Phần Lan đang chuẩn bị đưa vào hoạt động kho chứa ngầm vĩnh viễn đầu tiên trên thế giới dành cho chất thải hạt nhân có độ phóng xạ cao.
Nằm dưới đảo Olkiluoto, cơ sở Onkalo (có nghĩa là “cái hố” hoặc “hang động” trong tiếng Phần Lan) được thiết kế để lưu trữ an toàn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng trong tối đa 100.000 năm.
Dự án này đánh dấu một bước tiến lớn trong việc giải quyết một trong những thách thức dai dẳng nhất của năng lượng hạt nhân: Xử lý an toàn chất thải phóng xạ.
Kể từ những năm 1950, các lò phản ứng hạt nhân trên khắp thế giới đã tạo ra một lượng lớn nhiên liệu đã qua sử dụng.
Trên toàn cầu, con số này đã đạt khoảng 400.000 tấn, phần lớn hiện đang được lưu trữ trong các cơ sở tạm thời như bể làm mát và thùng chứa khô. Các hệ thống này được thiết kế để đảm bảo an toàn, nhưng không phải là vĩnh viễn.
Thách thức nằm ở bản chất của chính vật chất này. Nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng vẫn còn phóng xạ nguy hiểm trong hàng nghìn năm, phát ra nhiệt và bức xạ rất lâu sau khi được lấy ra khỏi lò phản ứng.
Đây vẫn là một trong những lời chỉ trích mạnh mẽ nhất đối với việc mở rộng năng lượng hạt nhân bất chấp lượng khí thải carbon thấp của nguồn năng lượng này.
Trong bối cảnh đó, giải pháp của Phần Lan là một kho chứa ở độ sâu 400-450 mét dưới lòng đất, bên trong lớp đá gốc ổn định có tuổi đời 1,9 tỷ năm.
Phần Lan xây một kho chứa ở độ sâu 400-450 mét dưới lòng đất, bên trong lớp đá gốc ổn định có tuổi đời 1,9 tỷ năm, để lưu trữ chất thải hạt nhân. Ảnh: Sky News
Thiết kế tuân theo hệ thống an toàn đa lớp. Nhiên liệu đã qua sử dụng trước tiên được đặt trong các thùng chứa kim loại và sau đó được niêm phong bên trong các viên nang đồng chống ăn mòn.
Các viên nang này được bao quanh bởi đất sét bentonit, loại đất sét này sẽ nở ra khi tiếp xúc với độ ẩm và ngăn chặn sự di chuyển của nước. Cuối cùng, toàn bộ hệ thống được chôn sâu trong đá rắn. Ngay cả khi một lớp bảo vệ bị hỏng, các lớp còn lại vẫn tiếp tục cách ly bức xạ.
Độ sâu rất cần thiết cho sự an toàn lâu dài. Ở độ sâu 400 mét dưới bề mặt, chất thải vẫn được bảo vệ khỏi động đất, thời tiết khắc nghiệt, sự can thiệp của con người và những thay đổi môi trường. Vị trí dưới lòng đất cũng hạn chế sự tiếp xúc với oxy và nước ngầm, giảm nguy cơ ăn mòn.
Đá xung quanh đã duy trì sự ổn định về mặt địa chất trong hàng tỷ năm, khiến nó trở thành một trong những rào chắn tự nhiên an toàn nhất. Hệ thống được thiết kế để đảm bảo an toàn thụ động, có nghĩa là nó sẽ vẫn an toàn mà không cần bảo trì hoặc giám sát của con người sau khi niêm phong.
Khi các quốc gia ngày càng quay trở lại sử dụng năng lượng hạt nhân để đáp ứng các mục tiêu về khí hậu và nhu cầu điện năng ngày càng tăng, mô hình của Phần Lan cung cấp một giải pháp thiết thực cho vấn đề chất thải hạt nhân.
Không giống như nhiều quốc gia khác, Phần Lan đã bắt buộc việc quản lý tất cả chất thải hạt nhân trong nước, đảm bảo trách nhiệm giải trình và lập kế hoạch dài hạn. Niềm tin của công chúng và các cuộc tham vấn địa phương minh bạch cũng giúp dự án tiến triển suôn sẻ.
Mặc dù Onkalo chỉ lưu trữ chất thải của Phần Lan, nhưng nó cung cấp một mô hình cho các quốc gia khác. Thành công của nó có thể củng cố niềm tin vào năng lượng hạt nhân như một nguồn năng lượng sạch và đáng tin cậy cho tương lai.
