Cựu giáo sư Đại học Harvard Charles Lieber (67 tuổi) là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới về giao diện não – máy tính, theo Reuters ngày 30.4.
Công nghệ này đã cho thấy nhiều hứa hẹn trong việc điều trị các bệnh như xơ cứng teo cơ một bên ALS và phục hồi khả năng vận động ở bệnh nhân bị liệt, và cũng có tiềm năng ứng dụng trong quân sự.
Các nhà khoa học trong quân đội Trung Quốc đã nghiên cứu giao diện não – máy tính như một cách để tạo ra những siêu chiến binh bằng cách tăng cường sự nhanh nhẹn về tinh thần và nhận thức tình huống.
Ông Lieber bị bồi thẩm đoàn kết tội vào tháng 12.2021 vì khai man với các nhà điều tra liên bang Mỹ về mối liên hệ của ông với một chương trình nhà nước của Trung Quốc nhằm tuyển dụng nhân tài nước ngoài, và các tội danh về thuế liên quan đến các khoản thanh toán ông nhận được từ một trường đại học Trung Quốc.
Đến tháng 4.2023, ông bị tuyên án 2 ngày tù giam và bị quản thúc tại gia 6 tháng, bị phạt 50.000 USD. Ngoài ra, ông còn bị tuyên 2 năm giám sát và phải hoàn trả 33.600 USD cho Sở Thuế vụ Mỹ. Ông đã bác bỏ mọi cáo buộc sai phạm.
Trong vụ án, luật sư bào chữa của cựu giáo sư nói rằng ông mắc bệnh ung thư hạch bạch huyết không thể chữa khỏi, đang trong giai đoạn thuyên giảm, và đang chiến đấu giành giật sự sống.
Ba năm sau khi bị tuyên án, ông Lieber đang điều hành Viện Nghiên cứu Não bộ, Giao diện Tiên tiến và Công nghệ Thần kinh (i-BRAIN, do nhà nước Trung Quốc tài trợ), có quyền tiếp cận các thiết bị chế tạo nano chuyên dụng và cơ sở hạ tầng nghiên cứu linh trưởng mà ông không có được ở Đại học Harvard. Phòng thí nghiệm này là một bộ phận của Học viện Nghiên cứu và Chuyển giao Y khoa Thâm Quyến (SMART).
“Tôi đến đây vào ngày 28.4.2025 với một giấc mơ và không nhiều hành trang, có lẽ chỉ vài túi quần áo. Mục tiêu của riêng tôi là biến Thâm Quyến thành một trung tâm hàng đầu thế giới”, ông Lieber nói về việc chuyển đến Trung Quốc tại một hội nghị của chính quyền Thâm Quyến vào tháng 12.2025.
Ông Lieber, thông qua một trợ lý, đã từ chối yêu cầu trả lời phỏng vấn, với lý do “đang bận việc”. Ông cũng không trả lời các câu hỏi bằng văn bản từ Reuters.
SMART vào năm ngoái đã bổ nhiệm ông Lieber làm trưởng nhóm nghiên cứu, theo một bài viết được đăng trên trang web của i-BRAIN vào ngày 1.5.2025. Cùng ngày, i-BRAIN thông báo ông Lieber cũng được bổ nhiệm làm giám đốc sáng lập của viện này.
SMART và i-BRAIN không trả lời yêu cầu bình luận về nghiên cứu của họ và việc tuyển dụng ông Lieber. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng như Bộ Quốc phòng Trung Quốc cũng không trả lời các câu hỏi về việc nước này phát triển giao diện não – máy tính.
Trong tháng trước, Trung Quốc đã đưa công nghệ giao diện não – máy tính vào danh sách ưu tiên tăng trưởng quốc gia trong kế hoạch 5 năm mới. Trước đó vào tháng 10.2025, Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia của Trung Quốc Trịnh Sách Khiết nói rằng sự phát triển của giao diện não – máy tính và các công nghệ liên quan “sẽ tương đương với việc tạo ra một ngành công nghệ cao khác của Trung Quốc trong 10 năm tới”.
Cơ quan Dự án Nghiên cứu Tiên tiến Quốc phòng Mỹ (DARPA) cũng đang đầu tư vào giao diện não – máy tính cho các ứng dụng máy bay không người lái và phòng thủ mạng, theo mô tả chương trình của DARPA.
Các dự án nghiên cứu do ông Lieber dẫn đầu tại Đại học Harvard đã nhận được hơn 8 triệu USD tiền tài trợ từ Lầu Năm Góc kể từ năm 2009, theo hồ sơ tòa án. Lầu Năm Góc không trả lời các câu hỏi về việc sử dụng công nghệ giao diện não – máy tính trong quân sự và vai trò của ông Lieber tại Thâm Quyến, theo Reuters.
Tờ Khmer Times ngày 2.6 dẫn lời Thủ tướng Campuchia Hun Manet cho hay chính phủ nước này vừa chính thức gửi thông báo tới Thái Lan và Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres để khởi xướng thủ tục hòa giải bắt buộc theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) liên quan đến các tranh chấp chồng lấn về tuyên bố chủ quyền biển giữa hai nước.
