Máy bay chở khách Mỹ nghi va chạm drone trên không

Yael Ben Cnaan chật vật để giữ cho cửa hàng hoa ở Tel Aviv trụ vững trong giai đoạn đáng lẽ là cao điểm, khi người Do Thái đón lễ Vượt Qua, ngày lễ quan trọng ăn mừng sự kiện người Israel thoát khỏi ách nô lệ của Ai Cập. Lễ hội kéo dài một tuần, năm nay diễn ra từ 1/4 đến 9/4. Người Do Thái nghỉ làm trong ngày đầu và ngày cuối của dịp lễ này và giảm khối lượng công việc trong những ngày ở giữa.

Yael Ben Cnaan đã làm việc trong Bishvil Flowers, tiệm hoa ở khu vực thượng lưu của Tel Aviv, nhiều năm trước khi trở thành chủ sở hữu vào ngày 10/3. Nhưng chỉ một ngày đó, một quả đạn chùm của Iran đã rơi xuống con phố bên ngoài cửa hàng.

Sức ép từ vụ nổ khiến cửa sổ cửa hàng vỡ tan tành, tường thủng lỗ chỗ vì mảnh đạn. Hoa bên trong héo úa vì Ben Cnaan không thể tiếp cận cửa hàng do cảnh sát phong tỏa đường phố.

"Trong thời gian đó, cửa hàng không hoạt động. Không có thu nhập, nhưng các chi phí vẫn phải trả: tiền thuê nhà, các khoản thanh toán và những nghĩa vụ tài chính mà tôi đã tiếp nhận khi bắt đầu làm chủ", Ben Cnaan nói.

Cửa hàng đóng cho đến hết tháng 3, thời điểm sắp đến lễ Vượt Qua và là thời điểm kinh doanh quan trọng nhất năm đối với những cửa hàng hoa. "Chúng tôi phụ thuộc vào doanh thu trong những tuần như thế này để duy trì hoạt động", cô nói.

Để vượt qua khó khăn, Ben Cnaan kêu gọi cộng đồng chung tay giúp đỡ và thông báo trên mạng xã hội rằng cửa hàng sẽ sớm mở bán lại với số lượng giới hạn để khách đến lấy hoa trước dịp lễ

"Tôi không còn lựa chọn nào khác. Nếu tôi không xoay xở để bán được hoa, chúng tôi sẽ phải đóng cửa", cô nói.

Đợt gây quỹ trực tuyến đã quyên góp được 45.000 NIS (khoảng 14.000 USD), giúp Ben Cnaan trang trải chi phí sửa chữa trong ngắn hạn. Nhưng việc cửa hàng, nơi đã gắn bó với nhịp sống khu phố suốt 17 năm qua, liệu có tồn tại được hay không, vẫn chưa chắc chắn.

Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran đã kéo dài hơn một tháng và leo thang thành cuộc xung đột mang tính khu vực. Những câu chuyện như của Ben Cnaan trở nên phổ biến. Làn sóng đóng cửa hàng loạt và hư hại do tên lửa Iran đang khiến giới kinh doanh lâm vào cảnh khó khăn. Xung đột đã khiến 16 người thiệt mạng tại Israel và 4 người Palestine tại Bờ Tây. Ở chiều ngược lại, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã khiến hơn 1.900 người thiệt mạng tại Iran.

Người dân Israel đón lễ Vượt Qua trong bầu không khí u ám khi bóng tối của cuộc chiến bao trùm mọi hoạt động kỷ niệm. Hôm 1/4, Iran đã phóng loạt tên lửa lớn nhất kể từ khi bắt đầu cuộc chiến, trong lúc các gia đình Israel ngồi xuống bàn tiệc.

Tên lửa đã chọc thủng những nỗ lực duy trì trạng thái bình thường trước và trong thời gian nghỉ lễ. Suốt cả ngày, những người đang nấu nướng buộc phải dừng lại giữa chừng và để chạy đến hầm trú ẩn.

Giới chức vẫn cấm tụ tập đông người nơi công cộng. Tình trạng hủy phòng diện rộng diễn ra khi khách du lịch nước ngoài không thể đến Israel và các gia đình thay đổi kế hoạch để nghỉ lễ ở gần nhà.

Cuộc chiến cũng đã thúc đẩy những suy ngẫm mới về ý nghĩa của kỳ nghỉ lễ.

"Người Do Thái đã đón lễ Vượt Qua trong đủ loại hoàn cảnh. Bà tôi từng kể chuyện nghỉ lễ Vượt Qua trong thảm họa diệt chủng", Avital Rosenberger, người đứng đầu đơn vị khẩn cấp tại chi nhánh Israel của Ủy ban Phân phối chung (JDC), cho biết. "Nhiệm vụ của chúng tôi vẫn là ghi nhớ, duy trì thói quen và hỏi xem tự do thực sự có nghĩa là gì".

JDC đã ở tuyến đầu hỗ trợ những người Israel bị ảnh hưởng bởi xung đột, bao gồm các cư dân mất nhà cửa ở Beit Shemesh, Arad và Dimona. Những người tham gia cứu trợ e ngại quy mô của thiệt hại chỉ rõ ràng hơn sau khi xung đột kết thúc.

