Nhiệt độ tăng cao trong mùa nắng nóng không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe, đặc biệt khi tham gia các hoạt động ngoài trời. Việc trang bị kiến thức cơ bản có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ say nắng và kiệt sức.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, thời tiết nóng bức có thể khiến cơ thể mất nước nhanh, làm rối loạn khả năng điều hòa thân nhiệt. Khi nhiệt độ cơ thể tăng cao, nguy cơ say nắng, chuột rút do nhiệt và kiệt sức sẽ tăng lên.
Tiến sĩ William Schaffner (Đại học Vanderbilt, Mỹ) cho biết khi cơ thể không kịp thích nghi với nhiệt độ môi trường, hệ tim mạch và thần kinh có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến chóng mặt, buồn nôn hoặc ngất xỉu.
Dưới tác động của nắng nóng, cơ thể tăng tiết mồ hôi để làm mát. Quá trình này khiến nước và các chất điện giải bị mất đi nhanh chóng.
Nếu không bổ sung đủ nước, thể tích máu giảm sẽ khiến tim phải làm việc nhiều hơn, đồng thời làm giảm khả năng làm mát cơ thể, theo Mayo Clinic.
Bác sĩ Roxana Ehsani (Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng Mỹ) khuyến nghị nên uống nước đều đặn, không đợi đến khi khát mới uống, đặc biệt khi di chuyển hoặc vận động ngoài trời.
Để giảm nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe trong thời tiết oi bức, các chuyên gia khuyến nghị không chỉ thay đổi thói quen mà còn cần hiểu rõ cơ chế cơ thể phản ứng với nhiệt độ cao.
Uống đủ nước, đúng cách. Theo CDC Mỹ, cơ thể có thể mất một lượng lớn nước và điện giải qua mồ hôi khi trời nóng. Việc uống từng ngụm nhỏ, đều đặn giúp duy trì thể tích máu và hỗ trợ cơ chế làm mát tự nhiên.
Tránh khung giờ nắng gắt. Nhiệt độ và tia UV thường đạt đỉnh từ 11 giờ đến 15 giờ. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), việc hạn chế ra ngoài trong khoảng thời gian này giúp giảm nguy cơ say nắng và tổn thương da. Nếu buộc phải di chuyển, nên tìm bóng râm và nghỉ ngơi xen kẽ.
Chọn trang phục hỗ trợ tản nhiệt. Quần áo sáng màu, chất liệu thoáng khí giúp phản xạ nhiệt và tăng khả năng bay hơi mồ hôi. Điều này giúp cơ thể duy trì nhiệt độ ổn định hơn, hạn chế tình trạng quá nhiệt, theo Cleveland Clinic.
Bảo vệ da khỏi tia UV. Tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng có thể gây bỏng da và tăng nguy cơ tổn thương lâu dài. Hiệp hội Da liễu Mỹ khuyến nghị sử dụng kem chống nắng phổ rộng (SPF từ 30 trở lên), thoa lại sau mỗi 2 giờ, đồng thời kết hợp đội mũ và đeo kính râm.
Điều chỉnh cường độ vận động. Khi nhiệt độ cao, cơ thể phải làm việc nhiều hơn để tản nhiệt. Theo CDC Mỹ, vận động quá sức trong thời tiết nóng có thể dẫn đến kiệt sức do nhiệt hoặc say nắng. Vì vậy, nên ưu tiên hoạt động nhẹ, nghỉ ngơi thường xuyên và lắng nghe tín hiệu cơ thể.
Một số dấu hiệu như chóng mặt, buồn nôn, nhức đầu, tim đập nhanh hoặc da nóng đỏ có thể là cảnh báo của say nắng.
Theo CDC Mỹ, nếu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như lú lẫn hoặc ngất, cần nhanh chóng đưa người bệnh vào nơi mát và tìm sự hỗ trợ y tế.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc chuẩn bị trước khi đi chơi trong thời tiết nắng nóng là yếu tố quan trọng nhất. Chỉ cần thay đổi một số thói quen nhỏ như uống đủ nước, tránh nắng gắt và nghỉ ngơi hợp lý, bạn có thể tận hưởng chuyến đi an toàn hơn.
Mới cưới, ham muốn tình dục tăng hơn bình thường là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, nếu hỏi bao nhiêu lần một tuần là phù hợp thì y học không có một con số chung cho tất cả. Điều quan trọng không phải "càng nhiều càng tốt" mà là cả hai cùng thoải mái, đồng thuận và không ảnh hưởng sức khỏe.
