Ký ức lịch sử năm 1954-1975 qua ảnh tư liệu

Tiến sĩ nêu ý kiến ở tọa đàm Sách và công nghiệp văn hóa, diễn ra trong ngày khai mạc Hội sách và Văn hóa đọc thành phố Hà Nội 2026, sáng 21/4. Ông chỉ ra một thực trạng rằng có những người chi hàng triệu đồng cho một bữa ăn, nhưng lại chần chừ khi dành khoảng 100.000 đồng mua sách.

Hồi đầu tháng, đơn vị của ông triển khai chương trình Tủ sách khuyến đọc, với giá gần ba triệu đồng cho một tủ sách gồm 100 cuốn. Tuy nhiên, sau 20 ngày, đơn vị chưa bán được 100 tủ. Tiến sĩ nói vui rằng mong mỏi mỗi gia đình đều có tủ sách ''to hơn tủ lạnh'', các cơ quan, doanh nghiệp cũng cần chú trọng đầu tư cho văn hóa đọc.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng cho rằng trong cuộc đời mỗi người có thể chỉ cần đọc 10 cuốn sách, nhưng đó sẽ là những tác phẩm khiến họ trưởng thành. Ông nhận thấy hiện nay có nhiều phương tiện nghe nhìn hiện đại nhưng sách vẫn là nơi kết tinh tri thức của văn hóa dân tộc, là nền tảng giáo dục đặc biệt, lưu giữ những giá trị tinh hoa của thời đại để truyền cho thế hệ sau.

Theo ông Thắng, không chỉ học trên trường lớp, mỗi người phải trau dồi thêm qua các ấn phẩm để làm mới tư duy. Khi nhịp sống ngày càng nhanh, việc đọc sách giúp rèn khả năng tập trung, nuôi dưỡng đời sống tinh thần của mỗi cá nhân. ''Một dân tộc ham đọc sách thì trí tuệ dân tộc sẽ phát triển'', ông nói.

Bên cạnh bàn về tầm quan trọng của việc đọc, các diễn giả thảo luận về vai trò của sách trong ngành công nghiệp văn hóa. Theo đó, sách không chỉ được nhìn nhận như một sản phẩm tri thức mà còn là mắt xích trong chuỗi giá trị sáng tạo, như một nguồn quan trọng để phát triển những nội dung có chiều sâu.

Từ góc nhìn của người làm phim, nhà sản xuất Cao Phượng Diễm cho biết sách hỗ trợ hiệu quả cho công việc của mình. Trong quá trình thực hiện dự án hoạt hình về bà Hoàng Thị Thế - người con gái lưu lạc của ''Hùm thiêng Yên Thế'' Hoàng Hoa Thám, chị nghiên cứu cuộc đời nhân vật thông qua nhiều cuốn sách. Tuy nhiên, chị nhận thấy các tác phẩm và tư liệu tại Việt Nam còn tản mạn, việc lưu trữ không có tính hệ thống. Để phục vụ cho việc làm phim, nhà sản xuất phải tìm đến các kho tư liệu ở Pháp.

Đây cũng là trăn trở của bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam. Theo bà, Việt Nam có nền văn hóa phong phú nhưng không có khả năng lưu trữ, hệ thống hóa. Vì vậy, thế hệ trẻ sẽ khó tiếp cận những tri thức mà người trước để lại.

Trong một lần tổ chức workshop mời tác giả Việt viết truyện fantasy (kỳ ảo) cho trẻ em, bà Hoa Phượng nhận thấy họ gặp khó khăn vì không xây dựng được nhân vật hay thế giới đủ tầm vóc cho tác phẩm. So sánh ở phương Tây, thể loại này đã có nhiều tri thức cổ xưa, người viết có thể dựa vào đó để xây dựng những nhân vật, câu chuyện cho sáng tác của mình. "Nền tảng văn hóa của chúng ta rất cần được lưu trữ một cách hệ thống, có phân loại, chọn lọc, hướng dẫn sử dụng", bà nói.