"Tôi không chắc chúng ta có đang nhìn thấy toàn bộ bức tranh hay không", Rosenberger nói. "Một số thiệt hại, đặc biệt là tổn thất về tinh thần và cảm xúc, sẽ chỉ xuất hiện khi cuộc chiến kết thúc. Chúng tôi hiểu điều gì sắp đến".

Theo ước tính của Bộ Tài chính Israel, nền kinh tế đang thiệt hại ít nhất 4,3 tỷ shekel (1,3 tỷ USD) mỗi tuần do giao tranh. Khi giá xăng tiếp tục tăng vì eo biển Hormuz bị phong tỏa, gánh nặng tiếp tục đè lên vai người dân bình thường.

Đối với Johnny, người đang dành một năm tình nguyện với JDC tại khu định cư Rosh Hanikra ở phía bắc, tổn thất của cuộc chiến đang trở nên ngày càng rõ rệt.

"Mọi người kiệt sức. Họ hoàn toàn kiệt sức. Và ý nghĩ về vài tháng nữa như thế này thực sự có thể bẻ gãy tinh thần của họ", cô nói. "Tuy nhiên, cộng đồng tại đây luôn đùm bọc và khích lệ tinh thần nhau. Tôi tin rằng họ sẽ ổn thôi".

Hồng Hạnh (Theo Israel Times)

Nguồn: https://vnexpress.net/ky-nghi-le-duoi-bong-ma-ten-lua-iran-cua-nguoi-israel-5058289.html

Khi giá năng lượng leo thang kéo dài, hành vi tiêu dùng và sản xuất có thể thay đổi theo dài hạn, làm suy yếu tăng trưởng và định hình lại cấu trúc kinh tế.

Dù thị trường tài chính hiện vẫn giữ được vẻ ổn định tương đối, nhiều dấu hiệu cho thấy áp lực thực sự đang tích tụ và có thể bùng phát trong thời gian tới.

Theo Đài CNN ngày 30-4, khái niệm "hủy diệt nhu cầu" (demand destruction) mô tả tình trạng giá cao và nguồn cung hạn chế khiến người tiêu dùng buộc phải cắt giảm chi tiêu, thậm chí thay đổi thói quen một cách lâu dài.

Vào đầu tháng này, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo "sau cú sốc nguồn cung dầu nghiêm trọng, hiện tượng hủy diệt nhu cầu sẽ lan rộng khi tình trạng khan hiếm và giá cao kéo dài".

Tại Mỹ, hiện tượng này bắt đầu xuất hiện rõ nét khi giá xăng tăng nhanh, bào mòn thu nhập và làm suy giảm niềm tin tiêu dùng. Lạm phát tăng trong khi tiền lương không thay đổi khiến tâm lý người dân trở nên thận trọng hơn.

Theo các chuyên gia kinh tế, sự thay đổi trong lĩnh vực năng lượng có thể tác động lan tỏa đến mọi lĩnh vực.

Khi chi phí nhiên liệu tăng, người dân có xu hướng giảm các khoản chi không thiết yếu như ăn uống bên ngoài, du lịch hay mua sắm lớn. Điều này lập tức tác động ngược trở lại doanh nghiệp: doanh thu giảm trong khi chi phí vận hành, đặc biệt là vận chuyển, lại tăng lên.

Chuỗi phản ứng này thường diễn ra theo một logic khá rõ ràng. Ban đầu là cú sốc giá dầu, sau đó là sự suy giảm niềm tin, rồi đến việc trì hoãn các khoản chi lớn như mua xe hay mua nhà. Khi nhu cầu suy yếu, doanh nghiệp buộc phải cắt giảm đầu tư và tuyển dụng, thậm chí sa thải lao động để duy trì lợi nhuận.

Nếu tình trạng này kéo dài, ngân hàng trung ương có thể phải tăng lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát, qua đó càng làm chậm đà tăng trưởng.

Quan trọng hơn, nếu giá cả hàng hóa cứ liên tục ở mức cao, những thay đổi mang tính "tạm thời" có thể trở thành lâu dài.

Người tiêu dùng chuyển sang xe tiết kiệm nhiên liệu hoặc xe điện, hạn chế di chuyển, làm việc từ xa nhiều hơn. Doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa để giảm chi phí lao động. Những điều chỉnh này một khi đã hình thành sẽ rất khó để đảo ngược lại như trước.

Với nhóm thu nhập thấp, tác động còn nghiêm trọng hơn: họ buộc phải cắt giảm cả các nhu cầu thiết yếu, từ chăm sóc y tế đến tiết kiệm dài hạn. Các chuyên gia cảnh báo rằng phần "hủy diệt nhu cầu" ở nhóm này có thể mang tính vĩnh viễn, kéo theo sự suy giảm lâu dài về mức sống.

Trái ngược những tác động đang lan rộng trong đời sống, thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu vẫn tỏ ra tương đối bình tĩnh.

