Ở Trung Quốc, kỳ thi tuyển sinh lớp 10, hay còn gọi là zhongkao (trung khảo), là một trong những cột mốc học thuật được cho là quan trọng hàng đầu trong cuộc đời vì quyết định liệu học sinh sẽ vào trường THPT hay bị phân luồng sang trường nghề. Theo tờ Sixth Tone, tỷ lệ học sinh trúng tuyển trên toàn quốc hằng năm thường chỉ dao động quanh mức 60%. Năm 2025, tỷ lệ này đạt 62,36%, theo Bộ Giáo dục Trung Quốc.
Để giảm áp lực thi cử, thành phố Thành Đô ở phía tây nam Trung Quốc tháng 9 năm ngoái đã triển khai chương trình thí điểm giáo dục liên thông 12 năm ở 8 trường, cả công lập lẫn tư thục. Theo đó, những em học các lớp giáo dục liên thông có thể học lên thẳng bậc THPT mà không cần thi tuyển sinh lớp 10. Tuy nhiên, các em vẫn được quyền rời chương trình để dự thi nếu muốn, tờ China Daily đưa tin.
Cơ quan chức năng lý giải cải cách này nhằm xây dựng lộ trình giáo dục xuyên suốt từ tiểu học tới THPT, chuyển trọng tâm từ điểm số sang phát triển toàn diện cho học sinh.
Thành phố Thượng Hải cũng có kế hoạch liên thông tương tự, cho biết mô hình hướng đến việc thống nhất trong thiết kế chương trình giảng dạy, đồng thời sẽ tối ưu hóa chia sẻ nguồn lực giữa các cấp học như phòng thí nghiệm, thư viện, các khóa học chuyên biệt… trong bối cảnh biến động số lượng tuyển sinh. Thành phố hướng tới phát triển các trường trung học tích hợp – kết hợp giữa trường THCS với trường THPT hiện hữu – để phục vụ mục đích này.
Tuy nhiên, chính quyền 2 thành phố trên đều nhấn mạnh việc triển khai chương trình liên thông không đồng nghĩa với bãi bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trên toàn thành. Giới chức cho rằng phân luồng là điều cần thiết nhằm hỗ trợ những nhóm học sinh có năng lực khác nhau, đồng thời giúp mở rộng cơ hội việc làm và phát triển kinh tế địa phương. Thế nên giáo dục nghề nghiệp được cho là một phần quan trọng trong toàn bộ hệ thống giáo dục.
Các sáng kiến cho phép miễn thi lớp 10 cũng đã xuất hiện ở một số thành phố khác dù phần lớn chỉ dành cho những học sinh xuất sắc. Song, một số địa phương cũng đang mở rộng cơ hội cho cả những em có học lực trung bình.
Đơn cử, Bắc Kinh từ năm 2022 bắt đầu thử nghiệm mô hình tuyển sinh THPT đa dạng hơn, cho phép các em có điểm tổng kết từ mức “B” trở lên được nộp hồ sơ xét vào một số trường thông qua hình thức phỏng vấn. Một số trường riêng rẽ cũng triển khai lộ trình học thẳng từ THCS lên THPT mà không cần thi lớp 10, tuy nhiên quy mô các chương trình này còn hạn chế và thường do những trường có tỷ lệ chọi không cao triển khai.
Bãi bỏ thi tuyển sinh lớp 10 từ lâu đã là mong muốn của nhiều phụ huynh Trung Quốc – những người lo ngại con mình có thể bị buộc phải học trường nghề nếu đạt kết quả không tốt trong kỳ thi. Bởi lẽ, giáo dục nghề nghiệp thường bị gắn với định kiến “giáo dục hạng thấp” hoặc chỉ dành cho những học sinh bị loại khỏi con đường học thuật.
Ông Xiong Bingqi, Chủ tịch Viện Nghiên cứu giáo dục thế kỷ 21 tại Trung Quốc, cho rằng việc bỏ thi lớp 10 sẽ đòi hỏi những cải cách mang tính cấu trúc sâu rộng hơn, bao gồm xóa bỏ hệ thống phân cấp trường học và thu hẹp khoảng cách giữa giáo dục phổ thông với giáo dục nghề nghiệp.
“Chừng nào hệ thống các trường THPT tinh hoa vẫn còn tồn tại, nỗi lo về thi lớp 10 sẽ vẫn chưa thể giảm bớt”, ông Bingqi nhận định.
