Có những người Việt trẻ không chịu chấp nhận “‘phận gia công”. Bằng trí tuệ và nỗ lực, họ trở thành nhà cung ứng chủ lực cho các tập đoàn đa quốc gia nổi tiếng thế giới.
Cơ duyên đến với ngành bán dẫn và hàng không của anh Nguyễn Trọng Đáng – Giám đốc Công ty TNHH cơ khí chính xác Việt Nguyên – là khi về đầu quân cho một công ty của Mỹ. Sau khi làm việc 5 năm, năm 2011 anh Đáng ra riêng, thành lập Công ty Duy Việt – với ý nghĩa là tư duy của người Việt.
“Đầu những năm 2010 ngành bán dẫn ở Việt Nam còn mới mẻ, đa phần chỉ làm khuôn mẫu. Chúng tôi nhận được đơn hàng có tính quyết định vào năm 2013, làm linh kiện trong máy test (kiểm nghiệm) con chip trong sản phẩm iPhone của Apple. Khi đó chúng tôi không vay được ngân hàng, tài sản thế chấp không có, đơn hàng nhiều, nhưng đối tác đã cho ứng trước tiền và được trả chậm tiền vật liệu”, anh Đáng kể.
Doanh thu năm 2016 chỉ khoảng 3 tỉ đồng, đến năm 2020 lên 20 tỉ/năm, công ty đổi tên là Việt Nguyên – với ý nghĩa kỷ nguyên của Việt Nam. Năm 2025, Việt Nguyên ghi nhận doanh thu tính bằng trăm tỉ đồng, nhà xưởng từ lúc ban đầu 200m2 được mở rộng lên 6.000m2.
Theo anh Đáng, đó là cả quá trình gian nan khi khởi nghiệp chỉ có 160 triệu để mua một chiếc máy làm những “đơn hàng lặt vặt” sửa sản phẩm lỗi. Tích lũy được ít nào, công ty đầu tư máy móc nhằm đáp ứng những đơn hàng mới, những “con hàng khó”.
Như linh kiện trong máy test iPhone (giá đặt con chip để thực hiện kiểm nghiệm sản phẩm bị lỗi) có những modem kích thước vài mm, nhưng có tới 14 “con hàng”, nên chỉ một chi tiết lỗi sẽ phải bỏ cả sản phẩm.
Anh Đáng kể có lần đối tác tại Đức đặt sản phẩm cúp nối trục – một linh kiện trong máy kiểm nghiệm sản phẩm iPhone với giá 39 euro, nhưng vẫn có “con hàng” bị lỗi và gửi về Việt Nguyên sửa chữa.
Một lần tình cờ đối tác hỏi “Bạn làm được không?”, anh nói ngay “Chúng tôi làm được!”, dù thực tế chưa hình dung sẽ phải làm gì. Bản vẽ được gửi đến, sản phẩm được nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm và được khách hàng “duyệt” ngay lần đầu, giá lại chỉ bằng một nửa.
Nhờ vậy công ty ký được đơn hàng sản xuất lên tới cả chục triệu USD, mở rộng dần những linh kiện phức tạp.
Đến nay Việt Nguyên đã có thể sản xuất được tới 60% linh kiện trong máy test con chip của iPhone, đi tới gần nhất công nghệ lõi là xử lý con chip. Cùng đó công ty tham gia vào lĩnh vực hàng không, trở thành nhà cung ứng linh kiện cabinet cho các hãng như Safran và Boeing.
Giới thiệu dây chuyền trong nhà máy có quy mô 2.700m2 tại phường Linh Xuân (TP.HCM), anh Đỗ Hoàng Trung – nhà sáng lập, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn công nghệ IDEA – công nhận nhiều người nghĩ doanh nghiệp Việt Nam đa số chỉ đi làm gia công.
Nhưng tại IDEA Group không chỉ có dây chuyền sản xuất tự động hóa ở mức cao, mà còn làm những sản phẩm robot, xe tự hành… do chính kỹ sư Việt nghiên cứu, chế tạo và sản xuất, xuất khẩu đi Nhật Bản, Mỹ, Canada, Ấn Độ, Úc…
Niềm đam mê tự động hóa đến với anh Trung khi gần 20 năm trước anh học ngành chế tạo máy tại Nhật Bản. Khởi nghiệp với vai trò là nhà thiết kế, sau 5 năm thành lập công ty, đến năm 2015 anh bắt đầu hiện thực hóa giấc mơ tự chế tạo, sản xuất dây chuyền tự động hóa để cung ứng cho các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam và xuất khẩu.
