Dòng sông uốn lượn qua núi rừng, làng mạc, mang theo phù sa bồi đắp cho những cánh đồng ven bờ. Không chỉ là nguồn nước, sông Trà Khúc từ lâu còn được ví như “bầu sữa” nuôi sống bao thế hệ cư dân xứ Quảng. cá bống sông trà
Những sản vật đặc trưng như cá bống, don… đã trở thành dấu ấn riêng của vùng đất này. Giữa nhịp sống hiện đại, vẫn còn đó những con người lặng lẽ mưu sinh bằng nghề cũ – đặt ống tre bắt cá bống, một nghề thủ công đã tồn tại hàng trăm năm trên dòng sông Trà.
Khi trời còn tờ mờ sáng, ánh nắng đầu ngày vừa kịp nhuộm vàng mặt sông, những chiếc ghe nhỏ bắt đầu rẽ nước. Không tiếng động ồn ào, chỉ có nhịp chèo khua nhẹ và làn nước loang ra trong buổi sớm tĩnh lặng.
Trên những chiếc ghe ấy, người dân mang theo hàng chục ống tre thả xuống những đoạn sông quen thuộc – nơi họ đã “thuộc lòng” từng con nước, từng luồng cá. Nghề này không cần máy móc hiện đại, chỉ cần sự kiên trì và kinh nghiệm tích lũy qua năm tháng.
Ông Nguyễn Phan Văn Định (65 tuổi, ở tổ dân phố Liên Hiệp 2, P.Trương Quang Trọng, Quảng Ngãi) là một trong những người gắn bó lâu năm với nghề. Hơn nửa thế kỷ lênh đênh trên sông Trà, cuộc đời ông gắn liền với những ống tre và con nước lên xuống mỗi ngày.
“Mỗi ngày tôi dậy từ 4 giờ sáng, chèo ghe ra sông đặt bẫy rồi quay lại gỡ những ống đã đặt trước đó để thu cá. Nghề này không nặng nhọc, nhưng phải hiểu con nước, biết chỗ cá ở thì mới có ăn”, ông Định nói.
Trên sông Trà, cá bống sinh sống khá đa dạng với các loại như bống cát, bống dừa, bống mú… Trong đó, cá bống cát được xem là ngon nhất, thịt chắc, thơm, được thị trường ưa chuộng với giá khoảng 300.000 đồng/kg. Các loại khác dao động từ 150.000 – 200.000 đồng/kg. Chính giá trị ấy khiến cá bống trở thành nguồn thu nhập quan trọng của nhiều hộ dân ven sông, dù sản lượng ngày nay không còn dồi dào như trước.
Để có được những mẻ cá bống, người làm nghề phải chuẩn bị những chiếc bẫy rất đặc biệt. Những ống tre tưởng chừng đơn giản nhưng lại chứa đựng nhiều kinh nghiệm dân gian.
Theo ông Định, tre dùng làm bẫy thường là tre đã qua sử dụng, được xin hoặc đổi từ người dân. Tre mới có mùi nồng, cá sẽ không vào, vì vậy phải chọn loại đã “già”, thậm chí đã từng dùng qua.
Những thân tre được cưa thành từng đoạn dài khoảng 60 – 70 cm, hai đầu thông nhau. Ở giữa thân, người thợ đục một lỗ để đóng cọc dài khoảng 50 cm nhằm cố định khi cắm xuống cát, tránh bị nước cuốn trôi. “Ống tre mới thả xuống thì cá chưa vào đâu. Phải chờ 2 – 3 ngày cho ống có rêu bám, mất mùi tre thì cá mới tìm đến trú ngụ”, ông Định giải thích.
Hiện ông sở hữu khoảng 300 ống tre, được đặt luân phiên trên các bãi cát ven sông. Mỗi vị trí đều được đánh dấu bằng một cây tiêu nhỏ, vừa để nhận biết, vừa tránh nhầm lẫn với bẫy của người khác.
Bẫy thường được đặt ở những đoạn nước nông, độ sâu không quá 1,5 m – nơi cá bống thích trú ẩn. Đặc biệt, việc đặt bẫy phải “canh” theo con nước. Khi nước lớn hoặc chảy xiết, người dân không thể thả bẫy, phải chờ nước rút mới tiếp tục công việc.