Một động thái đáng chú ý khác của nhiều địa phương Trung Quốc để giảm áp lực thi cử là bỏ môn sinh học và địa lý khỏi hệ thống tính điểm trong kỳ thi lớp 10, bắt đầu từ 2027. Điều này diễn ra trong bối cảnh ở một số tỉnh, thành, học sinh tiểu học phải học tới 11 môn mỗi tuần, còn số môn học ở bậc THCS tăng lên đến 15.
Tỉnh Cát Lâm là địa phương mới nhất công bố cải cách này vào ngày 17.3. Theo thông báo của Sở Giáo dục tỉnh, từ năm sau, môn sinh và địa sẽ không còn được tính vào tổng điểm thi lớp 10. Thay vào đó, hai môn này sẽ được đánh giá thông qua hình thức thi đề mở, với kết quả thể hiện bằng xếp loại chữ cái thay vì điểm số cụ thể.
Những cải cách tương tự cũng đang được triển khai trên khắp Trung Quốc.
Thành phố Hoàng Sơn, tỉnh An Huy, sẽ bỏ sinh, địa khỏi điểm thi lớp 10, thay vào đó yêu cầu học sinh chỉ cần ở mức “đạt” là đủ điều kiện vào các trường THPT tốp đầu. Thành phố Cát An thuộc tỉnh Giang Tây thì áp dụng hình thức thi trên máy tính cho hai môn này và kết quả thi chỉ mang tính tham khảo.
Trong khi đó, thành phố Tương Đàm tại tỉnh Hồ Nam giảm số môn tính điểm xuống còn 8 với tổng điểm tối đa 655, loại môn sinh lẫn địa khỏi hệ thống tính điểm, đồng thời mở rộng hình thức thi đề mở và tăng chỉ tiêu tuyển sinh cho các trường khó khăn.
Ông Gao Hang, Phó hiệu trưởng Trường Giáo dục, ĐH Nhân dân Trung Quốc, cho biết mô hình giảm số môn thi ngày càng phổ biến và nhiều địa phương khác cũng đang cân nhắc thực hiện các cải cách tương tự. Các cải cách thường gồm 3 yếu tố chính: chuyển một số môn từ “thi” sang “đánh giá”, chuyển từ thi đề đóng sang thi đề mở, cũng như thay điểm số bằng hình thức xếp loại theo chữ cái.
“Những biện pháp này giúp giảm áp lực học tập và áp lực giảng dạy trong nhà trường, đồng thời giảm bớt lo âu vì cạnh tranh từng con điểm. Bởi trước đây, chỉ cần chênh lệch một điểm cũng có thể khiến hàng trăm học sinh có thứ hạng khác nhau”, ông Hang chia sẻ.
Song song với giảm số môn thi, nhiều địa phương Trung Quốc cũng đang mở rộng quy mô tuyển sinh và tăng chỉ tiêu vào các trường THPT. Hồi tháng 1, huyện Thặng Tứ thuộc thành phố Chu Sơn (tỉnh Chiết Giang) thậm chí có động thái táo bạo hơn, thu hút sự chú ý của toàn quốc khi tuyên bố xóa sổ chức năng phân luồng của kỳ thi lớp 10, bảo đảm tất cả học sinh THCS đủ điều kiện đều có thể vào học các trường THPT trên địa bàn.
Trưa 26-4, Đại học Quốc gia TP.HCM đã công bố thông tin về đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026 với hơn 170.000 thí sinh. Quy mô mở rộng, số lượng thí sinh tiếp tục tăng cho thấy sức hút ngày càng lớn của phương thức tuyển sinh này.
Tính đến hạn cuối đăng ký ngày 25-4, kỳ thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026 do Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức có 172.622 thí sinh đăng ký, trong đó 169.935 thí sinh đã hoàn tất đóng lệ phí.
Trong số này, 109.957 thí sinh đã tham dự đợt 1 và 59.978 thí sinh chỉ đăng ký dự thi đợt 2. So với đợt 2 năm 2025 (97.387 thí sinh), số lượng đăng ký năm nay tăng 77,25%, phản ánh mức độ quan tâm ngày càng lớn từ thí sinh và các cơ sở giáo dục đại học.
Theo kế hoạch ban đầu, đợt 2 sẽ diễn ra ngày 24-5 tại các điểm thi thuộc 9 tỉnh, thành phố gồm: Huế, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP.HCM, Đồng Nai, Đồng Tháp và An Giang.
