Trong hành trình khám phá những đình cổ ở TP.HCM được vua ban sắc phong, một chiều tháng 6.2026, chúng tôi tìm đến đình Khánh Hội (quận 4 cũ, TP.HCM) gần bờ sông Sài Gòn. Từ tuyến đường Nguyễn Tất Thành nhộn nhịp với nhiều hàng quán san sát, chỉ cần rẽ vào một con hẻm nhỏ, không gian nơi đây như tách biệt khỏi sự ồn ào bên ngoài.
Bước qua cổng tam quan, cảm giác đầu tiên là sự tĩnh lặng, uy nghi hiếm có. Mái ngói âm dương phủ màu thời gian ôm lấy chính điện và miếu Ngũ Hành nằm bên cạnh.
Theo tài liệu giới thiệu ở đình, đình Khánh Hội được tạo lập vào năm 1807 bên bờ rạch Bến Nghé, khu vực nay thuộc đường Đoàn Như Hải (quận 4 cũ, TP.HCM).
Năm 1858, đình bị thiêu hủy cùng làng Khánh Hội. Đến năm 1937, ngôi đình được dựng lại tại vị trí hiện tại và tồn tại cho đến ngày nay.
Theo cuốn Di tích lịch sử - văn hóa ở TP.HCM (tác giả Phạm Hữu Mý và Nguyễn Văn Đường, NXB Tổng hợp TP.HCM), đình thờ Thần Thành hoàng bổn cảnh bằng gỗ, chạm khắc hình rồng tranh châu, nho trúc tinh xảo. Giữa án thờ là chữ Thần được thếp vàng cùng chiếc ngai thần và mũ thần vẫn được bảo quản cẩn thận.
Hiện vật quý giá nhất của đình là sắc phong vua Tự Đức ban cho Thần Thành hoàng bổn cảnh thôn Khánh Hội vào ngày 29.11 năm Tự Đức thứ 5 (tháng 1.1852), với mỹ tự "Quảng hậu Chính trực Hựu thiện Đôn ngưng".
Khi chúng tôi đến tham quan, ông Nguyễn Văn Tuấn (74 tuổi), bảo vệ đình Khánh Hội và cũng là người đã có hơn 13 năm gắn bó với di tích này, cho biết bản sắc phong đang trưng bày chỉ là bản sao phục vụ khách tham quan. Bản gốc hiện được bảo quản trong két sắt cùng nhiều cổ vật quý khác để đảm bảo an toàn.
Ông Tuấn cho biết: "Giá trị tài sản của kho cổ vật rất lớn. Do số lượng hiện vật lớn và nhiều món có giá trị lịch sử cao, đình luôn bố trí người túc trực cả ngày lẫn đêm để trông coi. Năm 2019, đình trình báo mất một số hiện vật như: tượng bà Nguyệt, ông Nhật và cá hóa long. Sau vụ việc, công tác bảo vệ di sản được siết chặt hơn để tránh thất thoát những hiện vật còn lại".
Ông Tuấn kể, ngoài người dân quanh khu vực tới viếng thăm thì thỉnh thoảng nhiều du khách nước ngoài cũng đến tìm hiểu, tham quan.
Theo quan sát của phóng viên Thanh Niên, đình Khánh Hội mang kiến trúc đình làng Nam bộ, khá tương đồng với nhiều ngôi đình cổ trăm năm tuổi tại TP.HCM. Công trình nổi bật với các hình đắp nổi rồng mây, tượng gốm men cổ và nhiều chi tiết trang trí mang dấu ấn truyền thống.
Bước vào chính điện, trên các bức hoành phi đã ngả màu thời gian vẫn còn rõ những dòng chữ Hán như "Thần linh thiên cổ", "Khánh Hội thần ân đức chính", được thực hiện từ đầu thế kỷ 20.
Ông Tuấn kể, ngoài các sắc phong thần, đình hiện còn lưu giữ lư hương, án thờ, hoành phi, câu đối, bài vị được chế tác bằng giấy bản, đồng và gỗ gõ. Nhiều hiện vật đã hiện diện qua nhiều thế hệ, trở thành những chứng tích của đời sống tín ngưỡng cư dân Khánh Hội xưa.
Đáng chú ý, trong số những cổ vật còn lưu giữ, 2 hiện vật màu nâu sẫm treo đối xứng hai bên chính điện là chi tiết khiến nhiều người tò mò nhất.
"Tôi cũng từng thắc mắc vì sao đình treo hiện vật này. Sau này hỏi một số chuyên gia về đình dự lễ, họ cho rằng có thể đó là phần xương cá", ông Tuấn cho hay.
Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi chưa có tài liệu nào viết về 2 hiện vật này đang thờ ở đình Khánh Hội.
Với giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa, năm 2006 đình Khánh Hội được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố.
Hằng năm, đình Khánh Hội vẫn duy trì các hoạt động tín ngưỡng truyền thống của cộng đồng địa phương. Vào các ngày 15, 16 và 17 tháng 2 âm lịch, đình tổ chức lễ Kỳ Yên với các nghi thức tế lễ truyền thống, thu hút đông đảo người dân đến dâng hương và cầu bình an.
Giữa sự đổi thay của đô thị ven sông Sài Gòn, đình Khánh Hội vẫn là một trong những địa chỉ lưu giữ rõ nét nhất ký ức về vùng đất Khánh Hội xưa, nơi còn bảo tồn sắc phong vua Tự Đức cùng nhiều hiện vật quý có tuổi đời hàng trăm năm.
Tin Gốc: Thanh Niên
