Mizan Online, trang tin của cơ quan tư pháp Iran, hôm nay thông báo phạm nhân Erfan Kiani đã bị treo cổ sau khi Tòa án Tối cao giữ nguyên bản án và hoàn tất thủ tục pháp lý.
Cáo trạng mô tả Kiani là “gián điệp làm việc cho cơ quan tình báo Mossad của Israel”. Người này bị cáo buộc “tham gia phá hoại tài sản công và tư, phóng hỏa, tàng trữ và sử dụng bom xăng, chặn đường phương tiện, tấn công lực lượng chức năng, mang theo dao rựa, gieo rắc nỗi sợ hãi và kinh hoàng” trong những cuộc biểu tình ở thành phố Isfahan, miền trung Iran, hồi tháng 1.
Theo hãng thông tấn Tasnim, Kiani là một trong những “đầu mối hoạt động chủ chốt” để thực hiện nhiệm vụ do Mossad giao.
Cuộc hành hình diễn ra hai ngày sau khi Iran treo cổ một người đàn ông bị kết tội là “thành viên nhóm đối lập bị cấm”.
Kể từ ngày 19/3, Iran đã tử hình 9 người với những cáo buộc liên quan đến biểu tình. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 22/4 tuyên bố Iran đã ngừng kế hoạch tử hình 8 phụ nữ tham gia biểu tình, sau khi ông đưa ra đề nghị. Tuy nhiên, giới chức Iran khẳng định không có kế hoạch thi hành án nào như vậy.
Iran từng trải qua các cuộc biểu tình lan rộng ở 100 thành phố và thị trấn từ cuối tháng 12/2025 đến tháng 1 năm nay, khởi phát khi giới thương nhân tại thủ đô Tehran phản đối tình hình kinh tế khó khăn và giá cả leo thang. Phong trào nhanh chóng lan rộng sang nhiều khu vực khác, với sự tham gia của sinh viên.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khi đó thừa nhận các yêu cầu chính đáng của người biểu tình và kêu gọi chính phủ cải thiện tình hình kinh tế, song cũng cảnh báo sẽ có lập trường cứng rắn đối với hành vi gây rối.
Giới chức Iran cũng cáo buộc “những thế lực bên ngoài” tìm cách làm gia tăng bạo lực, lợi dụng các cuộc tụ tập công cộng để gây bất ổn, sử dụng mạng xã hội để kích động và triển khai tội phạm có tổ chức nhằm gây thương vong.
Trong tuyên bố chung ngày 28.6, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết mục tiêu bị tấn công là một đường hầm dài khoảng 200 m tại thị trấn Majdal Zoun. Theo phía Israel, Mỹ đã được thông báo trước về vụ tấn công.
Reuters dẫn thông cáo của Israel nói đường hầm này chứa hàng trăm vũ khí và bệ phóng. Vụ tấn công diễn ra vài giờ sau khi quân đội Israel tuyên bố đã tập kích các tay súng Hezbollah mang lựu đạn phóng rocket và phá hủy một bệ phóng rocket tại khu vực Nabatieh, cũng ở miền nam Lebanon.
Trong tuyên bố tối 28.6, ông Netanyahu nói quân đội Israel sẽ tiếp tục hiện diện trong vùng an ninh ở miền nam Lebanon, đồng thời "phá hủy cơ sở hạ tầng khủng bố, loại bỏ các mối đe dọa đối với các cộng đồng phía bắc và bảo vệ an ninh cho công dân Israel".
Diễn biến trên đặt thỏa thuận an ninh mới giữa Israel - Lebanon trước phép thử lớn. Theo thỏa thuận, Israel sẽ rút quân theo từng giai đoạn khỏi một số khu vực ở miền nam Lebanon, song vẫn được duy trì hiện diện trong một vùng an ninh mở rộng trong giai đoạn chuyển tiếp. Quân đội Lebanon sẽ được triển khai tại các khu vực Israel rút khỏi.