Theo công bố từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), lãi suất thị trường liên ngân hàng ngày 26.5 tăng nhẹ so với cuối tuần qua. Lãi suất tiền đồng ở kỳ hạn qua đêm lên 7,68%/năm, 1 và 2 tuần lên 7,48%/năm, 1 tháng lên 7,49%/năm, 3 tháng lên 7,75%, 6 tháng 8,55%/năm… Doanh số chủ yếu tập trung ở kỳ hạn qua đêm là chính, lên đến 816.140 tỉ đồng, kỳ 1 hạn 1 tuần có doanh số 78.364 tỉ đồng, 2 tuần 14.150 tỉ đồng.
Trên thị trường mở (OMO), các ngân hàng trúng thầu với khối lượng lớn. Ngày 27.5, ở kỳ hạn 7 ngày, 7 thành viên trúng thầu với khối lượng 6.000 tỉ đồng; kỳ hạn 35 ngày có 10 thành viên trúng 13.000 tỉ đồng; 19 thành viên trúng thầu kỳ hạn 56 ngày với khối lượng 14.000 tỉ đồng. Lãi suất trúng thầu ở mức 4,5%/năm. Từ ngày 18 - 20.5, tại kênh cầm cố, NHNN chào thầu 45.000 tỉ đồng với các kỳ hạn 7 ngày, 35 ngày và 56 ngày, lãi suất duy trì ở mức 4,5%. Tất cả khối lượng này đều trúng thầu. Trong tuần, có 52.000 tỉ đồng đáo hạn trên kênh cầm cố và NHNN không chào thầu tín phiếu NHNN. Như vậy, tuần qua, NHNN hút ròng 7.000 tỉ đồng khỏi thị trường qua kênh OMO. Có 301.578,83 tỉ đồng lưu hành trên kênh cầm cố.
Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, hoạt động huy động vốn ngân hàng thời gian qua luôn có sự chênh lệch giữa tín dụng và huy động vốn, tạo áp lực lên thanh khoản hệ thống. Lãi suất huy động tiếp tục phân hóa mạnh, dao động từ 3,7 - 7,7%/năm. Qua quá trình giám sát, NHNN phát hiện vẫn còn một số ngân hàng thương mại thực hiện điều chỉnh tăng lãi suất. Do đó, NHNN đề nghị NHNN chi nhánh tại các khu vực họp với các ngân hàng thương mại yêu cầu quán triệt việc cắt giảm lãi suất, cũng như kiểm tra việc thực hiện.
Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP ban hành ngày 29.4, ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh được nâng từ 500 triệu đồng/năm lên 1 tỉ đồng/năm, áp dụng từ 1.1.2026.
Như vậy, việc kê khai thuế theo quý chỉ áp dụng đối với hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm.
Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở xuống nói chung thuộc diện không phải nộp thuế, chỉ phải thực hiện thông báo doanh thu (mỗi năm 1 lần hoặc 2 lần đối với năm đầu tiên ra kinh doanh) theo Mẫu số 01/TKN-CNKD quy định tại Thông tư 18/2026/TT-BTC.
Nhóm hộ kinh doanh có doanh thu năm từ trên 500 triệu đồng đến 1 tỉ đồng thuộc trường hợp không phải nộp thuế, không phải kê khai thuế theo quý. Do sự điều chỉnh ngưỡng doanh thu miễn thuế, với nhóm hộ này, hiện có 3 trường hợp xảy ra.
Thứ nhất, nếu hộ chưa nộp tờ khai quý 1: thực hiện thông báo số tài khoản ngân hàng đến cơ quan thuế, theo dõi doanh thu theo sổ kế toán.
Trường hợp đến hết năm 2026, doanh thu không vượt quá 1 tỉ đồng: thực hiện gửi thông báo doanh thu theo Mẫu số 01/TKN-CNKD tới cơ quan thuế chậm nhất ngày 31.1.2027.
Trường hợp hộ mới ra kinh doanh: lần 1, gửi thông báo doanh thu 6 tháng đầu năm tới cơ quan thuế chậm nhất ngày 31.7.2026; lần 2, gửi thông báo doanh thu 6 tháng cuối năm tới cơ quan thuế chậm nhất ngày 31.1.2027.
Trường hợp hộ kinh doanh trong năm 2026 có doanh thu vượt trên 1 tỉ đồng so với dự kiến: thực hiện kê khai tờ khai tại quý phát sinh doanh thu vượt ngưỡng; nộp thuế phát sinh vào ngân sách nhà nước.
Thứ hai, nếu hộ đã nộp tờ khai quý 1 nhưng chưa nộp tiền: khi đã nộp tờ khai quý 1 đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh đã thực hiện thông báo số tài khoản ngân hàng, kê khai doanh thu và xác định số thuế phải nộp, hướng xử lý là tạm thời chưa nộp tiền, chờ hướng dẫn thêm từ cơ quan thuế.
