Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) rời khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từ hôm nay, theo thông báo được đưa ra một cách bất ngờ ngày 28/4. Giới chức UAE cho biết quyết định này “phản ánh tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn, cùng sự thay đổi trong định hướng phát triển năng lượng của đất nước”.
“Giờ là lúc chúng tôi tập trung nguồn lực vào những ưu tiên liên quan lợi ích quốc gia”, hãng thông tấn WAM đưa tin.
Động thái cho thấy việc UAE rời OPEC không đơn thuần là vì kinh tế, mà nước này dường như đang chủ động tách khỏi những ràng buộc cũ để xây dựng vị thế riêng ở Trung Đông, theo Kristin Diwan, chuyên gia tại Viện Các nước Arab vùng Vịnh, trụ sở tại Mỹ.
“Đó là tuyên bố độc lập của UAE”, Diwan nhận định. “Abu Dhabi không còn cảm thấy cần gắn bó với những thể chế không phù hợp với lợi ích của họ”.
OPEC được thành lập năm 1960 bởi 5 quốc gia gồm Iran, Iraq, Kuwait, Arab Saudi và Venezuela với mục tiêu bảo vệ lợi ích của các thành viên thông qua phối hợp điều tiết sản lượng dầu mỏ. OPEC hiện có 12 thành viên, trong đó UAE gia nhập tổ chức năm 1967.
UAE đã ám chỉ khả năng rời OPEC suốt nhiều năm, từ khi xuất hiện bất đồng với Arab Saudi về cách điều hành chính sách dầu mỏ trước thềm hội nghị thượng đỉnh OPEC+ hồi tháng 11/2020. Rạn nứt bộc lộ rõ ràng hơn trong cuộc họp tiếp theo vào tháng 7/2021.
UAE muốn nâng sản lượng dầu, vốn đã bị OPEC cắt giảm mạnh trong giai đoạn đại dịch Covid-19, trong khi Arab Saudi chủ trương duy trì chính sách này để giữ giá dầu cao. Khác biệt này xuất phát từ việc Arab Saudi cần giá dầu cao để đảm bảo nguồn thu, tài trợ cho các dự án hạ tầng tốn kém. UAE lại có nền kinh tế đa dạng hơn, ít phụ thuộc trực tiếp vào dầu mỏ.
Arne Lohmann Rasmussen, trưởng bộ phận nghiên cứu tại tổ chức tư vấn rủi ro GRM, trụ sở Đan Mạch, cho biết lập luận của UAE khá rõ ràng. Lượng dầu nằm dưới lòng đất có thể không còn nguyên giá trị trong 5-10 năm tới, khi thế giới đẩy nhanh chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Vì thế, khai thác dầu sớm, bán nhiều và giành thị phần khi thị trường còn hấp thụ được là lựa chọn hợp lý hơn.
Abu Dhabi những năm gần đây đã đầu tư để tăng công suất khai thác, với mục tiêu nâng sản lượng từ khoảng 3,4 triệu thùng một ngày lên 5 triệu thùng một ngày vào năm 2027, thậm chí có thể cao hơn về sau. Do đó, một khi rời OPEC, UAE sẽ không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch, có nhiều dư địa hơn để tăng sản lượng nếu muốn, khi chiến sự Iran kết thúc và eo biển Hormuz mở cửa trở lại.
Theo bà Diwan, trong nhiều năm, UAE ở lại OPEC phần nhiều là “vì nể nang vai trò dẫn dắt của Arab Saudi”. Nhưng thông báo hôm 28/4 cho thấy “họ sẽ không còn mặc nhiên đi theo sự dẫn dắt của Riyadh nữa”.
UAE và Arab Saudi từng là cặp đồng minh quyền lực nhất thế giới Arab, phối hợp chặt chẽ trong nhiều vấn đề, từ cuộc xung đột ở Yemen cho đến kiềm chế ảnh hưởng của Iran. Tuy nhiên, khác biệt chiến lược giữa hai bên ngày càng lộ rõ. Arab Saudi muốn trở thành trung tâm chính trị và kinh tế của khu vực Arab, một cực quyền lực lớn với ảnh hưởng trải rộng từ năng lượng, tài chính tới ngoại giao.
