Hôm qua 27.4, trang Axios dẫn lời quan chức Mỹ cho hay nước này đã nhận được đề xuất từ Iran về giải pháp mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt chiến tranh, nhưng vấn đề đàm phán hạt nhân bị hoãn lại để chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, đề xuất như vậy là khó khả dĩ. Bởi vì việc phong tỏa eo biển Hormuz cũng là “lá bài” quan trọng để Mỹ gây sức ép với Iran, nên nếu chuyển vấn đề hạt nhân sang giai đoạn sau thì Washington sẽ mất “đòn bẩy” này trong việc thúc ép Tehran đình chỉ chương trình hạt nhân.
Trả lời Thanh Niên, TS Patrick M. Cronin (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) cho rằng trừ khi Mỹ hoàn toàn đánh bại đối thủ, nếu không thì phải kết thúc bằng thỏa hiệp ngoại giao.
Theo TS Cronin, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn luôn cho rằng Mỹ đã hoàn toàn đánh bại Iran, nhưng điều đó là không đúng. Các chính trị gia, nghị sĩ Mỹ cũng khó ủng hộ việc Mỹ điều quân trên bộ vào Iran, nhất là khi chưa có được kịch bản khả dĩ nào về việc: Ai sẽ điều hành Iran?
“Tổng thống Trump nghĩ rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ sụp đổ. Tôi chưa bao giờ tin điều đó. Hầu hết học giả cũng không tin điều đó, nhưng nhóm nhỏ những người thuyết phục Tổng thống Trump thì lại đặt niềm tin như vậy”, TS Cronin nhận xét và chỉ ra rằng: “Có rất nhiều thông tin tình báo cho thấy Lực lượng Vệ binh Cách mạng hồi giáo Iran (IRGC) không sụp đổ và sẽ càng cố thủ hơn”.
TS Cronin đặt ra câu hỏi: “Chúng ta phải đạt được một thỏa thuận thì đó là gì?”.
“Hai điều mà Tổng thống Trump muốn, thứ nhất là chở dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Vâng, ông Trump có thể đạt được điều đó với một thỏa thuận, nhưng ông không thể có được quyền kiểm soát như mong muốn dù từng nhiều lần công khai về việc cùng thu phí. Điều thứ hai ông ta phải nhượng bộ là việc xử lý nguyên liệu hạt nhân. Washington đưa ra một thỏa hiệp tiềm năng, là Iran không xử lý nhiên liệu nguyên tử trong 20 năm. Iran sẽ không đồng ý với 20 năm, nhưng vấn đề là Iran có thể thương lượng về thời gian”, TS Cronin nhận xét và nói xét cho cùng thì vẫn có cách để đàm phán giải quyết bất đồng giữa hai bên.
Tuy nhiên, TS Cronin cũng chỉ ra: “Vấn đề cốt lõi thứ ba là hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm. Và những gì chúng ta thấy từ các lực lượng ủy nhiệm, từ Houthi, là họ độc lập hơn so với những gì người ta nói ban đầu. Đúng là họ nhận được sự hỗ trợ từ Iran, nhưng họ đang hoạt động theo chương trình nghị sự của riêng mình. Vì vậy, Iran chỉ có thể làm được đến mức đó. Nhưng đây là câu hỏi: Nếu Israel tiếp tục tấn công Hezbollah ở Li Băng, thì liệu Iran có thể đồng ý duy trì thỏa thuận ngừng bắn cơ bản hay không? Iran có thể vẫn đồng ý. Điều này tùy thuộc vào nhiều yếu tố nhưng ít nhất thì Mỹ cũng phải gây áp lực lên Israel để hạn chế các hoạt động quân sự”.
Mặc dù vậy, vị chuyên gia này cũng đặt ra lo ngại: “Nếu Iran nghĩ rằng mình sắp đạt được thỏa thuận, rồi nghĩ lại để tìm kiếm nhượng bộ nhiều hơn, nhất là khi họ biết Mỹ không muốn kéo dài cuộc chiến”. Nếu kịch bản này xảy ra thì cần phải có sự hỗ trợ giải quyết của nước khác, và Trung Quốc có thể đóng vai trò trung giải để giải quyết vấn đề này.