Nếu lo ngại việc phát sinh tiền chậm nộp, hộ có thể điều chỉnh doanh thu về 0 để không còn nghĩa vụ thuế; đồng thời vẫn giữ được phụ lục số tài khoản ngân hàng mà không cần kê khai lại.
Về việc hủy tờ khai, hệ thống hiện tại không hỗ trợ hủy hồ sơ trực tuyến. Nếu thực hiện hủy phải lập hồ sơ giấy, thông báo lại số tài khoản và cơ quan thuế phải xử lý thủ công, gây mất thời gian cho cả hai bên. Vì vậy, cơ quan thuế không khuyến nghị thực hiện theo hướng này.
Ngoài ra, hộ kinh doanh cần tiếp tục theo dõi doanh thu: nếu đến hết năm 2026 doanh thu không vượt quá 1 tỉ đồng thì thực hiện thông báo doanh thu như trên. Nếu doanh thu vượt trên 1 tỉ đồng thì kê khai và nộp thuế tại quý phát sinh vượt ngưỡng.
Thứ ba, nếu hộ đã nộp tờ khai quý 1 và đã nộp tiền vào ngân sách nhà nước: thực hiện tương tự như hướng dẫn tại trường hợp thứ hai.
Đồng thời, hộ tiến hành xử lý với số tiền đã nộp như sau: trường hợp đến hết năm 2026, doanh thu không vượt quá 1 tỉ đồng thì thực hiện thủ tục hoàn thuế.
Trường hợp trong năm 2026, doanh thu dự kiến vượt trên 1 tỉ đồng: số tiền đã nộp được bù trừ với số thuế phát sinh tại các kỳ khai thuế sau, nếu còn thiếu thì thực hiện nộp bổ sung.
Thuế cơ sở 8 tỉnh Bắc Ninh đặc biệt lưu ý, hiện tại, hộ kinh doanh không nên thực hiện thủ tục hoàn thuế ngay. Doanh thu năm 2026 còn biến động, chưa đủ cơ sở xác định có phát sinh nghĩa vụ thuế hay không. Cơ quan thuế cũng chưa có căn cứ để xử lý hoàn thuế.
Hộ kinh doanh cần tiếp tục theo dõi doanh thu thực tế và chờ hướng dẫn chính thức từ cơ quan thuế quản lý để thực hiện.
Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) TP.HCM vừa công bố kết quả kiểm tra theo chuyên đề đối với hoạt động kinh doanh vàng, trang sức trên địa bàn. Theo đó, nhiều tiệm vàng bị xử phạt hành chính, tịch thu vàng khi vi phạm về bán hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Cụ thể, Đội QLTT số 19 và Đội QLTT số 22 chủ trì tiến hành kiểm tra 12 cơ sở kinh doanh vàng và đã tịch thu hàng hóa không có nhãn, không rõ nguồn gốc, xuất xứ trị giá hơn 300 triệu đồng, tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước là 700 triệu đồng. Đội QLTT số 5 kiểm tra và xử lý 3 doanh nghiệp (DN) có giá trị hàng hóa vi phạm 135,68 triệu đồng; số tiền xử phạt là 210 triệu đồng. Đội QLTT số 9 kiểm tra, phát hiện và xử lý 9 tổ chức với tổng số tiền phạt vi phạm hành chính 506 triệu đồng, tịch thu tang vật không rõ nguồn gốc, xuất xứ có giá trị 331,355 triệu đồng.
Chi cục QLTT TP.HCM đánh giá việc liên tiếp phát hiện các vụ kinh doanh trang sức không rõ nguồn gốc cho thấy nguy cơ tiềm ẩn đối với người tiêu dùng và sự cần thiết phải siết chặt hơn nữa công tác QLTT. Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục chỉ đạo các đội tăng cường công tác quản lý địa bàn, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh vàng. Theo kế hoạch do cơ quan QLTT công bố cuối năm 2025, cơ quan này sẽ thực hiện kiểm tra 180 tiệm vàng trên địa bàn.
Không chỉ QLTT, qua công tác kiểm tra và nắm bắt tình hình, Cục Thuế cũng đã nhận diện những thủ đoạn tinh vi nhằm che giấu doanh thu trong lĩnh vực kinh doanh kim loại quý. Điển hình là hiện tượng cá nhân "thay mặt" tổ chức, cơ sở kinh doanh bán vàng, bạc cho các tổ chức, cá nhân khác, không xuất hóa đơn bán hàng theo quy định. Nhiều nơi yêu cầu dùng tiền mặt khi giao dịch hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để thực hiện giao dịch với người mua. Những hành vi này dẫn đến việc kê khai thiếu số lượng bán ra và doanh thu thực tế, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước. Chính vì vậy, cơ quan thuế các tỉnh thành đẩy mạnh tuyên truyền, ngăn chặn việc lợi dụng tiền mặt, tài khoản cá nhân nhằm che giấu doanh thu, trốn tránh nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước.
