Thời gian gần đây, trên mạng xã hội chia sẻ về “niệu liệu pháp”, nghĩa là uống, bôi hoặc dùng nước tiểu tự thân để tắm, rửa mặt, thậm chí nhỏ mắt. Một số người còn cho rằng đây là phương pháp tự nhiên, giúp thanh lọc cơ thể, làm đẹp da, giảm đau nhức mà không cần dùng thuốc.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng – Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, những quan điểm này hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Nước tiểu là sản phẩm bài tiết của thận, chứa các chất mà cơ thể cần loại bỏ, không phải là nguồn dưỡng chất để tái sử dụng.
Trên mạng xã hội, nhiều tài khoản chia sẻ kinh nghiệm cá nhân sau nhiều năm “thực hành niệu liệu pháp” cho rằng da trở nên mịn màng hơn, cơ thể nhẹ nhõm, ít đau mỏi. Những lời khẳng định này thường đi kèm lập luận đề cao lối sống tự nhiên, đồng thời phủ nhận y học hiện đại.
Bác sĩ Hoàng phân tích về mặt sinh học, nước tiểu gồm khoảng 95% là nước, phần còn lại là urê, creatinin, muối, chất điện giải và nhiều sản phẩm chuyển hóa khác. Đây đều là những chất mà cơ thể phải đào thải để duy trì cân bằng nội môi.
Bác sĩ Hoàng cho rằng một số người viện dẫn việc urê có trong mỹ phẩm để cho rằng nước tiểu có thể thay thế sản phẩm chăm sóc da.
Tuy nhiên các chuyên gia cho biết urê trong mỹ phẩm là dạng tinh khiết, được kiểm soát chặt chẽ về nồng độ và độ an toàn. Trong khi đó nước tiểu còn chứa nhiều tạp chất, vi khuẩn và các chất thải khác.
Ngoài ra nồng độ urê trong nước tiểu khá thấp, không đủ để tạo hiệu quả tẩy da chết như các sản phẩm chuyên dụng. Ngược lại, sự hiện diện của amoniac, là chất sinh ra khi urê bị phân hủy, có thể gây kích ứng da, làm tổn thương lớp màng bảo vệ tự nhiên.
Việc dùng nước tiểu để rửa mặt, tắm hoặc mát xa có thể gây nhiều hệ lụy. Khi tiếp xúc với da, đặc biệt là vùng nhạy cảm hoặc có vết trầy xước, các chất trong nước tiểu có thể gây viêm, kích ứng hoặc nhiễm trùng.
“Nguy cơ càng cao khi nhiều người tin rằng nước tiểu vô trùng. Thực tế các nghiên cứu hiện đại cho thấy ngay cả người khỏe mạnh, nước tiểu vẫn có thể chứa vi khuẩn với mật độ thấp. Những vi khuẩn này hoàn toàn có khả năng gây bệnh nếu tiếp xúc với mắt, da tổn thương hoặc niêm mạc.
Đặc biệt nguy hiểm là việc dùng nước tiểu để rửa hoặc nhỏ mắt. Đây là cơ quan rất nhạy cảm, dễ bị tổn thương. Việc đưa dung dịch không đảm bảo vô trùng vào mắt có thể gây viêm kết mạc, loét giác mạc, thậm chí ảnh hưởng thị lực”, bác sĩ Hoàng cho hay.
Một số người còn uống nước tiểu với niềm tin giúp thanh lọc cơ thể. Theo bác sĩ Hoàng, hành động này đi ngược lại cơ chế sinh lý bình thường.
Khi uống lại nước tiểu, cơ thể phải xử lý lại các chất thải đã được đào thải trước đó, làm tăng gánh nặng cho thận. Điều này có thể dẫn đến rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng tim mạch, đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh nền.
Ngoài ra nếu người dùng đang điều trị bằng thuốc, nước tiểu có thể chứa các chất chuyển hóa của thuốc. Việc tái hấp thu những chất này có thể làm thay đổi hiệu quả điều trị, tăng nguy cơ tác dụng phụ.