Nghề này cũng mang tính thời vụ rõ rệt. Một năm chỉ có khoảng 5 tháng, từ tháng 4 đến hết tháng 8 là thời điểm thuận lợi để đặt bẫy. Những tháng còn lại, khi cá còn nhỏ hoặc vào mùa mưa lũ, người dân phải chuyển sang làm nông để duy trì cuộc sống.
Theo ông Định, vào mùa sinh sản, cá bống thường sống theo cặp, thậm chí nhiều con cùng trú trong một ống tre. Có những hôm mở bẫy, ông bắt gặp 3 – 4 con cá mập ú nằm chung, “nhìn mà thích mắt”.
Trung bình mỗi ngày vào mùa, ông Định thu được khoảng 3 – 4 kg cá. Cá vừa bắt lên thường được thương lái đến tận nơi thu mua, hoặc người dân trong vùng tìm đến đặt mua từ sớm. “cá bống sông Trà là đặc sản rồi, nên không lo đầu ra. Có bao nhiêu bán hết bấy nhiêu”, ông Định nói.
Tuy nhiên, niềm vui từ “lộc sông” không còn trọn vẹn như trước. Ông Định trầm ngâm khi nhắc đến sự suy giảm của nguồn cá. “Hồi trước cá nhiều vô kể, đặt bẫy là có vài ký mỗi ngày. Giờ cá ít dần do môi trường ô nhiễm, rồi có người dùng kích điện đánh bắt nên nguồn cá ngày càng cạn”, ông chia sẻ, giọng đầy tiếc nuối.
Không chỉ ông Định, nhiều người dân ven sông cũng cảm nhận rõ sự thay đổi. Sản lượng cá giảm, nhưng giá tăng, phần nào bù đắp thu nhập. Dẫu vậy, nỗi lo về sự mai một của nguồn lợi tự nhiên vẫn luôn thường trực.
Với ông Định, nghề đặt ống tre không chỉ là kế sinh nhai mà còn là ký ức gắn bó suốt đời. Nhờ nghề này, ông nuôi 3 người con ăn học đến nơi đến chốn, nay đều đã trưởng thành, có công việc ổn định. “Giờ tuổi cao rồi, con cái cũng yên bề gia thất, tôi đi bẫy cá chủ yếu để giữ nghề, cho đỡ nhớ sông nước, với lại rèn luyện sức khỏe”, ông cười hiền.
Ông nhớ lại thời trước, dọc hai bên sông Trà, người làm nghề chài lưới đông đúc. Mỗi sáng, hàng chục chiếc ghe xuôi ngược, người thả lưới, người đặt rập, người cắm ống tre… gặp nhau giữa dòng sông, rộn ràng tiếng cười nói. “Giờ thì ít hơn nhiều rồi. Người trẻ không còn mặn mà với nghề nữa, họ đi làm công ty, buôn bán. Nghề này chắc rồi cũng mai một dần”, ông Định trầm ngâm.
Không chỉ là nguồn sinh kế, cá bống sông Trà còn là một phần ký ức của nhiều người con Quảng Ngãi xa quê. Chị Lê Thùy Trang (30 tuổi, quê Quảng Ngãi, hiện sinh sống và làm việc tại TP.HCM) cho biết, mỗi lần về quê, chị đều mua cá bống sông Trà làm quà cho bạn bè, người thân. “Cá bống sông Trà là ký ức tuổi thơ của tôi. Ngày nhỏ, ba mẹ hay nấu cá bống kho nghệ hoặc cá bống rim, ăn với cơm nóng rất ngon. Cá ở đây thịt chắc, thơm, vị rất riêng, không giống nơi khác”, chị Trang chia sẻ.
Hiện nay, trên các quầy bán đặc sản Quảng Ngãi, cá bống sông Trà luôn là mặt hàng không thể thiếu. Từ những món dân dã trong bữa cơm gia đình đến quà biếu cho người thân, cá bống đã trở thành “hồn quê” của vùng đất này. (còn tiếp)
Sau vụ lật ca nô làm 15 người tử vong, chiều 13.7, UBND đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) ban hành văn bản về việc tăng cường công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy nội địa trên địa bàn.
Đây là động thái quyết liệt nhằm triển khai thực hiện Công điện số 47/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ sau vụ tai nạn đường thủy đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại Phú Quốc vào ngày 11.7.