Anh Trung kể đó là hành trình liên tục cải tiến, chuẩn hóa quy trình và đầu tư cho đội ngũ. Đặc biệt doanh nghiệp phải đứng trước bài toán cạnh tranh khốc liệt với sản phẩm giá rẻ của Trung Quốc. Vì vậy hướng đi của IDEA là chọn phân khúc cao cấp với hệ thống máy móc hiện đại theo tiêu chuẩn cao của các nước G7. Anh giảm chi phí để giá bán tốt, giao hàng đúng hẹn và chuyên nghiệp hóa dịch vụ hỗ trợ sửa chữa.
Hồi dịch COVID-19, một doanh nghiệp Nhật Bản chuyên sản xuất motor điện cho ô tô không mời được chuyên gia sang Việt Nam để sửa máy, đã đề nghị IDEA làm. Họ muốn xây dựng một hệ thống kiểm tra tự động tích hợp với tốc độ nhanh, độ chính xác cao, khả năng lưu trữ và truy xuất dữ liệu.
Đội ngũ IDEA dồn lực nghiên cứu, đưa ra loạt giải pháp. Kết quả thời gian kiểm tra giảm từ 5 phút/motor xuống 2 phút/motor; tỉ lệ sai sót phát hiện tăng 30% và lưu trữ 100% dữ liệu.
Anh Trung nói mỗi năm công ty dành tới 30% tổng chi phí cho nghiên cứu phát triển (R&D) để làm ra những sản phẩm “Make in Vietnam” thực sự.
Đến nay IDEA đã triển khai nhiều dự án ứng dụng như hệ thống tự động hóa dây chuyền lắp ráp motor với robot 6 trục và hệ thống kiểm tra tự động, tốc độ 4 giây/sản phẩm; giải pháp in 3D sử dụng cánh tay robot; ứng dụng xe tự hành AMR cho nhà máy sản xuất linh kiện điện tử; vận chuyển pallet tự động thay thế xe nâng có người lái…
Với Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, gắn với công nghệ và các sản phẩm chiến lược được xác định; cùng Nghị quyết phát triển kinh tế tư nhân, anh Đỗ Hoàng Trung kỳ vọng những lĩnh vực đầu tư như robot sẽ có thêm những chính sách hỗ trợ, ưu tiên sử dụng hàng Việt để doanh nghiệp Việt, trí tuệ Việt có nhiều cơ hội vươn lên, khẳng định trên toàn cầu.
Theo nhiều nhà vườn và thương lái tại khu vực Đồng Tháp, Vĩnh Long…, hiện giá sầu riêng Ri6 bán xô tại vườn chỉ khoảng 28.000 - 35.000 đồng/kg tùy loại, giảm khoảng 15.000 - 20.000 đồng so với mức tốt vài tuần trước và giảm mạnh so với mức giá trên 100.000 đồng/kg của tháng 2 - thời điểm mùa nghịch vụ.
Tương tự, dù giá không rớt mạnh như sầu riêng Ri6 nhưng giá sầu riêng Thái gần đây cũng giảm liên tục, hiện giá bán xô tại vườn chỉ 65.000 - 67.000 đồng/kg.
Khoảng 1,5-2 tháng tới, nhiều vùng tại khu vực Đông Nam Bộ sẽ vào vụ thu hoạch chính. Với tình trạng giá sầu riêng tại Tây Nam Bộ giảm mạnh thời gian qua, nhiều thương lái ra giá đặt cọc mua sầu riêng cũng giảm theo so với các năm. Điều này khiến nhiều nhà vườn lo lắng.
Theo nhiều doanh nghiệp, gần vào vụ thuận, sản lượng dần tăng là lý do chính khiến giá sầu riêng Ri6 giảm mạnh so với thời điểm nghịch vụ có sản lượng thấp của các tháng trước. Tuy vậy, so với các năm trước, giá thời điểm này cũng giảm chỉ còn phân nửa.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online ngày 26-4, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng có 2 yếu tố chính dẫn đến giá sầu riêng quay đầu giảm mạnh trong thời gian qua.
Thứ nhất, hàng miền Tây Nam Bộ đang vào chính vụ và đụng ngay mùa vụ của Thái Lan, khiến tổng nguồn cung đang tăng, kéo giá giảm.
