Nghiêm Hoàng Linh, 35 tuổi, hiện làm việc ở trường Toán và Thống kê, Đại học Sydney – ngôi trường top 25 thế giới, top 3 ở Australia theo bảng xếp hạng đại học QS 2026.
Năm ngoái, Linh cùng ba cộng sự ở Đại học Sydney và Đại học Quốc gia Australia triển khai dự án Discovery Projects do Hội đồng Nghiên cứu Australia (ARC) tài trợ, với kinh phí gần 500.000 AUD (khoảng 360.000 USD). Giữa tỷ lệ cạnh tranh với chỉ 13% hồ sơ được chọn, dự án của nhóm thuyết phục hội đồng bởi khả năng giải mã những cấu trúc phức tạp trong mạng xã hội và sinh học.
Trước một dấu ấn trong hành trình nghiên cứu, Linh nhớ về “cú trượt” thời mới tốt nghiệp đại học, khiến anh thay đổi hoàn toàn tư duy về sự nghiệp.
Linh sinh ra ở Hà Nội, là cựu học sinh chuyên Toán – Tin, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tốt nghiệp Đại học Miami ở Florida, Mỹ, năm 2015, với thành tích học thuật, điểm GRE (bài thi chuẩn hóa dùng ứng tuyển sau đại học) thuộc nhóm top đầu và một công bố khoa học quốc tế “dắt lưng”, Linh tự tin ứng tuyển chương trình tiến sĩ ở các đại học hàng đầu thế giới. Linh nói chờ đợi một “tấm vé rực rỡ” cho tương lai, nhưng kết quả trả về là những “gáo nước lạnh”. Các trường đồng loạt từ chối, một số nơi chỉ đưa ra lời đề nghị học thạc sĩ.
“Có lúc tôi đã nghĩ hoặc là trường top hoặc là không đi đâu cả”, Linh nhớ lại. Sự thất vọng lớn đến mức khi Southern Methodist University (SMU), ngôi trường mà Linh xếp vào nhóm “dự phòng”, mời nhập học với gói học bổng Fellowship đặc biệt dành cho sinh viên xuất sắc, anh vẫn đắn đo.
Sự do dự kéo dài đến khi Linh tìm đến giảng viên hướng dẫn cũ để xin lời khuyên. Thầy đã nói một câu khiến anh thức tỉnh: “Tuyển sinh tiến sĩ ở đâu cũng cạnh tranh khốc liệt và chỉ có rất ít người được nhận. Cuối cùng, giá trị của bằng PhD là do chính em tạo ra”.
Lời khuyên ấy giúp Linh gỡ bỏ áp lực về danh tiếng để bắt đầu nhìn nhận các lựa chọn bằng tiêu chí phù hợp: Nhóm nghiên cứu có chiều sâu, quy mô người học ít để được giáo sư hướng dẫn sát sao và chương trình học cho phép tập trung tối đa vào nền tảng lý thuyết. Anh chọn SMU, lấy bằng tiến sĩ Thống kê vào năm 2019 sau 3,5 năm.
Sau này, Hoàng Linh nhận ra cú trượt khỏi các trường top không phải là thất bại, mà là điểm khởi đầu cho sự trưởng thành trong tư duy.
“Khoa học là bình đẳng. Các nhà khoa học được ghi nhớ không phải bởi nơi họ làm việc, mà bởi những công trình họ để lại”, anh nhìn nhận.
Để hoàn tất chương trình PhD trong thời gian ngắn hơn so với thông thường (5 năm), Linh cho rằng chìa khóa nằm ở việc xây dựng nền tảng vững chắc và tư duy “luôn tìm cái mới” trong từng dự án nhỏ.
Ở SMU, anh tập trung vào 6 lớp học nền tảng về Lý thuyết, Thống kê ứng dụng và Tính toán trong năm đầu. Linh nhận định những môn cơ sở ở trình độ tiến sĩ khác xa bậc đại học, thạc sĩ về cả độ khó lẫn khối lượng kiến thức. Tại đây, mọi kết quả dù là nhỏ nhất đều phải được chứng minh chặt chẽ bằng toán học.
“Bạn sẽ gặp một cú sốc lớn khi đang ở chỗ tiêu thụ kiến thức chuyển sang tư thế của người sản xuất kiến thức. Bạn không học để tích lũy cái đã có, mà học để sáng tạo ra cái mới chưa từng tồn tại”, Linh chia sẻ.
