An ninh năng lượng và an ninh lương thực nổi lên như hai yếu tố then chốt để bảo vệ không gian phát triển chung của khối.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu (Philippines) đang đặt an ninh năng lượng và an ninh lương thực vào trung tâm nghị sự – một điều không hề ngẫu nhiên.
Khi khủng hoảng Trung Đông phơi bày những mắt xích yếu trong chuỗi cung ứng khu vực, từ kho dự trữ dầu chiến lược mỏng của Philippines và Indonesia (chỉ 30 – 50 ngày tiêu thụ) đến sự phụ thuộc vào phân bón từ Tây Á, ASEAN buộc phải chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động xây dựng năng lực tự cường.
Theo TS Nguyễn Tuấn Khanh (Trường ĐH KHXH&NV – ĐH Quốc gia TP.HCM), hành lang thịnh vượng không đơn thuần là kết nối hạ tầng vật lý, mà là không gian tăng trưởng tích hợp – gắn kết hạ tầng, thương mại, đầu tư và con người, lan tỏa phát triển từ các trung tâm lớn đến vùng sâu vùng xa.
Trong cấu trúc đó, năng lượng và lương thực là hai trụ đỡ không thể thiếu: hành lang sẽ không thể vận hành nếu thiếu nguồn cung năng lượng ổn định, và không thể bền vững nếu an ninh lương thực bị đe dọa.
Hội nghị lần này tiếp cận vấn đề theo hướng thực dụng, thể hiện qua việc ký kết các thỏa thuận chia sẻ nhiên liệu, thực thi Hiệp định An ninh dầu mỏ ASEAN (APSA) và tối ưu hóa Quỹ Dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3 (APTERR).
Về dài hạn, TS Trương Quang Hoàn (Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng ASEAN cần đẩy mạnh chia sẻ tài nguyên điện qua sáng kiến Lưới điện ASEAN (APG), nâng cao kho dự trữ năng lượng chung và đa dạng hóa nguồn cung.
Về lương thực, trọng tâm là bảo đảm các chuỗi cung ứng thông qua tự do hóa dòng chảy hàng hóa, nâng cao năng lực công nghệ sản xuất, bảo quản và hỗ trợ tài chính cho nông dân cùng các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME).
Bên cạnh hai trọng tâm trên, hội nghị cũng được kỳ vọng thúc đẩy một loạt sáng kiến quan trọng: Kế hoạch Hành động kinh tế biển 2026 – 2030, Thỏa thuận khung Kinh tế xanh (GEFA) và các kế hoạch bảo vệ lao động di cư. Đáng chú ý, Thỏa thuận khung Kinh tế số ASEAN (DEFA) được xem là điểm nhấn với tiềm năng đưa kinh tế số khu vực đạt 2.000 tỉ USD vào năm 2030.
Các chuyên gia đều nhìn nhận Việt Nam có tiềm năng đóng góp thực chất vào không gian thịnh vượng chung. Với vị thế xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, Việt Nam đang bảo đảm nguồn cung ổn định, giá cả hợp lý cho các nước nhập khẩu lương thực lớn trong khối như Philippines và Indonesia.
Về năng lượng, tiềm năng điện gió và điện mặt trời cho phép Việt Nam vươn lên thành trung tâm năng lượng xanh mới nổi của khu vực – mà dự án điện gió Monsoon (Lào – Việt Nam) là minh chứng điển hình cho mô hình tích hợp năng lượng tái tạo xuyên biên giới. Những bước tiến về thị trường carbon cũng tạo tiền đề để Việt Nam dẫn dắt các tiêu chuẩn xanh trong khu vực.
Ông Keith Leong, nhà nghiên cứu trưởng KRA Group, nhận định: nhờ nổi lên như một “công xưởng” mới đầy tiềm năng trên bản đồ sản xuất toàn cầu, sự hiện diện tích cực và cam kết của Việt Nam với các nguyên tắc cốt lõi của ASEAN góp phần không nhỏ vào việc khẳng định vị thế và tầm quan trọng của khối.
Ông Leong nhấn mạnh: “Việt Nam luôn ý thức rõ ASEAN là một phần không thể tách rời trong tương lai địa chính trị và địa kinh tế của mình. Chính vì vậy, sự hiện diện tích cực và tham gia sâu rộng của Việt Nam vào các cơ chế của ASEAN không chỉ mang lại lợi ích to lớn cho chính quốc gia này mà còn cho cả khu vực.
Trong bối cảnh hiện nay, năng lực nội tại và tầm nhìn chiến lược của Việt Nam trong các lĩnh vực trọng yếu như an ninh năng lượng và an ninh lương thực sẽ là những giá trị vô cùng quý báu, góp phần củng cố sức mạnh chung cho toàn khối”.
