Đau tim, nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn cầu, đáng sợ bởi có thể ập đến đột ngột, bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, bác sĩ kêu gọi hãy cảnh giác với khung giờ, mà nhịp sinh học của cơ thể “kích hoạt” cơn đau tim một cách tự nhiên.
Tiến sĩ – bác sĩ Udgeath Dhir, Trưởng Khoa Phẫu thuật Tim mạch Lồng ngực, Bệnh Viện Fortis (Ấn độ), cho biết: Các cơn đau tim (nhồi máu cơ tim) thường xuất hiện nhiều hơn vào buổi sáng. Tim hoạt động theo nhịp sinh học, chi phối thời điểm cơ thể dễ bị tổn thương. Từ khoảng 6 giờ đến 12 giờ, cơ thể bước vào “giai đoạn kích hoạt” với nhiều biến động sinh lý, theo tờ Times Of India.
Các cơn đau tim thường xuất hiện nhiều hơn vào buổi sáng, khi cơ thể bước vào “giai đoạn kích hoạt” tự nhiên sau khi thức dậy. Lúc này, các hoóc môn căng thẳng như cortisol và adrenaline tăng cao, kéo theo huyết áp và nhịp tim tăng nhanh, đồng thời khiến máu có xu hướng dễ đông hơn.
Bên trong động mạch, các mảng xơ vữa khiến lòng mạch bị thu hẹp. Khi cơ thể chịu căng thẳng đột ngột vào buổi sáng, áp lực tăng lên có thể làm các mảng bám này mất ổn định. Nếu chúng bị vỡ, cục máu đông sẽ hình thành và có thể chặn dòng máu đến tim.
Ngược lại, vào buổi tối, cơ thể dần chuyển sang trạng thái thư giãn. Huyết áp ổn định hơn, các hoóc môn căng thẳng giảm xuống, khiến máu ít có xu hướng đông lại và nguy cơ tắc nghẽn đột ngột cũng thấp hơn. Những cơn đau tim xảy ra vào thời điểm này thường liên quan đến yếu tố bên ngoài như ăn uống quá mức, rượu bia hoặc căng thẳng tinh thần.
Bác sĩ Dhir cho biết, dù đồng hồ sinh học có ảnh hưởng mạnh mẽ, nhưng các thói quen lành mạnh hoàn toàn có thể giúp giảm nguy cơ. Ngược lại, ngủ không đều, ăn khuya và căng thẳng mạn tính có thể làm gia tăng nguy cơ tim mạch. Các nghiên cứu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ cũng cho thấy giấc ngủ kém và rối loạn nhịp sinh học liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh tim cao hơn.
Để ổn định nhịp sinh học, cần thực hiện các bước sau:
Uống cà phê mỗi ngày không chỉ giúp tỉnh táo, tăng sự tập trung và giảm cảm giác mệt mỏi mà còn có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe thận. Tuy nhiên, tác động này phụ thuộc vào lượng tiêu thụ, cách pha chế cùng tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Hỗ trợ bảo vệ chức năng thận
Theo Mayo Clinic, cà phê chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học như polyphenol và các chất chống oxy hóa, có thể giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương tế bào. Những tác động này được cho là góp phần bảo vệ chức năng thận về lâu dài.
Một nghiên cứu công bố năm 2019 trên tạp chí Nephrology Dialysis Transplantation đã phân tích dữ liệu của hơn 4.860 người trưởng thành mắc bệnh thận mạn tại Mỹ. Người tham gia được chia thành 4 nhóm theo lượng caffeine tiêu thụ hằng ngày. Nhóm uống ít nhất tiêu thụ dưới 28,2 mg caffeine mỗi ngày (tương đương chưa đến 1/3 tách cà phê), nhóm thứ hai tiêu thụ 28,2-103 mg, nhóm thứ ba 103-213,5 mg và nhóm cao nhất trên 213,5 mg mỗi ngày (xấp xỉ từ hai tách cà phê trở lên).
