Cú rẽ ngang ở tuổi ngoài 20 ấy đã đưa ông trở thành người giải mã thành công cấu trúc nguyên tử của ribosome, giành giải Nobel Hóa học năm 2009.
Venkatraman Ramakrishnan sinh năm 1952 tại Chidambaram, một thị trấn ở bang Tamil Nadu, miền nam Ấn Độ. Cha mẹ ông đều là nhà khoa học. Ngày nhỏ, do cha mẹ thường xuyên đi công tác và nghiên cứu xa, ông được ông bà và dì nuôi dưỡng.
Thời trung học, ông từng tụt từ nhóm đầu xuống gần cuối lớp do mải đọc tiểu thuyết, chơi đùa và mơ mộng. Chỉ sau khi gặp thầy giáo dạy toán và khoa học T.C. Patel, Ramakrishnan mới tìm lại niềm vui học tập. Hai năm cuối phổ thông, ông bứt tốc và tốt nghiệp với vị trí thứ hai toàn trường.
Tuy vậy, ông trượt kỳ thi vào các Viện Công nghệ Ấn Độ (IIT). Năm 16 tuổi, Ramakrishnan vào học ngành Vật lý tại Đại học Maharaja Sayajirao. Ba năm sau, ông sang Mỹ học tiến sĩ tại Đại học Ohio và lấy bằng vào năm 1976. Nhưng càng đi sâu vào Vật lý lý thuyết, ông càng cảm thấy mình đang chọn sai ngành.
“Tháng nào tôi cũng đọc tạp chí Scientific American và thấy Sinh học đang có những khám phá tuyệt vời”, ông kể.
Quyết định rẽ hướng sang Sinh học ở tuổi ngoài 20 khiến ông trở thành “kẻ tay ngang” trong mắt nhiều người. Không có kiến thức nền tảng, Ramakrishnan bắt đầu lại gần như từ số 0. Ông tham gia các lớp học sinh học cơ bản: di truyền học, hóa sinh, và sinh học phân tử; rồi chuyển sang nghiên cứu tại Đại học California, San Diego.
Năm 1978, tại Đại học Yale, Ramakrishnan bắt đầu nghiên cứu ribosome – bào quan xuất hiện trong tất cả các tế bào của sinh vật sống. Chúng thực hiện quá trình sinh tổng hợp protein của tế bào. Các ribosome được cấu tạo từ các rARN và ribosome protein. Chúng dịch mã mARN thành chuỗi polypeptide (đơn vị cấu thành protein). Ribosome được xem như là nhà máy tổng hợp protein dựa trên các thông tin di truyền của gene.
Nhưng vào thời điểm đó, ribosome gần như là một bí ẩn. Nó quá lớn, quá phức tạp, gồm hàng trăm nghìn nguyên tử. Nhiều người tin rằng việc nhìn thấy cấu trúc đầy đủ của nó là điều không thể.
Song, Ramakrishnan vẫn bị cuốn hút. “Điều hấp dẫn nhất ở chỗ đây là một vấn đề nền tảng của sinh học. Chỉ cần tiến thêm được một chút thôi, chúng tôi cũng thấy những gì mình làm là xứng đáng”, ông nói.
Suốt hơn 20 năm, ông đi qua nhiều phòng thí nghiệm, từ Oak Ridge, Brookhaven đến Đại học Utah, cuối cùng là Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC ở Cambridge, Anh. Ở mỗi nơi, ông đều tiếp tục “gặm nhấm” bài toán ribosome.
Năm 1999, Ramakrishnan ở lại Cambridge, chấp nhận sống xa gia đình để tập trung toàn lực vào việc giải cấu trúc tiểu đơn vị 30S của ribosome – phần then chốt trong việc đọc thông tin di truyền, đánh cược toàn bộ sự nghiệp vào một dự án mà nhiều người cho là “điên rồ”.
Khi ấy, nhiều nhóm nghiên cứu lớn trên thế giới cũng đang chạy đua giải mã ribosome. Nhóm của Ramakrishnan làm việc gần như không nghỉ. Đầu năm 2000, họ làm đông lạnh hơn 1.000 tinh thể, chia ca 12 tiếng trong phòng thí nghiệm, thức trắng nhiều đêm tại các máy gia tốc synchrotron để thu thập dữ liệu.
Khi nhìn thấy những tín hiệu đầu tiên đủ rõ để xác định vị trí các nguyên tử, Ramakrishnan nhảy cẫng lên giữa phòng làm việc. “Chúng ta sẽ nổi tiếng!”, ông hét lên.
