Gan giúp chuyển hóa chất dinh dưỡng, khử độc, còn thận lọc chất thải, điều hòa huyết áp, cân bằng nước – điện giải. Tuy nhiên, chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ít vận động, uống rượu bia hay mất ngủ kéo dài có thể khiến cả hai cơ quan này bị tổn thương theo thời gian.
Nhiều nghiên cứu và khuyến cáo từ các tổ chức y khoa cho thấy duy trì một số thói quen đơn giản mỗi ngày có thể giúp giảm gánh nặng cho gan và thận, đồng thời hạn chế nguy cơ gan nhiễm mỡ hay bệnh thận mạn.
Uống đủ nước
Nước giúp thận đào thải chất cặn, natri và độc tố qua nước tiểu, hỗ trợ gan trong quá trình chuyển hóa. Thiếu nước kéo dài có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận và khiến cơ thể mệt mỏi, tích tụ chất thải.
Theo khuyến nghị từ các bác sĩ trên Healthline, người trưởng thành nên duy trì khoảng 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tùy mức độ vận động và thời tiết. Người thường xuyên vận động hoặc sống ở nơi nóng bức có thể cần nhiều hơn.
Tuy nhiên, không nên uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn vì có thể gây rối loạn điện giải. Nên chia đều lượng nước trong ngày, ưu tiên nước lọc thay vì nước ngọt hay đồ uống nhiều đường.
Ăn nhiều rau xanh, thực phẩm tươi
Rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ có lợi cho cả gan lẫn thận. Những thực phẩm này chứa chất chống oxy hóa, giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương tế bào.
Theo WebMD, rau lá xanh như cải bó xôi, cải xoăn chứa nhiều chất chống oxy hóa, hỗ trợ gan xử lý độc tố hiệu quả hơn. Yến mạch và ngũ cốc nguyên hạt cũng giúp kiểm soát cân nặng đồng thời giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Chế độ ăn nhiều thực phẩm tươi, ít natri còn giúp giảm áp lực lọc cho thận. Theo Healthline, nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, thịt xông khói, đồ hộp hay snack mặn vì chứa lượng muối cao, dễ làm tăng huyết áp, tổn thương thận về lâu dài.
Duy trì vận động
Tập thể dục không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn hỗ trợ ổn định huyết áp, đường huyết – hai yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới chức năng thận và gan. Duy trì hoạt động thể chất đều đặn có thể làm giảm nguy cơ bệnh thận mạn. Đi bộ nhanh, đạp xe, yoga hoặc bơi lội khoảng 30 phút mỗi ngày đều có ích.
Với gan, việc giữ tỷ lệ mỡ cơ thể ở mức hợp lý đặc biệt quan trọng. Theo Mayo Clinic, thừa cân và tích mỡ nội tạng làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD).
Kiểm soát đường huyết và huyết áp
Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn. Đường huyết cao kéo dài có thể làm hỏng các mạch máu nhỏ trong thận, khiến khả năng lọc suy giảm theo thời gian.
Huyết áp cao cũng làm tổn thương hệ thống mạch máu nuôi thận và gan. Các chuyên gia khuyến cáo nên duy trì chế độ ăn ít đường bổ sung, hạn chế nước ngọt, đồ uống có đường để hỗ trợ kiểm soát đường huyết tốt hơn.
Kiểm tra huyết áp, đường huyết định kỳ, đặc biệt ở người sau 40 tuổi hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh chuyển hóa, giúp phát hiện sớm nguy cơ tổn thương gan thận.
Hạn chế rượu bia, lạm dụng thuốc giảm đau
Gan là cơ quan trực tiếp xử lý cồn. Uống rượu bia thường xuyên khiến gan phải hoạt động quá mức, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, viêm gan và xơ gan. WebMD lưu ý không có mức tiêu thụ rượu nào được xem là hoàn toàn an toàn cho gan.
Lạm dụng thuốc giảm đau không kê đơn cũng có thể gây hại cho gan và thận nếu dùng kéo dài hoặc quá liều. Người dùng thuốc thường xuyên nên tham khảo ý kiến bác sĩ, tránh tự ý kết hợp nhiều loại thuốc hay thực phẩm chức năng.
Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng
Căng thẳng kéo dài có thể làm tăng hormone stress, ảnh hưởng tới huyết áp, đường huyết và chất lượng giấc ngủ, từ đó gián tiếp gây áp lực cho gan, thận.
