Trần Gia Phú, học sinh trường THPT Lê Quý Đôn, TP HCM, kể mẹ là người kiểm tra thư và reo lên “Phú đỗ Stanford rồi” vào sáng sớm thứ bảy tuần trước. Lúc này, em còn ngái ngủ, cũng không nhớ đến hạn trả kết quả của trường.
“Em nằm trên giường thêm một lúc và nghĩ rằng sắp tới ngày Cá tháng tư rồi, chắc lát nữa mẹ sẽ nói tiếp ‘Phú đỗ Stanford trong lòng người hâm mộ’ như mẹ vẫn hay đùa”, Gia Phú nhớ lại.
Chờ thêm một lúc vẫn không thấy mẹ nói thêm gì, Phú bật dậy, lao đến máy tính kiểm tra email. Phải khi đọc đến lần thứ hai, nam sinh mới tin mình đỗ.
Phú ví cảm xúc lúc đó như “vọt từ đáy lên đỉnh”, bởi hôm trước còn buồn bã vì hoạt động ngoại khóa không như ý.
Phú cho biết đã suy nghĩ khá nhiều khi nộp hồ sơ vào ngành Kinh tế của Đại học Stanford. Em luôn động viên rằng ai cũng có cơ hội như nhau, nhưng lý trí nhắc nhở Phú rằng đây là cuộc cạnh tranh khốc liệt với hàng chục nghìn học sinh tài giỏi khắp thế giới.
Stanford đứng thứ 4 trong danh sách đại học tốt nhất nước Mỹ, với tỷ lệ chấp nhận chỉ 4%, theo US News. Trên thế giới, trường ở vị trí thứ 3, theo bảng xếp hạng của QS.
“Em vui mừng vì mình đã làm được điều tưởng như không thế”, Phú chia sẻ.
Gia Phú từng đi Mỹ thăm người thân hồi cấp 1. Thích thú với không khí, môi trường sống ở đây, em muốn một ngày sẽ đến quốc gia này du học, làm việc.
Nam sinh từng theo học chương trình tích hợp ở TP HCM, qua đó trau dồi thêm vốn tiếng Anh và tiếp cận chương trình Toán, Khoa học quốc tế. Theo Phú, đây là lợi thế với những học sinh có định hướng du học.
Lên cấp ba, Phú trượt trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, song muốn chứng minh dù không xuất thân từ ngôi trường tên tuổi vẫn có thể đỗ đại học top đầu. Ban đầu, bố của Phú cũng hoài nghi, nghĩ lực học của con ở mức “làng nhàng”.
“Những hoài nghi của mọi người càng khiến em quyết tâm chinh phục cái khó”, nam sinh chia sẻ.
Hồ sơ của Phú có chứng chỉ IELTS 8.0, điểm SAT 1530/1600 và điểm học tập trung bình các năm luôn từ 9.4 trở lên. Về hoạt động ngoại khóa, Phú tập trung cho các cuộc thi hùng biện, diễn thuyết trước đám đông – cũng là đam mê của em từ lớp 8.
Ngày đó, thông qua một cuộc thi hùng biện, Phú lần đầu cảm thấy ý tưởng, lập luận của mình có khả năng thuyết phục người khác. Em say mê cảm giác tự tin trình bày về một chủ đề yêu thích, được chăm chú lắng nghe.
Em sau đó chú trọng cập nhập thông tin về nhiều chủ đề, từ giáo dục, y tế, chứng khoán, chiến tranh, chính trị đến cả những điều luật, công ước quốc tế. Gặp kiến thức mới, Phú có thể ngồi đọc mải miết 3-4 giờ liền. Năm 2023, nam sinh lọt vào top 5 hùng biện cá nhân ở cuộc thi học thuật The World Scholar’s Cup (WSC).
“Nếu có bài thuyết trình trong lớp thì chắc chắn em là người xung phong. Có những ngày, em chỉ nghĩ về hùng biện mà không để ý đến cái gì khác”, nam sinh nói.
Phú đưa niềm đam mê này vào bài luận. Em nói về ca sĩ yêu thích là rapper Kendrick Lamar – người sở hữu 27 giải Grammy. Nam sinh nhìn nhận âm nhạc của Kendrick Lamar ẩn chưa nhiều thông điệp, triết lý. Sự kết hợp này khiến âm nhạc của anh lan tỏa mạnh mẽ và được công nhận trên tòa cầu. Phú tin nếu biết kết hợp với âm nhạc và triết học thì những màn hùng biện, diễn thuyết sẽ có sức tác động vô cùng lớn.