Trong khi đó, Trung Quốc lại đang ưu tiên tiêu thụ sầu riêng Monthong của Thái Lan hơn là Ri6 của Việt Nam.
Thứ hai, thời gian qua một số lô hàng của Việt Nam vẫn còn tình trạng nhiễm cadimi và vàng O, đặc biệt Ri6 của Tây Nam Bộ, điều này dẫn đến hàng xuất khẩu bị ùn ứ, thương lái hạn chế thu mua, kéo giá giảm thêm.
Đồng quan điểm, một số doanh nghiệp cho biết tình trạng sầu riêng trong nước bị nhiễm cadimi và vàng O vẫn còn, trong khi quy mô phòng kiểm nghiệm lại chưa đủ đáp ứng nhu cầu, đặc biệt khi sầu riêng vào mùa thu hoạch rộ, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động xuất khẩu đi Trung Quốc.
Tuy vậy, với mùa vụ sầu riêng trải dài ở nhiều vùng miền, ông Nguyên cho rằng giá sầu riêng có thể sẽ tốt lên ở thời điểm miền Đông Nam Bộ, Tây Nguyên vào chính vụ (khoảng tháng 6 đến tháng 11, chủ yếu sầu riêng giống Thái), do thời điểm này nguồn hàng của Thái Lan ít đi.
Với mức giá kỳ vọng sẽ tốt hơn vào các tháng tới, thêm sản lượng năm nay được dự báo tăng do diện tích vào thu hoạch tăng mạnh, mục tiêu xuất khẩu sầu riêng đạt giá trị 4-4,5 tỉ USD trong năm nay vẫn có thể thực hiện được.
Bộ Công Thương vừa công bố bộ câu hỏi - đáp gồm 85 nội dung nhằm giải đáp thắc mắc của người tiêu dùng về việc sử dụng xăng sinh học E10 trước thời điểm triển khai trên toàn quốc từ ngày 1-6.
Theo Bộ Công Thương, hầu hết các loại ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam đều có thể sử dụng xăng E10, ngoại trừ một số dòng xe tải hạng nhẹ sản xuất giai đoạn 1996 - 2023 đã ngừng sản xuất và một số ít xe máy đời cũ của Suzuki chưa được xác nhận tương thích.
Các loại động cơ như máy cắt cỏ, máy bơm nước, máy thổi lá hay máy nông nghiệp dùng xăng được sản xuất trong những năm gần đây cũng được đánh giá tương thích với nhiên liệu E10.
Tuy nhiên, với các phương tiện và động cơ quá cũ, Bộ Công Thương khuyến nghị nên tiếp tục sử dụng xăng E5 và tham khảo thêm ý kiến chuyên gia trước khi chuyển sang E10.
Theo bộ này, người dùng thông thường không cần điều chỉnh động cơ hoặc súc rửa bình xăng khi chuyển đổi sang E10. Dù vậy, nếu xe quá cũ, bình xăng bị han gỉ thì nên vệ sinh trước để tránh cặn bẩn bị hòa tan gây tắc đường dẫn nhiên liệu.
Bộ Công Thương cho biết các nghiên cứu trong và ngoài nước chưa ghi nhận bằng chứng xăng E10 gây hỏng động cơ. Trong điều kiện vận hành bình thường, người dùng cũng khó nhận thấy khác biệt rõ rệt về khả năng vận hành.
Tuy nhiên, do ethanol có khả năng hòa tan cao hơn xăng khoáng, các cặn gỉ trong bình xăng và đường dẫn nhiên liệu có thể bị cuốn theo, gây giảm lưu lượng nhiên liệu và khiến xe vận hành yếu hơn nếu hệ thống nhiên liệu không được bảo dưỡng tốt.
Về mức tiêu hao nhiên liệu, một số thử nghiệm ghi nhận xăng E10 có thể tiêu hao nhiều hơn khoảng 2-3% so với xăng khoáng cùng loại. Ngược lại, cũng có thử nghiệm cho thấy một số dòng xe đi được quãng đường dài hơn khi sử dụng E10.
Theo giải thích của Bộ Công Thương, ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng nhưng khi pha ở tỉ lệ 10%, hỗn hợp nhiên liệu lại cháy triệt để hơn, giúp bù lại phần công suất bị suy giảm.
Bộ cũng khẳng định chưa có bằng chứng cho thấy xăng E10 gây nóng máy bất thường nếu phương tiện được vận hành đúng kỹ thuật.