Chỉ vài tuần sau, nhóm hoàn thành mô hình nguyên tử đầu tiên của tiểu đơn vị 30S. Lần đầu tiên trong lịch sử, con người có thể nhìn thấy chi tiết cách ribosome hoạt động.
Khám phá này nhanh chóng được công bố trên tạp chí Nature và gây chấn động giới khoa học. Nó không chỉ giải quyết một trong những câu hỏi đau đầu nhất của sinh học mà còn giúp lý giải cách nhiều loại kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn.
Nhiều loại kháng sinh hoạt động bằng cách bám vào ribosome của vi khuẩn, ngăn chúng tạo ra protein. Nhờ cấu trúc mà Ramakrishnan và đồng nghiệp giải mã, các nhà nghiên cứu có thể quan sát trực tiếp vị trí của kháng sinh trên ribosome. Từ đó, họ hiểu vì sao vi khuẩn kháng thuốc và có thể thiết kế các loại kháng sinh mới hiệu quả hơn. Một số thuốc phát triển theo hướng này đã bước vào giai đoạn thử nghiệm lâm sàng.
Năm 2009, Ramakrishnan cùng hai cộng sự là Tom Steitz và Ada Yonath nhận giải Nobel Hóa học cho “những nghiên cứu về cấu trúc và chức năng của ribosome”.
Sáng ngày công bố giải Nobel Hóa học, Ramakrishnan đến phòng thí nghiệm trong tâm trạng cáu kỉnh vì xe đạp bị thủng lốp. Khi nhận được điện thoại từ Thụy Điển, ông thậm chí còn tưởng đó là một trò đùa và khen người gọi có “giọng Thụy Điển rất chuẩn”. Chỉ đến khi nghe giọng của Måns Ehrenberg, thành viên Hội đồng Nobel mà ông quen biết, Ramakrishnan mới tin đó là sự thật.
Dù nhận giải thưởng danh giá nhất thế giới, ông chưa bao giờ coi Nobel là đích đến.
“Sau cùng, giải Nobel không chỉ là sự ghi nhận cho những gì tôi đã làm, mà còn là lời nhắc rằng tôi phải tiếp tục đi tìm những câu hỏi mới”, ông nói.
Năm 2010, Chính phủ Ấn Độ trao cho ông huân chương Padma Vibhushan – phần thưởng dân sự cao quý thứ hai của nước này. Ông được phong tước hiệp sĩ tại Anh. Hiện ở tuổi ngoài 70, Ramakrishnan vẫn tiếp tục nghiên cứu, viết sách.
Ngày 22-4, Cục Quản lý chất lượng - Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đội tuyển Việt Nam tham dự IMChO lần thứ 60 giành 2 huy chương vàng, 2 huy chương bạc. Tất cả các thành viên trong đội tuyển đều có giải.
Đội tuyển tham dự Olympic hóa học quốc tế Mendeleev được tuyển chọn từ kỳ tuyển chọn đội tuyển Olympic khu vực và quốc tế.
Ngô Hoàng Minh, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Amsterdam (Hà Nội), giành huy chương vàng, xếp thứ 2.
Nguyễn Thái Minh, học sinh lớp 11 Trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia, giành huy chương vàng, xếp thứ 11.
Nguyễn Hữu Tuệ, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia, giành huy chương bạc, xếp thứ 24.
Nguyễn Công Thành, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội), giành huy chương bạc, xếp thứ 29.
Đặc biệt, Ngô Hoàng Minh đã xuất sắc xếp thứ 2 toàn kỳ thi và ba thí sinh còn lại đều trong nhóm 30. Đây là năm thứ hai Việt Nam chính thức tham dự IMChO.
Kỳ thi Olympic hóa học quốc tế Mendeleev được tổ chức qua 3 vòng thi trong 3 ngày, gồm 2 vòng thi lý thuyết và 1 vòng thi thực hành, mỗi vòng thi kéo dài 5 giờ. Ban tổ chức trao giải cho khoảng 60% thí sinh tham dự, với tỉ lệ huy chương vàng, bạc, đồng là 1: 2: 3.
Các bài toán trong kỳ thi có độ khó và tính phân hóa rất cao, vì vậy cùng với Olympic hóa học quốc tế IChO, IMChO được giới chuyên môn đánh giá là "kỳ thi hóa học khó nhất hành tinh".
Kỳ thi IMChO lần thứ 60 diễn ra từ ngày 15 đến ngày 23-4-2026 tại Matxcơva, Liên bang Nga.