Chàng trai Việt sau đó vượt qua thử thách lớn nhất để trụ lại là kỳ thi sát hạch cuối năm thứ nhất, kéo dài ba ngày. Trong đó, ngày đầu tiên là bài thi Lý thuyết “marathon” trong 8 tiếng liên tục. Ngày thứ hai tập trung vào tư duy mô hình trong 5 tiếng, cuối cùng là 6,5 tiếng giải quyết dữ liệu thực trên máy tính.
Bước sang năm thứ hai, Linh bắt đầu rèn luyện tư duy sáng tạo thông qua các dự án cuối kỳ. Anh luôn tự đặt ra áp lực phải tìm thấy “cái mới” trong mọi đề tài nghiên cứu.
“Công việc nghiên cứu không thể chờ đợi ý tưởng từ trên trời rơi xuống. Tôi lập danh sách ý tưởng từ việc đọc hàng loạt bài báo, dù có cái không tốt nhưng chúng là mồi lửa cho những phát hiện sau này”, anh chia sẻ.
Thói quen này giúp anh vượt qua kỳ thi sát hạch thứ hai chỉ trong 30 ngày bằng việc phát triển một ý tưởng nghiên cứu mới từ các tài liệu được giao.
Linh nhìn nhận một yếu tố khác giúp anh về đích sớm là sự đồng hành của người hướng dẫn. Linh được làm việc với một giáo sư trẻ, sẵn sàng phản hồi email lúc nửa đêm, dành cả ngày để cùng anh sửa lỗi code hay trau chuốt từng câu chữ trong bản thảo. Nhờ đó, Linh tốt nghiệp với ba bài đăng trên các tạp chí uy tín hàng đầu.
Làm việc tại Đại học Sydney từ năm 2022, chủ đề bao trùm trong các nghiên cứu của Linh là phát triển các phương pháp và lý thuyết thống kê hiện đại để khai thác tri thức từ dữ liệu lớn. Theo anh, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ đã dẫn tới những tập dữ liệu lớn, nhiều chiều, có cấu trúc phụ thuộc phức tạp theo thời gian, không gian và mạng lưới. Điều này làm nảy sinh nhu cầu cấp thiết về phương pháp thống kê mới, có khả năng chắt lọc thông tin, nhưng vẫn bảo toàn khả năng đưa ra các dự báo đáng tin cậy.
Dự án hiện tại của Linh và các cộng sự cũng vì mục tiêu này. Các phương pháp nhằm “lọc” ra phần thông tin quan trọng từ những bộ dữ liệu khổng lồ và nhiều tầng liên kết – từ dữ liệu gene, hồ sơ bệnh án cho tới hành vi trên mạng xã hội. Nhờ đó, các nhà sinh học có thể hiểu rõ hơn cơ chế gây bệnh, trong khi các nhà quản lý có thêm công cụ nhận diện và hạn chế sự lan truyền của thông tin sai lệch trên môi trường số.
Linh quan niệm nếu khoa học giống như một kim tự tháp 100 tầng, người ta thường chỉ nhớ viên gạch đầu tiên và cuối cùng. Nhưng từ tầng hai đến 99 là cả một hành trình dài với nhiều người.
“Tôi nghĩ điều quan trọng không phải mình đứng ở tầng nào, mà là có đang góp một viên gạch có ích cho nó hay không”, anh nói.
UBND TP Hà Nội đã ban hành kế hoạch số 272 về triển khai sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường chuyên biệt công lập trên địa bàn thành phố.
Theo kế hoạch, các trường mầm non, tiểu học và THCS thuộc UBND cấp xã quản lý sẽ được sắp xếp theo ba mô hình, gồm: trường một cấp học đa cơ sở (một trường chính, nhiều phân hiệu); trường liên cấp tiểu học - THCS đối với những trường có quy mô nhỏ, ở gần nhau nhưng không phù hợp sáp nhập thành trường đa cơ sở; và trường liên cấp tiểu học - THCS - THPT tiên tiến, hiện đại do Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) trực tiếp quản lý.
Thống kê hiện trạng quy hoạch mạng lưới trường, lớp, học sinh, giáo viên tiểu học năm học 2025-2026 của Sở GD&ĐT Hà Nội cho thấy, toàn thành phố có 729 trường tiểu học công lập, 18.246 lớp và 696.587 học sinh.