Liên quan nguy cơ ăn mòn, Bộ Công Thương cho biết ethanol có tính ăn mòn cao hơn xăng khoáng nhưng mức tác động của xăng E10 tới các chi tiết động cơ là rất nhỏ.
Tuy nhiên, ethanol có khả năng hấp thụ ẩm cao hơn nên xăng E10 không nên tồn trữ quá lâu. Người dùng cần bảo đảm bình chứa được đậy kín, tránh hơi ẩm hoặc nước xâm nhập.
Theo kết quả thử nghiệm được công bố, xăng E10 trong điều kiện lưu trữ bằng bình thủy tinh vẫn chưa xảy ra hiện tượng tách pha sau ba tháng.
Bộ Công Thương khuyến cáo người ít sử dụng xe nên khởi động định kỳ, kiểm tra nhiên liệu và bảo dưỡng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Người dân cũng không nên tự pha ethanol vào xăng hoặc tự ý sử dụng phụ gia nếu không có khuyến cáo từ đơn vị chuyên môn. Việc tự "lọc bỏ ethanol" khỏi xăng E10 bị xem là vi phạm pháp luật, có nguy cơ gây cháy nổ, giảm chất lượng nhiên liệu và làm hư hỏng động cơ.
Theo Bộ Công Thương, hiện tất cả các hãng ô tô, xe máy sản xuất và lắp ráp tại Việt Nam đều chấp nhận nhiên liệu E10 và không đưa loại nhiên liệu này vào diện loại trừ bảo hành.
Đối với máy phát điện hoặc tàu thuyền nhỏ sản xuất trong những năm gần đây, người dùng có thể sử dụng E10 nhưng cần kiểm tra hướng dẫn của nhà sản xuất và tránh để nhiên liệu tồn lưu quá lâu trong máy.
Trước các phản ánh trên mạng xã hội về hiện tượng xe "không bốc" khi dùng E10, Bộ Công Thương cho rằng nguyên nhân có thể xuất phát từ cặn bẩn trong hệ thống dẫn nhiên liệu hoặc việc bảo dưỡng chưa đầy đủ.
Bộ này cũng khẳng định chưa có bằng chứng cho thấy xăng E10 ảnh hưởng tới bugi, dầu máy, hệ thống điện hay điều hòa trên xe. Với các dòng xe phân khối lớn, người dùng nên tham khảo thêm hướng dẫn từ hãng sản xuất.
Theo Bộ Công Thương, chất lượng xăng E10 đã được quy định trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Việc triển khai được thực hiện sau quá trình nghiên cứu, thử nghiệm trong nước, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và tổ chức nhiều hội thảo với chuyên gia trong và ngoài nước.
Trong trường hợp phương tiện hư hỏng và có đủ bằng chứng xác định nguyên nhân do xăng E10 gây ra, đơn vị cung cấp nhiên liệu sẽ phải chịu trách nhiệm trước tiên, tiếp đó là cơ quan quản lý nhà nước liên quan.
Phần lớn giới đầu tư coi sự thống trị của USD là một chân lý vĩnh cửu trên thị trường tài chính. Thế nhưng, lịch sử lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Việc đồng tiền này giữ vị thế dự trữ toàn cầu không phải là điều độc nhất mà chỉ là chương mới nhất trong một chu kỳ tiền tệ lặp đi lặp lại.
Nếu mô hình lịch sử này tiếp diễn, thế giới không chỉ chứng kiến sự thay đổi trong thương mại toàn cầu. Chúng ta có thể sắp bước vào một trong những đợt chuyển giao tài sản lớn nhất. Trong vòng xoáy biến động đó, vàng và bạc đang dần khẳng định lại vị trí trung tâm của mình.
Chu kỳ tàn lụi của những "đế chế" tiền tệ
Đồng USD không tự nhiên ngồi lên ngai vàng. Trật tự này được thiết lập từ năm 1944 tại Hội nghị Bretton Woods, khi các quốc gia đồng ý neo nội tệ vào USD và USD được bảo chứng bằng vàng. Nhưng đến năm 1971, mối liên kết cuối cùng này bị cắt đứt. Thế giới bước vào kỷ nguyên tiền pháp định, nơi hệ thống dự trữ chỉ dựa vào cam kết của chính phủ.