TS Hoàn cho rằng về lâu dài Việt Nam cần tham gia chủ động vào toàn bộ các sáng kiến tại hội nghị, đặc biệt là chia sẻ kinh nghiệm tự chủ chiến lược trong chuỗi cung ứng hàng hóa, dịch vụ và thúc đẩy phát triển công nghệ số “lấy người dân làm trung tâm”.
Rạng sáng qua (8.4), chưa đầy 2 giờ trước hạn chót mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra với Iran, ông viết trên mạng xã hội Truth Social rằng nước này đồng ý thỏa thuận ngừng bắn trong 2 tuần với Iran để tiến hành đàm phán.
Cụ thể, Tổng thống Trump cho biết phía trung gian là Pakistan đề xuất Mỹ tạm dừng "tấn công hủy diệt" nhắm vào Iran với điều kiện Tehran đồng ý mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz. Và Tổng thống Trump đã đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian hai tuần. Theo ông, Mỹ "đã đạt được và vượt qua tất cả các mục tiêu quân sự, và đang tiến rất xa để đạt thỏa thuận dứt khoát về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình ở Trung Đông". "Chúng tôi đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran, và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Hầu hết các điểm bất đồng trước đây đã được Mỹ và Iran nhất trí, nhưng cần 2 tuần để hoàn tất và thực hiện thỏa thuận", ông Trump viết thêm.
Sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần là "một chiến thắng cho Mỹ", đồng thời ca ngợi những nỗ lực của quân đội nước này trong cuộc chiến với Iran.
Cùng ngày 8.4, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố nước này đã giành được một thắng lợi lớn và buộc Mỹ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của Tehran. Theo đó, kế hoạch 10 điểm của Iran "nhấn mạnh các vấn đề cơ bản" như "việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz dưới sự điều phối của Lực lượng Vũ trang Iran". Tehran cho rằng điều này mang lại cho Iran "vị thế kinh tế và địa chính trị độc nhất vô nhị".
Thực tế, việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên ngay trước thời điểm trước hạn chót mà Tổng thống Trump đưa ra đã đem đến tín hiệu tích cực cho thế giới, nhất là vấn đề kinh tế. Cùng ngày 8.4, giá dầu WTI lẫn Brent đều giảm sâu khoảng 18%, lần lượt còn 93,73 USD/thùng và 92,5 USD/thùng (theo giá cập nhật tối qua). Không những vậy, thị trường chứng khoán Mỹ cũng tăng điểm. Theo CNN, chỉ số Dow Jones tăng vọt 1.374 điểm (tương đương 2,95%), S&P 500 tăng 2,56% và Nasdaq Composite tăng 3,46%.
Dự kiến, ngay trong ngày 10.4 sắp tới, Mỹ và Iran sẽ cử phái đoàn đến Islamabad (Pakistan) để đàm phán. Dù xung đột đã xuống thang đáng kể nhờ thỏa thuận ngừng bắn, nhưng để Mỹ và Iran đồng thuận với nhau thì lại rất khó khăn. Điển hình, một trong 10 điểm mà Iran đưa ra như điều kiện hòa bình là Iran có thể tiếp tục chương trình làm giàu uranium. Tuy nhiên, đây cũng là lằn ranh của phía Mỹ. Liên quan vấn đề này, viết trên mạng xã hội Truth Social tối qua (8.4, theo giờ VN), Tổng thống Trump nhấn mạnh sẽ không có chuyện Mỹ đồng ý cho Iran tiếp tục làm giàu uranium. Không những vậy, chủ nhân Nhà Trắng còn tuyên bố Iran phải phối hợp để dỡ bỏ chương trình hạt nhân.
Trong khi đó, ngược lại thì Iran cũng từng chỉ trích yêu cầu 15 điểm của Mỹ - bao gồm việc Tehran phải dỡ bỏ chương trình hạt nhân - là "đòi hỏi quá mức, vô lý và phi logic". Thực tế, dù nhiều nhà lãnh đạo Iran đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, nhưng giới phân tích chỉ ra rằng những người theo đường lối cứng rắn vẫn đang hoàn toàn kiểm soát chế độ cầm quyền tại Iran. Nên Tehran khó lùi bước trong quá trình đàm phán.
Bên cạnh đó, yêu cầu 10 điểm của Tehran cũng đặt ra việc ngừng tấn công lực lượng Hezbollah ở Li Băng. Nhưng điều này lại lệ thuộc rất nhiều vào Israel nên triển vọng rất thấp, nhất là trong bối cảnh Tel Aviv đang muốn hủy diệt hoàn toàn lực lượng Hezbollah giữa lúc Iran đang gặp khó khăn trong việc tiếp ứng cho Hezbollah.
