Được kiểm chứng qua thực tiễn khắc nghiệt, chương trình bình ổn thị trường đã khẳng định là mô hình đúng đắn, phù hợp thực tiễn khách quan, phản ánh tinh thần năng động, sáng tạo của TP.
Từ mô hình này, nhiều địa phương trên cả nước đã kế thừa tinh thần chung để triển khai, nhân rộng.
Sống lâu năm ở TP.HCM, bà Nguyễn Thị Hương – phường Bình Trưng – còn nhớ như in những ngày giáp Tết hơn 20 năm trước. Đó là thời điểm người tiêu dùng TP vẫn còn giữ thói quen mua sắm ở chợ truyền thống, siêu thị vẫn chưa thể phủ rộng được như bây giờ.
Những ngày ấy bà nội trợ ra chợ là “chóng mặt” vì giá không chỉ đến Tết lại tăng mà còn tăng từng ngày.
“Tôi còn nhớ khi đó các mặt hàng như trứng vịt, thịt heo không chỉ tăng cao mà muốn mua cũng không có hàng. Phải đi vòng vòng mấy chợ để có nguyên liệu cho hai món quen thịt kho hột vịt và khổ qua dồn thịt”, bà Hương kể.
Và trong bối cảnh ấy, chương trình bình ổn thị trường được khởi xướng vào dịp Tết Nhâm Ngọ 2002. Ngay năm đầu tiên, UBND TP.HCM giao 45 tỉ đồng cho hai doanh nghiệp mua lương thực, thực phẩm để dự trữ, phục vụ dịp Tết Nhâm Ngọ.
Mục tiêu ban đầu là ngăn chặn tình trạng găm hàng, tăng giá tùy tiện trong dịp cao điểm, đặc biệt là Tết Nguyên đán, giúp người dân yên tâm mua sắm.
Năm 2010 là cột mốc đánh dấu chương trình bắt đầu được xã hội hóa, mở rộng quy mô với 13 doanh nghiệp tham gia và chính thức chuyển sang bình ổn thị trường cả năm, thay vì chỉ riêng dịp Tết.
Từ khi triển khai đến nay, ở mỗi giai đoạn chương trình bình ổn thị trường của TP được linh hoạt điều chỉnh phù hợp với nhu cầu kinh tế – xã hội của từng thời kỳ. Như trong giai đoạn
2002-2012, chương trình chủ yếu tập trung vào mục tiêu chống giá thực phẩm tăng sốc, bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như gạo, thịt, trứng, đường và dầu ăn, nhất là vào dịp lễ, Tết hoặc khi thị trường biến động mạnh.
Sang giai đoạn 2013-2020, phạm vi bình ổn được mở rộng sang các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống người dân như giáo dục, y tế và hàng tiêu dùng dân sinh, bao gồm tập vở, dụng cụ học tập, dược phẩm và một số mặt hàng gia dụng thiết yếu.
Trong thời kỳ 2021-2023, sau tác động của đại dịch COVID-19, chương trình chú trọng hơn đến việc củng cố chuỗi cung ứng, kết nối sản xuất với hệ thống phân phối và bảo đảm lưu thông hàng hóa ổn định.
Đến giai đoạn 2024-2026, chương trình tiếp tục phát triển theo hướng bình ổn chi phí sống toàn diện, không chỉ tập trung vào ăn uống mà còn mở rộng sang học tập, hàng gia dụng và hỗ trợ sản xuất, qua đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của người dân và doanh nghiệp.
Sau hơn 20 năm, thành công của chương trình là tạo kết nối giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng.
Gắn bó lâu năm với chương trình bình ổn thị trường của TP, ông Nguyễn Nguyên Phương – Phó giám đốc Sở Công thương TP.HCM – cho biết trải qua hơn hai thập niên, chương trình đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, từ mục tiêu ngắn hạn phục vụ dịp Tết sang hoạt động xuyên suốt cả năm vào năm 2010 và đặc biệt là từ năm 2013, TP đã thực hiện bước đột phá xã hội hóa 100% nguồn vốn thông qua cơ chế kết nối ngân hàng – doanh nghiệp.