Trong thời gian theo dõi 5 năm, có khoảng 1.280 người tử vong. Sau khi điều chỉnh các yếu tố gây nhiễu, kết quả cho thấy cả ba nhóm tiêu thụ caffeine nhiều hơn đều có nguy cơ tử vong thấp hơn so với nhóm uống ít nhất, với mức giảm dao động từ 22% đến 26%.
Lợi tiểu nhưng không gây mất nước
Caffeine trong cà phê có tác dụng lợi tiểu nhẹ, khiến cơ thể đi tiểu nhiều hơn trong thời gian ngắn sau khi uống. Điều này khiến nhiều người cho rằng cà phê có thể gây mất nước hoặc làm thận phải hoạt động nhiều hơn.
Tuy nhiên, theo Harvard Health, ở những người thường xuyên uống cà phê, cơ thể dần thích nghi với tác động của caffeine. Lượng chất lỏng từ cà phê vẫn góp phần vào tổng lượng nước nạp vào cơ thể mỗi ngày và thường không gây mất nước đáng kể nếu người dùng vẫn uống đủ nước.
Dù vậy, cà phê không nên thay thế hoàn toàn nước lọc. Uống đủ nước vẫn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu để hỗ trợ thận đào thải chất thải và duy trì các chức năng sinh lý bình thường.
Giảm sỏi thận
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, caffeine có thể làm tăng thể tích nước tiểu, từ đó giúp giảm sự lắng đọng và kết tinh của các khoáng chất tạo sỏi trong đường tiết niệu. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận giảm nguy cơ sỏi thận ở những người thường xuyên tiêu thụ cà phê. Tuy nhiên, lợi ích này không đồng nghĩa với việc uống càng nhiều cà phê càng tốt, theo Very Well Health. Tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể gây mất ngủ, bồn chồn, hồi hộp hoặc đánh trống ngực ở một số người.
Với đa số người khỏe mạnh, uống cà phê điều độ không gây hại cho thận và thậm chí có thể mang lại một số lợi ích. Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành khỏe mạnh nên giới hạn lượng caffeine ở mức khoảng 400 mg mỗi ngày, tương đương 3-4 tách cà phê pha thông thường. Tuy nhiên, cà phê không phù hợp với tất cả mọi người.
Caffeine có thể làm huyết áp tăng nhẹ trong thời gian ngắn sau khi uống, đặc biệt ở những người nhạy cảm với chất này. Ngoài ra, lợi ích của cà phê cũng có thể giảm đi nếu thường xuyên thêm nhiều đường, sữa đặc, kem béo hoặc siro hương vị, làm tăng lượng đường và năng lượng nạp vào cơ thể. Người mắc bệnh thận, tăng huyết áp hoặc các bệnh lý nền khác nên tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng caffeine phù hợp.
Dưới đây là khuyến nghị của các chuyên gia dinh dưỡng về số lượng chuối nên ăn mỗi ngày để tốt cho sức khỏe, theo trang Verywell Health.
Cô Alexandra Rosenstock, chuyên gia dinh dưỡng đang làm việc tại Hệ thống Bệnh viện Weill Cornell Medicine và NewYork-Presbyterian (Mỹ), cho biết: Chuối là nguồn năng lượng tốt và chứa chất xơ đặc biệt có lợi cho đường ruột. Nhưng điều quan trọng là phải ăn chuối một cách điều độ, đặc biệt là những người có một số vấn đề sức khỏe nhất định.
Quá nhiều kali. Chuyên gia Rosenstock cho biết một quả chuối chứa khoảng 400 mg kali. Người bị suy giảm chức năng thận có nguy cơ bị tăng kali máu nếu ăn quá nhiều chuối. Tăng kali máu có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng, một số trong đó có thể đe dọa đến tính mạng, bao gồm rối loạn nhịp tim, tê liệt và yếu cơ.