Trong khuôn khổ các hoạt động tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và tiến hành một số hoạt động song phương tại Nga, ngày 18-6 tại Kazan, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã hội kiến Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Đây là cuộc gặp hội kiến đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng với Tổng thống Nga Putin.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại cuộc gặp, Tổng thống Nga Putin bày tỏ cảm ơn phía Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ, đóng góp tích cực vào thành công của hội nghị ASEAN - Nga lần này tại Kazan.
Nhà lãnh đạo Nga khẳng định Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng nhất của Nga và là một người bạn keo sơn tại khu vực, có vai trò rất quan trọng trong kết nối Nga với các nước ASEAN, thúc đẩy các sáng kiến hợp tác của Nga tại khu vực.
Nhắc lại các cuộc gặp, tiếp xúc với lãnh đạo chủ chốt Việt Nam thời gian qua, Tổng thống Nga Putin bày tỏ tin tưởng trên cương vị Thủ tướng, Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các bộ trưởng của Chính phủ Việt Nam nhiệm kỳ mới sẽ cùng phía Nga tiếp tục củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước trên tất cả các lĩnh vực.
Về phần mình, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ Việt Nam nhất quán coi Nga là đối tác quan trọng hàng đầu trong chính sách đối ngoại của mình.
Ông nhấn mạnh mặc dù tình hình thế giới có nhiều biến động, song quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam - Nga vẫn tiếp tục phát triển tích cực trên nhiều lĩnh vực.
Chính phủ Việt Nam trong nhiệm kỳ mới mong muốn cùng Chính phủ Nga tiếp tục thúc đẩy triển khai các thỏa thuận đạt được giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Nga Putin nhằm nâng tầm toàn diện các lĩnh vực hợp tác song phương.
Thủ tướng cho biết sau chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 5-2025, lãnh đạo Việt Nam đã giao các cơ quan chức năng xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể những nội dung hai bên đã thống nhất và định kỳ báo cáo tiến độ triển khai các thỏa thuận cấp cao đã đạt được.
Trên tinh thần đó, Thủ tướng đề nghị Tổng thống Nga tiếp tục có tiếng nói ủng hộ hai bên triển khai hiệu quả các thỏa thuận hợp tác đã đạt được.
Trong khuôn khổ cuộc gặp, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Vladimir Putin đã cùng trao đổi về những phương hướng và các biện pháp nhằm tạo đột phá để hợp tác song phương.
Hai bên nhất trí tăng cường đối thoại thường xuyên và thực chất ở tất cả các kênh, các cấp; duy trì trao đổi giữa lãnh đạo hai nước để kịp thời trao đổi về các vấn đề song phương và đa phương. Hai bên nhất trí hợp tác quốc phòng an ninh là trụ cột chiến lược, thúc đẩy hợp tác về an ninh mạng, giao lưu giữa quân nhân hai nước.
Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Vladimir Putin nhất trí thúc đẩy đàm phán để sớm đưa vào triển khai dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, coi hợp tác năng lượng - dầu khí, điện hạt nhân là một trong những trụ cột quan trọng của hợp tác Việt - Nga và cần thực hiện theo đúng lộ trình.
Về hợp tác kinh tế - thương mại, hai bên quyết tâm hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại song phương sớm đạt 15 tỉ USD; nhất trí tiếp tục phối hợp hợp tác trong công nghiệp khai khoáng, giao thông vận tải, đóng tàu, hiện đại hóa đường sắt, mở rộng hành lang vận tải, các tuyến đường sắt liên vận qua Trung Quốc và quốc tế.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị phía Nga tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho một số mặt hàng của Việt Nam tiếp cận thị trường Nga, nhất là nông sản.
Ông đề nghị dỡ bỏ hạn chế với một số cơ sở chế biến thủy hải sản xuất khẩu sang Nga và mở rộng danh sách các doanh nghiệp đủ điều kiện xuất khẩu mặt hàng này sang Nga, cũng như các nước thành viên Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU).
Thủ tướng cũng đề nghị phía Nga xem xét đàm phán sửa đổi FTA giữa Việt Nam với EAEU, xóa bỏ hoàn toàn biện pháp phòng vệ ngưỡng đối với các mặt hàng dệt may, giày dép của Việt Nam sang Nga và EAEU.
Về hợp tác du lịch, giáo dục - đào tạo và giao lưu nhân dân, Tổng thống Nga mong muốn mở rộng việc dạy và học tiếng Nga tại các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam; khẳng định tiếp tục quan tâm và hỗ trợ các sinh viên Việt Nam học tập tại Nga.
Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác du lịch và giao lưu nhân dân, sớm mở Trung tâm văn hóa Việt Nam tại Nga, xem xét xây dựng Trường Nga tại Hà Nội và tổ chức Mùa văn hóa Nga tại Việt Nam trong năm 2027.
Hàng trăm nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp và người dân đã tập trung tại nhiều địa điểm gần sân bay quốc tế Bắc Kinh để ghi lại một trong những biểu tượng dễ nhận biết nhất của Tổng thống Mỹ, chuyên cơ Không lực Một.
Chỉ vài phút sau khi chiếc máy bay xuất hiện, mạng xã hội Trung Quốc đã tràn ngập video và hình ảnh cảnh chuyên cơ hạ cánh, được quay từ nhiều góc độ khác nhau dưới mặt đất.
Một số người đam mê hàng không còn đăng các bài phân tích chi tiết về chuyên cơ tổng thống, gọi đây là “Nhà Trắng trên không”, trong khi những người khác theo dõi toàn bộ hành trình từ Washington, chia sẻ lộ trình bay cùng video cất và hạ cánh khi tiếp nhiên liệu tại Alaska.
Trên đường băng ở Bắc Kinh, một sĩ quan Trung Quốc với vẻ mặt nghiêm nghị đã nhận được nhiều lời khen trên mạng xã hội trong và ngoài nước. Đoạn video anh đứng nghiêm hoàn toàn lúc chiếc Không lực Một lăn bánh ngang qua ở phía sau đã lan truyền mạnh trên mạng xã hội.
Một phóng viên nước ngoài mô tả: Người này thậm chí không chớp mắt dù tiếng động cơ cực lớn.
Âm thanh đó phát ra từ 4 động cơ phản lực General Electric, mỗi động cơ có lực đẩy 25.700kg, trên chiếc máy bay có trọng lượng cất cánh tối đa 374.850kg, tầm bay 12.550km. Nó có khả năng tiếp nhiên liệu trên không và tốc độ tối đa hơn 1.000km/h.
Được định danh chính thức là VC-25A, chiếc Boeing 747-200B màu xanh - trắng được cải tiến này có kích thước khổng lồ: dài 70,7m, cao 19,3m và sải cánh gần 60m.
Trong khi một chiếc Boeing 747 thông thường có thể chở hơn 300 hành khách, Air Force One được cấu hình cho 70 khách và 30 thành viên phi hành đoàn.
Máy bay được trang bị các hệ thống điện tử và liên lạc tối tân nhằm bảo đảm kết nối an toàn cho tổng thống, hoạt động như một trung tâm chỉ huy di động có khả năng truyền mã hạt nhân.
Dù nhiều tính năng phòng thủ vẫn được giữ bí mật, trang web Nhà Trắng cho biết “hệ thống điện tử trên máy bay được gia cố để chống xung điện từ”.
Ngoài ra, còn có các thông tin cho rằng máy bay sở hữu khả năng đánh lạc hướng tên lửa không đối không và đất đối không, cũng như các hệ thống gây nhiễu nhằm vô hiệu hóa radar và cảm biến đối phương.
Không gian nội thất rộng khoảng 372m² trải dài trên 3 tầng, bao gồm khu phòng tổng thống với văn phòng riêng và phòng họp. Trong tình huống khẩn cấp, khu y tế đầy đủ nhân viên có thể hoạt động như một phòng phẫu thuật. Máy bay cũng có khu vực dành cho các cố vấn cấp cao, mật vụ, báo chí tháp tùng và các khách khác.
Trong chuyến đi Trung Quốc lần này, hàng chục cố vấn, bộ trưởng nội các và lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu đã cùng tổng thống di chuyển trên Không lực Một. Phái đoàn nổi bật gồm ông Elon Musk của Tesla, CEO Jensen Huang của Nvidia và Tim Cook của Apple.
Hai khu bếp trên máy bay có thể phục vụ tới 100 người. Hôm 12/5, cố vấn truyền thông của ông Trump là Margo Martin đã chia sẻ thực đơn đặc biệt kiểu Trung Quốc trên chuyên cơ tổng thống, gồm món bò xào, chả giò và bánh may mắn.
Sự chú ý về chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump thực tế đã bắt đầu từ nhiều ngày trước, khi cư dân mạng theo dõi nhiều máy bay vận tải C-17 Globemaster III của Không quân Mỹ hạ cánh xuống Bắc Kinh.
Các xe SUV bọc thép hạng nặng của Mật vụ Mỹ, bao gồm limousine tổng thống “quái thú”, cũng nhanh chóng bị bắt gặp trên các tuyến đường ở thủ đô Trung Quốc, với hình ảnh và video lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội.