Yếu tố truyền thông cũng cần được đẩy mạnh tăng hiệu quả tiếp cận sách ở bạn đọc. Bà Khúc Thị Hoa Phượng nêu câu chuyện con gái mình không hào hứng với một cuốn sách kỳ ảo, dù bà đánh giá cao tác phẩm. Trong khi cùng chất liệu văn hóa ấy, khi tiểu thuyết Tết ở làng địa ngục được dựng thành phim, con gái bà lại hào hứng đi xem và yêu thích. Bà cho rằng định kiến của một bộ phận độc giả cũng là điều khiến thể loại kỳ ảo cũng như một số dòng sách khác chưa được đón nhận trong nước.

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng nhìn nhận phát triển công nghiệp văn hóa nói chung và lĩnh vực sách nói riêng đòi hỏi sự đồng hành, kết hợp từ cơ quan quản lý, đơn vị xuất bản, doanh nghiệp sáng tạo đến tác giả và công chúng. Bà Khúc Thị Hoa Phượng nêu ý tưởng về việc xúc tiến thương mại cho ngành sách, khẳng định cần có những nhà đầu tư đủ tâm huyết, tiềm lực để lan tỏa tri thức bằng các sản phẩm sáng tạo khác.

Ngày Sách Việt Nam được tổ chức lần đầu năm 2014. Ba năm sau, Chính phủ đổi tên thành Ngày sách và Văn hóa đọc, nhằm lan tỏa thói quen đọc sách trong xã hội. Năm 2022, sự kiện được tổ chức trên cả nước sau hai năm trì hoãn vì dịch.

Ngày Sách và Văn hóa đọc năm nay có nhiều hoạt động liên quan việc tiếp cận, tích lũy tri thức trong thời đại số. Hôm 18/4, sự kiện khai mạc với chủ đề Mạch tri thức - Từ trang sách đến không gian số diễn ra tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo, Thư viện Quốc gia Việt Nam phối hợp Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện thực hiện. Cùng ngày, Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM tổ chức lễ khai mạc, chủ đề Lĩnh hội tinh hoa -Rạng ngời tri thức Việt tại đường sách Nguyễn Văn Bình. Từ đầu tháng, nhiều tỉnh thành trên cả nước cũng tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng, thúc đẩy văn hóa đọc cho mỗi người, nhất là thế hệ trẻ.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong buổi công chiếu đêm 21-5, La Bola Negra (tiếng Anh: The Black Ball) nhận tràng pháo tay kéo dài 20 phút từ khán giả. Con số này giúp La Bola Negra trở thành phim thứ 2 được vỗ tay dài nhất trong lịch sử Cannes, chỉ xếp sau Pan's Labyrinth vào năm 2006 với 22 phút.

Theo Deadline, phản ứng khán giả càng nồng nhiệt hơn khi đạo diễn Javier Ambrossi phát biểu: "Gửi tất cả những ai nghĩ rằng chúng tôi sẽ lùi bước về quyền LGBTQ+, tôi có tin xấu cho các bạn".

La Bola Negra là phim dài 155 phút, xây dựng trên 3 tuyến truyện chính diễn ra ở các mốc thời gian 1932, 1937 và 2017, cùng một lớp ý nghĩa xuyên suốt liên quan đến di sản văn học của nhà thơ Federico García Lorca.

Phim lấy cảm hứng từ một tiểu thuyết chưa hoàn thiện mang tên La Bola Negra, được cho là một trong những tác phẩm cuối cùng của Federico García Lorca trước khi ông bị sát hại vào năm 1936 trong nội chiến Tây Ban Nha.

Ở tuyến truyện năm 1932 kể về Carlos, một thanh niên trẻ, đối mặt với việc bị một câu lạc bộ xã hội từ chối gia nhập do những lời đồn liên quan đến xu hướng tính dục. Quyết định được đưa ra thông qua hình thức bỏ phiếu với "bóng trắng" và "bóng đen", trong đó bóng đen đồng nghĩa với việc bị loại bỏ.