Tuy nhiên trước tình hình thí sinh đăng ký dự thi đợt 2 tăng đột biến, Đại học Quốc gia TP.HCM đã phối hợp với các cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng bổ sung thêm các điểm thi tại tất cả các địa phương đã tổ chức thi ở đợt 1; qua đó nâng tổng số địa phương tổ chức thi đợt 2 năm 2026 lên 15 tỉnh, thành phố (sau sáp nhập).
Việc mở rộng địa điểm thi không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh, mà còn thể hiện sự chủ động, linh hoạt trong công tác tổ chức kỳ thi quy mô lớn, hướng đến phục vụ người học ngày càng tốt hơn.
Đại học Quốc gia TP.HCM lưu ý thí sinh được phép điều chỉnh địa điểm dự thi và hoàn tất thanh toán lệ phí thi đến hết ngày mai (27-4).
Đại học Quốc gia sẽ gửi email thông báo đến các thí sinh thuộc khu vực được bổ sung điểm thi để lựa chọn lại địa điểm phù hợp. Thí sinh cần kiểm tra, cập nhật chính xác thông tin cá nhân để tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình dự thi.
Đại học Quốc gia đang phối hợp với các trường đối tác, địa phương và các bên liên quan để chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân sự, bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc và đúng quy chế.
Đợt 1 của kỳ thi đã diễn ra ngày 5-4, với 133.489 thí sinh tham gia, đạt tỉ lệ dự thi 98,33% so với số đăng ký. Bước sang đợt 2, lượng thí sinh tiếp tục tăng, cho thấy sức hút ổn định của phương thức xét tuyển này.
Sau 8 năm triển khai (2018-2025), kỳ thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM dần khẳng định vai trò là một kênh tuyển sinh quan trọng. Hiện có hơn 110 cơ sở giáo dục đại học sử dụng kết quả kỳ thi để xét tuyển.
Là xã đảo duy nhất của Gia Lai, cách đất liền khoảng 24 km, hành trình đi tìm con chữ của học sinh (HS) trên đảo Nhơn Châu đầy gian nan.
Hiện trên đảo, hệ thống giáo dục chỉ dừng lại ở cấp THCS nên sau khi hết lớp 9, nếu muốn tiếp tục học lên cao, HS buộc phải rời gia đình, vượt biển vào đất liền. Ở tuổi 15 còn chưa quen với những lo toan, các em đã phải sớm tự lập, sống xa vòng tay cha mẹ.
Quãng đường biển 24 km tuy không xa nhưng lại là rào cản lớn, nhất là về kinh tế vì HS vào đất liền còn phải lo cả tiền trọ, chi phí ăn uống, sinh hoạt…
Ông Nguyễn Văn Nhất (44 tuổi, thôn Tây, xã Nhơn Châu) cho biết trước đây, phần lớn người dân trên đảo chỉ học hết lớp 9 rồi dừng lại. Sự cách trở về địa lý khiến con đường học tập của nhiều người bị gián đoạn. Những HS đủ điều kiện vào đất liền tiếp tục học lại phải đối mặt với áp lực cơm áo, gạo tiền. Vì chi phí quá cao, không ít gia đình đành cho con nghỉ học để phụ giúp gia đình nghề biển.
Gia đình ông Nhất có 2 người con, trong đó một em đang học lớp 11 tại đất liền. Ông kể ngày con rời đảo, điều khiến ông trăn trở nhất không phải chuyện học hành mà là việc ăn ở, chi tiêu của con có đảm bảo hay không.
Vài năm qua, thấu hiểu những khó khăn, thiếu thốn nói trên, địa phương đã có nghị quyết hỗ trợ, tiếp sức để HS xã đảo Nhơn Châu có thể đi xa hơn nữa trên con đường học tập. Theo đó mỗi HS sẽ được hỗ trợ tiền ăn ở, sinh hoạt và đi lại khi vượt biển vào đất liền theo học các cấp cao hơn.
"Ngay từ khi lên cấp 3, cháu đã phải học cách tự lập. Có khi vài tháng, thậm chí hết một học kỳ cháu mới về nhà một lần. Lúc đầu gia đình rất lo, nhưng nhờ có chính sách hỗ trợ, mỗi tháng cháu được khoảng 1,1 triệu đồng nên cũng đỡ phần nào. Sắp tới mức hỗ trợ tăng lên, gia đình rất phấn khởi", ông Nguyễn Văn Nhất chia sẻ.
