Bên cạnh cơ hội học tập, kết nối, thể hiện bản thân, môi trường số đặt ra bài toán như: bắt nạt trực tuyến đến xâm hại, bóc lột tình dục và nhiều hệ lụy khác.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Lê Hồng Loan – Trưởng Chương trình bảo vệ trẻ em (UNICEF Việt Nam) – nhấn mạnh: “Công nghệ có thể “ảo” nhưng tổn hại đối với trẻ em là hoàn toàn có thật!”.
* Trẻ em ngày càng hiện diện nhiều hơn trên không gian mạng, theo bà, đâu là những nguy cơ các em phải đối mặt?
– Vài thập kỷ qua, đời sống trẻ em Việt Nam đã thay đổi sâu sắc, khỏe hơn, được học tập nhiều hơn, tiếp cận dịch vụ y tế tiến bộ, điều kiện sống tốt hơn cùng với sự xuất hiện của không gian mạng. Khảo sát do UNICEF, Interpol và ECPAT hồi năm 2022 cho thấy khoảng 89% trẻ em Việt Nam từ 12-17 tuổi sử dụng Internet, riêng nhóm 14-15 tuổi lên tới 93%.
Điều đó cho thấy Internet không chỉ là công cụ phụ trợ mà là một phần quen thuộc trong đời sống hằng ngày của trẻ. Môi trường số mở ra nhiều cơ hội học tập, tiếp cận tri thức song cũng tiềm ẩn mang những rủi ro mới, phức tạp hơn. Khoảng cách số giữa trẻ vùng sâu vùng xa hoặc gia đình thu nhập thấp chưa có điều kiện tiếp cận Internet khiến các em bị bỏ lỡ cơ hội học tập, thiếu kỹ năng số cần thiết nên dễ bị tổn thương khi vào mạng.
Một rủi ro phổ biến là bắt nạt trực tuyến. Nếu hành vi này trước đây chủ yếu diễn ra trong lớp học hay khu dân cư thì nay chỉ một bức ảnh, clip hay bình luận ác ý có thể lan truyền tốc độ rất nhanh trên mạng xã hội. Trẻ có thể bị công kích, xúc phạm, đe dọa bởi cả người lạ lẫn bạn bè để lại tổn thương tâm lý kéo dài.
* Nguyên nhân của thực trạng này chủ yếu xuất phát từ đâu, thưa bà?
– Có nhiều nguyên nhân nhưng trước hết là độ vênh giữa tốc độ phát triển công nghệ và khung pháp luật. Công nghệ và tội phạm mạng thay đổi rất nhanh trong khi một số quy định chưa theo kịp chuẩn mực quốc tế khiến việc phòng ngừa và bảo vệ nạn nhân gặp khó khăn.
Doanh nghiệp công nghệ không phải lúc nào cũng đặt trẻ ở vị trí trung tâm. Tăng trưởng người dùng đôi khi được ưu tiên hơn việc thiết kế an toàn, xác minh độ tuổi, bảo vệ dữ liệu hay cơ chế phát hiện, gỡ bỏ nhanh nội dung xâm hại.
Phụ huynh, giáo viên chưa nhận diện đầy đủ rủi ro trên mạng. Trẻ được tiếp cận Internet sớm nhưng thiếu hướng dẫn, thiếu đối thoại và quy tắc an toàn rõ ràng. Chưa kể cơ chế phát hiện sớm, báo cáo và hỗ trợ nạn nhân chưa đủ mạnh khiến nhiều vụ việc không được xử lý kịp thời.
* Từ góc nhìn của UNICEF, Việt Nam đã có bước đi nào đáng ghi nhận trong câu chuyện này?
– Việt Nam đã xây dựng khung pháp luật và chính sách tương đối toàn diện về bảo vệ, chăm sóc và thúc đẩy quyền trẻ em. Cách tiếp cận đang dần chuyển từ xử lý khi sự việc xảy ra sang phòng ngừa sớm, lấy trẻ em làm trung tâm, phù hợp Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em mà Việt Nam phê chuẩn cách đây 35 năm.
Việt Nam cũng sớm coi không gian mạng là một phần môi trường sống của trẻ em, thúc đẩy an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và giáo dục kỹ năng số theo hướng tiệm cận quốc tế. Dấu mốc quan trọng là Việt Nam đã đăng cai lễ ký Công ước Liên hợp quốc về phòng, chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) vào tháng 10-2025.
