Cha lấy thân che con dưới gầm tàu hỏa

Thói quen ăn mặn từ lâu đã trở thành một phần trong văn hóa ẩm thực của người Việt, từ bát nước mắm trên mâm cơm gia đình đến các loại gia vị chấm sẵn trên bàn ăn tại hàng quán. Tuy nhiên, đằng sau vị đậm đà quen thuộc ấy là một nguy cơ sức khỏe âm thầm nhưng đáng lo ngại: tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.

"Ăn mặn" không chỉ đến từ muối tinh mà còn từ nhiều nguồn gia vị chứa natri cao như bột canh, hạt nêm, nước mắm, xì dầu (nước tương), mì chính… Những gia vị này nếu sử dụng thường xuyên và vượt mức khuyến nghị có thể khiến lượng natri nạp vào cơ thể tăng cao.

Trong bữa ăn của người Việt, phần lớn lượng muối và natri đến từ chính quá trình nấu nướng và nêm nếm tại bàn ăn, chiếm khoảng 70%. Khoảng 20% đến từ thực phẩm chế biến sẵn, đồ đóng gói và thức ăn nhanh, trong khi 10% còn lại có sẵn tự nhiên trong thực phẩm.

Theo các chuyên gia, muối là gia vị cần thiết cho cơ thể, giúp duy trì cân bằng điện giải và hỗ trợ hoạt động của cơ bắp, thần kinh. Song nếu tiêu thụ vượt quá mức cần thiết, muối trở thành "kẻ thù thầm lặng" của sức khỏe.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo, chế độ ăn mặn có thể liên quan tới 62% các ca đột quỵ não. WHO cũng khuyến nghị giảm tiêu thụ muối là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa tăng huyết áp.

Chia sẻ với Người Đưa Tin, TS. BS Hoàng Thị Đức Ngàn - Phụ trách Khoa dinh dưỡng cộng đồng – Viện Dinh dưỡng, việc tiêu thụ nhiều natri có liên quan trực tiếp đến nguy cơ tăng huyết áp ở người trưởng thành. Ngược lại, giảm natri giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ các bệnh tim mạch như đột quỵ và bệnh mạch vành.

Hiện nay, tăng huyết áp đang là một trong những bệnh lý phổ biến cũng như gánh nặng bệnh tật của Việt Nam. Tính trung bình, cứ 5 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp. Đáng lo ngại hơn, bệnh thường tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng, nên nhiều người không biết mình đang mắc bệnh cho đến khi xảy ra biến chứng.

Tăng huyết áp được ví như "kẻ giết người thầm lặng" bởi nó có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ, suy tim, suy thận và mù lòa. Theo thống kê, trung bình cứ 3 trường hợp tử vong thì có 1 trường hợp liên quan đến các bệnh tim mạch do tăng huyết áp.

Không chỉ đến từ thói quen nêm nếm, natri còn "ẩn mình" trong nhiều loại thực phẩm bao gói sẵn. Theo các chuyên gia, sự phát triển nhanh chóng của ngành thực phẩm công nghiệp và đồ ăn tiện lợi khiến người tiêu dùng ngày càng tiêu thụ nhiều muối cũng như đường và chất béo bão hòa hơn trước.

Các sản phẩm bao gói sẵn như mì ăn liền, xúc xích, giò chả, bim bim, đồ hộp… thường có hàm lượng natri cao, góp phần làm tăng tổng lượng muối nạp vào cơ thể mỗi ngày.

Theo nghiên cứu của Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ, từ từ giảm hàm lượng natri trong thực phẩm có thể làm giảm vị giác của thức ăn mặn theo thời gian, mà đối với một số người, có thể làm cho thực phẩm có mức natri vừa phải cảm thấy ngon miệng. Lượng Natri trong một suất ăn nếu dưới hoặc bằng 5% nhu cầu khuyến nghị một ngày thì thực phẩm đó được coi là có hàm lượng Natri thấp, nếu lớn hơn hoặc bằng 20% thì được coi là có hàm lượng Natri cao, nên tránh sử dụng.

