Phần lớn nền y tế hiện đại đang phụ thuộc vào các sản phẩm hóa dầu vốn đang bị kẹt lại do tình trạng đình trệ vận tải tại vùng Vịnh. Các sản phẩm này đóng vai trò quan trọng từ việc cấu thành nguyên liệu sản xuất thuốc đến việc tạo ra hàng triệu vật tư tiệt trùng dùng một lần như đồ bảo hộ, ống thông y tế hay vỏ các thiết bị chẩn đoán.
NHS là một trong những đơn vị thu mua vật tư y tế lớn nhất thế giới, mỗi năm chi khoảng 8 tỷ bảng cho thiết bị và vật tư tiêu hao, từ găng tay cao su, khăn giấy đến ống stent hay khớp háng nhân tạo. Riêng hóa đơn thuốc men trong giai đoạn 2024-2025 đã lên tới 21,6 tỷ bảng.
Tình trạng khan hiếm tạm thời một số loại thuốc, thiết bị vốn không hiếm gặp và đã trở nên trầm trọng hơn kể từ sau Brexit cũng như trong đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, cuộc chiến tại Iran đe dọa tình trạng thiếu hụt vật tư y tế trở nên sâu sắc và lan rộng hơn tại Anh cũng như trên phạm vi toàn cầu, đẩy giá thành lên cao và châm ngòi cho một cuộc chạy đua giành giật nguồn cung giữa các quốc gia.
Ông Jim Mackey, Giám đốc điều hành NHS England, “rất lo lắng” trước những thách thức đối với chuỗi cung ứng. Chia sẻ với Health Service Journal, ông cho biết NHS sẽ cần đến nguồn kinh phí bổ sung từ chính phủ nếu cuộc chiến gây ra một “cú sốc lớn” về giá cả vật tư y tế.
Trước tình hình đó, NHS England đã đẩy mạnh thu mua thuốc và thiết bị y tế để xây dựng các kho dự phòng. Dù hiện tại chưa xảy ra tình trạng thiếu hụt nhờ ưu thế của một “khách hàng lớn” nhưng tình hình này có thể thay đổi nếu xung đột kéo dài. Việc các cơ sở hạ tầng năng lượng và mỏ khai thác tại eo biển Hormuz bị hư hại có khả năng khiến sự gián đoạn thêm trầm trọng.
NHS Supply Chain là cơ quan đấu thầu trung ương quản lý việc tìm kiếm nguồn hàng, giao nhận và cung ứng hơn 620.000 sản phẩm, từ vật tư tiêu hao lâm sàng đến thiết bị y tế cho các cơ sở thuộc NHS. Ông Tom Brailsford, Trưởng bộ phận ứng phó, cho biết cơ quan này đã cho tích trữ thêm các loại hàng hóa thiết yếu và đang làm việc với các đối tác cung ứng để đảm bảo các tuyến đường vận chuyển luôn thông suốt.
Tại Trung Đông, các sân bay vẫn trong tình trạng gián đoạn và nhiều hãng hàng không phải cắt giảm chuyến bay do lo ngại về nguồn cung nhiên liệu. Trong điều kiện bình thường, Dubai và Doha vốn là những cửa ngõ huyết mạch để vận chuyển thuốc bằng đường hàng không từ Ấn Độ, nơi được mệnh danh là “nhà thuốc của thế giới” với sản lượng thuốc gốc khổng lồ, sang châu Âu.
“Chúng ta đang phải đối mặt với khó khăn kép: vừa tắc nghẽn không phận, vừa gặp phải những hệ lụy dây chuyền trong toàn bộ chuỗi cung ứng logistics”, ông Richard Sullivan, giáo sư sức khỏe toàn cầu và ung thư, Đại học King’s College London, đồng thời là Giám đốc Viện Chính sách Ung thư, nhận định.
Theo chuyên gia, khi nhìn vào chuỗi cung ứng, có thể thấy nguồn cung của hầu hết loại thuốc điều trị ung thư đều rất mong manh, thường chỉ phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất. Quy trình vận chuyển thuốc, nguyên liệu hoạt tính và thiết bị y tế thực sự là một mạng lưới phức tạp và chồng chéo.