Ông Victor An, giám đốc TTS Education, người dẫn dắt Phú trong các hoạt động hùng biện, nhận xét em rất kiên trì, có những ngày tập trung ở thư viện từ 7h30 đến 18h. Dù chuẩn bị kỹ lưỡng, nam sinh luôn xem xét, kiểm tra lại mọi thứ trước các kỳ thi.
Sau niềm vui bất ngờ từ Stanford, Phú lên kế hoạch một buổi ăn mừng rồi nhanh chóng “trở lại mặt đất”. Trước mắt vẫn còn kỳ thi tốt nghiệp THPT, em dự định cạnh tranh vào một số đại học top đầu trong nước.
Đề nghị này xuất phát từ thực tế xâm hại trẻ em trên không gian mạng với nhiều hình thức tinh vi như bắt cóc online, bạo lực mạng, bắt nạt qua mạng. Ngoài ra còn từ kinh nghiệm của Úc từ tháng 12.2025 cấm người dưới 16 tuổi, Indonesia và Pháp cấm từ tháng 3.2026, còn Vương quốc Anh đang thí điểm và Hy Lạp cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội có hiệu lực từ ngày 1.1.2027.
Sự lo lắng của các đại biểu Quốc hội là dễ hiểu. Một đứa trẻ 12 tuổi ngồi trước màn hình 4-5 tiếng mỗi tối, cuộn vô tận qua những video mà thuật toán biết rõ cách giữ chân hơn chính bố mẹ. Và khi người lớn không đủ thời gian theo dõi con em, khi nhà trường chưa hướng dẫn các em sử dụng mạng xã hội một cách đúng đắn thì ý tưởng cấm như một lối thoát. Nhưng trong bối cảnh Việt Nam hiện nay cấm có thể là một "lối thoát trên giấy''.
Vấn đề thứ nhất nằm ở chính định nghĩa. Điều 33 luật Trẻ em 2016 ghi nhận trẻ em có quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời, phù hợp, có quyền tìm kiếm và thu nhận thông tin dưới mọi hình thức, được tham gia hoạt động xã hội phù hợp với độ tuổi và năng lực.
Mạng xã hội năm 2026 không còn là một kênh giải trí mà có thể bóc tách riêng để cấm. Nó là hạ tầng giao tiếp của lớp học, của nhóm học thêm, của câu lạc bộ đọc sách, của đội tuyển học sinh giỏi, của các dự án STEM liên trường.
Úc có thể cấm vì họ có hạ tầng giáo dục số thay thế, có Learning Management System quốc gia, có kênh liên lạc giáo viên phụ huynh không phụ thuộc các nền tảng thương mại. Chúng ta thì ngược lại. Suốt giai đoạn Covid-19 và cho đến tận bây giờ, chính các nhóm Zalo lớp học, các fanpage trường, các buổi livestream ôn thi trên YouTube đã trở thành lớp học thứ hai của hàng triệu học sinh, trong khi Bộ GD-ĐT chưa có một nền tảng chính thức nào đủ sức thay thế.
Vấn đề thứ hai là khả năng về hiệu lực thực thi. Nghị định 147/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ 25.12.2024 đã quy định trẻ dưới 16 tuổi khi đăng ký mạng xã hội phải dùng thông tin của cha mẹ, đồng thời phụ huynh có trách nhiệm giám sát nội dung và quá trình sử dụng. Đây là một bước đi đúng hướng, đặt trách nhiệm giám sát vào tay người có khả năng giám sát thực sự.
Nhưng thực tế trẻ em mượn điện thoại người lớn, lập tài khoản ẩn danh, khai gian tuổi. Một lệnh cấm cứng hơn không xóa được những ngả lách này, nó chỉ đẩy các em sang những nền tảng ít được quản lý hơn, hoặc tệ hơn là vào những không gian ẩn danh nơi phụ huynh mất nốt khả năng quan sát. Chính UNICEF đã cảnh báo rằng các lệnh cấm mang tính bao trùm có thể dẫn đến hệ quả ngoài mong muốn khi trẻ tìm cách lách quy định.