Trong nhiều thập kỷ qua, ung thư đại trực tràng vốn được coi là căn bệnh chỉ cần lo lắng sau độ tuổi 50, song thực tế này đang thay đổi. Các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa trên khắp thế giới đang ghi nhận một xu hướng: số lượng người ở độ tuổi 20, 30 và 40 được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng đang cao hơn bao giờ hết, theo Times of India.
Trong chương trình Podcast The Mel Robbins, tiến sĩ Trisha Pasricha, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa kiêm giáo sư tại trường Y Harvard, chia sẻ một trong những vấn đề khoa học lớn nhất hiện nay khiến bà cũng như các nhà khoa học trên toàn cầu đặc biệt lo ngại là lý do tại sao căn bệnh này ngày càng trẻ hóa. Đồng thời, bà cũng liệt kê những triệu chứng phổ biến của bệnh ung thư đại trực tràng khởi phát sớm, vốn có thể áp dụng cho mọi lứa tuổi.
Dấu hiệu đầu tiên cần lưu ý là tình trạng đau bụng. Tình trạng đau quặn, đau âm ỉ hoặc chướng bụng kéo dài mãi không khỏi chính là một dấu hiệu cảnh báo. Mọi người thường dễ nhầm lẫn sự khó chịu dai dẳng ở bụng với hội chứng ruột kích thích (IBS), nhạy cảm với thức ăn hoặc chỉ là chứng khó tiêu thông thường, nhất là khi cơn đau lúc có lúc không. Tuy nhiên, có một sự khác biệt rất lớn giữa các vấn đề tiêu hóa thỉnh thoảng mới gặp với những cơn đau kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng.
Bên cạnh đó, chảy máu khi đi vệ sinh (chảy máu trực tràng) là một trong những dấu hiệu cảnh báo dễ nhận biết nhất, nhưng lại thường bị bỏ qua. Nhiều người thường đinh ninh rằng cứ thấy máu trong bồn cầu thì chắc chắn là do bệnh trĩ hoặc đổ lỗi cho chế độ ăn uống và tự mua thuốc về bôi, uống. Bệnh trĩ có thể gây chảy máu nhẹ nhưng nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh cần đi khám. Những người trẻ tuổi thường bỏ qua dấu hiệu này vì tâm lý ngại ngùng không muốn chia sẻ với bác sĩ hoặc nghĩ rằng nó quá nhỏ nhặt để phải đi khám. Tuy nhiên, bất kỳ hiện tượng chảy máu trực tràng nào kéo dài quá vài ngày hoặc tái đi tái lại không được chủ quan.
Một dấu hiệu quan trọng khác nhưng thường bị xem nhẹ, đặc biệt ở phụ nữ trẻ, là tình trạng thiếu máu do thiếu sắt. Nhiều người coi đây là một phần bình thường của cuộc sống thay vì là dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn của ung thư đại tràng. Giáo sư Pasricha giải thích kết quả xét nghiệm máu cho thấy các tế bào hồng cầu nhỏ hơn bình thường chính là tín hiệu cơ thể đang bị mất sắt.
Với phụ nữ, thiếu máu do thiếu sắt thường biểu hiện qua cảm giác mệt mỏi. Lúc này, cả người bệnh lẫn bác sĩ thường dễ dàng đổ lỗi cho chu kỳ kinh nguyệt làm cơ thể mất đi một lượng máu và sắt đáng kể. Song nếu xuất hiện kèm theo các triệu chứng khác hoặc nếu kinh nguyệt ít mà vẫn bị thiếu máu, người bệnh cần đặc biệt lưu ý và không được bỏ qua.
Cuối cùng, sự thay đổi trong thói quen đại tiện được đánh giá là dấu hiệu quan trọng nhất nhưng lại dễ bị lờ đi nhất đơn giản vì nó mơ hồ. Bất kỳ sự thay đổi nào trong thói quen đi vệ sinh như đột ngột bị tiêu chảy, táo bón hoặc bất kỳ sự xáo trộn nào so với chu kỳ sinh lý bình thường đều có thể là dấu hiệu nguy hiểm.