“Người ta thường chấp nhận thiết lập những chuỗi cung ứng dài dằng dặc và phức tạp như vậy chỉ vì mục tiêu tối ưu hóa chi phí”, ông nói.
Tại hệ thống bệnh viện thuộc Gloucestershire, mỗi năm, đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng sử dụng tới 67.653 hộp găng tay cao su tổng hợp, tương đương hơn 6 triệu chiếc lẻ với tổng chi phí gần 330.000 bảng Anh. Để đối phó với sự lãng phí này, một chiến dịch tiết kiệm đã được phát động từ năm 2024. Tuy nhiên, chiến sự đồng nghĩa với việc các quy tắc về “sử dụng đúng cách”, vốn ưu tiên việc rửa tay sát khuẩn thay vì lạm dụng găng tay, sẽ được thực thi nghiêm ngặt hơn bao giờ hết.
Bà Liz Breen, giáo sư về vận hành dịch vụ y tế tại Đại học Bradford, cho hay những vật tư phụ trợ này đóng vai trò nền tảng để duy trì các dịch vụ y tế. “Việc đảm bảo có đủ ống thông cho bệnh nhân hậu phẫu, hay có sẵn găng tay và đồ bảo hộ để thực hiện các ca phẫu thuật nghe có vẻ là những điều nhỏ nhặt nhưng nếu xảy ra tình trạng thiếu hụt, chúng sẽ cộng hưởng và gây ra những vấn đề vô cùng nghiêm trọng”, bà nói.
Giáo sư Sullivan cho hay thông điệp chung trong toàn hệ thống NHS hiện nay là hãy cân nhắc kỹ mức độ sử dụng vật tư. “Nếu trước đây bạn có thói quen dùng nhiều gạc y tế, hãy cố gắng giảm một nửa lượng dùng trong mỗi thủ thuật. Tuyệt đối không mở các dụng cụ dùng một lần khi chưa chắc chắn có sử dụng hay không, bởi một khi đã mở bao bì, bạn buộc phải vứt bỏ chúng”, ông giải thích.
Chuyên gia cho rằng thực trạng lãng phí tại NHS vẫn còn rất lớn và sự khan hiếm vật tư có thể buộc ngành y tế phải chuyển sang cách tiếp cận hợp lý hơn như chỉ pha thuốc khi cần thiết thay vì chuẩn bị trước quá sớm.
Giá của nhiều mặt hàng y tế phổ biến đã tăng vọt kể từ khi chiến tranh bùng nổ. Theo ông Oong Chun Sung, nhà phân tích tại CIMB Securities (Kuala Lumpur, Malaysia), giá trung bình của một hộp 1.000 chiếc găng tay cao su tổng hợp hiện cao hơn 40%, ở mức 29 USD.
Ông cùng các chuyên gia khác cũng cảnh báo rằng nếu chuỗi cung ứng tiếp tục bị đình trệ, tình trạng thiếu hụt găng tay có thể xảy ra ngay từ cuối tháng 5. Nguyên nhân là giá của Naphtha, nguyên liệu quan trọng làm từ dầu thô để sản xuất đồ y tế, đang tăng quá nhanh. Chỉ trong vòng hai tháng, giá mỗi tấn Naphtha tại châu Âu đã vọt từ 560 USD lên hơn 900 USD, gây áp lực lớn lên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Polyco Healthline, một nhà thầu lớn của NHS tại London chuyên cung cấp găng tay và đồ bảo hộ, đã tăng giá từ 10,3% đến 26,3% kể từ ngày 1/4, và cảnh báo về các đợt tăng giá tiếp theo. Tương tự, Karex, nhà sản xuất bao cao su từ Malaysia, đồng thời là đơn vị cung ứng găng tay và ống thông cho NHS, cũng đang điều chỉnh tăng giá các mặt hàng này thêm 20% đến 30%.
