Tờ Khmer Times ngày 2.6 dẫn lời Thủ tướng Campuchia Hun Manet cho hay chính phủ nước này vừa chính thức gửi thông báo tới Thái Lan và Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres để khởi xướng thủ tục hòa giải bắt buộc theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) liên quan đến các tranh chấp chồng lấn về tuyên bố chủ quyền biển giữa hai nước.
Trong thông điệp đặc biệt gửi tới người dân Campuchia, Thủ tướng Hun Manet cho biết quyết định này được đưa ra nhằm bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải của Campuchia theo luật pháp quốc tế, đồng thời tiếp tục theo đuổi quan hệ hòa bình và hợp tác với Thái Lan.
“Campuchia luôn tìm cách giải quyết tranh chấp với các nước láng giềng một cách hòa bình. Chúng tôi tiếp tục tìm kiếm mối quan hệ với Thái Lan trên cơ sở hòa bình, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau. Trong khi đó, chủ quyền và quyền hàng hải của Campuchia phải được tôn trọng”, ông nói.
Theo nhà lãnh đạo, trong hơn hai thập niên, hai quốc gia đều hoạt động theo Bản ghi nhớ năm 2001, một khuôn khổ song phương nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán về phân định ranh giới biển và cho phép cùng phát triển các khu vực biển tranh chấp.
Ông cho biết Campuchia đã nhiều lần kêu gọi Thái Lan duy trì khuôn khổ này sau khi Thái Lan ra tín hiệu về ý định rút lui. Tuy nhiên, cuối cùng Thái Lan vẫn tiến hành rút lui, khiến Bản ghi nhớ năm 2001 không còn được áp dụng.
Ông Hun Manet giải thích rằng Campuchia hiện lựa chọn sử dụng hòa giải bắt buộc theo UNCLOS, cơ chế giải quyết tranh chấp một cách hòa bình cho phép các quốc gia trình bày quan điểm của mình trước một ủy ban độc lập gồm năm thành viên là các chuyên gia luật quốc tế.
Ông dẫn chứng tiền lệ của Timor-Leste và Úc, hai nước đã giải quyết thành công tranh chấp biên giới biển thông qua một quy trình tương tự vào năm 2018, và cho biết Campuchia hy vọng cơ chế này sẽ một lần nữa chứng minh hiệu quả của luật pháp quốc tế trong việc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình.
Bình luận về thông tin trên, Reuters ngày 2.6 dẫn lời Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nói rằng ông không biết Campuchia đã khởi xướng quy trình hòa giải bắt buộc theo luật quốc tế nhằm giải quyết tranh chấp biên giới biển kéo dài giữa hai nước.
AFP hôm qua 17.5 dẫn thông báo ngày 16.5 từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh châu Phi (CDC Africa) cho hay đợt bùng phát dịch Ebola mới do chủng vi rút Bundibugyo ở CHDC Congo đã khiến 88 người chết và 336 trường hợp nghi nhiễm. Bộ trưởng Y tế CHDC Congo Samuel-Roger Kamba cho hay bệnh nhân đầu tiên là một y tá đã đến một cơ sở y tế ở thủ phủ Bunia của tỉnh Ituri vào ngày 24.4 với các triệu chứng nghi mắc Ebola như sốt, xuất huyết và nôn mửa.
Bộ trưởng Kamba khẳng định: "Không có vắc xin và không có phương pháp điều trị đặc hiệu đối với chủng Bundibugyo. Chủng này có tỷ lệ tử vong rất cao, có thể lên tới 50%". Hiện chỉ có vắc xin cho chủng Zaire, được xác định vào năm 1976 và có tỷ lệ tử vong cao hơn, từ 60 - 90%. Chủng Bundibugyo, được phát hiện lần đầu vào năm 2007, cũng đã khiến một công dân Congo thiệt mạng ở nước láng giềng Uganda. Bộ Y tế Uganda hôm 15.5 đã xác nhận sự bùng phát của dịch Ebola do chủng Bundibugyo.
Trước tình trạng nói trên, WHO hôm qua tuyên bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo ở CHDC Congo và Uganda là "tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế", mức cảnh báo cao thứ hai theo quy định y tế quốc tế. WHO cảnh báo quy mô thực sự của số ca mắc bệnh và sự lây lan vẫn chưa rõ ràng, nhưng không tuyên bố tình trạng khẩn cấp đại dịch.
Tuy nhiên, WHO nhấn mạnh tỷ lệ dương tính cao của các mẫu ban đầu, việc xác nhận các trường hợp mắc bệnh ở hai quốc gia này và số lượng báo cáo về những trường hợp nghi nhiễm ngày càng tăng, "tất cả đều cho thấy một đợt bùng phát tiềm tàng lớn hơn nhiều so với những gì đang được phát hiện và báo cáo, với nguy cơ lây lan đáng kể ở cấp địa phương và khu vực".
Ngoài ra, đại diện Tổ chức cứu trợ y tế Bác sĩ không biên giới cho hay họ đang chuẩn bị một cuộc "phản ứng quy mô lớn", gọi đà lây lan Ebola hiện nay là "vô cùng đáng lo ngại". Việc vận chuyển thiết bị y tế quy mô lớn là một thách thức ở CHDC Congo, quốc gia có hơn 100 triệu dân nhưng lại có cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc kém.
Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 xảy ra ở CHDC Congo, theo AFP. Đợt bùng phát trước đó xảy ra vào tháng 8.2025 ở khu vực miền trung CHDC Congo, khiến ít nhất 34 người chết, trước khi được khống chế hoàn toàn vào tháng 12.