Năm học 2025-2026, Hà Nội có 34.655 cán bộ, giáo viên, nhân viên tại 729 trường tiểu học công lập. Trong đó, có 1.742 cán bộ quản lý, 27.496 giáo viên, còn lại là giáo viên đoàn đội và nhân viên.
Dẫn đầu về số trường tiểu học công lập là phường Hà Đông với 13 trường, hơn 22.000 học sinh và 806 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Đáng chú ý, dù có 13 trường như phường Hà Đông, nhưng xã Sóc Sơn chỉ có khoảng hơn 10.700 học sinh.
Số liệu thống kê hiện trạng cũng cho thấy tình trạng ít trường tiểu học nhưng sĩ số rất lớn tại nhiều khu vực nội đô. Điển hình là phường Từ Liêm, chỉ có 6 trường công lập nhưng gần 11.000 học sinh.
Các khu vực khác như phường Bồ Đề, xã Đông Anh, xã Đại Thanh cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Đây là những khu vực chịu áp lực lớn từ gia tăng dân số cơ học do các khu đô thị, chung cư mới phát triển.
Trong khi đó, nhóm các xã, phường có 2 trường tiểu học có thể kể đến phường Cửa Nam, phường Phú Thượng, phường Láng, phường Yên Sở, xã Hòa Lạc, xã Minh Châu.
Về nguyên tắc sắp xếp theo kế hoạch 272, Hà Nội xác định sau khi sắp xếp, mỗi xã, phường phải có ít nhất một trường mầm non, tiểu học, THCS; không sáp nhập trường khi khoảng cách và điều kiện đi lại không phù hợp; giảm tối thiểu 50% đầu mối quản lý hành chính nhưng không giảm số lớp, ảnh hưởng cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh, đồng thời tăng số lượng giáo viên trực tiếp giảng dạy.
Các phường, xã trên địa bàn Hà Nội được yêu cầu gửi đề án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục công lập về Sở GD&ĐT trước ngày 26/7 và hoàn tất việc ban hành quyết định sắp xếp trước ngày 10/8.
Ngày 7/7, tại tỉnh Lâm Đồng, Học viện Lục quân tổ chức lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống (7/7/1946-7/7/2026), đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất.
Buổi lễ có sự tham dự của Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Phạm Văn Trà, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cùng lãnh đạo các cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng, đại diện các bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng.
Trung tướng Đỗ Minh Xương, Giám đốc Học viện Lục quân, cho biết, trải qua 80 năm xây dựng, phát triển, đơn vị trở thành trung tâm đào tạo cán bộ chỉ huy, tham mưu cấp chiến thuật, chiến dịch, nghiên cứu khoa học nghệ thuật quân sự hàng đầu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Học viện đã đào tạo, bồi dưỡng hàng vạn cán bộ cho Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời đào tạo cán bộ quân sự cho Quân đội nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia.
Tại buổi lễ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang ghi nhận, biểu dương những thành tựu mà Học viện Lục quân đạt được trong suốt 80 năm qua. Ông khẳng định học viện là một trong những trường quân sự có bề dày truyền thống, gắn liền với quá trình xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Đại tướng Phan Văn Giang cũng đề nghị học viện tiếp tục thực hiện nghiêm các chủ trương của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Đồng thời đổi mới giáo dục, đào tạo, phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong thời gian tới.
Phấn đấu đến năm 2030, Học viện Lục quân trở thành trường thông minh, hiện đại; đến năm 2045 trở thành cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học quân sự thuộc nhóm hàng đầu của Việt Nam và khu vực.
Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị Học viện Lục quân tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ đào tạo cán bộ quân sự cho Lào, Campuchia, góp phần củng cố quan hệ đoàn kết, hữu nghị truyền thống giữa ba nước.
Dịp này, Đại tướng Phan Văn Giang thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, trao Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất đến Học viện Lục quân. Ban tổ chức cũng đọc thư chúc mừng của Tổng Bí thư Tô Lâm gửi cán bộ, giảng viên, học viên và các thế hệ Học viện nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống.
Đến nay, Học viện Lục quân có 5 giáo sư, 106 phó giáo sư, 2 Nhà giáo Nhân dân, 22 Nhà giáo Ưu tú và 110 tiến sĩ; 100% cán bộ, giảng viên có trình độ đại học trở lên, trong đó khoảng 80% có trình độ sau đại học.