Nhu cầu tình dục khác nhau ở mỗi người và mỗi giai đoạn. Có cặp thấy hài lòng với một lần mỗi tuần, trong khi người khác duy trì 2-3 lần mà vẫn khỏe mạnh. Tần suất phù hợp là khi sau quan hệ cả hai vẫn cảm thấy dễ chịu, không đau, không kiệt sức hay áp lực.
Một nghiên cứu công bố trên Social Psychological and Personality Science, khảo sát hơn 30.000 người trưởng thành, ghi nhận đời sống tình dục có liên quan đến sự hài lòng trong mối quan hệ. Tuy nhiên, mức độ hạnh phúc không tăng thêm rõ rệt khi vượt quá khoảng một lần mỗi tuần.
Giai đoạn đầu hôn nhân thường đi kèm cảm xúc mới mẻ và ham muốn cao hơn. Đây là điều bình thường. Tuy nhiên, cơ thể vẫn cần thời gian phục hồi, nghỉ ngơi, đặc biệt khi sinh hoạt quá dày đặc kéo dài có thể ảnh hưởng giấc ngủ, thể lực và tâm lý.
Với nhiều cặp đôi khỏe mạnh, khoảng 1-3 lần mỗi tuần có thể xem là mức tham khảo hợp lý. Tuy nhiên, đây không phải "định mức bắt buộc". Ít hơn nhưng cả hai hài lòng hoặc nhiều hơn mà vẫn khỏe mạnh, thoải mái thì đều có thể bình thường.
Bạn nên điều chỉnh nhịp độ hoặc thăm khám nếu sau quan hệ thường xuyên mệt mỏi kéo dài, đau vùng sinh dục, tiểu buốt, giảm ham muốn rõ rệt, rối loạn cương tái diễn, hoặc một trong hai người cảm thấy áp lực, lo lắng, né tránh gần gũi.
Nghiên cứu công bố năm 2020 trên The Journal of Sexual Medicine cho thấy giao tiếp tình dục đóng vai trò quan trọng đối với sự hài lòng của các cặp đôi. Thay vì đặt nặng số lần quan hệ, việc chia sẻ cảm xúc, nhu cầu và giới hạn của nhau thường có ý nghĩa hơn.
"Tốt mái hại trống" là cách nói dân gian mang tính ví von, không nên hiểu rằng quan hệ tình dục khiến nam giới suy yếu lâu dài. Điều đáng lo hơn là cố quá sức, thiếu ngủ, căng thẳng hoặc áp lực phải chứng tỏ phong độ. Với cặp mới cưới, 1-3 lần mỗi tuần có thể là khoảng tham khảo dễ chịu, song tần suất phù hợp nhất vẫn là tần suất khiến cả hai thấy vui vẻ, khỏe mạnh và gắn kết.
Theo BBC hôm 4/5, bác sĩ sẽ dùng thuốc pembrolizumab (tên thương mại Keytruda) để chữa 14 loại ung thư như phổi, vú, đầu cổ và cổ tử cung bằng phương thức mới này. Thay vì mất đến hai giờ cho mỗi lần truyền tĩnh mạch, nhân viên y tế giờ đây chỉ cần một đến hai phút để tiêm thuốc cho người bệnh.
Việc này giúp bệnh nhân rút ngắn 90% thời gian lưu trú tại bệnh viện, đồng thời tạo điều kiện cho y bác sĩ tiếp nhận thêm nhiều ca bệnh khác. Cơ quan y tế Anh ước tính khoảng 14.000 bệnh nhân mỗi năm sẽ chuyển sang sử dụng hình thức tiêm tiện lợi nêu trên.
Bà Shirley Xerxes, 89 tuổi, sống tại hạt Hertfordshire, trở thành một trong những người đầu tiên trải nghiệm mũi tiêm tại Trung tâm Ung thư Mount Vernon. Bà đánh giá cao tốc độ của quy trình khi chỉ tốn vài phút thay vì ngồi chờ hơn một tiếng như trước. Người phụ nữ cho biết sự thay đổi giúp bà có thêm thời gian sống vui vẻ và chăm sóc vườn tược.
Về cơ chế hoạt động, tế bào ung thư thường phát đi "tín hiệu dừng" như một chiếc áo choàng tàng hình để trốn tránh hệ miễn dịch. Liệu pháp pembrolizumab sẽ ngăn chặn tín hiệu này, giúp các tế bào bảo vệ cơ thể nhận diện và tiêu diệt khối u hiệu quả.
Hai nhà khoa học James Allison và Tasuku Honjo từng giành giải Nobel Y học năm 2018 nhờ phát hiện ra cơ chế mang tính cách mạng đó. Ban đầu, giới y khoa dùng Keytruda cho ung thư da, sau đó mở rộng sang nhiều căn bệnh ác tính khác. Đây cũng là loại thuốc miễn dịch thứ ba NHS chuyển sang dạng tiêm, nối tiếp thành công của thuốc Opdivo hồi năm ngoái.