Theo đó, nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân và kiên quyết khắc phục hậu quả từ sự cố lật ca nô vừa qua, UBND đặc khu Phú Quốc yêu cầu các cơ quan phòng ban chuyên môn, lực lượng vũ trang và đơn vị quản lý cảng bến khẩn trương phối hợp thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp cấp bách.
Đối với các bến, cảng thủy nội địa, UBND đặc khu Phú Quốc chỉ đạo các đơn vị quản lý kiểm tra, rà soát và bảo dưỡng định kỳ hệ thống kết cấu hạ tầng, nhà chờ, vùng nước hoạt động, cũng như hệ thống báo hiệu và trụ neo chống va đập. Đặc biệt, các trang thiết bị cứu sinh, cứu đắm, y tế và phòng cháy chữa cháy phải luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động ổn định.
Đối với các đơn vị kinh doanh vận tải và chủ phương tiện, chỉ được phép hoạt động khi có đầy đủ chứng nhận đăng ký, đăng kiểm, đảm bảo tuyệt đối các tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Nghiêm cấm triệt để hành vi xếp dỡ hàng hóa vượt quá tải trọng, chở quá vạch dấu mớn nước an toàn hoặc quá số người quy định.
Các chủ tàu phải bố trí đủ thuyền viên có chứng chỉ chuyên môn hợp pháp, kiên quyết từ chối xuất bến trong điều kiện thời tiết xấu hoặc khi không đảm bảo các yếu tố an toàn.
Trong đợt cao điểm này, lực lượng Trạm CSGT và Công an đặc khu Phú Quốc phải tăng cường tần suất tuần tra lưu động, kiểm soát chặt chẽ các tuyến luồng và vùng nước cảng biển.
Các lực lượng chức năng tập trung kiểm tra nghiêm ngặt chứng chỉ chuyên môn của thuyền viên, xử lý tận gốc tình trạng phương tiện chở quá tải, hành khách không mặc áo phao cứu sinh.
Đặc biệt, công tác kiểm tra nồng độ cồn và chất kích thích đối với người điều khiển phương tiện giao thông đường thủy sẽ được siết chặt tối đa.
Song song đó, Ban Chỉ huy biên phòng cửa khẩu cảng Dương Đông và Đồn biên phòng cửa khẩu cảng An Thới có nhiệm vụ kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện ra vào khu vực biển. Lực lượng biên phòng phối hợp đối chiếu nghiêm ngặt danh sách hành khách thực tế của các công ty lữ hành trước khi tàu rời bến, đồng thời sẵn sàng phương án, lực lượng và tàu chuyên dụng tham gia tìm kiếm cứu nạn khi có tình huống khẩn cấp xảy ra.
Kiên quyết đình chỉ các cơ sở và phương tiện không đủ điều kiện hoạt động. Cảng vụ đường thủy nội địa được đề nghị phối hợp đẩy mạnh tuyên truyền, giám sát chặt chẽ tại các cảng, bến và khu neo đậu.
UBND đặc khu Phú Quốc chỉ đạo kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với các cảng bến hành khách hoạt động không phép hoặc phương tiện không đăng ký, đăng kiểm, thiếu thiết bị an toàn.
Những hành vi vi phạm nghiêm trọng có dấu hiệu tội phạm hình sự hoặc gây rối trật tự tại các bến bãi sẽ chuyển giao cơ quan công an xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Chính phủ ban hành Nghị định 267 có hiệu lực từ 1/7 quy định chi tiết việc áp dụng hình thức kỷ luật và bồi thường thiệt hại với hành vi gây lãng phí và vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng chống lãng phí.
Theo Nghị định, trường hợp cán bộ, công chức, viên chức thực hiện theo mệnh lệnh cấp trên mà không biết là trái pháp luật sẽ được xem xét giảm nhẹ mức kỷ luật.
Người đứng đầu, cấp phó thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, để xảy ra lãng phí ở đơn vị, sẽ bị khiển trách nếu cấp dưới bị xử lý hình sự bằng hình thức phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 3 năm; cảnh cáo nếu cấp dưới bị phạt tù 3 đến 7 năm; cách chức nếu cấp dưới bị phạt tù 7 đến 20 năm.