Đáng chú ý, sau khi triển khai hiệu quả, chương trình được nhiều địa phương trên cả nước học tập và áp dụng với quy mô, cách thức khác nhau. Tiêu biểu có thể kể đến Hà Nội với các chương trình dự trữ hàng hóa thiết yếu phục vụ Tết và bình ổn giá các mặt hàng tiêu dùng; Đà Nẵng triển khai kế hoạch dự trữ hàng hóa, kết nối cung cầu và bình ổn thị trường mùa cao điểm du lịch.
Cần Thơ chú trọng bình ổn lương thực, thực phẩm cho khu vực ĐBSCL, Bình Dương và Đồng Nai triển khai chương trình phục vụ lực lượng lao động lớn tại các khu công nghiệp; Bà Rịa – Vũng Tàu, Long An, An Giang cũng có các kế hoạch dự trữ và bán hàng bình ổn trong dịp lễ, Tết.
Dù tên gọi và cách triển khai khác nhau, các địa phương này đều kế thừa tinh thần chung của mô hình TP.HCM: chủ động nguồn cung, giữ giá hợp lý, liên kết doanh nghiệp và bảo đảm an sinh xã hội khi thị trường biến động.
Đến nay, tại TP.HCM quy mô chương trình không chỉ dừng lại ở nhóm hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu mà đã mở rộng sang các nhóm hàng phục vụ mùa khai giảng, sữa, dược phẩm thiết yếu, hàng tiêu dùng…; sự tham gia của đa dạng các thành phần kinh tế từ doanh nghiệp nhà nước đến các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp FDI.
Năm 2026, chương trình bình ổn thị trường năm 2026-2027 đã chính thức được triển khai từ ngày 1-4 và kéo dài trong 12 tháng. Đây là một trong những công cụ quan trọng giúp TP.HCM chủ động ứng phó với biến động giá cả, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đầu vào, phí vận chuyển và năng lượng có nhiều biến động.
Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, trong giai đoạn tới định hướng của TP là đưa chương trình lên một tầm cao mới về cả chất và lượng. Mục tiêu trọng tâm là hiện đại hóa phương thức triển khai, đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử và chuyển đổi số trong quản lý hệ thống phân phối để hàng bình ổn tiếp cận người dân nhanh chóng, thuận tiện hơn.
Đặc biệt, TP sẽ tập trung triển khai chương trình hợp tác kiểm soát chất lượng hàng hóa (tick xanh trách nhiệm) nhằm xây dựng bộ quy tắc ứng xử khắt khe trong kiểm tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý vi phạm thông qua chia sẻ và công khai, minh bạch thông tin tự nguyện giữa các nhà bán lẻ và nhà cung cấp nhằm định hướng sản xuất, đảm bảo hàng hóa không chỉ ổn định về giá mà còn dẫn đầu về chất lượng và an toàn thực phẩm.
“Điểm nhấn của nỗ lực này là việc hình thành và vận hành sàn giao dịch thịt heo. Đây không chỉ là bước đi nhằm hiện đại hóa phương thức giao dịch truyền thống vốn còn nhiều tầng nấc trung gian mà còn là công cụ then chốt để minh bạch hóa thị trường tại địa phương tiêu thụ thịt heo lớn nhất cả nước”, ông Phương kỳ vọng.
Sàn giao dịch thịt heo được cho sẽ xóa bỏ tình trạng thao túng giá, đảm bảo quyền lợi cốt lõi cho cả người chăn nuôi và người tiêu dùng, đồng thời góp phần kiểm soát an toàn thực phẩm và là cơ sở nhân rộng mô hình sang các nhóm ngành hàng khác.
Ngoài ra, cùng với chương trình “Tick xanh trách nhiệm”, TP đang kiến tạo một hệ sinh thái thương mại an toàn, nơi mà sự minh bạch về nguồn gốc và chất lượng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.
“Với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo TP, sự ủng hộ tích cực của doanh nghiệp và xu thế phát triển của công nghệ thông tin, chuyển đổi số, chương trình sẽ tiếp tục là công cụ hữu hiệu và trụ cột vững chắc của TP trong quản lý thị trường, ổn định và phát triển kinh tế”, ông Phương bày tỏ tin tưởng.