Trong khi đó, UAE lại theo đuổi một mô hình linh hoạt, thực dụng và mang tính toàn cầu hóa hơn. Ở nhiều điểm, tầm nhìn của Abu Dhabi không còn trùng khớp với Riyadh. UAE dần có những tính toán riêng ở Yemen, nội chiến tại Sudan, cũng như cách định hình cấu trúc an ninh vùng Vịnh.
“Những gì chúng ta đang chứng kiến là một UAE hoàn toàn mới”, Abdulkhaleq Abdulla, nhà khoa học chính trị có tiếng tại UAE, nói. “Trong tương lai, Abu Dhabi sẽ thể hiện vai trò của mình mạnh mẽ hơn, cả ở khu vực lẫn trên thế giới”.
Cuộc xung đột hiện tại giữa Mỹ, Israel với Iran càng thúc đẩy sự tách rời đó. Các đợt tập kích tên lửa và UAV đáp trả từ Iran nhằm vào hạ tầng vùng Vịnh cho thấy sự đoàn kết của khối Arab không mạnh như kỳ vọng.
Khi các nước vùng Vịnh còn cân nhắc cách đối phó Iran, Abu Dhabi đã cắt đứt nhiều mối liên hệ văn hóa và kinh tế lâu năm với Tehran. Arab Saudi lên án Iran nhưng vẫn ủng hộ nỗ lực ngoại giao do Pakistan dẫn dắt. UAE chọn giữ khoảng cách với sáng kiến này, cho thấy Abu Dhabi không hoàn toàn đồng tình với hướng tiếp cận mềm mỏng mà một số đồng minh trong khu vực đang theo đuổi.
“Tất cả các nước vùng Vịnh đều có chính sách riêng nhằm kiềm chế Iran, nhưng mọi nỗ lực đó đều thất bại”, Anwar Gargash, một quan chức cấp cao của UAE, phát biểu tại một hội nghị ở Dubai hôm 27/4. “Chúng ta đã thất bại hoàn toàn trong các chính sách của mình”.
Ông cho rằng sự đoàn kết của các nước vùng Vịnh “không tương xứng với mức độ nghiêm trọng của thách thức” mà cuộc chiến đặt ra. Trong khi đó, chiếc ô an ninh của Mỹ vẫn tồn tại, nhưng không còn mang cảm giác chắc chắn tuyệt đối như trước.
“Các quốc gia trong khu vực đều phải thích nghi với một thực tế mới là Mỹ không còn là chỗ dựa như trước”, bà Diwan nhận định. “Điều đó buộc mỗi nước phải tự tìm con đường riêng”.
Điều đó lý giải vì sao UAE ưu tiên các quan hệ song phương có giá trị thực tế, từ Mỹ đến Israel, đồng thời lạnh nhạt với những khuôn khổ khu vực mà họ cho là kém hiệu quả.
UAE tháng 9/2020 ký Hiệp định Abraham, do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian, trở thành quốc gia Arab đầu tiên tại Trung Đông bình thường hóa quan hệ với Israel trong hơn 25 năm. Abu Dhabi coi quan hệ với Tel Aviv là đòn bẩy để tăng ảnh hưởng tại khu vực và là kênh đặc biệt để tiếp cận Washington.
“Không loại trừ khả năng việc UAE rời OPEC là một thỏa thuận ngầm nào đó giữa nước này với Mỹ và Israel, trong đó Abu Dhabi giáng đòn vào OPEC để được Washington và Tel Aviv bảo vệ”, Ellen Wald, chuyên gia tại Hội đồng Đại Tây Dương, nói với Middle East Eye. “Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu có một thỏa thuận quốc phòng nào đó giữa các bên được công bố trong tương lai gần”.
Giới chức cùng các nhà bình luận thân chính phủ UAE gần đây liên tục đề cập những bước đi tiếp theo mà Abu Dhabi có thể thực hiện nếu theo đuổi hướng đi độc lập hơn. Một số ý kiến cho rằng UAE cũng đang cân nhắc rút khỏi Liên đoàn Arab, Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh hoặc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, những khuôn khổ đa phương tại khu vực.
Ông Abdulla không loại trừ khả năng UAE sớm có động thái với Liên đoàn Arab, có thể là đóng băng tư cách thành viên, ngừng tài trợ cho tổ chức này, hoặc thậm chí rút lui hoàn toàn.