Sáng 29.6, Hezbollah cáo buộc các cuộc tấn công của Israel là hành động vi phạm "trắng trợn" thỏa thuận ngừng bắn. Hezbollah cho biết đang theo dõi chặt chẽ các vi phạm và bảo lưu quyền "bảo vệ tổ quốc và người dân".
Trước đó, lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem đã bác bỏ thỏa thuận an ninh, mô tả văn kiện này là sự đầu hàng trước Israel, đồng thời khẳng định lực lượng này sẽ tiếp tục con đường kháng chiến vũ trang.
Xung đột tại miền nam Lebanon diễn ra song song với cuộc đối đầu rộng hơn giữa Israel - Mỹ và Iran, khiến hơn 1 triệu người Lebanon phải rời bỏ nhà cửa. Hezbollah và Iran cho rằng Mỹ đã cam kết bảo đảm chấm dứt các hành động thù địch tại Lebanon trong khuôn khổ bản ghi nhớ giữa Tehran và Washington được ký 2 tuần trước nhằm chấm dứt xung đột trên diện rộng.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-7, Chính phủ Myanmar công bố mục tiêu hoàn thành đập thủy điện Myitsone trị giá 3,6 tỉ USD tại bang Kachin trong khoảng 8 năm.
Đây là một trong những công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á, tuy nhiên đã bị đình chỉ suốt 15 năm qua vì làn sóng phản đối của người dân.
Đập Myitsone nằm tại hợp lưu hai sông Mali và Nmai ở miền bắc bang Kachin, với công suất thiết kế 6.000 MW. Theo kế hoạch ban đầu, 90% sản lượng điện sẽ được xuất khẩu sang Trung Quốc, nước từ lâu mong muốn xây dựng công trình này.
Ban đầu, dự án có sự tham gia của Tập đoàn Đầu tư điện lực Nhà nước Trung Quốc, được Ngân hàng Phát triển Trung Quốc cấp một phần vốn và dự kiến doanh nghiệp Trung Quốc xây dựng.
Nếu được khôi phục, chi phí dự án có thể lên đến 11,5 tỉ USD, gấp hơn 3 lần mức giá 3,6 tỉ USD được đưa ra năm 2009.
Thông tin về việc tái khởi động được đưa ra sau khi Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing đến thăm Trung Quốc hồi tháng 6.
Ông Khet Htein Nan, người đứng đầu chính quyền bang Kachin, đã xác nhận kế hoạch này với hai nguồn tin am hiểu vấn đề.
"Dự án sẽ sớm được khởi động lại. Bản thân tổng thống cũng đã tuyên bố điều đó," ông Htet Paing Htoo, đại biểu cơ quan lập pháp bang Kachin, cũng chia sẻ với Reuters.
Theo người phát ngôn Văn phòng tổng thống Myanmar, bà Khaing Khaing Soe, dự án này có thể cung cấp hơn một nửa trong số 10.000 MW điện mà Myanmar đang thiếu hụt.
Bà cũng khẳng định chính phủ đang cân nhắc kỹ giữa lợi ích và các tác động tiêu cực liên quan, trong đó có nguy cơ ngập lụt và di dời dân cư.
Nguyên nhân chính khiến dự án thủy điện trên ngừng hoạt động là các rủi ro về môi trường. Công trình xây đập dự kiến sẽ nhấn chìm một khu vực rộng tương đương diện tích Singapore, gây xáo trộn đáng kể về môi trường.
Hơn nữa, trận động đất mạnh 7,7 độ hồi tháng 3-2025 càng làm dấy lên lo ngại về rủi ro địa chấn đối với một công trình quy mô lớn như vậy.
Nhiều tổ chức xã hội gần đây đã ra tuyên bố chung kêu gọi chấm dứt hoàn toàn dự án, cho rằng công trình "không mang lại lợi ích cho người dân mà chỉ gây thiệt hại nặng nề về tính mạng, nhà cửa và tài sản".