Để bảo vệ sức khoẻ cộng đồng, Bộ Y tế phối hợp với WHO, chương trình sức khoẻ Việt Nam đã xây dựng tờ rơi truyền thông nhằm giảm tiêu thụ muối trong khẩu phần ăn, trong đó khuyến cáo: người dân nên thay đổi thói quen ăn mặn, đặc biệt là bỏ thói quen chấm ngập thức ăn vào nước chấm, gia vị như nước mắm, xì dầu, muối tiêu hay tương ớt.

Hạn chế để nước mắm, nước tương và muối trên bàn ăn; không nên chấm các món ăn mặn vào muối, gia vị, nước mắm; hạn chế chấm trái cây với muối và gia vị; không nên rưới nước mắm, nước kho/rim cá, thịt hay nước sốt vào cơm khi ăn; không nên cố uống hết nước canh, nước phở, bún, miến; đặc biệt khi ăn ở hàng quán.

Cùng với đó, nên hạn chế ăn các thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối như: mỳ tôm, xúc xích, giò chả, bim bim...

Dưới góc độ truyền thông dinh dưỡng, Ths.BS. Ngô Thị Hà Phương - Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng cho rằng, chỉ cần những thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống cũng có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe.

Mỗi cá nhân và gia đình có thể giảm lượng muối ăn bằng những biện pháp rất đơn giản như hạn chế lượng muối, bột canh, nước mắm… cho vào thức ăn khi nấu nướng, mức tối đa là không quá một phần năm thìa cà phê muối cho một bữa ăn của một người một ngày.

Hạn chế thường xuyên sử dụng các sản phẩm có hàm lượng muối cao như khoai tây chiên, pizza, thực phẩm đóng hộp…

Cùng với đó, lựa chọn các sản phẩm có hàm lượng muối thấp khi mua thực phẩm chế biến sẵn; đọc nhãn khi mua thực phẩm đã được chế biến sẵn để kiểm tra hàm lượng muối. Nên cho trẻ em ăn thực phẩm tự nhiên và kiểm soát chặt chẽ việc thêm các gia vị mặn.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Những ngày này, tại các điểm thu mua mo cau ở xã Thiện Tín, không khí mua bán khá sôi động. Người dân mang từng bó mo cau khô tập kết để bán cho thương lái và cơ sở sản xuất.

Bà Trịnh Thị Xí (67 tuổi, trú xã Thiện Tín) cho biết trước đây mo cau thường bị gom lại rồi đốt bỏ vì không ai sử dụng. Vài năm trở lại đây, khi có người thu mua, nhiều hộ dân bắt đầu tận dụng để kiếm thêm thu nhập.

"Người già ở quê như tôi giờ có thêm việc để làm. Trước kia mo cau bỏ đi hết, giờ nhặt bán cũng có đồng ra đồng vào", bà Xí nói.

Theo bà Xí, công việc chủ yếu là đi nhặt mo cau trong vườn, lựa những mo còn nguyên, không bị mốc hay rách rồi cắt bỏ phần lá và đem phơi khô trước khi bán.

Mỗi mo cau hiện được thu mua khoảng 1.000 đồng. Dù số tiền không lớn nhưng với nhiều lao động lớn tuổi hoặc người làm nông, đây là nguồn thu nhập phụ đáng kể trong thời gian nông nhàn.

Không chỉ người lớn tuổi, nhiều hộ dân có diện tích trồng cau cũng tranh thủ thu gom mo cau thay vì bỏ đi như trước. Theo tính toán, với 1 ha cau, mỗi năm có thể thu được khoảng 10.000 mo cau; trong đó khoảng 6.000 - 7.000 mo đạt tiêu chuẩn để bán.

Nhờ vậy, ngoài nguồn thu từ quả cau, người dân có thể tăng thêm khoảng 6 - 7 triệu đồng mỗi năm từ phần phế phẩm vốn từng không có giá trị.

Việc tận dụng mo cau cũng góp phần hạn chế tình trạng đốt bỏ gây khói bụi ở nhiều vùng quê, đồng thời hình thành thói quen tái sử dụng phế phẩm nông nghiệp để tạo giá trị kinh tế.

Người khởi đầu mô hình sản xuất chén, dĩa từ mo cau tại Quảng Ngãi là anh Nguyễn Văn Tuyến (43 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH Mega Eco ở xã Nghĩa Hành.