Dịch bệnh Ebola đã cướp đi sinh mạng của khoảng 15.000 người ở châu Phi trong 50 năm qua, dù đã có những tiến bộ về vắc xin và phương pháp điều trị. Các đợt bùng phát trong nửa thế kỷ qua đã ghi nhận tỷ lệ tử vong từ 25 - 90%, theo WHO.
Ebola, được cho là có nguồn gốc từ dơi, có thể gây chảy máu nghiêm trọng và suy nội tạng. Vi rút này lây lan từ người sang người qua tiếp xúc với máu hoặc những dịch cơ thể khác của bệnh nhân, và người nhiễm bắt đầu có khả năng lây bệnh khi xuất hiện các triệu chứng. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài đến 21 ngày.
Nhà Trắng hôm 20.4 thông báo Bộ trưởng Lao động Mỹ Lori Chavez-DeRemer sẽ rời nhiệm sở, sau thời gian vướng nhiều cáo buộc bê bối bao gồm cả những lời phàn nàn về cách bà đối xử với các nữ nhân viên trẻ tuổi, theo AFP.
Luật sư Nick Oberheiden của bà Chavez-DeRemer nói với NBC News rằng việc bà từ chức "không phải là kết quả của những hành vi sai trái về mặt pháp lý, mà là một quyết định cá nhân".
Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung xác nhận việc bà Chavez-DeRemer từ chức. "Bộ trưởng Lao động Lori Chavez-DeRemer sẽ rời chính quyền để nhận một vị trí trong khu vực tư nhân", ông Cheung cho biết trong một bài đăng trên X, đồng thời nói thêm rằng Thứ trưởng Keith Sonderling sẽ giữ chức quyền Bộ trưởng Lao động.
Viết trên X, bà Chavez-DeRemer cảm ơn ông Trump. "Dù nhiệm kỳ sắp kết thúc, điều đó không có nghĩa là tôi sẽ ngừng đấu tranh cho người lao động Mỹ. Tôi mong chờ những điều tốt đẹp mà tương lai mang đến khi tôi chuyển sang khu vực tư nhân", bà viết.
Nhiệm kỳ của bà Chavez-DeRemer trên cương vị Bộ trưởng Lao động đã bị ảnh hưởng bởi nhiều cáo buộc về hành vi sai trái, bao gồm cả cuộc điều tra về nghi vấn bà có theo đuổi mối quan hệ tình cảm với cấp dưới hay không và chồng bà bị vướng các cáo buộc tấn công tình dục.
Đầu tháng 3, hai trợ lý cấp cao của bà đã từ chức sau cuộc điều tra nghi vấn vi phạm về "gian lận đi lại", bằng cách sắp xếp các sự kiện chính thức cho bà Chavez-DeRemer như một cái cớ cho các chuyến đi cá nhân.
Vị Bộ trưởng Lao động cũng phải đối mặt với một khiếu nại nội bộ chính thức cáo buộc bà theo đuổi mối quan hệ không phù hợp với một cấp dưới, một thành viên trong đội bảo vệ của bà, người đã bị cho nghỉ phép vào tháng 1.
Cá nhà táng giao tiếp dưới đại dương bằng những chuỗi tiếng "click" (tiếng gõ) ngắn được gọi là coda. Tùy thuộc vào nhịp điệu của những tiếng gõ này, mỗi đàn cá sẽ sở hữu một phương ngữ riêng. Điều thú vị là các nhà khoa học nhận thấy những đàn cá chỉ chấp nhận kết bạn và sinh hoạt với các cá thể phát ra cùng phương ngữ, The Guardian ngày 24.6 đưa tin.
Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học Proceedings of the Royal Society B ngày 24.6, nhóm chuyên gia do tiến sĩ Luke Rendell (Đại học St Andrews, Scotland) dẫn đầu đã phân tích dữ liệu âm thanh của cá nhà táng tại Địa Trung Hải từ năm 2003 - 2021. Kết quả chỉ ra sự khác biệt rõ rệt về âm điệu giữa quần thể sống ở lưu vực phía tây (gần Tây Ban Nha) và phía đông (gần Hy Lạp) của vùng biển này.
Dù cả hai nhóm đều dùng chuỗi 4 âm thanh, nhưng đàn cá ở bờ tây lại chuộng nhịp điệu "3+1" (3 tiếng gõ đều nhau, nghỉ một chút rồi gõ tiếng cuối). Trong khi đó, những họ hàng ở bờ đông lại phát ra chuỗi nhịp điệu này với tốc độ nhanh hơn hẳn.
Sự khác biệt này mang lại cho giới khoa học manh mối quan trọng về cách ngôn ngữ loài cá tiến hóa. Tiến sĩ Rendell giải thích, tổ tiên của bầy cá nhà táng này có thể đã định cư ở phía tây trước, sau đó một nhóm tách ra bơi về phía đông. Sự chia cắt về mặt địa lý qua thời gian dài đã khiến ngôn ngữ của nhóm phía đông biến đổi và có nhịp độ nhanh hơn.
Nghiên cứu khẳng định quá trình hình thành phương ngữ mới ở cá nhà táng diễn ra chậm và đòi hỏi sự cô lập nhất định giữa các quần thể. Cơ chế này được đánh giá là có sự tương đồng lớn với quá trình tiến hóa trong ngôn ngữ của loài người cũng như tiếng hót của các loài chim.