Tăng đường huyết đột biến. Cô Rosenstock khuyên người bệnh tiểu đường có thể cần ăn chuối kèm với nguồn đạm hoặc chất béo tốt. Nếu không, carbohydrate và đường trong chuối có thể dẫn đến tăng đường huyết đột biến.
Khó chịu đường tiêu hóa. Tiến sĩ dinh dưỡng lâm sàng Samantha Dieras, Giám đốc dịch vụ dinh dưỡng ngoại trú tại Hệ thống Bệnh viện Mount Sinai (Mỹ), khuyến cáo: Ăn quá nhiều chuối có thể dẫn đến các vấn đề về đường tiêu hóa, như đầy hơi, chướng bụng và tiêu chảy.
Chuối có thể gây ra các triệu chứng khó chịu về đường tiêu hóa vì giàu chất xơ, lại chứa hàm lượng cao các loại đường khó tiêu hóa FODMAP và polyol có thể lên men. Một số người không thể tiêu hóa hiệu quả các FODMAP này, có thể gây ra các vấn đề về đường tiêu hóa.
Hàm lượng chất xơ cao trong chuối có thể không an toàn cho người có vấn đề về đường tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích hoặc những người theo chế độ ăn ít chất xơ.
Chuối chứa kali, có thể giúp kiểm soát huyết áp, chất chống oxy hóa và chất xơ, những chất bạn nên tiêu thụ hàng ngày với lượng vừa phải.
Chuyên gia Rosenstock cho biết: Không chỉ chất xơ tốt cho đường ruột, chuối chưa chín còn chứa tinh bột kháng giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột.
Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy cà phê có thể góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh như tiểu đường, tim mạch, bệnh gan và một số loại ung thư.
Mới đây, một nghiên cứu công bố trên Journal of Affective Disorders tiếp tục bổ sung thêm một lợi ích đáng chú ý của cà phê, đặc biệt trong bối cảnh cuộc sống hiện đại nhiều áp lực: Hỗ trợ cải thiện sức khỏe tâm thần.
Các nhà khoa học từ Bệnh viện Zhongshan, Đại học Fudan, Thượng Hải (Trung Quốc) đã phân tích dữ liệu của 461.586 người, độ tuổi trung bình 57, từ UK Biobank. Tất cả đều có sức khỏe tâm thần ổn định khi bắt đầu và được theo dõi trong khoảng 13,4 năm, đồng thời báo cáo lượng cà phê tiêu thụ hằng ngày.
Kết quả cho thấy những người uống cà phê ở mức vừa phải, khoảng 2 - 3 tách mỗi ngày, có tâm trạng tốt hơn, giảm căng thẳng hiệu quả và ít nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần so với nhóm không uống hoặc uống quá nhiều, theo trang tin khoa học Science Alerti.
Ngược lại, những người tiêu thụ từ 5 tách cà phê trở lên mỗi ngày lại có nguy cơ rối loạn tâm trạng cao hơn. Điều này cho thấy việc lạm dụng cà phê không những không mang lại lợi ích mà còn có thể gây tác động tiêu cực đến tinh thần.
Điểm đáng chú ý là cả cà phê rang xay, cà phê hòa tan và cà phê khử caffeine đều cho thấy những tác động tích cực, thậm chí hiệu quả rõ hơn ở nam giới. Các nhà nghiên cứu cho rằng cà phê chứa nhiều hợp chất sinh học có khả năng chống viêm và tác động đến các vùng não liên quan đến cảm xúc và căng thẳng.
Từ kết quả nghiên cứu trên, các chuyên gia kết luận rằng tiêu thụ cà phê ở mức vừa phải có thể là một thói quen đơn giản nhưng hữu ích để cải thiện tâm trạng, giảm nguy cơ lo âu và trầm cảm. Trong nhiều trường hợp, chỉ 2 - 3 tách cà phê mỗi ngày đã đủ để mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe tinh thần.