Theo bà Pasricha, hình dạng chất thải có thể thay đổi đột ngột từ khuôn dày sang rất mỏng. Thực tế đã có những trường hợp người nổi tiếng chia sẻ rằng dấu hiệu duy nhất họ gặp phải chính là sự thay đổi trong thói quen đại tiện. "Ban đầu họ chỉ nghĩ do tác động của cà phê hoặc yếu tố khác nhưng khi thay đổi chế độ ăn uống mà tình trạng vẫn không thuyên giảm thì mới phát hiện ra bệnh", bác sĩ nói, khuyên khi có bất kỳ cảm giác bất ổn nào, người bệnh không nên chờ đợi, không tự trấn an đó là điều bình thường mà hãy tham vấn ý kiến của bác sĩ ngay lập tức.
Ngày 7/4, bác sĩ Hà Cẩm Thương, Phó khoa Sản khoa tự nguyện Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, cho biết thai kỳ của người phụ nữ lớn tuổi nhiều nguy cơ do tiền sử mổ đẻ cũ, đái tháo đường thai kỳ phải uống insulin hằng ngày.
Đến tuần 37, sản phụ chuyển dạ, chỉ định mổ lấy thai. "Đây là ca mổ đầy nguy cơ, gây tê rất khó khăn", bác sĩ nói. May mắn hai bé chào đời đều khỏe mạnh, phản xạ tốt, sức khỏe sản phụ ổn định.
Bác sĩ cho biết mang thai ở tuổi trên 50, sức khỏe tổng thể và sức đề kháng của người mẹ kém hơn nên mệt mỏi nhiều hơn và dễ gặp các biến chứng như huyết áp cao, tiền sản giật, nhau tiền đạo, đái tháo đường thai kỳ, dọa đẻ non, đẻ non.
Ngoài ra, phụ nữ lớn tuổi thường có các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch... Những bệnh lý này có thể trở nên trầm trọng hơn trong thai kỳ, gây nguy hiểm cho cả mẹ và thai nhi.
Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ không nên mang thai khi tuổi cao, đặc biệt mang song thai càng nguy hiểm. Nếu thực hiện IVF thì nên chuyển một phôi, đồng thời phải theo dõi quản lý thai chặt chẽ tại cơ sở y tế chuyên khoa có đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm để đảm an toàn cho cả mẹ và con.
Tại Việt Nam, hầu hết phụ nữ mang thai ngoài 50 tuổi đều nhờ can thiệp hỗ trợ sinh sản. Trường hợp lớn tuổi nhất là sản phụ 61 tuổi, ở Hà Nội, mang thai nhờ thụ tinh trong ống nghiệm từ trứng của người hiến tặng và tinh trùng người chồng, bé gái chào đời năm 2018 nặng 2,6 kg. Một sản phụ khác, 60 tuổi, ở Bắc Giang, sinh con lần ba, cũng nhờ thụ tinh ống nghiệm. Một phụ nữ sinh con trai ở tuổi 58 sau khi mãn kinh được hai năm, phải xin noãn của người khác để thụ tinh trong ống nghiệm.
Cơ quan soạn thảo dự kiến áp dụng lộ trình tài chính từ năm 2026, thay thế quy định cũ đã tồn tại gần 15 năm. Thực tế nhiều năm qua, mô hình bệnh tật thay đổi và dịch bệnh diễn biến phức tạp trong khi tuyến cơ sở, y tế dự phòng nhận chế độ đãi ngộ chưa tương xứng, dẫn đến làn sóng y bác sĩ bỏ việc. Việc Bộ Y tế thay đổi chính sách lúc này đóng vai trò thiết thực giúp bù đắp áp lực công việc, đặc biệt tại những vị trí đối mặt rủi ro cao hoặc dễ xảy ra bạo hành y tế.