Giáo sư Peter Johnson, Giám đốc lâm sàng quốc gia về ung thư của NHS England, đánh giá mũi tiêm một phút mang lại hy vọng sống lớn và giúp người bệnh bớt mệt mỏi trong quá trình chống chọi với bệnh tật. Bộ trưởng Y tế Anh Wes Streeting, một người từng chiến thắng ung thư, cũng nhấn mạnh cách thức mới góp phần đẩy nhanh tiến độ chăm sóc và giải bài toán quá tải nguồn lực y tế. Về chi phí, NHS không tiết lộ con số cụ thể theo thỏa thuận với hãng dược MSD của Mỹ, nhưng khẳng định mức giá hãng thu cho thuốc dạng tiêm và dạng truyền tĩnh mạch gần như tương đương.
Keytruda hiện là một trong những loại thuốc thành công nhất mọi thời đại về mặt thương mại, với doanh số ước tính đạt 180 tỷ USD kể từ khi ra mắt cách đây hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, các bằng sáng chế bảo hộ loại thuốc gốc này sẽ lần lượt hết hạn vào năm 2028 tại Mỹ và 2031 tại châu Âu, đồng nghĩa với việc các công ty đối thủ có thể sớm sao chép và sản xuất các phiên bản thuốc tương tự với giá thành rẻ hơn.
Những ngày nghỉ lễ hay mùa hè, nhiều gia đình đưa trẻ đi du lịch xa. Không ít phụ huynh mua miếng dán chống say tàu xe chứa scopolamine với suy nghĩ "dán cho khỏe, khỏi ói".
Tuy nhiên, đây không phải sản phẩm vô hại. Với trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 8 tuổi, việc dùng sai, quá liều có thể dẫn đến những phản ứng nguy hiểm.
Scopolamine là hoạt chất có nguồn gốc từ nhóm cây cà độc dược. Thuốc tác động lên hệ thần kinh bằng cách ức chế chất dẫn truyền acetylcholine - một chất tham gia điều khiển nhiều hoạt động của não bộ và hệ tiền đình.
Thuốc scopolamine chặn bớt hoạt động dẫn truyền thần kinh, giảm triệu chứng say xe. Ở người lớn, thuốc có thể có hiệu quả nếu dùng đúng chỉ định.
Nhưng ở trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ, hệ thần kinh còn non nớt nên phản ứng với thuốc rất khó lường.
Điều nguy hiểm là scopolamine không chỉ tác động lên vùng chống say xe mà còn ảnh hưởng nhiều cơ quan khác. Khi chất dẫn truyền thần kinh này bị ức chế quá mức, trẻ có thể khô miệng, bí tiểu, táo bón, tim đập nhanh, sốt cao hoặc rối loạn thần kinh.
Nhiều phụ huynh lầm tưởng trẻ "ngủ ngon" sau khi dán thuốc. Thực ra, buồn ngủ quá mức, lừ đừ hay kích thích bất thường có thể là dấu hiệu thuốc đang ảnh hưởng lên não.
Ngoài ra, bé còn dễ bị quá liều vì da mỏng, cân nặng thấp và khả năng chuyển hóa thuốc chưa hoàn chỉnh. Chỉ cần dùng miếng dán không phù hợp hoặc vô tình chạm tay vào thuốc rồi dụi mắt, trẻ đã có thể bị giãn đồng tử, nhìn mờ hoặc kích động.
Đáng lo hơn, một số trường hợp trẻ xuất hiện ảo giác, la hét, nói nhảm khiến gia đình tưởng "trúng gió" hay "sốt cao co giật". Thực chất đó có thể là phản ứng không mong muốn của hệ thần kinh do scopolamine.
Vì vậy phụ huynh không nên tự ý mua miếng dán chống say xe cho trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 8 tuổi, nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Phòng ngừa say tàu xe cho trẻ thế nào là an toàn nhất?
1. Trước khi lên xe khoảng 1-2 giờ nên cho trẻ ăn nhẹ, tránh quá no nhưng cũng không để bụng đói.
2. Khi đi xe nên cho trẻ ngồi vị trí ít rung lắc như giữa xe, gần cánh máy bay hoặc khoang giữa tàu.
3. Không nên để trẻ nhìn điện thoại, đọc sách hoặc chơi game liên tục vì mắt phải tập trung gần sẽ làm não dễ rối loạn cảm giác hơn.
4. Nếu trẻ có tiền sử say xe nặng, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để bác sĩ tư vấn loại thuốc phù hợp theo tuổi và cân nặng thay vì tự mua theo truyền miệng.