Anh Tuyến cho biết trong quá trình tìm hiểu các sản phẩm xanh trên thị trường, anh biết tại Ấn Độ, mo cau được sử dụng để sản xuất đồ dùng sinh hoạt thay thế nhựa dùng một lần. Nhận thấy Quảng Ngãi có vùng nguyên liệu lớn, anh quyết định thử sức với hướng đi mới.

Năm 2020, anh nhập máy móc từ Ấn Độ về, thuê vài lao động địa phương để bắt đầu sản xuất. Tuy nhiên, thời gian đầu gặp rất nhiều khó khăn. "Lúc mới triển khai, nhiều người không tin mo cau có thể bán được nên việc thu mua nguyên liệu rất vất vả", anh Tuyến nhớ lại.

Không chỉ thiếu nguyên liệu, đầu ra sản phẩm cũng gặp nhiều trở ngại vì các sản phẩm làm từ mo cau còn khá xa lạ với thị trường trong nước."Có thời điểm gần như không bán được hàng. Mang sản phẩm đi giới thiệu nhiều nơi nhưng ít người quan tâm", anh Tuyến nói.

Dù vậy, anh vẫn tiếp tục theo đuổi mô hình bởi tin rằng xu hướng tiêu dùng thân thiện môi trường sẽ phát triển mạnh trong tương lai. Sau thời gian tìm kiếm thị trường, doanh nghiệp bắt đầu đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội, đồng thời giới thiệu quy trình sản xuất tự nhiên, không sử dụng hóa chất.

Theo quy trình sản xuất, mo cau sau khi thu gom sẽ được làm sạch, ngâm mềm rồi đưa vào máy ép nhiệt khoảng 40 giây để tạo hình. Sau đó, sản phẩm được cắt gọt theo khuôn để hoàn thiện thành chén, dĩa hoặc khay đựng thực phẩm.

Nhờ đặc tính thân thiện môi trường, sản phẩm dần được thị trường đón nhận. Đơn hàng bắt đầu tăng, đặc biệt từ các thị trường như Mỹ, Hà Lan, Hàn Quốc và Canada.

Đầu năm 2023, anh Tuyến thành lập Công ty TNHH Mega Eco để mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thương hiệu. Hiện doanh nghiệp sản xuất hơn 30 dòng sản phẩm từ mo cau với giá dao động khoảng 2.000 - 3.000 đồng/sản phẩm. Các mặt hàng tiêu thụ tốt gồm dĩa vuông, chén vuông và khay đựng thực phẩm.

Theo anh Tuyến, sản phẩm từ mo cau có độ cứng tốt, không thấm nước và có thể sử dụng để đựng thực phẩm, trái cây hoặc gia vị. Sau khi hoàn thiện, sản phẩm được khử khuẩn và đóng gói trước khi đưa ra thị trường.

Nếu như trước đây thị trường nội địa còn dè dặt thì hiện nay sức tiêu thụ đã tăng đáng kể. Nhiều hệ thống lớn như AEON hay hãng hàng không Vietjet Air đã sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp.

Hiện tại, các sản phẩm của công ty anh Tuyến đã xuất đi thị trường 5 quốc gia gồm: Hà Lan, Mỹ, Hàn Quốc, Canada, Nhật Bản.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, công ty dự kiến cung ứng ra thị trường khoảng 4,5 triệu sản phẩm từ mo cau. Sau hơn 6 năm theo đuổi mô hình, doanh nghiệp hiện tạo việc làm ổn định cho khoảng 25 lao động địa phương. Bên cạnh đó, khoảng 20 điểm thu mua mo cau cũng giúp hàng trăm hộ dân có thêm thu nhập.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Những món ăn tưởng chừng vô hại như cơm nguội, thức ăn thừa hay đồ bảo quản trong tủ lạnh qua đêm đang được nhiều gia đình tận dụng lại để tiết kiệm. Tuy nhiên, đằng sau thói quen quen thuộc này lại tiềm ẩn không ít rủi ro cho sức khỏe.

Không ít trường hợp ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng đã xảy ra chỉ vì một bữa "đồ thừa", gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn ăn uống trong sinh hoạt hàng ngày.

Điển mình một người đàn ông hơn 50 tuổi tại Quảng Đông, Trung Quốc rơi vào tình trạng nguy kịch, suy đa tạng và phải cấp cứu khẩn cấp.