Một giấc ngủ đủ và đều đặn giúp cơ thể phục hồi, ổn định chuyển hóa, giảm phản ứng viêm. Nên duy trì giờ ngủ cố định, hạn chế thức khuya, tránh sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ.
Ngoài ra, thiền, yoga, đi bộ nhẹ hoặc dành thời gian thư giãn ngoài trời cũng giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và hỗ trợ chức năng các cơ quan nội tạng.
Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Journal of the American Ceramic Society đã phát hiện sức mạnh chống ung thư mạnh mẽ từ chiết xuất tự nhiên của nghệ và gừng.
Nghiên cứu do Đại học Bang Washington (Mỹ) thực hiện, tập trung vào các biến chứng thường gặp liên quan đến cấy ghép xương.
Cấy ghép xương thường được sử dụng ở các vùng cơ thể bao gồm hông, đầu gối, cột sống, vai và xương dài bị chấn thương, thoái hóa hoặc do bệnh tật. Các biến chứng thường gặp bao gồm nhiễm trùng và sự tồn tại của tế bào ung thư xương ác tính - loại ung thư phổ biến nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Để giải quyết các biến chứng trên, nhóm nghiên cứu đã phát triển một lớp phủ cho cấy ghép titan bằng cách sử dụng chiết xuất gừng và curcumin, hoạt chất trong nghệ. Lớp phủ này được thiết kế để giải phóng các hợp chất dần dần theo thời gian. Phương pháp này đã được thử nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm và trên mô hình chuột với cấy ghép xương đùi.
Kết quả cho thấy cấy ghép được phủ lớp từ chiết xuất gừng và nghệ đã tăng cường liên kết giữa xương và titan, tăng gấp đôi độ bám dính trong vòng 6 tuần sau phẫu thuật. Nó cũng loại bỏ 92% vi khuẩn trên bề mặt cấy ghép.
Đáng chú ý, nó giúp giảm số tế bào liên quan đến ung thư gấp 11 lần so với các mẫu không được xử lý, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Tác giả nghiên cứu, Giáo sư Susmita Bose từ Đại học Bang Washington, nhấn mạnh rằng lợi ích của nghệ và gừng không chỉ giới hạn trong công nghệ cấy ghép. Khi được đưa vào chế độ ăn uống, cả hai hợp chất này đều được biết đến với tác dụng chống viêm và chống oxy hóa.
Kết quả thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên mô hình chuột với cấy ghép xương đùi cho thấy cấy ghép được phủ lớp chiết xuất từ nghệ và gừng tăng cường liên kết xương - titan, tăng gấp đôi độ bám dính trong vòng 6 tuần sau phẫu thuật. Đáng chú ý, nó loại bỏ 92% vi khuẩn trên bề mặt và giảm 11 lần số tế bào liên quan đến ung thư so với mẫu không xử lý.
Các nhà nghiên cứu tin rằng các hợp chất này có thể được sử dụng dễ dàng như một biện pháp phòng ngừa trong cuộc sống hằng ngày.
Các tác giả nghiên cứu kết luận rằng công nghệ này giải quyết nhiều thách thức lớn trong cấy ghép xương. Hiểu đơn giản, các nhà khoa học đã kết hợp sức mạnh chữa lành tự nhiên của nghệ và gừng để tạo ra vật liệu cấy ghép “thông minh” hơn: Bám chắc vào xương, tự giảm vi khuẩn và hạn chế tế bào ung thư, mở ra hy vọng mới cho người cần thay khớp hoặc điều trị chấn thương.
Theo BS.CK2 Châu Thị Anh, Phụ trách khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP HCM, sầu riêng được mệnh danh là "vua của các loại trái cây" nhờ hương vị độc bản và độ béo ngậy đặc trưng. Tuy nhiên, đằng sau sự hấp dẫn đó là một nguồn năng lượng cực kỳ lớn.
Khẳng định của dân gian "ăn một múi sầu riêng bằng ăn một bát cơm" hoàn toàn có cơ sở khoa học, thậm chí một múi cỡ lớn còn vượt trội hơn.
So sánh năng lượng một múi sầu riêng với một bát cơm đầy
Để có cái nhìn trực quan, bác sĩ đặt lên bàn cân giá trị dinh dưỡng của 100 g cơm sầu riêng (khoảng 1 múi cỡ vừa) và 150 g cơm trắng (tương đương 1 bát cơm đầy):
Một múi sầu riêng loại lớn (như sầu riêng Ri6 hoặc Monthong hạt lép) có thể nặng từ 150 g đến 200 g phần cơm thịt. Như vậy, chỉ cần ăn trọn một múi lớn, bạn đã nạp vào cơ thể khoảng 220-290 kcal, hoàn toàn ngang ngửa hoặc vượt qua năng lượng của một bát cơm trắng đầy kèm theo một lượng đường đơn rất lớn.