Trong thông điệp đặc biệt gửi tới người dân Campuchia, Thủ tướng Hun Manet cho biết quyết định này được đưa ra nhằm bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải của Campuchia theo luật pháp quốc tế, đồng thời tiếp tục theo đuổi quan hệ hòa bình và hợp tác với Thái Lan.
"Campuchia luôn tìm cách giải quyết tranh chấp với các nước láng giềng một cách hòa bình. Chúng tôi tiếp tục tìm kiếm mối quan hệ với Thái Lan trên cơ sở hòa bình, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau. Trong khi đó, chủ quyền và quyền hàng hải của Campuchia phải được tôn trọng", ông nói.
Theo nhà lãnh đạo, trong hơn hai thập niên, hai quốc gia đều hoạt động theo Bản ghi nhớ năm 2001, một khuôn khổ song phương nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán về phân định ranh giới biển và cho phép cùng phát triển các khu vực biển tranh chấp.
Ông cho biết Campuchia đã nhiều lần kêu gọi Thái Lan duy trì khuôn khổ này sau khi Thái Lan ra tín hiệu về ý định rút lui. Tuy nhiên, cuối cùng Thái Lan vẫn tiến hành rút lui, khiến Bản ghi nhớ năm 2001 không còn được áp dụng.
Ông Hun Manet giải thích rằng Campuchia hiện lựa chọn sử dụng hòa giải bắt buộc theo UNCLOS, cơ chế giải quyết tranh chấp một cách hòa bình cho phép các quốc gia trình bày quan điểm của mình trước một ủy ban độc lập gồm năm thành viên là các chuyên gia luật quốc tế.
Ông dẫn chứng tiền lệ của Timor-Leste và Úc, hai nước đã giải quyết thành công tranh chấp biên giới biển thông qua một quy trình tương tự vào năm 2018, và cho biết Campuchia hy vọng cơ chế này sẽ một lần nữa chứng minh hiệu quả của luật pháp quốc tế trong việc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình.
Bình luận về thông tin trên, Reuters ngày 2.6 dẫn lời Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nói rằng ông không biết Campuchia đã khởi xướng quy trình hòa giải bắt buộc theo luật quốc tế nhằm giải quyết tranh chấp biên giới biển kéo dài giữa hai nước.
Theo Hãng tin AFP, Tòa phúc thẩm tại Hàn Quốc ngày 28-4 đã tuyên tăng án đối với cựu Đệ nhất phu nhân Kim Keon Hee lên 4 năm tù, kèm khoản phạt 50 triệu won (khoảng 34.000 USD), sau khi kết luận bà phạm tội thao túng cổ phiếu và nhận hối lộ.
Mức án nặng hơn nhiều này được đưa ra sau khi tòa án bác bỏ phán quyết trắng án trước đó của tòa án cấp dưới đối với bà Kim về tội thao túng giá cổ phiếu.
"Tòa tuyên phạt bị cáo 4 năm tù giam và phạt tiền 50 triệu won (khoảng 34.000 USD)", Tòa án Cấp cao Seoul cho biết trong bản án được truyền hình trực tiếp.
Tòa xác định bà Kim phạm tội thao túng giá cổ phiếu của Deutsch Motors, một đại lý ô tô tại Hàn Quốc, và cho rằng đây là "hành vi thông đồng... cấu thành thao túng thị trường".
Theo tòa, bà đã tham gia vào hành vi dàn xếp giá cổ phiếu từ năm 2010, khi cung cấp tài khoản chứng khoán trị giá 2 tỉ won cho một công ty quản lý tài sản, ủy thác giao dịch và đồng thời bán khoảng 180.000 cổ phiếu Deutsch Motors.
"Bị cáo dường như đã tham gia vào hành vi này", tòa nhận định khi bác bỏ phán quyết trắng án ban đầu.
Trước đó hồi tháng 1 năm nay, bà Kim - vợ của cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol hiện đang bị giam giữ - đã bị tuyên 20 tháng tù vì tội nhận hối lộ sau khi nhận quà xa xỉ từ một tổ chức tôn giáo mang tính giáo phái.
Sau đó bà đã kháng cáo với hy vọng minh oan cho bản thân, trong khi phía công tố cũng kháng cáo, cho rằng mức án là quá nhẹ và các phán quyết trắng án trước đó là sai lầm.
Đến phiên tòa ngày 28-4, tòa án cho biết người phụ nữ 53 tuổi này "đã không thừa nhận lỗi lầm của mình và thay vào đó liên tục biện minh".
Theo tòa, việc bà Kim nhận hối lộ đã "làm suy giảm niềm tin của công chúng vào tính minh bạch của hoạt động nhà nước và việc thực thi công bằng các chính sách quốc gia". Tòa cũng kết luận bà vi phạm nhiều đạo luật, bao gồm Luật Thị trường vốn, Luật Quỹ chính trị và các quy định về chống hối lộ.
Ngoài án tù và tiền phạt, tòa còn ra lệnh tịch thu một chiếc vòng cổ kim cương Graff và truy thu khoảng 20 triệu won liên quan đến các khoản lợi bất chính.
Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine ngày 22.6 thông báo Không quân nước này đã sử dụng tên lửa hành trình độ chính xác cao đánh trúng một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử tại thành phố Voronezh của Nga.
Theo Kyiv Post, phía Ukraine nhận định đây là nhà máy thiết bị bán dẫn Voronezh, cơ sở chuyên chế tạo các tổ hợp bóng bán dẫn, vi mạch và bo mạch dùng để chế tạo tên lửa hành trình Kh-101, tổ hợp tên lửa Iskander cùng hệ thống phòng không Pantsir-S1. Theo Kyiv, việc phá hủy năng lực sản xuất của cơ sở này sẽ làm suy giảm đáng kể khả năng chế tạo các loại vũ khí chính xác cao của Moscow.
Thống đốc tỉnh Voronezh Alexander Gusev xác nhận một cuộc tấn công đã xảy ra và các lực lượng phòng không địa phương đã đánh chặn nhiều mục tiêu trên không. Giới chức Nga cho hay vụ tập kích khiến ít nhất 3 người bị thương. Các nguồn tin quân sự tại Nga đặt nghi vấn Ukraine có thể đã sử dụng tên lửa hành trình Storm Shadow (vũ khí do Anh sản xuất) trong vụ tấn công cơ sở tại Voronezh.
Cùng ngày 22.6, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố các lực lượng nước này đã tập kích nhiều cơ sở phục vụ quân đội Ukraine tại 142 khu vực. Phòng không Nga cũng khẳng định đã bắn hạ 12 bom dẫn đường và 734 máy bay không người lái (UAV) của Ukraine.
Theo Hãng tin TASS, vùng Moscow của Nga hôm 22.6 hứng chịu một trong những đợt tập kích UAV lớn nhất từ Ukraine trong vòng 2 năm qua.
Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Tại khu vực biên giới phía bắc Ukraine, Tư lệnh Vệ binh Quốc gia Ukraine Oleksandr Pivnenko cho biết tình hình biên giới với Belarus hiện tại vẫn ổn định.
Thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh Điện Kremlin cho hay Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Belarus Alexander Lukashenko sẽ sớm thảo luận về tối hậu thư do Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đưa ra đối với Minsk, Reuters đưa tin.
Vào ngày 19.6, ông Zelensky tuyên bố Belarus có thời hạn một tuần để loại bỏ các trạm tiếp sóng đặt tại Belarus gần biên giới Ukraine. Ukraine cáo buộc Minsk cho Moscow tận dụng các trạm này để dẫn đường cho UAV tập kích vào Ukraine. Lãnh đạo Ukraine cảnh báo Kyiv sẽ hành động nếu Belarus không chấp nhận đề nghị dỡ trạm.
Phía Nga chỉ trích yêu cầu này là hành vi đe dọa hung hăng, can thiệp vào công việc nội bộ và xâm phạm chủ quyền của Belarus, đồng thời khẳng định Minsk hoàn toàn đủ năng lực tự bảo vệ.
Tư lệnh lực lượng hệ thống không người lái của Ukraine, ông Robert "Magyar" Brovdi, tuyên bố quân đội nước này đã xác định được 500 mục tiêu trên lãnh thổ Belarus. Đáp lại, Tổng thống Lukashenko cảnh báo Minsk sở hữu tọa độ và có thể tấn công một mục tiêu "rất nghiêm trọng" tại Ukraine. Tuy nhiên, lãnh đạo Belarus sau đó xoa dịu tình hình với thông điệp rằng nước này không có kế hoạch can thiệp quân sự vào cuộc chiến. Cho đến nay, Belarus chưa trực tiếp đưa quân tham chiến.
Bộ Quốc phòng Ukraine ngày 22.6 thông báo 95% UAV được Cơ quan mua sắm quốc phòng Ukraine (DOT) đặt hàng cho các lực lượng đến nay đều do doanh nghiệp trong nước sản xuất.
Theo Ukrainska Pravda, quân đội Ukraine nêu rằng thực tế trên đến từ việc phát triển nền tảng thương mại điện tử vũ khí kỹ thuật số mang tên "DOT-Chain", được triển khai từ tháng 6.2025. Hệ thống này tạo ra mô hình cho phép các lữ đoàn chiến đấu trực tiếp lựa chọn vũ khí dựa trên nhu cầu thực tế tại chiến trường, giúp tăng tính cạnh tranh giữa các nhà sản xuất nội địa và thúc đẩy mở rộng quy mô sản xuất.
Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, trong năm qua, ngân sách thu mua các hệ thống không người lái đã lần đầu tiên vượt qua chi phí mua sắm đạn dược và xu hướng này đang tiếp tục duy trì.
Kể từ tháng 3, quy trình xác định nhu cầu UAV đã được tự động hóa hoàn toàn dựa trên dữ liệu thực tế từ chiến trường, nhằm loại bỏ các sai sót chủ quan và rủi ro tham nhũng. Việc tự chủ công nghệ này là một phần trong nỗ lực của Kyiv nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài trong bối cảnh cuộc chiến tiêu hao bằng công nghệ không người lái ngày càng khốc liệt.