Theo China Times, người đàn ông này đã lấy phần cơm nấu từ vài ngày trước, bảo quản trong tủ lạnh, sau đó đem ra rang lại để ăn như một bữa ăn bình thường. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, ông bắt đầu cảm thấy cơ thể có dấu hiệu bất ổn.

Ban đầu, các triệu chứng xuất hiện khá mơ hồ như đau bụng âm ỉ, khó chịu trong người. Nhưng chỉ trong thời gian ngắn sau đó, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng với tiêu chảy liên tục, buồn nôn và khó thở. Gia đình lập tức đưa ông đến bệnh viện trong tình trạng khẩn cấp.

Tại thời điểm nhập viện, bệnh nhân đã rơi vào sốc nặng. Các bác sĩ ghi nhận nhiều cơ quan quan trọng trong cơ thể bắt đầu suy giảm chức năng, bao gồm tim, gan và thận. Đây là dấu hiệu điển hình của tình trạng nhiễm độc nặng toàn thân. Nhờ được cấp cứu tích cực và theo dõi đặc biệt, người bệnh mới tạm thời vượt qua giai đoạn nguy hiểm.

Sau quá trình xét nghiệm và phân tích mẫu bệnh phẩm, các bác sĩ xác định nguyên nhân gây ra tình trạng nguy kịch là do ngộ độc thực phẩm bởi vi khuẩn Bacillus cereus.

Đây là một loại vi khuẩn khá phổ biến trong môi trường tự nhiên, đặc biệt dễ phát triển trong các loại thực phẩm giàu tinh bột như cơm, mì, khoai tây, bánh mì… nếu được để ở nhiệt độ không phù hợp trong thời gian dài.

Điểm nguy hiểm của loại vi khuẩn này nằm ở chỗ chúng có thể sinh ra độc tố ngay trong thực phẩm mà không làm thay đổi rõ rệt mùi vị, màu sắc hay hình dạng. Điều này khiến người dùng rất khó nhận biết nguy cơ trước khi ăn.

Trong trường hợp này, phần cơm để lâu trong tủ lạnh hoặc có thể đã được làm nguội và bảo quản không đúng cách trước đó, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và sinh độc tố.

Trong y học, tình trạng ngộ độc do Bacillus cereus thường được gọi là "hội chứng cơm rang", vì nó hay xảy ra nhất ở các món cơm để nguội rồi chế biến lại.

Các chuyên gia cho biết hội chứng này được chia thành hai thể chính:

Thể gây nôn

Đây là dạng có thời gian ủ bệnh rất ngắn, chỉ từ khoảng 30 phút đến 6 giờ sau khi ăn. Người bệnh thường đột ngột buồn nôn dữ dội, nôn liên tục, có thể kèm đau bụng.

Độc tố gây ra thể bệnh này có khả năng chịu nhiệt rất cao, nghĩa là ngay cả khi cơm được rang lại hoặc hâm nóng, độc tố vẫn không bị phá hủy hoàn toàn nếu đã hình thành trước đó.

Trong các trường hợp nặng, tình trạng nôn ói kéo dài có thể dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải, ảnh hưởng đến chức năng gan và tim.

Thể gây tiêu chảy

Thể này thường xuất hiện muộn hơn, từ 2 đến 36 giờ sau khi ăn thực phẩm nhiễm khuẩn. Người bệnh chủ yếu bị đau bụng quặn từng cơn, tiêu chảy nhiều lần trong ngày, đôi khi kèm sốt nhẹ hoặc mệt mỏi toàn thân.

Nguyên nhân là do độc tố ruột của Bacillus cereus tác động trực tiếp lên hệ tiêu hóa, gây rối loạn hấp thu và kích thích nhu động ruột quá mức.

Trong phần lớn trường hợp, thể này có thể tự hồi phục sau vài ngày, nhưng nếu mất nước nặng hoặc có bệnh nền, người bệnh vẫn có nguy cơ diễn biến xấu.

Nhiều người thường lầm tưởng rằng chỉ cần để cơm trong tủ lạnh là an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy.

Nếu cơm sau khi nấu không được làm nguội nhanh, vi khuẩn có thể bắt đầu sinh sôi ngay trong khoảng thời gian trước khi nhiệt độ giảm đủ thấp. Ngoài ra, việc để cơm trong hộp không kín, hoặc mở tủ lạnh nhiều lần cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Quan trọng hơn, một số độc tố do vi khuẩn tạo ra có khả năng chịu nhiệt, nên việc rang lại hoặc hâm nóng cơm không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc.