Học viện đã đào tạo 487 tiến sĩ, gần 2.000 thạc sĩ quân sự và hơn 4.500 cán bộ cao cấp lý luận chính trị. Hàng chục nghìn công trình nghiên cứu khoa học, giáo trình và tài liệu chuyên ngành đã được ứng dụng trong công tác huấn luyện, diễn tập và sẵn sàng chiến đấu.
Hội đồng giảng viên tại Harvard tuần này sẽ bỏ phiếu về đề xuất giới hạn số điểm A không quá 20% mỗi khóa học, nhằm kiềm chế "lạm phát điểm". Họ cũng xem xét xếp hạng sinh viên theo bách phân vị với các danh hiệu như cum laude (tốt nghiệp loại ưu), thay cho điểm GPA.
Việc này ngay lập tức tạo một cuộc tranh luận nảy lửa khắp khuôn viên trường. Theo khảo sát hơn 800 người của Hội đồng sinh viên Harvard, tới 94% phản đối. Nhiều sinh viên lo sợ môi trường vốn đã khắc nghiệt tại Harvard sẽ càng trở nên độc hại, khi mọi người phải tính toán chi li từng môn để tranh suất điểm A ít ỏi.
Giáo sư Ngôn ngữ Anh Martin Puchner ủng hộ việc áp trần, cho rằng hệ thống hiện tại đang thiếu công bằng với những sinh viên thực sự xuất sắc. Giáo sư tâm lý học Joshua Greene thì so sánh việc học hiện nay giống như cầm lái một chiếc xe mới cứng và cố gắng không để lại một vết xước nào trong suốt 4 năm.
"Bạn sẽ không dám thử thách bản thân ở những địa hình khó hay làm bất cứ điều gì thú vị vì quá sợ mất điểm A", ông nói.
Đề xuất này chỉ áp dụng với điểm A, không hạn chế điểm A-. Ban soạn thảo hy vọng điểm A- trở nên phổ biến hơn và bớt bị "kỳ thị". Giáo sư Sean Eddy cho biết sẽ chuyển phần lớn những sinh viên đạt mức "thành thạo" từ điểm A sang A-, chỉ dành điểm A cho những cá nhân "xuất chúng".
Ở góc độ sinh viên, Anthony Wang, chuyên ngành Hóa học, cho rằng cách làm này là "bình mới rượu cũ", không giải quyết được gốc rễ vấn đề. Hyunsoo Lee, đại diện hội đồng sinh viên, bổ sung rằng họ không ngại học khó hay bị điểm B, mà lo ngại về tính công bằng và chất lượng giảng dạy.
Trước những phản hồi gay gắt, Đại học Harvard quyết định lùi thời hạn áp dụng sang mùa thu năm 2027 thay vì năm nay để giảng viên có thời gian điều chỉnh chương trình học. Bà Claybaugh, Trưởng ban đào tạo đại học, cũng cho rằng con số 94% phản đối chỉ là phản ứng tức thời.
Các nhà quản lý và một số giảng viên khẳng định mục tiêu của họ là chấn chỉnh văn hóa học đường, thúc đẩy sinh viên học nghiêm túc hơn.
Thực tế, Harvard đã có những bước tiến đầu tiên. Tỷ lệ điểm A đã giảm xuống còn 53,4% trong học kỳ thu vừa qua. Trường quyết tâm thực hiện kế hoạch này, sau khi nhiều giảng viên phản ánh bị sinh viên chấm điểm đánh giá thấp, hoặc không đăng ký học chỉ vì chấm điểm khắt khe hơn đồng nghiệp.
"Thật kỳ lạ khi ở Harvard, có thể dễ dàng nhận ra ai là cầu thủ bóng rổ hay nghệ sĩ violin giỏi nhất, nhưng lại chẳng thể phân biệt được ai là người học giỏi nhất trong một lớp học", bà Claybaugh nói. "Chúng tôi phải làm những gì tốt nhất để giữ gìn danh tiếng của Harvard. Chính sinh viên là những người hưởng lợi từ nó".
Năm học trước, điểm A chiếm tới 60% tổng số điểm ở Harvard, tăng vọt so với mức 25% của khóa 2005-2006. Dù điểm ngày càng cao, trên thực tế, sinh viên học bài ít hơn. Nhiều sinh viên trốn tiết hoặc chăm chăm nhìn vào thiết bị điện tử, giả vờ đã đọc bài và không phát biểu.
Nếu kế hoạch siết điểm A được thông qua, mặt bằng điểm số sẽ quay về mức của năm 2011.
Khánh Linh (Theo The Wall Street Journal, Harvard Magazine)