Dự thảo ấn định mức phụ cấp cao nhất 100% cho nhân viên trực tiếp làm hồi sức cấp cứu, chống độc, chăm sóc bệnh nhân tâm thần, pháp y và giải phẫu bệnh. Bộ Y tế cũng đưa nhóm nhân sự làm việc tại trạm y tế xã, cơ sở dự phòng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo vào diện nhận mức tối đa này, thay vì 70% như hiện hành. Tuy nhiên, cơ quan chức năng sẽ nâng tỷ lệ theo lộ trình 80% vào năm 2026, 90% năm 2027 và đạt 100% từ năm 2028.
Mức 70% dành cho người trực tiếp điều trị bệnh truyền nhiễm nhóm A, HIV/AIDS, lao, phong, chăm sóc trẻ sơ sinh, làm việc tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III, IV hoặc cơ sở điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện. Khối y tế dự phòng, trung tâm kiểm soát bệnh tật và kiểm dịch y tế biên giới cũng nhận tỷ lệ tương đương.
Với các công việc điều trị bệnh truyền nhiễm thông thường, xạ trị, hóa trị, y học hạt nhân, xét nghiệm mầm bệnh và giám sát dịch tễ cộng đồng, nhân sự y tế nhận hỗ trợ 60%. Những người làm chuyên môn gây mê hồi sức, bỏng, da liễu, nhi khoa, chẩn đoán hình ảnh, kiểm soát nhiễm khuẩn và dược lâm sàng hưởng mức 50%.
Nhóm thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh chung, phục hồi chức năng, y học cổ truyền, sản xuất thuốc, dinh dưỡng, bảo trì thiết bị và nhân viên hành chính tại các bệnh viện chuyên khoa truyền nhiễm, tâm thần, lao, phong nhận mức 40%.
Trong khi đó, người làm công tác dân số, truyền thông y tế, y tế trường học và nhân sự hành chính tại các đơn vị sự nghiệp y tế thông thường nhận mức thấp nhất 30%, tăng 10% so với trước đây. Các bệnh viện, cơ sở y tế cũng có thể tự xem xét chi trả phụ cấp cho người lao động hợp đồng dựa trên tính chất công việc và nguồn thu thực tế.
Cơ quan quản lý tính tiền phụ cấp ưu đãi nghề bằng tỷ lệ phần trăm đề xuất nhân với mức lương chức danh nghề nghiệp hiện hưởng, cộng thêm các khoản phụ cấp chức vụ và thâm niên vượt khung.
Ví dụ, nếu một nhân viên y tế có tổng căn cứ tính phụ cấp là 10 triệu đồng mỗi tháng, mức phụ cấp ưu đãi nghề 30% tương ứng 3 triệu đồng; 40% là 4 triệu đồng; 50% là 5 triệu đồng; 60% là 6 triệu đồng; 70% là 7 triệu đồng và 100% là 10 triệu đồng mỗi tháng. Con số thực tế của từng người sẽ thay đổi theo lương chức danh, phụ cấp chức vụ và thâm niên vượt khung nếu có.
Theo đánh giá tác động từ Bộ Y tế, chính sách mới làm tăng chi phí nhân lực tại các bệnh viện và làm thay đổi cơ cấu quỹ lương. Do nhà nước đã tính phụ cấp vào cấu thành giá dịch vụ y tế, việc điều chỉnh tỷ lệ này có thể kéo theo việc tăng giá khám chữa bệnh, tăng mức chi trả từ quỹ bảo hiểm y tế cũng như phần viện phí người dân phải đóng.
Bộ Y tế ước tính ngân sách cần bổ sung để chi trả phần phụ cấp tăng thêm vào năm 2026 khoảng 5.961 tỷ đồng, trong đó nhà nước cấp 5.136 tỷ đồng và các đơn vị tự chủ lo hơn 825 tỷ đồng. Số tiền này dự kiến tăng lên 6.351 tỷ đồng vào năm 2027 và duy trì mức 6.714 tỷ đồng mỗi năm từ 2028.