Trong quyết định nâng triển vọng tín nhiệm công bố chiều 4/5, Moody's đánh giá chất lượng thể chế và quản trị đang được cải thiện, nhờ các cải cách hành chính, pháp lý và khu vực công đã tăng tốc từ cuối năm 2024. Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế tiếp tục được củng cố thông qua đẩy nhanh số hóa, đầu tư hạ tầng, nâng cao kỹ năng lao động và phát triển thị trường vốn.
Moody's cũng nhận định rủi ro từ các biện pháp bảo hộ thương mại của Mỹ đã giảm so với dự báo trước đó. Trong khi đó, Việt Nam duy trì tăng trưởng kinh tế tích cực cùng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ổn định, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Moody’s "xếp hạng tín nhiệm" bằng thang điểm chữ cái từ Aaa đến C, kèm số từ 1 đến 3, nhằm thể hiện mức độ rủi ro dài hạn từ thấp đến cao. Bên cạnh đó, tổ chức này có thang "triển vọng tín nhiệm" gồm 4 trạng thái là tích cực, ổn định, tiêu cực và chưa rõ xu hướng để phản ánh hướng đi của xếp hạng trong trung hạn. "Triển vọng tín nhiệm" được xem như một tín hiệu định hướng.
Hãng đánh giá tín dụng toàn cầu cho rằng giữ nguyên xếp hạng Ba2 phản ánh tiềm năng tăng trưởng mạnh, dự trữ ngoại hối tốt, cơ cấu kinh tế đa dạng và ổn định, cộng thêm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài. Nợ chính phủ thấp và ổn định, khả năng chi trả nợ tốt và mức phụ thuộc giảm dần vào tài trợ bên ngoài cũng là những yếu tố tích cực.
Tuy nhiên, theo Moody's, xếp hạng vẫn bị kìm hãm bởi những hạn chế mang tính cấu trúc. Rủi ro từ hệ thống ngân hàng và thị trường bất động sản vẫn hiện hữu. Dù vậy, các cải cách đang triển khai được kỳ vọng giảm dần rủi ro này. Ngoài ra, các yếu tố địa chính trị như xung đột Trung Đông có thể gây áp lực ngắn hạn thông qua giá năng lượng, chi phí vận tải và lạm phát.
Tổ chức này cho rằng xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam có thể được nâng lên nếu những cải cách chính sách giải quyết các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng; vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng vào các ngành giá trị cao như bán dẫn, AI. Ngoài ra, hai yếu tố khác hỗ trợ việc nâng hạng là ổn định vĩ mô và tăng cường quản lý hệ thống ngân hàng.
Ngược lại, xếp hạng tín nhiệm có thể bị hạ nếu cải cách chững lại hoặc đảo chiều, cộng thêm đòn bẩy nền kinh tế tăng nhanh gây rủi ro tài chính. Về khách quan, căng thẳng địa chính trị leo thang khiến xuất khẩu và FDI suy giảm, có thể ảnh hưởng đến xếp hạng tín nhiệm.
Tuy nhiên, Moody's nhấn mạnh, triển vọng tín nhiệm "tích cực" cho thấy khả năng bị hạ xếp hạng thấp. Việt Nam được tổ chức này xếp hạng tín nhiệm Ba2 từ tháng 9/2022.
Trong bản tin cùng ngày, Bộ Tài chính nói quyết định nâng triển vọng tín nhiệm của Moody's "thể hiện sự đánh giá cao của cộng đồng quốc tế về các nỗ lực chỉ đạo, điều hành của Đảng, Quốc hội và Chính phủ". Cơ quan này nói sẽ phối hợp với Moody's và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế để nâng cao chất lượng đánh giá, từng bước cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia.
Công ty cổ phần Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) cho biết vừa được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp giấy chứng nhận chào bán cổ phiếu ra công chúng.