Tuy nhiên, không có hệ thống nào tồn tại mãi mãi. Trung bình cứ 30-40 năm, thế giới lại trải qua một cuộc chuyển đổi tiền tệ lớn. Kỷ nguyên của đồng USD hiện đã vượt xa ngưỡng thời gian đó.
Theo dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã lao dốc từ đỉnh 72% năm 2001 xuống còn khoảng 57% hiện nay. Mức sụt giảm này mang tính cấu trúc, phản ánh sự xói mòn sâu sắc về niềm tin thể chế và vị thế địa chính trị.
Quá trình này gợi nhớ đến sự sụp đổ của đồng bảng Anh sau Thế chiến thứ hai. Khi đó, tỷ trọng dự trữ của đồng tiền này bốc hơi từ 81% xuống dưới 3% trong vài thập kỷ, cuốn trôi tài sản của những người nắm giữ do lạm phát và phá giá.
Khoảng trống quyền lực và bước đi của các "cá mập"
Điều khiến giới tài chính lo ngại là thế giới hiện không có một đồng tiền thay thế xứng tầm. Các cuộc chuyển đổi trong quá khứ vẫn giữ lại một phần liên kết với tài sản cứng. Ngày nay, toàn bộ hệ thống dựa hoàn toàn vào tiền giấy. Đồng nhân dân tệ dù được nhắc đến nhiều nhưng mới chỉ chiếm khoảng 2% dự trữ toàn cầu.
Nếu đồng tiền mạnh nhất thế giới tiếp tục suy yếu, một cuộc khủng hoảng niềm tin sẽ lan rộng sang cả euro, yên Nhật hay bảng Anh. Bởi lẽ, tất cả đều vận hành trên cùng một nền tảng cam kết của chính phủ phát hành.
Nhận thức rõ rủi ro này, các ngân hàng trung ương đang âm thầm hành động. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), các tổ chức này đã ồ ạt mua vào hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm trong giai đoạn 2022-2024. Tốc độ gom hàng gấp đôi thập kỷ trước cho thấy họ không hề lướt sóng ngắn hạn.
Giới chức tiền tệ đang tìm kiếm một "lá chắn cấu trúc", một loại tài sản không đi kèm rủi ro vỡ nợ từ bất kỳ bên thứ ba nào.
Sức bật của kim loại quý trong trật tự mới
Khi hệ thống tiền tệ rạn nứt, dòng vốn không biến mất mà sẽ chảy về những tài sản hữu hạn. Vàng nhiều khả năng sẽ hưởng lợi kép. Kim loại quý này không chỉ tăng giá khi USD yếu đi mà còn có cơ hội trở thành mỏ neo trung lập cho hệ thống tài chính mới.
Một mô hình giả định của quỹ VanEck từng chỉ ra rằng, nếu vàng hấp thụ hoàn toàn vai trò dự trữ của USD, mức định giá có thể đạt những con số khổng lồ. Dù chỉ là kịch bản cực đoan, dữ liệu này cho thấy dư địa định giá lại của vàng là rất lớn. Khảo sát năm 2025 của World Gold Council cũng khẳng định 95% ngân hàng trung ương dự kiến tiếp tục tăng dự trữ vàng.
Trong khi đó, bạc đóng vai trò như một phiên bản khuếch đại biến động. Lịch sử lạm phát đình trệ thập niên 1970 từng chứng kiến giá bạc bứt tốc từ dưới 2 USD lên gần 50 USD mỗi ounce, vượt xa biên độ tăng của vàng.
Bên cạnh yếu tố tiền tệ, bạc còn nắm giữ lợi thế độc tôn nhờ nhu cầu công nghiệp khổng lồ. Kim loại này là vật liệu cốt lõi trong sản xuất xe điện, pin mặt trời và công nghệ cao. Lực đẩy kép này giúp bạc có thể bứt phá cực mạnh khi thị trường bước vào chu kỳ tăng giá mới.
Luận điểm đầu tư vào kim loại quý không nhất thiết dựa trên việc xác định chính xác thời điểm đồng USD suy giảm vai trò trong hệ thống tài chính toàn cầu mà nó dựa trên quy luật tất yếu của các chu kỳ tài chính.
Những nhà đầu tư chiến thắng trong các cuộc chuyển giao lịch sử không bao giờ đợi đến khi khủng hoảng tràn ngập trên các mặt báo. Cửa sổ cơ hội tích lũy tài sản luôn lặng lẽ mở ra từ rất lâu trước khi đám đông kịp nhận biết.