“Tôi cho rằng hầu hết các bên đều muốn chấm dứt tình trạng này, bao gồm cả Mỹ, IRGC. Vì vậy, không bên nào muốn duy trì tình trạng này nữa, ngoại trừ có lẽ là Israel. Dù có liên quan cuộc chiến, nhưng xét về Mỹ – Iran, bên nào cũng muốn chấm dứt tình trạng bắn phá nếu có thể. Điều đó không hoàn toàn là hòa bình, nhưng là một lệnh ngừng bắn”, TS Cronin kỳ vọng.
Cũng trả lời Thanh Niên, ông Dov Zakheim (cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ và đang cố vấn cho nhiều cơ quan nghiên cứu chính sách Mỹ về đối ngoại) cho rằng: “Mọi chuyện hoàn toàn phụ thuộc vào việc bên nào sẵn sàng nhượng bộ trước. Nếu Tổng thống Trump sẵn sàng nhượng bộ, ông ấy có thể sẽ ký kết một thỏa thuận có hình thức tương tự với thỏa thuận mà Tổng thống Barack Obama từng đạt được trước đây. Ngược lại, nếu Tổng thống Trump kiên trì chờ đợi – cứ chờ đợi mãi – thì rất có thể chính người Iran sẽ là bên phải nhượng bộ trước. Điều này đồng nghĩa với việc họ sẽ phải ngừng hoạt động làm giàu uranium trong vòng 20 năm như mong muốn của Mỹ, cắt giảm quy mô chương trình tên lửa, cũng như chấm dứt việc hậu thuẫn cho các lực lượng ủy nhiệm, cụ thể là nhóm Hezbollah. Tóm lại, mọi chuyện thực sự phụ thuộc vào việc bên nào sẵn sàng nhượng bộ trước. Đó chính là dấu hiệu giúp chúng ta nhận biết khi nào thì cuộc chiến này sẽ đi đến hồi kết”.
Ngày 24.6, Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc (JCS) thông báo quân đội đã bắt giữ một binh sĩ Triều Tiên tại khu vực trung tâm của giới tuyến liên Triều vào tối 23.6.
JCS cho biết các cơ quan liên quan đang điều tra vụ việc nhưng không nêu rõ chi tiết, theo Yonhap. Hãng tin dẫn nguồn giấu tên tiết lộ rằng binh sĩ nói trên đã bày tỏ ý định đào tẩu sang Hàn Quốc.
Chiến tranh Triều Tiên (1950 - 1953) kết thúc bằng một hiệp định đình chiến thay vì hiệp ước hòa bình. Do đó, trên lý thuyết, Hàn Quốc và Triều Tiên vẫn còn trong tình trạng chiến tranh và ngăn cách giữa hai nước là đường ranh giới quân sự được canh phòng nghiêm ngặt.
Phía Triều Tiên chưa bình luận về thông tin mới của JCS. Trước đây, thỉnh thoảng vẫn xuất hiện một số vụ quân nhân Triều Tiên vượt giới tuyến sang Hàn Quốc.
Trong diễn biến liên quan, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ngày 23.6 nói rằng nước này sẽ chấp nhận toàn bộ tù binh Triều Tiên chiến đấu cho Nga và bị Ukraine bắt giữ, nếu những người này chọn ở lại Hàn Quốc. Triều Tiên đã đưa nhiều đơn vị sang hỗ trợ Nga, khi Ukraine đưa quân sang tỉnh Kursk (Nga) vào tháng 8.2024.
Bộ Ngoại giao Hàn Quốc tuyên bố phản đối việc đưa số tù binh này sang Nga hoặc Triều Tiên trái với mong muốn của họ, theo Reuters.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha dự kiến thăm Hàn Quốc và gặp người đồng cấp Cho Hyun vào ngày 30.6 để thảo luận về quan hệ hai nước cũng như vấn đề tù binh Triều Tiên.