Tuyến truyện năm 1937 diễn ra trong bối cảnh nội chiến Tây Ban Nha, tập trung vào Sebastián, một thanh niên bị buộc gia nhập lực lượng phát xít sau khi ngôi làng của anh bị ném bom. Anh được giao nhiệm vụ canh giữ Rafael, một tù nhân bị thương, đồng thời là cựu cầu thủ bóng đá và diễn viên.

Còn câu chuyện năm 2017 lại xoay quanh Alberto, một nhà văn và nhà sử học đồng tính. Alberto phát hiện mình được thừa kế một tài liệu từ người ông chưa từng gặp, qua đó dẫn dắt anh vào hành trình tìm hiểu những câu chuyện trong quá khứ, đồng thời kết nối với hai tuyến thời gian trước đó.

Ngoài 3 tuyến truyện chính, La Bola Negra còn ẩn chứa yếu tố thứ tư. Đây đóng vai trò như sợi dây liên kết, là một biểu đạt thi ca vượt thời gian về tình yêu dành cho tất cả những người kể chuyện LGBTQ+ đã chết trước khi có thể thật sự sống.

Ngay sau buổi công chiếu tại Cannes, La Bola Negra nhận về nhiều phản ứng trái chiều từ nhiều cây bút quốc tế.

Nhà phê bình Lee Marshall từ Screen Daily nhận xét La Bola Negra là một nỗ lực đầy cảm xúc và mang tính thời sự nhằm khôi phục lại văn hóa LGBTQ+ bị chôn vùi và đàn áp ở Tây Ban Nha đầu thế kỷ 20. Không thể không thừa nhận niềm đam mê mà bộ đôi đạo diễn Javier Calvo và Javier Ambrossi đặt vào câu chuyện 3 dòng thời gian này.

Tuy nhiên ông cũng viết: "Đây là một bộ melodrama đồ sộ, thiếu kỷ luật, cố gắng hướng đến sự phức tạp nhiều tuyến truyện như phong cách Pedro Almodóvar nhưng lại thiếu đi sự tinh tế và cảm giác điều khiển câu chuyện đầy phong cách".

Cây bút Sophie Monks Kaufman của Indie Wire dành nhiều lời khen có cánh cho La Bola Negra. Bà gọi kịch bản phim là "hoàn hảo hoặc gần như hoàn hảo", mỗi câu chuyện đều nâng đỡ và phản chiếu câu chuyện khác.

Đồng thời bà mô tả phim như một cấu trúc nhiều tầng, trong đó yếu tố kết nối thứ tư là "biểu đạt thơ mộng vượt thời gian dành cho những người kể chuyện LGBTQ+ đã chết trước khi kịp sống trọn vẹn cuộc đời".

Trong một đánh giá khác, Richard Lawson của Hollywood Reporter mô tả La Bola Negra là một "sử thi đồng tính pha trộn rực rỡ giữa cảm quan pop đương đại và điện ảnh cổ điển."

Richard Lawson cho rằng phim đạt được hiệu quả khi xử lý tham vọng lớn về mặt hình thức, đồng thời ghi nhận cách đạo diễn chuyển đổi giữa các dòng thời gian và lồng ghép yếu tố hài hước trong bối cảnh bi kịch lịch sử.

"Đã đến lúc có một sử thi chiến tranh về đồng tính ở quy mô và chiều sâu như thế này. Và cũng đúng lúc Cannes cần một phim như vậy - một lời nhắc rằng chủ nghĩa "maximalism" không chỉ thuộc về Hollywood" - ông kết luận.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Tại lễ trao giải Cống hiến 2026, Hương Tràm bất ngờ vượt qua nhiều đồng nghiệp để chiến thắng hạng mục Album của năm nhờ dự án Phao cứu sinh. Thành tích này của giọng ca 9X nhanh chóng trở thành đề tài bàn luận trên mạng xã hội.