Các nhà sản xuất găng tay dùng một lần tại Malaysia hiện đóng góp gần một nửa sản lượng toàn cầu. Top Glove, nhà sản xuất lớn nhất thế giới và là đơn vị cung ứng cho NHS thông qua đối tác Polyco, tuyên bố sẽ chuyển mức tăng chi phí 50% sang cho khách hàng, chủ yếu do giá mủ cao su Nitrile tăng cao.
Theo Polyco, khoảng 60% lượng Naphtha tiêu thụ tại châu Á có nguồn gốc hoặc được vận chuyển qua khu vực Trung Đông. Tình trạng khan hiếm nguồn cung đã buộc nhiều nhà sản xuất hóa chất châu Á phải đóng cửa nhà máy và tuyên bố tình trạng bất khả kháng trên toàn chuỗi cung ứng hóa dầu của mình để được miễn bồi thường hợp đồng do không thể giao hàng vì lý do chiến sự ngoài ý muốn.
Bà Olivia Steele, nhà phân tích chính tại Wood Mackenzie, cho biết giá Polyethylene và Polypropylene tại châu Âu, những vật liệu làm từ Naphtha, đã tăng gần gấp đôi trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 4. Tương tự, giá sợi Polyester, thành phần chính để sản xuất khẩu trang phẫu thuật, đồ bảo hộ và băng gạc, cũng tăng 28% từ cuối tháng 2 đến cuối tháng 3.
Dự kiến tình trạng khan hiếm nguồn sợi sẽ bắt đầu từ cuối tháng 5. Ngoài ra, theo dữ liệu từ Wood Mackenzie và Argus Media, giá nhựa PET dùng cho lọ thuốc và ống nghiệm cũng đã tăng vọt 55% chỉ trong một tháng. Một số chuyên gia còn cảnh báo về tình trạng trục lợi và đẩy giá trong bối cảnh khan hiếm.
Về tình trạng khan hiếm, các hãng dược phẩm hiện duy trì lượng thuốc dự trữ đủ dùng trong 8 tuần, trong khi các nhà sản xuất thiết bị y tế cũng có lượng hàng đệm nhất định. Tuy nhiên, rủi ro lớn nằm ở chỗ nhiều lĩnh vực y tế chỉ phụ thuộc vào một số ít nhà cung cấp. Điển hình, thị trường túi dịch truyền đang bị chi phối hoàn toàn bởi ba tập đoàn lớn là Baxter (Mỹ), Fresenius Kabi và B Braun Medical (Đức).
Ông Scott Lehmann, chuyên gia chuỗi cung ứng tại công ty tư vấn và phần mềm Sphera, cho hay các đơn vị thường không có động lực tích trữ những vật tư như bơm kim tiêm, bởi theo truyền thống, mặt hàng này luôn sẵn có trên thị trường. Sự biến động hiện nay đã trở thành một đặc tính cố hữu của hệ thống, thay vì là những hiện tượng hy hữu. Tuy nhiên, ông cho rằng y tế là lĩnh vực đặc thù, hoàn toàn khác biệt với các ngành công nghiệp khác.
“Hoạt động khám chữa bệnh không thể đình trệ chỉ vì thiếu hụt nguồn cung. Chúng ta không thể trì hoãn nhu cầu của bệnh nhân trong bất kỳ tình huống nào. Đây không phải là loại hình mua sắm theo sở thích hay có thể trì hoãn”, ông nói.
Mô hình cung ứng “vừa kịp lúc” của Anh và nhiều quốc gia khác có thể trở thành “gót chân Achilles”. Giáo sư Sullivan cho rằng Anh và châu Âu cần chuẩn bị đầu tư để đưa hoạt động sản xuất về gần hơn với quê nhà.
Phát ngôn viên của Bộ Y tế và Chăm sóc Xã hội Anh cho biết cơ quan này đã sẵn sàng các kịch bản ứng phó như tích trữ hàng dự phòng và tìm nguồn hàng thay thế để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Hầu hết 14.000 loại thuốc lưu hành tại Anh hiện vẫn đủ cung cấp cho nhu cầu điều trị. Chính phủ cũng đang làm việc sát sao với các nhà sản xuất để duy trì dòng chảy hàng hóa y tế trong thời gian tới.