“UAE cuối cùng đã hành động và nhiều khả năng là vì chiến sự Iran. Đây là thời điểm mở ra cơ hội cho những quyết định mang tính bước ngoặt”, Bernard Haykel, giáo sư về vùng Cận Đông tại Đại học Princeton, Mỹ, nhận định.
Tareq al-Otaiba, nhà nghiên cứu người UAE tại Trung tâm Belfer, Đại học Harvard, đã dự đoán được việc nước này rút khỏi OPEC trong một bài luận công bố tuần trước.
“Cuộc xung đột đã cho thấy ai mới là người bạn thực sự”, ông al-Otaiba viết. “Điều quan trọng hơn là thế giới Arab sẽ thay đổi ra sao khi UAE quyết định tách khỏi lối đi chung và theo đuổi con đường riêng của mình”.
Phát biểu trên nền tảng Truth Social ngày 8-4 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump cho biết toàn bộ tàu chiến, máy bay, binh sĩ Mỹ, cùng vũ khí và đạn dược bổ sung, sẽ "giữ nguyên vị trí trong và xung quanh Iran cho đến khi thỏa thuận được thực thi đầy đủ".
Ông nhấn mạnh trong trường hợp điều này không xảy ra, dù "khả năng rất thấp", Mỹ có thể nối lại hành động quân sự với quy mô "lớn hơn, tốt hơn và mạnh hơn bất kỳ điều gì từng thấy trước đây".
Theo Hãng tin Reuters, tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực Trung Đông tiếp tục leo thang.
Trước đó, Iran cho rằng việc tiếp tục đàm phán nhằm đạt một thỏa thuận hòa bình lâu dài với Mỹ là "không hợp lý", sau khi Israel tiến hành các đợt không kích dữ dội nhằm vào Lebanon, làm hàng trăm người thiệt mạng.
Bên cạnh đó, hai bên cũng tồn tại bất đồng về chương trình hạt nhân của Iran.
Ông Trump khẳng định Tehran đã đồng ý ngừng làm giàu uranium, trong khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng nước này vẫn được phép tiếp tục hoạt động theo các điều khoản ngừng bắn.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh: "Điều đã được thống nhất từ lâu là không có vũ khí hạt nhân, và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa và đảm bảo an toàn".
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược của thế giới, do đó các chuyên gia nhận định mọi diễn biến căng thẳng tại khu vực này đều có thể tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu.
Ngày 4-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng nghị quyết mà Hạ viện Mỹ nhằm hạn chế quyền lực chiến tranh của ông là "vô nghĩa", với sự hợp tác của "bốn đảng viên Cộng hòa tệ hại".
Trước đó một ngày, Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết yêu cầu rút binh sĩ Mỹ khỏi cuộc chiến với Iran, giáng một đòn chính trị nhằm vào Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã phát động cuộc chiến từ cuối tháng 2, theo Hãng tin AFP.
Nghị quyết được thông qua với sự ủng hộ của bốn nghị sĩ thuộc Đảng Cộng hòa cùng Đảng Dân chủ.
Đây là lần đầu tiên Hạ viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát thông qua một biện pháp nhằm buộc ông Trump chấm dứt các hoạt động quân sự chống lại Tehran, phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của các thành viên trong đảng của ông về cuộc xung đột kéo dài ba tháng qua.
Tuy nhiên động thái này chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng, bởi Tổng thống Trump có quyền phủ quyết nếu nghị quyết tiếp tục được Thượng viện Mỹ thông qua.
"Hôm qua trong một cuộc bỏ phiếu vô nghĩa, Hạ viện đã bỏ phiếu, bốn đảng viên Cộng hòa tồi tệ và tất cả Đảng Dân chủ, để hạn chế quyền lực chiến tranh của tôi, ngay giữa cuộc đàm phán cuối cùng của tôi nhằm chấm dứt chiến tranh với Iran. Ai lại làm một việc không yêu nước như vậy. Họ biết cuộc đàm phán đang diễn ra đến đâu", nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng Truth Social.
Đảng Dân chủ cáo buộc ông Trump vi phạm hiến pháp khi tiến hành các cuộc tấn công vào Iran cùng với Israel mà không có sự cho phép của Quốc hội.
Theo Đạo luật Quyền lực chiến tranh, các tổng thống có 60 ngày để nhận được sự chấp thuận của Quốc hội sau khi đưa lực lượng Mỹ tham chiến. Thời hạn đó đã trôi qua vài tuần trước và Đảng Dân chủ cho rằng ông Trump vi phạm luật.