Động thái này khiến EAC không còn ủy viên nào để tiến hành các cuộc bỏ phiếu chính thức, trong bối cảnh Mỹ chỉ còn vài tháng là bước vào cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026, theo The Guardian ngày 11.7. Các nhà phê bình cáo buộc chính quyền Tổng thống Trump đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng của liên bang đối với hệ thống bầu cử, vốn chủ yếu do các bang điều hành.
Chủ tịch NAACP Derrick Johnson cho rằng ông Trump "sợ quyền lực của cử tri" và cáo buộc Tổng thống Mỹ muốn "gian lận cuộc bầu cử này". Ông Johnson tuyên bố tổ chức dân quyền này sẽ nỗ lực đưa cử tri đến các điểm bỏ phiếu và bảo vệ tiếng nói của họ.
Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer cũng chỉ trích quyết định trên, gọi đây là "nỗ lực trắng trợn" nhằm giành quyền kiểm soát bầu cử "trước khi một lá phiếu nào được bỏ ra".
"Việc sa thải tất cả các thành viên còn lại của Ủy ban Hỗ trợ bầu cử lưỡng đảng chỉ vài tháng trước bầu cử giữa kỳ là một nỗ lực trắng trợn nhằm giành quyền kiểm soát các cuộc bầu cử của chúng ta", ông Schumer viết trên mạng xã hội. Ông cho hay thêm rằng các thượng nghị sĩ Dân chủ sẽ phản đối động thái này "bằng mọi giá".
Theo The Guardian dẫn 2 nguồn thạo tin, 2 thành viên đảng Dân chủ của EAC là Thomas Hicks và Benjamin Hovland đã nhận email thông báo bị sa thải ngay lập tức. Thành viên đảng Cộng hòa còn lại, bà Christy McCormick, được cho là bị buộc phải từ chức. Ghế thứ tư tại ủy ban đã bỏ trống từ đầu năm, sau khi thành viên đảng Cộng hòa Donald Palmer rời cơ quan này để gia nhập Viện nghiên cứu Heritage Foundation.
Nhà Trắng lập luận tổng thống có quyền cách chức các quan chức không phù hợp với mục tiêu bảo đảm an ninh bầu cử, đồng thời viện dẫn một phán quyết gần đây của Tòa án tối cao Mỹ về thẩm quyền sa thải lãnh đạo các cơ quan độc lập.
Tuy nhiên, một số chuyên gia luật bầu cử cho rằng phạm vi áp dụng phán quyết này đối với các cơ quan lưỡng đảng như EAC vẫn chưa rõ ràng, do Quốc hội Mỹ thiết kế EAC theo nguyên tắc cân bằng đảng phái.
EAC được thành lập sau cuộc bầu cử tổng thống gây tranh cãi năm 2000. Cơ quan này không trực tiếp tổ chức bầu cử, nhưng phụ trách phân bổ tài trợ liên bang cho an ninh bầu cử, duy trì mẫu đăng ký cử tri qua thư trên toàn quốc, chứng nhận máy bỏ phiếu theo tiêu chuẩn liên bang và tư vấn cho giới chức bầu cử tại các bang, địa phương.
Việc EAC không còn ủy viên có thể khiến cơ quan này không thể cập nhật tiêu chuẩn hệ thống bỏ phiếu hoặc mẫu đăng ký liên bang. Các vị trí thay thế cần được Thượng viện phê chuẩn, quá trình có thể kéo dài đến sát hoặc sau bầu cử giữa kỳ.
Ông Hovland, một trong các ủy viên bị sa thải, cảnh báo việc làm suy yếu EAC có thể khiến các bang, đặc biệt là những nơi thiếu nguồn lực, dễ gặp sai sót trong quản lý bầu cử. "Khi bạn yêu cầu mọi người làm nhiều hơn nhưng không cung cấp nguồn lực cần thiết, sai lầm sẽ xảy ra", ông nói với NBC News.