Theo kế hoạch, doanh nghiệp này sẽ chào bán gần 180 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng một đơn vị và dự kiến niêm yết vào đầu tháng 8 năm nay. Với quy mô huy động khoảng 14.360 tỷ đồng, đây là một trong những thương vụ IPO lớn nhất thị trường 5 năm qua. Sau IPO, vốn điều lệ của DMX sẽ tăng từ 11.013 tỷ đồng lên 12.808 tỷ đồng, tương ứng mức vốn hóa hơn 102.460 tỷ đồng.
Với mức định giá này, doanh nghiệp bán lẻ điện máy có khả năng gia nhập rổ VN30 sau khi đáp ứng điều kiện niêm yết. Công ty chứng khoán Vietcap là đơn vị tư vấn và đại lý phân phối chính cho thương vụ.
Theo bản cáo bạch, DMX cho biết việc niêm yết nhằm nâng cao tính minh bạch, uy tín thương hiệu và mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn cho chiến lược tăng trưởng dài hạn. Nguồn tiền huy động sẽ được bổ sung cho hoạt động kinh doanh và tăng năng lực tài chính.
Quý I năm nay, doanh thu và lợi nhuận sau thuế của DMX lần lượt tăng 30% và 49% so với cùng kỳ. Lợi nhuận đạt 2.219 tỷ đồng, hoàn thành hơn 30% kế hoạch cả năm sau 3 tháng. Theo báo cáo phân tích của Vietcap, lợi nhuận sau thuế năm 2026 của doanh nghiệp có thể đạt 9.324 tỷ đồng, tương ứng P/E khoảng 10 lần.
DMX hiện là mảng kinh doanh chủ lực của Thế Giới Di Động khi đóng góp khoảng 80% lợi nhuận toàn hệ sinh thái. Doanh nghiệp dự kiến tạo ra 6.877 tỷ đồng dòng tiền tự do trong năm 2026 và lên kế hoạch chia cổ tức tiền mặt 40%, tương ứng 4.000 đồng mỗi cổ phiếu.
Giai đoạn 2026-2030, DMX đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu bình quân 11% mỗi năm và lợi nhuận 16% mỗi năm. Nếu hoàn thành kế hoạch, lợi nhuận sau thuế đến năm 2030 có thể đạt khoảng 13.000 tỷ đồng, gấp đôi hiện nay.
"Đơn hàng dạo này tạm ổn hơn trước, nhưng áp lực ngày càng cao. Biên lợi nhuận đã mỏng nay sắp 'tàng hình'", CEO một công ty may tại TP HCM, bình luận đầu tháng 7.
Không riêng tại TP HCM, từ đầu năm đến nay, nhiều nhà sản xuất dù duy trì được đơn hàng và xuất khẩu vẫn phải "căng mình" để giữ phong độ.
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 6 tháng đạt hơn 266,5 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhưng sau kết quả này là áp lực mà các nhà sản xuất - xuất khẩu đối diện nửa năm qua, đặc biệt với nhóm ngành công nghiệp truyền thống như dệt may, da giày hay thủy sản.
Thực tế, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của ngành sản xuất trang phục tăng 10% trong 6 tháng, được xếp vào nhóm thấp cùng với dệt (10%) và da (4%). Trong khi đó, IIP nửa đầu năm nay của ngành chế biến - chế tạo là 11,4%.
"Một số ngành công nghiệp truyền thống tăng thấp, chịu sức ép bào mòn biên lợi nhuận do chi phí nguyên vật liệu nhập khẩu, cước vận tải quốc tế tăng cao nên doanh nghiệp thận trọng mở rộng quy mô", Cục Thống kê nhận định.
Các ngành sản xuất, xuất khẩu khác cũng đối diện không ít áp lực từ yêu cầu của khách hàng đến chi phí logistics. Ví dụ, thủy sản mang về gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8% nhưng đơn hàng có xu hướng ngắn, chia nhỏ, giá cạnh tranh, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP).
Cuộc xung đột Trung Đông kéo dài 4 tháng gây áp lực lớn lên các tuyến vận tải biển, đặc biệt qua kênh đào Suez. Điều này làm tăng cước tàu và kéo dài thời gian giao hàng của các ngành, trong đó có gỗ nội thất đến các thị trường trọng điểm như Mỹ và châu Âu.