"(Đảng Dân chủ) thà để đất nước chúng ta thất bại còn hơn mang lại cho tôi một trong nhiều chiến thắng khác. Bốn đảng viên Đảng Cộng hòa, câu chuyện đã hoàn toàn khác. Họ nên xấu hổ về bản thân mình", ông Trump tiếp tục chỉ trích.
Đến nay, Tehran và Washington đang đưa ra những thông điệp trái ngược nhau về đàm phán ngừng bắn. Ông Trump hôm qua khẳng định một thỏa thuận có thể đạt được "vào cuối tuần này", nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Iran cho biết không có "tiến triển quan trọng nào".
Ngày 30-5 tại Singapore, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bà Ngô Phương Ly đã đến thăm cô, trò của lớp tiếng Việt Lạc Hồng.
Giới thiệu về lớp học, Phu nhân Đại sứ Việt Nam tại Singapore, bà Trần Thanh Phương Nghi cho biết lớp mới được hình thành nên số lượng học sinh còn khiêm tốn, chủ yếu là các em có bố hoặc mẹ là người nước ngoài.
Hiện có khoảng 34.000 người Việt Nam đang học tập, làm việc, sinh sống tại Singapore, đa số là trí thức, thế hệ trẻ, trong đó hầu hết đều có gia đình, họ hàng đang sinh sống tại Việt Nam nên nhu cầu duy trì văn hóa, ngôn ngữ mẹ đẻ cho con cái để tiếp nối sự gắn kết với gia đình, quê hương ngày càng cao.
Hiện lớp do một vài giáo viên cộng đồng luân phiên dạy tình nguyện. Phụ huynh và các học sinh đều rất phấn khởi, háo hức mỗi khi được đến lớp.
Ngoài việc bảo trợ cho lớp Lạc Hồng, Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore cũng đã hỗ trợ cấp miễn phí các giáo trình dạy tiếng Việt của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho các gia đình có nhu cầu dạy học cho con em.
Ngoài ra, Đại sứ quán khuyến khích tổ chức các lớp dạy tiếng Việt trực tuyến, các hoạt động giao lưu, kết nối thế hệ trẻ như study tour, hướng nghiệp cho con, cháu Việt kiều.
Trò chuyện với các giáo viên và học sinh của lớp Lạc Hồng, Phu nhân Ngô Phương Ly bày tỏ sự tự hào khi giữa nhịp sống hiện đại và bận rộn của Singapore lại hiện diện một lớp học tiếng Việt dành cho thiếu nhi.
Phu nhân chia sẻ cảm nhận đây không chỉ là một lớp học đơn thuần, mà còn là một mái nhà nhỏ đong đầy tình yêu với tiếng Việt, với quê hương và tình cảm gắn bó với cội nguồn dân tộc.
Đánh giá cao tâm huyết của các thầy cô giáo, những người đã dành thời gian, công sức và sự kiên nhẫn để gieo từng hạt mầm tiếng Việt cho các cháu nhỏ, bà mong muốn các bậc phụ huynh tiếp tục đồng hành, quan tâm đến việc gìn giữ tiếng mẹ đẻ cho con em mình; nhấn mạnh đây chính là một cách để giữ gìn bản sắc văn hóa và là sợi dây gắn kết các thế hệ trong gia đình với nhau.
Nhân dịp này, Phu nhân Ngô Phương Ly đã trao tặng cô trò lớp Lạc Hồng tủ sách tiếng Việt với 100 đầu sách bằng tiếng Việt và song ngữ về văn hóa, lịch sử và sách học tiếng Việt.
Phu nhân cũng gửi gắm thông điệp mong muốn các cháu sẽ chăm chỉ học ngôn ngữ mẹ đẻ để mỗi khi về Việt Nam có thể tự tin giao tiếp, chia sẻ về cuộc sống ở Singapore với người thân, qua đó vun đắp tình cảm gắn bó với gia đình, quê hương.
Tiếp đó, trong chiều 30-5, Phu nhân Ngô Phương Ly cùng bà Loo Tze Lui - Phu nhân Thủ tướng Singapore Lawrence Wong - đã thăm Temasek Shophouse, một trung tâm tạo tác động xã hội của Singapore và có tiệc trà thân mật sau đó.