Lực lượng Ukraine đã bắt 2 binh sĩ Triều Tiên vào đầu năm 2025. Theo Yonhap, hai người này đã ngỏ ý ở lại Hàn Quốc.
Thủ tướng Lê Minh Hưng chiều nay tiếp Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks nhân dịp bà bắt đầu nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam. Thủ tướng tin tưởng với kinh nghiệm nhiều năm công tác trong chính quyền Mỹ và hiểu biết về khu vực, Đại sứ sẽ có nhiệm kỳ thành công, đóng góp quan trọng thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Mỹ phát triển ổn định, thực chất, hiệu quả, theo Bộ Ngoại giao.
Thủ tướng khẳng định Việt Nam nhất quán coi Mỹ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu; ủng hộ Mỹ đóng vai trò tích cực cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng tại khu vực và trên thế giới; mong muốn cùng Mỹ đưa quan hệ hai nước lên tầm cao mới.
Thủ tướng đề nghị bà Wicks và đại sứ quán phát huy vai trò cầu nối, thúc đẩy hoạt động trao đổi đoàn cấp cao, phối hợp với bộ, ngành, địa phương Việt Nam cụ thể hóa các lĩnh vực hợp tác thực chất; trao đổi thẳng thắn về những vấn đề còn khác biệt trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau, không để vướng mắc ảnh hưởng đến đà phát triển chung của quan hệ.
Hai bên cần thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại theo hướng hài hòa, bền vững, cùng có lợi; khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc và sớm hoàn tất đàm phán, ký kết Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng, tạo khuôn khổ ổn định để doanh nghiệp hai nước mở rộng đầu tư, sản xuất, kinh doanh.
Việt Nam cũng đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, hiện đại, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp Mỹ, sẵn sàng lắng nghe và xử lý các quan tâm chính đáng của doanh nghiệp, Thủ tướng cho biết.
Về quốc phòng - an ninh, Thủ tướng đề nghị hai bên thúc đẩy hợp tác về thực thi pháp luật, cứu trợ nhân đạo, an ninh mạng và phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.
Thủ tướng cảm ơn sự hỗ trợ của Mỹ trong khắc phục hậu quả chiến tranh, đề nghị Mỹ tiếp tục hỗ trợ xử lý ô nhiễm dioxin, rà phá bom mìn, hỗ trợ người khuyết tật, chia sẻ hồ sơ, tư liệu và công nghệ giám định ADN phục vụ tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, khẳng định cam kết của Việt Nam trong tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh.
Người đứng đầu chính phủ cũng đề nghị mở rộng hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số, giáo dục - đào tạo và giao lưu nhân dân giữa hai nước.
Đại sứ Wicks cho biết các ưu tiên hiện tại trong nhiệm kỳ của bà sẽ bám sát với các ưu tiên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời phản ánh lợi ích chung của hai nước.
Đại sứ Mỹ nhấn mạnh hợp tác kinh tế - thương mại tiếp tục là ưu tiên hàng đầu trong nhiệm kỳ. Về quốc phòng - an ninh, bà cho rằng hai bên còn nhiều dư địa hợp tác về an ninh hàng hải và thực thi pháp luật, xử lý các thách thức an ninh xuyên quốc gia.
Bà cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của thúc đẩy giao lưu nhân dân, mong muốn mở rộng hợp tác giáo dục, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, hỗ trợ các mục tiêu phát triển của Việt Nam theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, tăng cường kết nối giữa các trường đại học Mỹ và Việt Nam, đồng hành với Việt Nam trong nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Anh.
Đại sứ cam kết sẽ là đối tác tích cực trong suốt nhiệm kỳ, góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Mỹ phát triển hơn nữa trong thời gian tới. Đại sứ đồng thời cam kết thúc đẩy hợp tác song phương trong các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm; đánh giá cao vai trò của Việt Nam và mong muốn hai bên phối hợp chặt chẽ trong khuôn khổ Hội đồng Hòa bình về Gaza.