Bẫy đường huyết từ ma trận "Đường + Chất béo"
Hầu hết trái cây chỉ giàu đường và nước, nhưng sầu riêng lại sở hữu một cấu trúc sinh hóa đặc biệt: Kết hợp lượng đường cao với hàm lượng chất béo lớn. Sự kết hợp này tác động rất mạnh đến hệ chuyển hóa:
Lời khuyên để thưởng thức sầu riêng an toàn
Bạn không cần phải cực đoan loại bỏ hoàn toàn món quà đặc sản này ra khỏi thực đơn, nhưng cần ăn một cách có chiến lược để bảo vệ sức khỏe chuyển hóa:
Bệnh nhân là bà V.T.T. (Hà Nội) thường xuyên đau đầu, chóng mặt suốt nhiều tháng qua nhưng các triệu chứng không quá dữ dội. Không sốt, không yếu liệt, không méo miệng nên bà vẫn cố gắng chịu đựng và sinh hoạt bình thường.
Chỉ đến khi những cơn đau đầu xuất hiện dày hơn, kéo dài hơn, bà mới quyết định đến bệnh viện kiểm tra.
Tại bệnh viện, kết quả chụp cộng hưởng từ mạch máu não (MRA) khiến cả người bệnh và các bác sĩ đều phải đặc biệt lưu ý. Trong não của người bệnh tồn tại một túi phình động mạch cảnh trong bên phải kích thước trên 5mm, cổ rộng, được đánh giá có nguy cơ vỡ cao.
Nếu túi phình vỡ, người bệnh có thể bị xuất huyết não cấp, hôn mê, tử vong hoặc để lại những di chứng thần kinh nặng nề chỉ trong thời gian rất ngắn. May mắn là "quả bom" được phát hiện trước khi phát nổ.
Sau khi hội chẩn chuyên môn, các bác sĩ quyết định lựa chọn kỹ thuật đặt stent đổi hướng dòng chảy (Flow Diverter) để điều trị. Đây là kỹ thuật can thiệp nội mạch hiện đại, giúp thay đổi hướng dòng máu đi qua túi phình, tạo điều kiện để túi phình dần được loại khỏi vòng tuần hoàn, giảm nguy cơ vỡ mà vẫn bảo tồn dòng máu nuôi não.
ThS Nguyễn Duy Thịnh - Trưởng đơn nguyên can thiệp mạch, Phó trưởng khoa chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Thanh Nhàn (Hà Nội) - cho hay điều đáng sợ nhất của phình động mạch não là người bệnh có thể hoàn toàn không biết mình mang bệnh.
Nhiều trường hợp chỉ có biểu hiện đau đầu hoặc chóng mặt thoáng qua nên rất dễ chủ quan. Khi túi phình vỡ, việc điều trị sẽ khó khăn hơn rất nhiều và nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh cũng tăng cao. Vì vậy phát hiện sớm chính là cơ hội tốt nhất để bảo vệ người bệnh.
Theo bác sĩ Thịnh, kỹ thuật đặt stent đổi hướng dòng chảy hiện được xem là một trong những bước tiến lớn trong điều trị nhiều trường hợp phình động mạch não chưa vỡ.
Khác với phẫu thuật mở trước đây, bác sĩ chỉ cần can thiệp qua đường mạch máu, đưa stent chuyên dụng đến đúng vị trí túi phình để thay đổi dòng chảy, giúp túi phình dần được loại bỏ khỏi hệ tuần hoàn.
Chỉ sau một ngày, người bệnh hoàn toàn tỉnh táo, vận động bình thường và không ghi nhận bất kỳ biến chứng thần kinh nào.
Theo các bác sĩ, phình động mạch não thường tiến triển âm thầm và rất khó nhận biết. Nhiều người mang bệnh nhiều năm nhưng không có biểu hiện rõ ràng. Một số người chỉ có dấu hiệu đau đầu kéo dài, chóng mặt hoặc mệt mỏi thoáng qua nên dễ bỏ qua.
Đặc biệt, những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, hút thuốc lá, rối loạn mỡ máu, tiền sử gia đình mắc bệnh mạch máu não hoặc thường xuyên đau đầu kéo dài không rõ nguyên nhân nên chủ động thăm khám để được tư vấn tầm soát khi cần thiết.