Nguồn gốc vàng trang sức là một trong những nguyên nhân khiến các tiệm vàng tạm đóng cửa để đối phó các đợt kiểm tra thắt chặt QLTT của cơ quan chức năng thời gian qua. Bởi nhiều tiệm vàng gặp khó khăn trong việc chứng minh xuất xứ các sản phẩm trang sức, dẫn đến nguy cơ bị xử phạt nặng hoặc tịch thu hàng hóa. Ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ kim hoàn đá quý TP.HCM, lý giải thị trường vàng trang sức mỹ nghệ suốt một thời gian dài gặp khó khăn về nguồn nguyên liệu sản xuất nên hầu hết các đơn vị đã mua vàng trôi nổi trên thị trường và rất khó chứng minh nguồn gốc, xuất xứ cũng như dẫn đến vi phạm về xuất xứ hay hóa đơn chứng từ đối với khách mua vàng. Vì thế, một số đơn vị lựa chọn giải pháp tạm đóng cửa một thời gian, một số đơn vị khác thì không trưng bày sản phẩm trên các quầy tủ. Có những DN đóng cửa nhưng sau đó mở công ty mới để có hóa đơn chứng từ đầy đủ cho sản phẩm đầu vào...
Là địa bàn quy tụ số lượng lớn DN sản xuất kinh doanh vàng, NHNN chi nhánh khu vực 2 (TP.HCM và Đồng Nai) thời gian qua đã có công văn nhắc nhở các DN hoạt động trong lĩnh vực vàng trang sức mỹ nghệ về nguồn gốc xuất xứ. Các DN cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tiêu chuẩn công bố áp dụng và khối lượng sản phẩm do DN thuê gia công; chấp hành các quy định của pháp luật về chế độ kế toán, lập và sử dụng hóa đơn, chứng từ. Trong đó, phải đảm bảo giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ vàng nguyên liệu mua vào để sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ (hóa đơn, bảng kê, giấy tờ pháp lý khác có liên quan... theo hướng dẫn của cơ quan thuế; cục QLTT...).
Theo nhiều chuyên gia, nguyên nhân sâu xa của tình trạng này chính là thiếu nguyên liệu sản xuất. Trong công văn gửi Chính phủ mới đây, Hiệp hội Kinh doanh vàng VN cho rằng đến nay chưa có văn bản, quy định nào của Chính phủ cũng như ngành chức năng hướng dẫn việc mua, huy động nguồn vàng trong nước để làm nguyên liệu sản xuất, chế tác vàng trang sức mỹ nghệ, gây lãng phí nguồn lực trong nước. Do không có văn bản quy định, hướng dẫn của Chính phủ, và các cơ quan quản lý nhà nước nên việc thu mua hoặc huy động dưới các hình thức khác nhau (mua, vay, ...) để làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất, chế tác vàng trang sức của DN luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý; dẫn đến thời gian vừa qua nhiều DN bị xử phạt hành chính hoặc chuyển cơ quan pháp luật để làm rõ về các hoạt động mua bán, huy động vàng. Do đó, Hiệp hội đề nghị Chính phủ sớm cho ban hành các quy định về huy động, mua bán từ nguồn vàng trong nước để làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất, chế tác vàng trang sức.
Đồng thời, Hiệp hội cũng kiến nghị Chính phủ ban hành cơ chế chính sách đột phá, quy định rõ DN sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ được nhập khẩu vàng nguyên liệu theo khối lượng ký hợp đồng với nhà cung cấp nước ngoài và đăng ký với ngân hàng thương mại nơi DN mở tài khoản giao dịch (tương tự các DN nhập nguyên liệu để sản xuất của các ngành như dệt may, da giày, cơ khí...) khi có nhu cầu nhập nguyên liệu chỉ cần xuất trình bộ chứng từ nhập khẩu với ngân hàng thương mại. DN sẽ đăng ký kế hoạch hằng năm và báo cáo định kỳ về tình hình nhập khẩu vàng nguyên liệu; sử dụng cho sản xuất để bán ra thị trường trong nước và cho xuất khẩu gửi NHNN...
Chỉ khi giải quyết được bài toán khan hiếm vàng nguyên liệu thì giá vàng cũng như các vấn đề nói trên mới giải quyết triệt để được.