Đặc biệt, nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học BMC Nephrology đã cảnh báo về mối liên hệ mật thiết giữa sức khỏe răng miệng và chức năng thận.
Nghiên cứu quốc tế do các nhà khoa học Trường Y Đại học Cincinnati (Mỹ) dẫn đầu, đã bất ngờ phát hiện mối liên quan chặt chẽ giữa bệnh nướu răng và bệnh thận.
Sau khi phân tích bằng chứng từ hơn 150 bài báo, bao gồm các nghiên cứu quan sát, phân tích tổng hợp và thử nghiệm can thiệp, các nhà nghiên cứu đã xác định bằng chứng ngày càng tăng về sự tương tác giữa răng miệng và thận.
Bệnh nha chu và bệnh thận mạn tính có các con đường viêm liên kết với nhau, có thể góp phần vào sự tiến triển của bệnh.
Từ răng miệng đến thận: Viêm nha chu không chỉ là nhiễm trùng tại chỗ. Vi khuẩn dưới đường viền nướu gây viêm mạn tính, tạo ra các tín hiệu viêm xâm nhập vào máu đến thận. Tại đây, chúng thúc đẩy hình thành sẹo, tổn thương mạch máu nhỏ và đẩy nhanh suy giảm chức năng lọc của thận. Đáng chú ý, những người bị viêm nha chu có tỷ lệ mắc bệnh thận mạn tính nặng cao hơn gấp 2,4 lần, theo trang tin nghiên cứu Study Finds.
Từ thận đến răng miệng: Khi chức năng thận suy giảm, chất thải tích tụ trong máu làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến nướu dễ bị tổn thương và chậm lành hơn. Ngoài ra, sự mất cân bằng khoáng chất do bệnh thận còn làm suy yếu xương hàm theo thời gian.
Nghiên cứu mang lại tin vui rằng điều trị nướu răng chỉ bằng cách làm sạch sâu răng và loại bỏ mảng bám, giúp giảm đáng kể viêm nhiễm ở bệnh nhân thận. Thử nghiệm cho thấy điều trị nướu răng giúp cải thiện chức năng thận cho bệnh nhân thận, thông qua cải thiện chỉ số cystatin C, một chỉ số được sử dụng để đánh giá chức năng thận (nồng độ Cystatin C tăng cao trong máu cho thấy thận bị suy giảm chức năng). Đặc biệt, ở bệnh nhân chờ ghép thận, điều trị nướu trước phẫu thuật giúp giảm đáng kể các biến cố tim mạch.
Bằng chứng trong nghiên cứu đã chứng minh rằng đánh răng 2 lần mỗi ngày là yếu tố quan trọng đối với việc duy trì chức năng thận, đặc biệt là trong việc quản lý bệnh mạn tính và giảm nguy cơ tim mạch cho bệnh nhân thận, theo Study Finds.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng: Răng miệng và thận liên quan chặt chẽ với nhau. Để bảo vệ chức năng thận, bạn cần chăm sóc tốt răng miệng, như đánh răng 2 lần mỗi ngày và thăm khám nha khoa định kỳ. Đồng thời, sức khỏe răng miệng nên được đưa vào danh mục kiểm tra trong quá trình chăm sóc thận.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Environmental Science and Technology của Viện Đại học California, Davis (UC Davis, UCD, hoặc Davis) lại đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: hít phải các hợp chất khử trùng có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng hơn nhiều so với đường tiêu hóa.
Trọng tâm của nghiên cứu là nhóm hợp chất amoni bậc bốn, còn gọi là QAC, một thành phần phổ biến trong nhiều sản phẩm khử trùng từ thập niên 1940, như Lysol hay Roccal. Đây là các chất có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, vi rút hiệu quả, nên được sử dụng rộng rãi trong gia đình, bệnh viện và công nghiệp.
Dù không dễ bay hơi, QAC thường xuất hiện trong các dạng xịt, khiến chúng có thể phát tán thành các hạt nhỏ trong không khí và dễ dàng đi vào đường hô hấp. Ngoài ra các hợp chất này còn có mặt trong nhiều sản phẩm khác như nước súc miệng, thuốc xịt mũi, giấy thơm hay nước làm mềm vải, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm một cách vô thức.