Em Võ Thuận Thảo, HS lớp 11A1 Trường THPT số 1 Trần Cao Vân, cho biết nhà có 4 chị em, bố vừa qua đời sau thời gian dài bệnh nặng. Mẹ em làm việc nhà và phụ nghề biển để nuôi các con.
Ngày rời đảo đi học lớp 10, Thảo mang theo không chỉ hành lý mà còn cả những lo toan. Em phải tự thích nghi với môi trường mới, tự cân đối chi tiêu và tự động viên mình tiếp tục cố gắng. "Khoản hỗ trợ giúp giảm bớt gánh nặng. Em sẽ cố gắng học tốt để thi vào ngành sư phạm, sau này trở về giúp mẹ và quê hương", Thảo tâm sự.
Những chính sách tiếp sức kịp thời đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Theo ông Dương Hiệp Hưng, Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu, tỷ lệ HS tiếp tục học lên THPT tăng mạnh. Nếu năm học 2024 - 2025 chỉ có 11 em vào đất liền học tập, thì hiện nay toàn xã đã có 62 HS theo học, chưa kể nhiều em đang theo đuổi các ngành nghề như dược, hộ sinh, kỹ thuật chế biến, điện lạnh.
Tại kỳ họp thứ 2 HĐND tỉnh Gia Lai khóa XIII nhiệm kỳ 2026 - 2031 vừa qua, một nghị quyết hỗ trợ HS, sinh viên xã đảo Nhơn Châu đã được thông qua. Theo đó, từ năm học 2026 - 2027, mỗi HS THPT sẽ được hỗ trợ hơn 1,6 triệu đồng/tháng, gồm tiền ăn 936.000 đồng, tiền ở 360.000 đồng và chi phí học tập, đi lại 350.000 đồng. Với HS học nghề, tỉnh hỗ trợ 100% học phí cùng học bổng chính sách bằng 80% mức lương cơ sở. Tổng kinh phí dự kiến hơn 1,4 tỉ đồng mỗi năm.
Không chỉ từ ngân sách nhà nước, các trường học trên đất liền cũng chủ động hỗ trợ. Ông Lê Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường THPT số 1 Trần Cao Vân, cho biết nhà trường thường xuyên vận động giáo viên và các nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ, tạo điều kiện để HS xã đảo yên tâm học tập.
Chiều 8-7, Trường đại học Y Dược TP.HCM đã ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu (điểm sàn) vào từ điểm thi tốt nghiệp THPT để tuyển sinh các chương trình đào tạo trình độ đại học năm 2026
Theo thông báo của trường, mức điểm sàn áp dụng cho thí sinh khu vực 3, tính theo tổng điểm 3 môn trong tổ hợp xét tuyển trên thang điểm 30, không nhân hệ số, không tính điểm ưu tiên và không phân biệt kết quả thi của thí sinh.
Trong đó, hai ngành có điểm sàn cao nhất là y khoa và răng - hàm - mặt, cùng ở mức 23 điểm, đều xét tuyển bằng tổ hợp B00, cao hơn mức điểm sàn Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định 1 điểm. Tiếp theo là ngành y học cổ truyền, dược học với điểm sàn 20 điểm.
Nhóm ngành có mức điểm sàn 18 điểm gồm: y học dự phòng, công nghệ dược phẩm, hóa dược, điều dưỡng, điều dưỡng chuyên ngành gây mê hồi sức, hộ sinh, dinh dưỡng, kỹ thuật phục hình răng, kỹ thuật xét nghiệm y học, kỹ thuật hình ảnh y học và kỹ thuật phục hồi chức năng.
Ba ngành có mức điểm sàn thấp nhất là tâm lý học, y tế công cộng và công tác xã hội, cùng lấy 17 điểm.
Cùng với việc công bố điểm sàn, trường cũng thông báo nguyên tắc quy đổi điểm trúng tuyển tương đương giữa các tổ hợp xét tuyển trong cùng một ngành theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Theo đó, B00 được chọn là tổ hợp gốc. Điểm trúng tuyển của tổ hợp A00 sẽ bằng điểm trúng tuyển của B00, trong khi các tổ hợp B08, D01 và D07 sẽ có điểm trúng tuyển thấp hơn 1,5 điểm so với B00 ở cùng ngành đào tạo.