Giá dầu Brent hiện quanh mức 120 USD/thùng - cao nhưng chưa đạt mức cực đoan 150 hay 200 USD như nhiều dự báo trước đó. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu chỉ bị điều chỉnh nhẹ, trong khi thị trường chứng khoán vẫn ở mức cao.

Tuy nhiên, theo phân tích của tờ Economist, sự "bình tĩnh" này có thể che giấu những rủi ro lớn hơn. Việc eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển gần 1/5 dầu toàn cầu - gần như tê liệt trong hai tháng đã loại bỏ hơn 10% nguồn cung khỏi thị trường. Đây là mức thiếu hụt rất lớn, vượt xa các cú sốc trước đây.

Hiện tại, thị trường vẫn được "chống đỡ" nhờ ba yếu tố chính: lượng dầu dự trữ được giải phóng, nguồn cung tích trữ sẵn trên biển và sự sụt giảm nhu cầu do giá thành cao. Tuy nhiên, cả ba yếu tố này đều không bền vững.

Kho dự trữ chiến lược đang dần cạn, lượng dầu tồn kho thương mại bị rút xuống nhanh chóng, trong khi khả năng tăng sản lượng bổ sung rất hạn chế do yếu tố kỹ thuật và địa chính trị.

Trong khi đó, dấu hiệu thiếu hụt đã bắt đầu xuất hiện ở nhiều khu vực. Giá dầu diesel và nhiên liệu hàng không tăng mạnh, gây áp lực lên vận tải và chuỗi cung ứng, buộc một số nước phải áp dụng biện pháp khẩn cấp như: hạn chế tiêu thụ, giảm giờ làm việc, hoặc kiểm soát phân phối nhiên liệu.

Ngay cả khi xung đột kết thúc và eo biển Hormuz được mở lại, thị trường dầu cũng không thể phục hồi ngay lập tức. Quá trình khôi phục vận chuyển, sản xuất và phân phối có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Và trong thời gian đó, giá cao và nguồn cung hạn chế sẽ tiếp tục gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Tập đoàn vận tải biển Mitsui O.S.K. Lines có trụ sở tại Tokyo ngày 3/4 cho biết tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mang tên Sohar LNG đã vượt qua eo biển Hormuz, toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn. Phát ngôn viên của hãng từ chối cho biết chuyến đi diễn ra khi nào hoặc liệu hoạt động này có đạt được nhờ đàm phán với Iran hay không.

Bloomberg cho biết tàu không chở theo hàng hóa, đang ở vùng biển ngoài khơi thủ đô Muscat của Oman và điểm đến là cảng LNG Qalhat ở nước này.

Sohar LNG đã ở vùng Vịnh từ ngày 25/2 và phát tín hiệu nhận diện là tàu hàng Oman. Đây là tàu Nhật Bản đầu tiên và cũng là tàu chở LNG đầu tiên vượt qua eo biển Hormuz kể từ ngày 1/3.

Bộ Giao thông Vận tải Nhật Bản cho hay tính đến sáng 3/4, khoảng 45 tàu thuộc sở hữu hoặc do các công ty nước này điều hành vẫn bị mắc kẹt ở vùng Vịnh.

Theo dữ liệu định vị hàng hải, một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) thuộc sở hữu của Mitsui là Green Sanvi đã rời vùng Vịnh qua vùng biển thuộc chủ quyền Iran vào sáng 3/4. Con tàu này phát tín hiệu là "tàu Ấn Độ, chở theo thủy thủ đoàn Ấn Độ".

Hai tàu chở dầu thô cỡ lớn và một tàu chở LNG được vận hành bởi Oman Shipping Management, công ty vận tải biển và quản lý tàu thuộc sở hữu của nhà nước Oman, cũng rời vùng Vịnh hôm 2/4.

Trước khi xung đột nổ ra vào 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu. Hiện khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel.

Theo dữ liệu của Kpler, khoảng 240 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong giai đoạn ngày 1/3-3/4, giảm 94% so với trước xung đột. Trong số này có 151 tàu chở dầu và khí đốt, chỉ tương đương mật độ hàng ngày trước khi chiến sự bùng phát.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/4 tuyên bố eo biển Hormuz tiếp tục "đóng cửa đối với các quốc gia thù địch" và hải quân nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn lưu thông.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 4/4 đăng bài trên mạng xã hội X, ám chỉ khả năng phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb ở biển Đỏ, yết hầu hàng hải thứ hai tại Trung Đông. "Bao nhiêu phần trăm lượng dầu mỏ, LNG, lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab-el-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào chiếm khối lượng vận chuyển lớn nhất qua eo biển này?", ông viết.

Khoảng 6% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua Bab el-Mandeb, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Biển Đỏ cũng là cửa ngõ thay thế cho xuất khẩu dầu mỏ của Arab Saudi để tránh eo biển Hormuz. Cảng Yanbu trên tuyến đường biển này là điểm cuối của đường ống dẫn dầu xuyên quốc gia mà Arab Saudi có thể vận chuyển 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.

Huyền Lê (Theo Reuters, AFP, CNN)

Nguồn: https://vnexpress.net/tau-nhat-ban-dau-tien-di-qua-hormuz-tu-khi-chien-su-bung-phat-5058485.html