Kết quả gây bất ngờ: Hít vào độc hơn gấp 100 lần so với nuốt.
Theo nhóm nghiên cứu do Gino Cortopassi dẫn đầu, thí nghiệm trên chuột cho thấy khi hít phải QAC, mức độ tổn thương phổi và nguy cơ tử vong cao hơn tới 100 lần so với khi các chất này được đưa vào cơ thể qua đường uống.
Đáng chú ý, ở mức phơi nhiễm tương đương với nồng độ QAC từng được ghi nhận trong máu người, chuột đã xuất hiện tổn thương phổi rõ rệt.
Điều này làm dấy lên lo ngại rằng con người cũng có thể đối mặt với những rủi ro tương tự khi thường xuyên sử dụng các sản phẩm xịt khử trùng.
Cơ chế chính nằm ở cách cơ thể phản ứng với các chất xâm nhập. Khi nuốt phải, hệ tiêu hóa có thể phần nào xử lý và đào thải các chất độc. Ngược lại, khi hít vào, các hạt hóa chất siêu nhỏ có thể đi sâu vào phổi, tiếp xúc trực tiếp với các tế bào hô hấp mỏng manh và gây tổn thương nhanh chóng.
Phổi không chỉ là cơ quan trao đổi khí mà còn rất nhạy cảm với các tác nhân hóa học. Một khi bị tổn thương, quá trình phục hồi thường chậm và có thể dẫn đến các bệnh mạn tính.
Nghiên cứu đặt ra nghi vấn về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc lâu dài với QAC trong không khí và các bệnh như hen suyễn hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đây đều là những bệnh lý đang gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt ở các đô thị và môi trường kín.
Trước đó, một nghiên cứu năm 2021 cũng phát hiện khoảng 80% người tham gia có thể phát hiện QAC trong máu. Những người có nồng độ cao hơn lại có mức năng lượng tế bào thấp hơn, cho thấy ảnh hưởng tiêu cực đến ty thể, "nhà máy năng lượng" của tế bào.
Điều đáng nói là QAC không dễ hấp thu qua da hay đường tiêu hóa, khiến các nhà khoa học nghi ngờ rằng đường hô hấp chính là con đường xâm nhập chủ yếu.
Phát hiện này không đồng nghĩa với việc cần loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm khử trùng, nhưng đặt ra yêu cầu phải sử dụng chúng một cách thận trọng hơn.
Việc lạm dụng xịt khử trùng trong không gian kín, không thông gió có thể vô tình khiến người dùng hít phải lượng hóa chất vượt mức an toàn.
Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế sử dụng dạng xịt khi không cần thiết, ưu tiên lau chùi bằng dung dịch thay vì phun trực tiếp vào không khí, và đảm bảo không gian được thông thoáng khi vệ sinh.
Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn là mối đe dọa, việc duy trì vệ sinh là cần thiết. Tuy nhiên nghiên cứu từ University of California, Davis nhấn mạnh rằng không phải mọi phương pháp khử khuẩn đều vô hại.
Câu hỏi đặt ra không phải là "có nên khử trùng hay không", mà là "khử trùng như thế nào để an toàn". Việc hiểu rõ cơ chế tác động của hóa chất sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn thông minh hơn, tránh những rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe lâu dài.
Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất trong cơ thể, đảm nhiệm hơn 500 chức năng như tiêu hóa protein, dự trữ khoáng chất, sản xuất mật và lọc máu. Tuy nhiên, lối sống và chế độ ăn uống kém lành mạnh có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về gan. Dưới đây là 5 loại rau quen thuộc ăn thường xuyên có thể tăng cường chức năng gan.
Bông cải xanh
Các hợp chất như sulforaphane và vitamin C trong bông cải xanh giúp giảm stress oxy hóa trong gan. Sulforaphane còn có tác dụng kích hoạt các enzyme hỗ trợ quá trình giải độc gan, góp phần trung hòa và loại bỏ độc tố. Chiết xuất mầm bông cải có khả năng giảm chỉ số men gan ALT và γ-GTP ở người mắc gan nhiễm mỡ, từ đó cải thiện chức năng gan.
Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất trong cơ thể, đảm nhiệm hơn 500 chức năng như tiêu hóa protein, dự trữ khoáng chất, sản xuất mật và lọc máu. Tuy nhiên, lối sống và chế độ ăn uống kém lành mạnh có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về gan. Dưới đây là 5 loại rau quen thuộc ăn thường xuyên có thể tăng cường chức năng gan.
Bông cải xanh
Các hợp chất như sulforaphane và vitamin C trong bông cải xanh giúp giảm stress oxy hóa trong gan. Sulforaphane còn có tác dụng kích hoạt các enzyme hỗ trợ quá trình giải độc gan, góp phần trung hòa và loại bỏ độc tố. Chiết xuất mầm bông cải có khả năng giảm chỉ số men gan ALT và γ-GTP ở người mắc gan nhiễm mỡ, từ đó cải thiện chức năng gan.
Củ dền
Betalain trong củ dền tạo nên màu đỏ tím đặc trưng đồng thời có tác dụng giảm stress oxy hóa trong gan, hỗ trợ quá trình hồi phục. Ăn củ dền còn bổ sung folate và mangan giúp tăng cường chuyển hóa, hỗ trợ cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ. Bạn có thể nướng, ép nước hoặc trộn salad để bổ sung loại củ này vào thực đơn.
Củ dền
Betalain trong củ dền tạo nên màu đỏ tím đặc trưng đồng thời có tác dụng giảm stress oxy hóa trong gan, hỗ trợ quá trình hồi phục. Ăn củ dền còn bổ sung folate và mangan giúp tăng cường chuyển hóa, hỗ trợ cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ. Bạn có thể nướng, ép nước hoặc trộn salad để bổ sung loại củ này vào thực đơn.
Atiso
Atiso rất giàu chất chống oxy hóa như polyphenol, quercetin, rutin, vitamin C, luteolin và silymarin có tác dụng chống viêm. Đặc biệt, cynarin trong atiso là hợp chất có lợi cho gan, góp phần tái tạo tế bào gan, tăng sản xuất mật, hỗ trợ tiêu hóa chất béo và loại bỏ độc tố.
Atiso
Atiso rất giàu chất chống oxy hóa như polyphenol, quercetin, rutin, vitamin C, luteolin và silymarin có tác dụng chống viêm. Đặc biệt, cynarin trong atiso là hợp chất có lợi cho gan, góp phần tái tạo tế bào gan, tăng sản xuất mật, hỗ trợ tiêu hóa chất béo và loại bỏ độc tố.
Cải bó xôi
Loại rau họ cải này chứa nhiều chất chống oxy hóa như beta-carotene, vitamin C và vitamin E, có thể bảo vệ tế bào gan khỏi stress oxy hóa cũng như viêm nhiễm. Thêm vào món canh, luộc, hấp hoặc sinh tố, salad để tận dụng lợi ích dinh dưỡng của rau cải bó xôi.
Cải bó xôi
Loại rau họ cải này chứa nhiều chất chống oxy hóa như beta-carotene, vitamin C và vitamin E, có thể bảo vệ tế bào gan khỏi stress oxy hóa cũng như viêm nhiễm. Thêm vào món canh, luộc, hấp hoặc sinh tố, salad để tận dụng lợi ích dinh dưỡng của rau cải bó xôi.
Cải bắp
Cải bắp chứa vitamin C cùng các chất chống oxy hóa khác giúp bảo vệ gan khỏi stress oxy hóa và tổn thương. Tiêu thụ loại rau này thường xuyên còn hỗ trợ làm tăng hoạt động của hệ thống enzyme giải độc tự nhiên của gan.
Cải bắp
Cải bắp chứa vitamin C cùng các chất chống oxy hóa khác giúp bảo vệ gan khỏi stress oxy hóa và tổn thương. Tiêu thụ loại rau này thường xuyên còn hỗ trợ làm tăng hoạt động của hệ thống enzyme giải độc tự nhiên của gan.