Điều này lý giải vì sao có những trường hợp thực phẩm "trông vẫn bình thường" nhưng vẫn gây bệnh nặng cho người ăn.

Các chuyên gia an toàn thực phẩm khuyến cáo người dân nên đặc biệt cẩn trọng với thực phẩm để qua đêm, nhất là các món giàu tinh bột như cơm và mì.

Nguyên tắc quan trọng nhất là ăn ngay sau khi nấu nếu có thể. Trong trường hợp cần bảo quản, thực phẩm nên được chia nhỏ, làm nguội nhanh và cho vào hộp kín trước khi đưa vào tủ lạnh.

Ngoài ra, không nên để cơm ở nhiệt độ phòng quá lâu, vì đây là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn phát triển mạnh.

Bên cạnh đó, vệ sinh dụng cụ nấu ăn, tay và bề mặt bếp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế lây nhiễm chéo vi khuẩn từ môi trường vào thực phẩm.

Ngoài cơm rang, nhiều loại thực phẩm khác cũng có thể gây nguy hiểm nếu bảo quản sai cách hoặc để quá lâu:

Hải sản như tôm, cua, cá, sò: dễ phân hủy protein, sinh ra chất gây rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng gan thận

Rau xanh đã nấu chín: có thể chuyển hóa nitrat thành nitrit nếu để lâu, gây hại cho sức khỏe

Sữa đậu nành: rất dễ nhiễm khuẩn nếu không sử dụng ngay sau khi nấu

Nấm và mộc nhĩ: nếu để qua đêm có nguy cơ sinh độc tố gây đau bụng, buồn nôn và tiêu chảy

Vụ việc người đàn ông hơn 50 tuổi suýt tử vong sau khi ăn cơm rang từ cơm để lâu trong tủ lạnh là lời cảnh báo rõ ràng về những rủi ro tiềm ẩn trong thói quen ăn uống hằng ngày. Điều đáng nói chỉ một sai lầm nhỏ trong bảo quản thực phẩm cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt khi liên quan đến vi khuẩn và độc tố không thể nhận biết bằng mắt thường.

Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, hãy rửa tay thường xuyên. Ngoài ra, hãy chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn. Luôn tuân thủ các quy tắc dưới đây:

Khi chế biến thực phẩm, hãy đảm bảo

- Rửa tay ít nhất 20 giây bằng nước xà phòng ấm trước và sau khi chạm vào thịt sống, gia cầm, động vật có vỏ, cá, trứng hoặc nông sản.

- Rửa sạch tất cả các loại trái cây và rau quả trước khi ăn.

- Sử dụng riêng thớt để cắt/thái cá sống, thịt gia cầm hoặc thịt sống.

- Tất cả các dụng cụ và bề mặt phải được rửa bằng nước xà phòng ấm trước và sau khi sử dụng để chế biến thực phẩm. Có thể sử dụng dung dịch làm sạch chuyên biệt để khử trùng bề mặt và dụng cụ chế biến thực phẩm.

- Nấu chín thịt gia cầm, thịt bò và trứng trong thời gian thích hợp trước khi ăn.

- Giữ thịt sống, gia cầm, hải sản và nước thịt của chúng tránh xa các thực phẩm khác.

- Sử dụng nhiệt kế đo thịt để đảm bảo thực phẩm được nấu chín đến nhiệt độ bên trong thích hợp.

Cách chọn thực phẩm

- Không ăn bất kỳ thực phẩm nào được làm từ sữa chưa tiệt trùng.

- Không ăn bất kỳ thực phẩm nào làm từ trứng, gia cầm và thịt sống hoặc chưa nấu chín.

Cách bảo quản thực phẩm

Làm lạnh hoặc đông lạnh ngay các loại thực phẩm dễ hỏng, kể cả sống và chín. Nếu để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ, thực phẩm nên được coi là không an toàn để ăn.

Để trái cây, rau củ, thực phẩm nấu chín và thực phẩm chế biến tránh xa thịt sống và trứng sống.

Hãy vứt bỏ thức ăn nếu bạn không biết nó đã được để ngoài tủ lạnh bao lâu.

Tin Gốc: Người Đưa Tin