Theo ghi nhận, trong bài đăng chia sẻ niềm vui của Hương Tràm trên mạng xã hội, đã có hơn 19.000 lượt phẫn nộ. Nhiều người chúc mừng quán quân Giọng hát Việt mùa đầu tiên khi có thêm một giải thưởng lớn trong sự nghiệp. Tuy nhiên, cũng có không ít khán giả bất ngờ trước kết quả, đặt vấn đề về tiêu chí chấm giải vì cho rằng một dự án khác xứng đáng hơn.

Giữa ồn ào, Hương Tràm có động thái đáng chú ý. Cô đăng tải loạt hình ảnh rạng rỡ tại lễ trao giải. Kèm theo đó, nữ ca sĩ có những trải lòng về cột mốc vừa đạt được trong sự nghiệp. Cô viết: “Tượng Cống hiến thứ ba trong hành trình của một cô gái 30 tuổi. Và thật hữu duyên khi tôi lại được đón nhận khoảnh khắc này từ cô Mỹ Linh và chú Anh Quân”.

Nhìn lại sự thay đổi của bản thân, Hương Tràm kể năm 18 tuổi, cô hát bằng bản năng, còn năm 23 tuổi hát bằng khát khao. Năm 30 tuổi là khi nữ ca sĩ “hát bằng tất cả những gì đã vỡ rồi tự lành”.

“Mỗi chặng đường, không phải ai cũng có cơ hội được sống trọn vẹn và được gọi tên. Tôi biết ơn khán giả, gia đình, FC và hội đồng giải Cống hiến vì đã nhìn thấy Phao cứu sinh không chỉ là âm nhạc, mà là một phần của hành trình sống. Cảm ơn những anh, em đã cùng Tràm thức đêm với 12 bản thu, đã đi qua đủ đầy cảm xúc vui, buồn và cả những lúc lênh đênh”, giọng ca sinh năm 1995 bày tỏ.

Nói thêm về album vừa giành giải, Hương Tràm bộc bạch: “Nếu đã từng chênh vênh, mình sẽ hiểu giá trị của một chiếc phao. Nếu đã từng chìm, mình sẽ biết thế nào là được cứu. Và nếu hôm nay vẫn còn đứng ở đây, là vì tôi chưa từng buông tay khỏi chính mình”.

Trao đổi với chúng tôi, phía Hương Tràm cho biết bài viết là những chia sẻ của nữ ca sĩ về giải thưởng vừa đạt được hôm 15.4.

Được biết Phao cứu sinh là dự án đặc biệt trong sự nghiệp của Hương Tràm, được trình làng sau khi cô du học và sinh sống ở Mỹ. Với giọng ca 9X, đây không chỉ là một sản phẩm nghệ thuật mà còn là món quà cô muốn dành tặng những khán giả đã ủng hộ và kiên nhẫn chờ đợi mình. Nữ ca sĩ kể rằng cô đã nhìn thấy trong ca khúc không chỉ câu chuyện tình yêu, mà còn là hình ảnh chính bản thân mình trong những năm tháng sống xa quê hương.

Trong cuộc trò chuyện mới đây với chúng tôi, Hương Tràm cũng từng chia sẻ về dự án Phao cứu sinh: “Đến một giai đoạn, đôi khi mình thấy mệt mỏi bởi sự kỳ vọng, hay thành tích, con số. Đôi khi cuộc sống xoay vần, đặt mình vào sự khổ tâm. Những lúc đó, con người cần một cái phao cứu cho mình bớt chìm giữa cuộc đời nổi trôi. Đó cũng là lúc âm nhạc của Phao cứu sinh đến với tôi. Tôi bắt đầu làm dự án này trước khi về Việt Nam. Những bài đầu tiên tôi viết từ khi còn ở Mỹ, để làm sao truyền tải cảm xúc đối với những người đang vượt qua câu chuyện giống mình. Tôi muốn làm âm nhạc thành thật với cảm xúc, với con người của mình”.

Tin Gốc: Thanh Niên