Bà Jennifer Wicks và gia đình đến Hà Nội vào ngày 1/7. Bà sau đó trình quốc thư lên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hôm 6/7, bắt đầu nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam.
Ngày 11-4, Phó tổng thống Mỹ JD Vance đã đến căn cứ không quân Nur Khan gần thủ đô Islamabad của Pakistan, trước thềm cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột với Iran.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin phái đoàn của Tehran gồm 71 người do Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu đã tới thủ đô Islamabad để chuẩn bị cho cuộc đàm phán với Mỹ.
Trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn, hai bên đã nhất trí gặp nhau tại Islamabad để tiến hành các cuộc đàm phán nhằm hướng tới một nền hòa bình lâu dài. Điều này được xem là một chiến thắng ngoại giao cho Pakistan.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh cho biết Pakistan đang thực hiện những nỗ lực phía sau hậu trường nhằm duy trì hòa bình và bảo vệ lệnh ngừng bắn mong manh, cũng như ngăn cản Iran trả đũa các cuộc không kích của Israel vào Lebanon - điều có thể bị đối thủ cấu thành hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn.
Báo The Guardian dẫn lời các quan chức Pakistan cho hay công tác an ninh đang được triển khai hết tốc lực, tuy nhiên từ chối cung cấp thông tin về công tác sắp xếp đàm phán do lo ngại các vấn đề liên quan đến an ninh và ngoại giao.
“Ưu tiên của chúng tôi là đảm bảo các cuộc đàm phán diễn ra suôn sẻ. Chúng tôi không muốn bị nhìn nhận là bên phá hoại. Vai trò của chúng tôi là tạo điều kiện và trung gian. Chúng tôi sẽ để hai bên, Iran và Mỹ, quyết định việc chia sẻ thông tin với truyền thông nếu họ muốn”, quan chức này nói thêm.
Do lo ngại rủi ro an ninh, phía Pakistan cho biết họ đang xem xét 3 - 4 địa điểm tiềm năng để tổ chức các cuộc gặp mặt giữa hai phái đoàn. Các địa điểm này có thể bao gồm Văn phòng Thủ tướng Pakistan, Trung tâm Hội nghị Islamabad hoặc một địa điểm quân sự an toàn.
Các quan chức Mỹ và Iran được cho là sẽ lưu trú tại khách sạn 5 sao Serena tại thủ đô Islamabad - một trong những địa điểm được cân nhắc để tổ chức đàm phán.
Khu vực này sẽ đặt dưới sự kiểm soát của quân đội. Hiện lực lượng chức năng đã sơ tán toàn bộ khách đến sáng 12-4 (giờ địa phương), đồng thời phong tỏa tất cả tuyến đường trong bán kính 3km.
Ngoài ra chính quyền đã tăng cường thêm các chốt kiểm soát, rào chắn, cũng như triển khai lực lượng tuần tra, theo Hãng tin Reuters.
Theo giới chức Pakistan, những biện pháp an ninh này còn nghiêm ngặt và kỹ lưỡng hơn các chuyến thăm cấp cao thông thường. Chính phủ nước này thậm chí còn tăng cường giám sát không phận và đặt các đơn vị phản ứng khẩn cấp trong tình trạng sẵn sàng.
Bên cạnh công tác bảo vệ địa điểm đàm phán, Pakistan còn nỗ lực ngăn chặn việc tiến trình ngoại giao bị lấn át bởi các yếu tố bên ngoài phòng họp.
“Với những rủi ro hiện hữu, thời gian chuẩn bị hạn chế và tính chất cấp cao của các cuộc đàm phán, đây là một chuyến thăm rất thách thức về mặt an ninh, đồng thời cho thấy chính quyền này coi trọng tiến trình đàm phán đến mức nào”, bà Elizabeth Threlkeld - Giám đốc chương trình Nam Á tại Trung tâm Stimson (Mỹ) - nhận định.