Phu nhân Loo Tze Lui chia sẻ Singapore là một nước có diện tích khiêm tốn, ít tài nguyên thiên nhiên nên người dân chính là tài sản quý báu nhất.
Vì lý do đó, Temasek Shophouse, vốn là một tòa nhà có từ năm 1928, đã được cải tạo để vừa bảo tồn, vừa phục vụ người dân như một không gian kết nối cho các tổ chức thiện nguyện, doanh nghiệp xã hội, start-up vì cộng đồng, các nhà hoạt động xã hội...
Phu nhân Ngô Phương Ly bày tỏ vui mừng gặp lại Phu nhân Loo Tze Lui, nhắc lại những kỷ niệm tốt đẹp trong chuyến thăm Singapore tháng 3-2025 và cuộc gặp giữa hai Phu nhân sau đó ít lâu tại Hà Nội.
Với Temasek Shophouse, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ ấn tượng về sự kết nối sáng tạo của Singapore giữa kiến trúc lịch sử với phát triển cộng đồng, đổi mới xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững.
Cảm ơn Singapore và Phu nhân Loo Tze Lui tiếp đón trọng thị và chân thành, Phu nhân Ngô Phương Ly mong sớm gặp lại trong thời gian tới ở Việt Nam để tiếp tục tăng cường giao lưu, hiểu biết và thúc đẩy hơn nữa các hoạt động hợp tác, gắn kết giữa nhân dân hai nước.
Cũng tại Singapore, trước đó vào chiều 29-5, Phu nhân Ngô Phương Ly đã có cuộc gặp với bà Jane Ittogi - Phu nhân Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam - tại Bảo tàng Peranakan - không gian văn hóa đặc sắc bậc nhất của Singapore.
Buổi gặp gỡ không chỉ mang đến những khoảnh khắc gần gũi giữa hai Phu nhân với những chia sẻ chân thành về nghệ thuật, di sản mà còn mở ra những ý tưởng tăng cường giao lưu văn hóa, giao lưu nhân dân góp phần củng cố sâu sắc tình hữu nghị giữa hai nước.
Ấn tượng với cách nghệ thuật và văn hóa Peranakan được bảo tồn qua từng hiện vật sinh động, Phu nhân Ngô Phương Ly chia sẻ nghệ thuật không chỉ là sự lưu giữ ký ức lịch sử mà còn là nguồn cảm hứng nuôi dưỡng bản sắc và kết nối con người giữa các thế hệ.
Phu nhân cho rằng Việt Nam và Singapore dù có những nét đặc trưng riêng nhưng đều cùng chia sẻ nhiều giá trị tốt đẹp của châu Á như tình yêu gia đình, tinh thần hiếu học, sự chăm chỉ và ý thức cộng đồng. Chính những giá trị chung ấy đã góp phần vun đắp tình hữu nghị và sự gắn bó ngày càng sâu sắc giữa nhân dân hai nước.
Phu nhân Jane Ittogi - người có mối liên hệ sâu sắc với cộng đồng Peranakan - đặc biệt bày tỏ tình yêu dành cho mỹ thuật Việt Nam.
Nhiều tác phẩm của các danh họa Việt Nam như Bùi Xuân Phái, Lê Phổ và các nghệ sĩ đương đại khác được người Singapore đánh giá rất cao bởi giá trị nghệ thuật đặc sắc, vẻ đẹp cùng chiều sâu văn hóa, lịch sử của đất nước và con người Việt Nam được thể hiện qua từng bức họa.
Nhắc đến những bức tranh về nghệ thuật chèo của danh họa Bùi Xuân Phái, Phu nhân Jane Ittogi bày tỏ mong muốn loại hình nghệ thuật đặc sắc của Việt Nam này sẽ sớm đến Singapore. Phu nhân Ngô Phương Ly trân trọng cảm ơn những tình cảm và sự quan tâm của Phu nhân Jane Ittogi dành cho nền mỹ thuật và văn hóa Việt Nam.
Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ mong muốn trong thời gian tới hai nước sẽ thúc đẩy các hoạt động giao lưu văn hóa nhiều hơn nữa, không chỉ nghệ thuật chèo mà các loại hình văn hóa khác của Việt Nam cũng sẽ được đến Singapore và tổ chức các hoạt động trao đổi văn hóa như triển lãm tranh của nghệ sĩ Việt Nam ở Singapore và ngược lại.