Kỳ thi được tổ chức dưới sự bảo trợ của "Thập kỷ khoa học và công nghệ tại Nga" do Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin công bố, do khoa hóa học Trường đại học Tổng hợp quốc gia Matxcơva mang tên M.V. Lomonosov và Quỹ Melnichenko phối hợp tổ chức.
IMChO, cùng với Olympic hóa học quốc tế (IChO), là những kỳ thi học thuật danh giá và có độ khó cao nhất thế giới trong lĩnh vực hóa học dành cho học sinh phổ thông.
Kế thừa truyền thống từ kỳ thi Olympic hóa học toàn Liên bang Xô viết, IMChO duy trì từ năm 1967.
Năm 2026, kỳ thi kỷ niệm lần thứ 60, được tổ chức tại Matxcơva với sự tham gia của thí sinh đến từ 37 quốc gia.
Ngày 25/5, ông Lê Văn Kiệt, Hiệu trưởng Trường THPT Chu Văn An (Đắk Lắk), cho biết đến nay lãnh đạo trường vẫn chưa trả lời cho tập thể cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường rõ lý do vì sao trường bị hạ mức thi đua, cắt khen thưởng trong năm học 2024-2025.
Theo ông Kiệt, kết quả xếp loại tập thể ở mức "Hoàn thành nhiệm vụ" khiến toàn trường không khỏi bất ngờ. Ông cho rằng dù trước đây nhà trường từng xảy ra một số "lùm xùm" liên quan đến lãnh đạo cũ, nhưng từ khi ông tiếp nhận vị trí hiệu trưởng, tập thể đã dần ổn định, đoàn kết và đạt nhiều kết quả nổi bật.
Dẫn chứng cho điều này, ông Kiệt cho biết trong năm học 2024-2025, Trường THPT Chu Văn An là một trong 3 đơn vị thuộc Cụm thi đua số 2 (gồm 12 trường) được bình xét hoàn thành tốt nhiệm vụ và đề xuất khen thưởng. Nhà trường cũng nằm trong top 6 toàn tỉnh về số lượng học sinh giỏi và không có lãnh đạo, giáo viên bị kỷ luật.
Tuy nhiên, kết quả cuối cùng của trường lại bị hạ từ mức "Hoàn thành tốt nhiệm vụ" xuống "Hoàn thành nhiệm vụ". Việc này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi thi đua, khen thưởng của tập thể mà còn kéo theo xếp loại cá nhân của người đứng đầu nhà trường, ảnh hưởng đến quá trình xét thăng hạng.
Cho rằng việc bị hạ thi đua "không rõ lý do", Trường THPT Chu Văn An đã 2 lần gửi tờ trình đến Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk đề nghị được làm rõ nguyên nhân để nhà trường có cơ sở giải thích với cán bộ, giáo viên cũng như kịp thời rút kinh nghiệm, khắc phục thiếu sót nếu có.
Trong văn bản phản hồi, Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk cho biết giữ nguyên kết quả xếp loại sau khi tập thể lãnh đạo Sở bỏ phiếu kín. Kết quả, 13/13 phiếu thống nhất xếp loại Trường THPT Chu Văn An ở mức "Hoàn thành nhiệm vụ" trong năm học 2024-2025.
"Đây là kết quả chung của cả tập thể nên ai cũng muốn biết nguyên nhân cụ thể để còn có hướng khắc phục, rút kinh nghiệm. Nhưng đến nay chúng tôi vẫn chưa hiểu rõ vì sao trường bị xếp loại như vậy", ông Kiệt băn khoăn.
10 chuyên đề ôn tập môn tiếng Anh thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Trương Thị Cẩm Hân, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=9s_Klm7Vnv0
Trong chuyên đề 8: Mệnh đề danh ngữ (Nominal Clause), giáo viên phân tích qua các từ dẫn nhập (Wh-, That, Whether/If) với vai trò đóng chức năng như một danh từ làm chủ ngữ hoặc tân ngữ trong câu. Quy tắc cốt lõi được nhấn mạnh là mệnh đề này luôn tuân thủ trật tự từ trần thuật và tuyệt đối không thực hiện đảo ngữ bên trong.
Trước đó, vào ngày 11.5, trong chuyên đề 7: Sắp xếp đoạn văn (Sentence Rearrangement - Paragraph), giáo viên tập trung vào khả năng tư duy logic của học sinh để xây dựng một đoạn văn hoàn chỉnh từ các câu rời rạc dựa trên sự mạch lạc và tính liên kết. Người học cần nhận diện câu chủ đề, các từ nối chuyển tiếp và đại từ thay thế để xác định trật tự diễn biến thông tin hợp lý.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 11 đến 16.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
