết sẽ ngay lập tức nới lỏng một số hạn chế đối với cần sa và đẩy nhanh quá trình phân loại lại chất này ở mức ít nguy hiểm hơn – đánh dấu một trong những thay đổi lớn nhất trong chính sách ma túy của Mỹ trong nhiều thập kỷ.
Động thái này không hợp pháp hóa cần sa trên toàn nước Mỹ, nhưng nhiều khả năng sẽ định hình lại ngành công nghiệp trị giá 47 tỉ USD – vốn vẫn đối mặt với nhiều rào cản ở cấp liên bang, dù gần như tất cả các bang đã cho phép sử dụng cần sa dưới một số hình thức.
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche cho biết Chính phủ Mỹ cũng sẽ đẩy nhanh nỗ lực phân loại lại toàn bộ các dạng sử dụng cần sa. Các biện pháp này được kỳ vọng sẽ giảm rào cản cho nghiên cứu, giảm gánh nặng thuế và giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận nguồn vốn hơn.
Bộ Tư pháp cho biết sẽ bắt đầu tiến trình vào ngày 29-6 nhằm thu thập bằng chứng và ý kiến chuyên gia về việc phân loại lại cần sa.
Tuy nhiên vẫn có những cảnh báo cho rằng việc hợp pháp hóa có thể làm gia tăng sử dụng trong thanh thiếu niên, giảm năng suất lao động và tăng rủi ro tai nạn giao thông.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23-4 cho biết người dân Mỹ nên chuẩn bị tinh thần cho việc phải trả giá xăng cao hơn “trong một thời gian ngắn”.
Theo Reuters, khi được hỏi liệu người Mỹ có nên “dự đoán sẽ phải chi nhiều hơn cho xăng trong tương lai gần hay không”, ông Trump đáp ngắn gọn: “Trong một thời gian ngắn”.
Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran từ ngày 28-2 đã gây nhiều tổn thất hạ tầng, nhân mạng và cũng khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải then chốt vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu – gần như tê liệt, đẩy giá năng lượng tăng vọt.
Đà tăng của giá xăng đang đặt ra bài toán khó cho Đảng Cộng hòa của ông Trump, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang đến gần.
Ông Trump thừa nhận giá xăng có thể duy trì ở mức cao cho đến tháng 11, nhưng tỏ ra không mấy lo ngại trước những quan tâm của dư luận.
Theo cơ chế miễn trừ được công bố trên trang web của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ hôm 17/4, Washington cho phép các bên liên quan bán, vận chuyển hoặc dỡ hàng đối với dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc từ Nga đến ngày 16/5.
Điều này đồng nghĩa dầu Nga được Mỹ miễn trừng phạt trong vòng một tháng. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ được áp dụng với các lô hàng đã được chuyển lên tàu trước ngày 17/4.
Giấy phép mới có hiệu lực thay thế giấy phép tương tự được ban hành ngày 19/3, vốn đã hết hạn hôm 11/4, nhằm kiểm soát giá năng lượng toàn cầu vốn đã tăng mạnh trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran ở Trung Đông.
Động thái của chính quyền Tổng thống Donald Trump diễn ra hai ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố Washington sẽ không gia hạn cơ chế miễn trừ, trong đó cho phép các nước mua dầu Nga mà không phải đối mặt lệnh trừng phạt của Mỹ.
Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga, cho biết cơ chế miễn trừ đầu tiên có thể giải phóng 100 triệu thùng dầu thô của Nga, tương đương gần một ngày sản lượng toàn cầu.
Việc tạm nới lỏng lệnh trừng phạt có thể giúp tăng nguồn cung dầu trên thế giới trong ngắn hạn, nhưng vẫn chưa ngăn được giá dầu tăng vọt do eo biển Hormuz bị đóng cửa một phần.
Các cơ chế miễn trừ này cũng có thể làm phức tạp thêm nỗ lực của phương Tây trong việc cắt giảm nguồn thu từ dầu của Nga cho cuộc chiến ở Ukraine, đồng thời khiến Mỹ bất đồng với các đồng minh. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng đây không phải thời điểm để nới lỏng lệnh trừng phạt với dầu Nga.
Iran hôm 17/4 thông báo mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, dữ liệu của trang theo dõi hàng hải dân sự Marine Traffic cho thấy nhiều tàu hàng chưa sẵn sàng đi qua eo biển Hormuz sau khi Iran mở cửa, dường như do lo ngại thủy lôi và thiếu hướng dẫn an toàn.
Theo Hãng tin AFP, ngày 2-5, khoảng 20.000 người đã bất chấp nguy hiểm, tụ tập tham dự một bữa tiệc rave (tiệc chơi nhạc điện tử) bất hợp pháp ở một khu quân sự ở miền trung nước Pháp.
Sự kiện diễn ra gần thị trấn Bourges, bắt đầu từ tối 1-5. Ban tổ chức dự kiến lượng người tham dự có thể lên tới 30.000 người vào lúc cao điểm, bao gồm cả người Pháp và khách nước ngoài.
Chính quyền địa phương cho biết dù là sự kiện bất hợp pháp, chính quyền địa phương vẫn điều động lực lượng đến để đảm bảo an toàn cho người tham dự cũng như hạn chế ảnh hưởng đến người dân khu vực lân cận. Theo AFP, có đến 600 cảnh sát và 45 lính cứu hỏa đã được triển khai tại hiện trường.
Trả lời báo chí, ông Philippe Le Moing Surzur, lãnh đạo chính quyền địa phương, cảnh báo địa điểm tổ chức "cực kỳ nguy hiểm do có thể còn sót lại bom đạn chưa nổ".