Hồi tháng 4, khảo sát chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của S&P Global (Mỹ) cho biết xung đột Trung Đông đẩy chi phí đầu vào và giá cả đầu ra tăng nhanh nhất trong 15 năm. Thực tế này khiến đơn hàng mới sụt giảm lần đầu sau 8 tháng.
Sau tháng 4 áp lực đỉnh điểm, đơn hàng mới bắt đầu hồi phục vào tháng 5 và 6 nhờ nhu cầu cải thiện. Tháng trước, PMI đạt 51,8 điểm, giảm so với mức 52,8 của tháng 5 nhưng vẫn trên ngưỡng 50, tức là có cải thiện.
"Ngành sản xuất Việt Nam kết thúc nửa đầu năm nay với tín hiệu tích cực, khi cả số lượng đơn đặt hàng mới và sản lượng đều duy trì đà tăng", ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định.
Các dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp sản xuất lạc quan hơn thời gian tới, nhưng môi trường kinh doanh vẫn còn nhiều thách thức. Theo điều tra của Cục Thống kê, 39,4% doanh nghiệp chế biến, chế tạo đánh giá xu hướng kinh doanh quý III tốt hơn, cao hơn mức 36,3% của quý II.
Xu hướng tương tự tại đầu tàu kinh tế TP HCM, với 37,1% đánh giá tình hình quý này thuận lợi hơn quý trước. Khoảng 42,5% doanh nghiệp cho biết họ thấy ổn định và 20,4% nghĩ khó khăn hơn.
Chiến sự Trung Đông hạ nhiệt khi Mỹ - Iran đạt thỏa thuận đàm phán, nhưng lo ngại rủi ro, áp lực né thuế quan đã thúc đẩy các nhà nhập khẩu gom hàng sớm, ngay từ quý III, theo giới phân tích.
Ông Andrew Harker đánh giá ngành sản xuất Việt Nam nhìn chung đang bước vào nửa cuối năm với nền tảng tích cực. "Các công ty sẽ có nhiều thuận lợi để duy trì đà tăng trưởng nếu môi trường quốc tế ổn định hơn trong thời gian còn lại của năm 2026", ông nêu.
Tuy nhiên, thách thức vẫn chưa hết. Theo S&P Global, tâm lý kinh doanh của các nhà sản xuất Việt Nam vẫn thấp hơn mức trước khi xảy ra xung đột Trung Đông. "Điều kém tích cực trong tháng 6 là việc làm tiếp tục giảm, dù sản lượng và số đơn đặt hàng mới tăng", ông Andrew nói thêm.
Cùng với đó, chi phí vận tải chưa hạ nhiệt, khi giá cước container chạm mức cao nhất gần 2 năm. Chỉ số Drewry World Container Index trong tuần gần đây đã vượt mốc 4.500 USD một FEU, tức chi phí vận chuyển giao ngay trung bình một container 40 feet là 4.500 USD, tăng khoảng 40% so với cùng kỳ.
Khảo sát của Cục Thống kê TP HCM cũng cho thấy hai rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp sản xuất là cạnh tranh hàng trong nước gia tăng (46,6%) và nhu cầu nội địa giảm (46,2%). Bên cạnh đó, áp lực từ lãi suất cao (34,3%), nhu cầu quốc tế thấp (30,7%) và khó khăn về tài chính (25,6%).
Thực tế, chỉ số IIP 6 tháng đầu năm ước tăng 10,8% so với cùng kỳ 2025, nhưng con số này vẫn thấp hơn mục tiêu cả năm (12-14%). Về phía các địa phương, theo Cục Thống kê, trong nửa đầu năm, một nửa địa phương có chỉ số IIP tăng dưới 12%.
Để thúc đẩy sản xuất công nghiệp, tạo lực đẩy tăng trưởng cả năm nay, Cục Thống kê kiến nghị doanh nghiệp cần đa dạng hóa nguồn cung, kiểm soát chi phí logistics và chủ động quản trị chuỗi cung ứng. Phía cơ quan quản lý cần tháo gỡ thủ tục để khơi thông vật liệu, thúc đẩy giải ngân đầu tư công, bảo đảm an ninh năng lượng và ứng dụng AI vào chuyển đổi số.