Cán bộ, công chức, viên chức gây lãng phí lần đầu, thiệt hại từ 2 đến dưới 50 triệu hoặc gây thiệt hại từ 50 đến 75 triệu đồng nhưng thuộc trường hợp được giảm nhẹ kỷ luật, sẽ bị khiển trách. Người không hoặc chậm ban hành, sửa đổi, bổ sung văn bản về định mức, tiêu chuẩn, chế độ trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí dẫn đến hậu quả gây lãng phí, cũng bị khiển trách.
Mức cảnh cáo áp dụng với trường hợp gây lãng phí đã bị khiển trách nhưng vẫn tái phạm; lãng phí lần đầu gây thiệt hại từ 50 đến 75 triệu đồng.
Cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, sẽ bị cách chức nếu đã bị cảnh cáo nhưng tái phạm; gây lãng phí lần đầu thiệt hại trên 75 triệu đồng nhưng chưa đến mức buộc thôi việc, bãi nhiệm, và có thái độ tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả.
Công chức, viên chức là lãnh đạo quản lý, nếu đã bị cách chức hoặc công chức, viên chức không giữ chức vụ lãnh đạo nhưng đã bị cảnh cáo, mà tái phạm, sẽ bị buộc thôi việc. Người gây lãng phí lần đầu hơn 75 triệu đồng nhưng không tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả, cũng được áp dụng mức kỷ luật tương tự.
Ngoài ra, người cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong thanh tra, kiểm tra, kiểm toán tiét kiệm, chống lãng phí hoặc trong xác minh, xử lý, giải quyết, thi hành quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo về tiết kiệm, chống lãng phí, sẽ bị khiển trách. Người đã bị khiển trách vì những hành vi này mà tái phạm hoặc vi phạm trong bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí sẽ bị cảnh cáo.
Chiều 19/5, phát biểu tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ về thực hiện Chỉ thị 34 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và là thước đo tiến bộ xã hội.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nhà ở không chỉ là vấn đề của ngành xây dựng hay chính sách hỗ trợ người nghèo mà phải được đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, đất đai, công nghiệp, giao thông công cộng, thị trường lao động và quản lý dân cư.
Ông đánh giá thời gian qua nhiều chính sách đã được ban hành để tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy phát triển nhà ở. Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa đáp ứng mục tiêu đề ra và thấp hơn nhiều so với nhu cầu thực tế của xã hội. "Nhà là để ở chứ không phải để kinh doanh, tích sản", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu quy hoạch nhà ở phải bám sát nhu cầu lao động. Những nơi tập trung đông công nhân, lao động nhập cư, khu công nghiệp, trường đại học, bệnh viện và lực lượng dịch vụ cần được ưu tiên quỹ đất, hạ tầng và cơ chế phát triển nhà ở xã hội phù hợp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng mô hình phát triển nhà ở trong giai đoạn mới không phải bao cấp toàn bộ, nhưng cũng không thể phó mặc hoàn toàn cho thị trường. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua quy hoạch, quỹ đất, cơ chế tài chính, tiêu chuẩn và cải cách thủ tục; doanh nghiệp tham gia đầu tư, vận hành với lợi ích hợp lý; người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp khả năng chi trả.
Trong đó, nhà ở cho thuê được yêu cầu trở thành trụ cột chiến lược, đặc biệt tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng tập trung lao động nhập cư và những nơi giá nhà vượt xa thu nhập của người dân. "Từ nay đến 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Ông cũng yêu cầu hoàn thiện chính sách theo hướng Nhà nước điều tiết bằng quy hoạch, thuế và tín dụng để bảo đảm công bằng, kiểm soát đầu cơ nhà ở. Các địa phương phải rà soát quỹ đất, chủ động giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất sạch cho nhà ở chính sách. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước được giao xây dựng cơ chế tài chính dài hạn cho lĩnh vực này.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời đề nghị nghiên cứu chính sách thúc đẩy thị trường cho thuê căn hộ giá rẻ, khuyến khích khu vực tư nhân và các tổ chức phi lợi nhuận tham gia xây dựng, tài trợ vốn và quản lý nhà ở cho người thu nhập thấp, người không có khả năng mua nhà.
Ông lưu ý các cơ quan phải kiểm soát chặt chẽ, minh bạch diện được mua nhà ở xã hội, không để xảy ra tình trạng đầu cơ, trục lợi chính sách. "Cần kiểm soát chặt đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở, cơ chế mua, bán, không để tình trạng nhà ở thành tài sản đầu cơ. Không để chính sách nhà ở bị lợi dụng để trục lợi", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