Theo ông Surzur, mối đe dọa không đến từ những loại đạn pháo hiện đại mà từ bom mìn cũ. Ông đặc biệt kêu gọi người tham dự tránh xa các khu rừng quanh địa điểm tổ chức.
"Đây là khu vực thao trường suốt 150 năm qua. Chúng tôi được biết khả năng cao ở đó còn sót lại nhiều quả đạn pháo cũ", ông Le Moing Surzur khẳng định.
Ông cũng nhấn mạnh các chuyên gia rà phá bom mìn vẫn thường xuyên phát hiện khí tài chưa nổ tại khu vực này.
Bất chấp nguy hiểm, nhiều người tham dự cho biết họ đến đây không chỉ để xả hơi mà còn nhằm phản đối các đạo luật siết chặt nhắm vào những buổi tụ tập bất hợp pháp như này.
"Tôi đã nghe nói sẽ rất đông người đến đây nhưng vẫn sốc khi tận mắt thấy ngần ấy con người tụ tập ở cùng một khu vực", một thanh niên 22 tuổi giấu tên chia sẻ.
Tính đến thời điểm hiện tại, chưa có sự cố nghiêm trọng nào được ghi nhận. Lực lượng cứu hộ đã hỗ trợ khoảng một chục người bị thương nhẹ.
Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki ngày 29/5 cho biết sẽ đề nghị xem xét tước Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng nhà nước cao quý nhất của Ba Lan, từng trao cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vào năm 2023.
Thông tin được đưa ra hai ngày sau khi Tổng thống Zelensky ký sắc lệnh trao danh hiệu "Những anh hùng của UPA" cho một đơn vị đặc nhiệm Ukraine, ghi nhận thành tích của họ trong chiến sự với Nga.
UPA là tổ chức vũ trang hoạt động giai đoạn 1942-1949, có liên hệ với Tổ chức Những người Dân tộc chủ nghĩa Ukraine (OUN). Lực lượng này từng chiến đấu chống lại cả phát xít Đức lẫn lực lượng Liên Xô và các đơn vị Ba Lan ở khu vực.
Nhiều người Ukraine coi UPA là biểu tượng của cuộc đấu tranh giành độc lập và tôn vinh các thành viên của tổ chức như anh hùng dân tộc. Tổng thống Zelensky giải thích rằng ông ký sắc lệnh này để "khôi phục truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia và ghi nhận việc thực hiện xuất sắc các nhiệm vụ được giao trong quá trình bảo vệ nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine".
Tuy nhiên, Ba Lan cáo buộc UPA thực hiện hàng loạt vụ thảm sát ở Volhynia và Đông Galicia giai đoạn 1943-1945.
Theo ước tính của các sử gia Ba Lan và Viện Tưởng niệm Quốc gia, khoảng 100.000-120.000 người Ba Lan đã thiệt mạng trong các chiến dịch có tổ chức của UPA. Đỉnh điểm là ngày 11/7/1943, được gọi là "Chủ nhật đẫm máu", khi khoảng 100 ngôi làng của người Ba Lan bị tấn công.
Tổng thống Nawrocki chỉ trích việc Ukraine tôn vinh UPA chỉ có lợi thêm cho Nga, tạo điều kiện để Moskva đẩy mạnh các chiến dịch tuyên truyền và thông tin sai lệch về Kiev. Ông cho hay cảm thấy "rất buồn" vì quyết định của ông Zelensky. "Đây không phải là cách xây dựng quan hệ giữa các quốc gia", ông nói.
Ông cho biết sẽ nêu vấn đề tước huân chương của ông Zelensky trong cuộc họp của Hội đồng Huân chương Đại bàng Trắng vào ngày 8/6.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng chỉ trích động thái của Kiev. Ông thừa nhận Ukraine và Ba Lan có cách nhìn khác về lịch sử, nhưng cho rằng quyết định này "đáng lo ngại" và đào sâu những bất đồng về lịch sử vốn nhạy cảm giữa hai nước.
"Mỗi dân tộc có quyền đưa ra cách diễn giải riêng, nhưng ông Zelensky và những người bạn Ukraine phải hiểu di sản đen tối của UPA có tác động thế nào với người Ba Lan", ông Tusk nói, đồng thời nhấn mạnh tình hữu nghị giữa Warsaw và Kiev là cần thiết vì nếu không "cả hai bên đều thua cuộc".
Cựu tổng thống Ba Lan Lech Walesa cũng tuyên bố rút lại sự ủng hộ dành cho ông Zelensky. Ông cho biết đã tháo huy hiệu cờ Ukraine trên ngực áo để phản đối sắc lệnh xúc phạm đối với bản thân và những người Ba Lan đã thiệt mạng.
Bộ Ngoại giao Ba Lan tuyên bố việc vinh danh UPA bằng cách đặt tên cho một đơn vị đặc nhiệm Ukraine đã "làm tổn thương ký ức của các nạn nhân" và gây ảnh hưởng tới đối thoại giữa hai dân tộc.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi cho rằng phản ứng mạnh mẽ từ Ba Lan là điều đáng tiếc. Ông khẳng định Kiev không có ý xúc phạm Warsaw và nhấn mạnh rằng "chỉ Moskva được hưởng lợi từ các tranh cãi giữa người Ukraine và người Ba Lan".
Theo ông Tykhyi, đối với binh sĩ Ukraine, cuộc đấu tranh của UPA tượng trưng cho sự phản kháng đòi độc lập. Phủ tổng thống Ukraine từ chối bình luận về phát biểu của ông Nawrocki, nhưng khẳng định Kiev biết ơn sự hỗ trợ của Ba Lan và hy vọng nền độc lập của cả hai nước sẽ tiếp tục vững mạnh.