Vấn đề thứ ba là khoảng trống của ngành giáo dục. Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT đã đưa tin học thành môn bắt buộc từ lớp 3 đến lớp 9. Trên lý thuyết, chương trình yêu cầu học sinh hình thành năng lực ứng xử phù hợp chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp luật trong môi trường số hóa. Trên thực tế thì phần lớn giờ tin học ở các trường phổ thông hiện nay vẫn dừng ở Word, Excel và chút lập trình Scratch, còn nội dung quan trọng nhất với một đứa trẻ năm 2026 là nhận diện thông tin giả, hiểu cơ chế thuật toán gợi ý, phòng chống bắt nạt mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân theo luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân thì lại gần như bỏ ngỏ.
Ngành giáo dục cần đi trước để biết phải trang bị gì cho trẻ em khi bước vào không gian số. Bởi cấm hay không cấm rồi cũng sẽ đến lúc các em 16 - 18 tuổi và bước vào mạng xã hội với tư cách một người sử dụng trưởng thành. Câu hỏi không phải là trì hoãn tuổi truy cập thêm vài năm mà là trong khoảng thời gian đó nhà trường đã dạy các em những gì.
Một chính sách tốt phải đồng thời bảo vệ trẻ khỏi rủi ro và bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục hiện đại của trẻ, hai điều này không được phép triệt tiêu nhau. Do đó trước khi bàn đến ngưỡng tuổi và danh sách nền tảng bị cấm, phía Bộ GD-ĐT cần xem xét các yếu tố sau:
Một là, bao giờ có chương trình giáo dục năng lực số chính thức tích hợp vào môn giáo dục công dân và tin học với chuẩn đầu ra đo đếm được cho từng cấp học?
Hai là, nền tảng học tập số quốc gia có đủ sức thay thế các nhóm Zalo, Facebook trong giao tiếp nhà trường và phụ huynh sẽ xây dựng theo lộ trình nào?
Ba là, cơ chế phối hợp giữa Bộ GD-ĐT, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc xác minh độ tuổi và bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh trên các nền tảng số sẽ vận hành ra sao, dưới sự điều phối của cơ quan nào.
Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là công việc không thể khoán trắng cho một điều cấm trong luật mà đòi hỏi nhà trường phải trở thành nơi dạy trẻ sống trong thế giới số với những đổi thay liên tục.
Quyết định giao quyền được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký ngày 4/6.
GS. TS Nguyễn Vũ Quốc Huy sinh năm 1969 tại thành phố Huế. Ông là cựu sinh viên ngành Y đa khoa của trường Đại học Y Dược Huế, lấy bằng thạc sĩ chuyên ngành Sản tại trường, rồi tốt nghiệp tiến sĩ tại Đức năm 2003.
Ông bắt đầu sự nghiệp giảng dạy ở Bộ môn Sản của trường cũ từ năm 1996, giữ chức Phó trưởng phòng Khoa học công nghệ - Hợp tác quốc tế và Trưởng khoa - Hợp tác quốc tế. Ông được bổ nhiệm phó hiệu trưởng năm 2014.
Năm 2009, ông Huy được công nhận chức danh phó giáo sư, rồi đạt chuẩn giáo sư sau đó 10 năm. Cùng năm 2019, ông trở thành Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược, Đại học Huế.
Trong 30 năm làm việc, ông được trao tặng nhiều danh hiệu, giải thưởng như Nhà giáo ưu tú (2017), Giải thưởng Hồ Chí Minh (2021), Chiến sĩ thi đua toàn quốc (2023), Huân chương Lao động hạng nhì (2025).
Năm 2024, vị giáo sư được Tổng thống Pháp trao tặng Huân chương Công trạng quốc gia, tước Hiệp sĩ nhằm ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong thúc đẩy hợp tác y tế và giáo dục giữa Việt Nam và Pháp.
Đại học Huế đóng vai trò là trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học của miền Trung. Thành lập năm 1957, tới nay, đại học này có 8 trường thành viên, hai khoa trực thuộc, một phân hiệu, gần 60.000 giảng viên, sinh viên.
Nghị quyết 54 của Bộ Chính trị nhấn mạnh việc xây dựng trung tâm giáo dục - đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao trên cơ sở phát triển Đại học Huế trở thành đại học quốc gia, phấn đấu vào nhóm 300 cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á.
Hiện, đại học này xếp thứ 801+ châu Á, theo tổ chức xếp hạng THE.