Đây là hiệp ước toàn cầu đầu tiên tập hợp các quốc gia cùng hành động phòng, chống tội phạm mạng, trong đó có các điều khoản mạnh mẽ nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
* UNICEF có những khuyến nghị gì để Việt Nam làm tốt hơn việc bảo vệ trẻ em?
– Thực tế là tốc độ phát triển công nghệ nhanh hơn khả năng thích ứng của hệ thống bảo vệ trẻ em, các thủ đoạn trên mạng ngày càng tinh vi. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy hợp tác và điều phối đa ngành là chìa khóa vì việc bảo vệ trẻ em trên môi trường số hoàn toàn không đơn giản.
Tôi cho rằng các doanh nghiệp công nghệ cần xây dựng môi trường số an toàn ngay từ khâu thiết kế, phù hợp lứa tuổi và có cơ chế phát hiện, chặn lọc, gỡ bỏ nội dung xâm hại, đồng thời cung cấp công cụ hỗ trợ cha mẹ quản lý việc sử dụng Internet của trẻ. Phụ huynh và thầy cô cần được trang bị để hiểu rõ rủi ro sao cho đồng hành với trẻ tốt hơn thay vì cấm đoán.
Trường học nên tích hợp giáo dục an toàn số, kỹ năng công dân số và ứng xử nhân văn trên mạng vào chương trình học. Việt Nam cũng cần tăng cường hệ thống phát hiện, báo cáo và hỗ trợ nạn nhân bao gồm đường dây nóng, dịch vụ tư vấn và hỗ trợ tâm lý – xã hội thân thiện với trẻ.
Gan và thận là hai "bộ lọc" quan trọng của cơ thể, đảm nhiệm vai trò chuyển hóa, đào thải chất cặn bã và duy trì sự cân bằng bên trong. Vì vậy, một chế độ ăn uống lành mạnh, giàu thực phẩm tự nhiên có thể góp phần giảm áp lực lên hai cơ quan này, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa nhiều vấn đề sức khỏe liên quan.
Thay vì tìm đến các sản phẩm được quảng cáo có khả năng "thải độc" nhanh chóng, việc lựa chọn thực phẩm tươi sạch, ít chế biến, giàu chất chống oxy hóa và chất xơ mới là nền tảng giúp gan thận hoạt động hiệu quả mỗi ngày.
Mỗi ngày, thận lọc một lượng lớn máu để loại bỏ chất thải, điều hòa nước, khoáng chất và huyết áp. Trong khi đó, gan đảm nhận vai trò xử lý độc tố, chuyển hóa chất dinh dưỡng và hỗ trợ nhiều chức năng sống quan trọng.
Tuy nhiên, thói quen ăn nhiều muối, nhiều đường, sử dụng thường xuyên thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán hoặc tiêu thụ quá nhiều đạm động vật có thể khiến gan thận phải làm việc nhiều hơn. Lâu dài, điều này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa hoặc suy giảm chức năng thận.
Dưới đây là 6 nhóm thực phẩm quen thuộc có thể bổ sung vào thực đơn hằng ngày để hỗ trợ sức khỏe gan thận.
Các loại rau như cải xoăn, rau bina, cải bó xôi, rau diếp xoăn chứa nhiều chất chống oxy hóa như lutein, beta-carotene cùng các vitamin và khoáng chất cần thiết. Nhóm thực phẩm này giúp cơ thể chống lại tác động của gốc tự do, đồng thời cung cấp chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa, giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Củ dền nổi bật với betalain, một hợp chất thực vật tạo nên màu đỏ đặc trưng, có khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ tế bào. Bổ sung củ dền trong các món luộc, salad hoặc nước ép kết hợp cùng rau củ khác có thể giúp đa dạng nguồn dưỡng chất trong chế độ ăn, góp phần duy trì sức khỏe gan và hệ tuần hoàn.
Cá hồi, cá thu, cá mòi là những nguồn cung cấp omega-3 dồi dào. Loại chất béo lành mạnh này được biết đến với vai trò hỗ trợ giảm viêm và bảo vệ sức khỏe tim mạch. So với nhiều loại thịt đỏ, protein từ cá thường dễ tiêu hóa hơn, phù hợp với những người muốn xây dựng chế độ ăn cân bằng, giảm áp lực chuyển hóa cho cơ thể.
Táo chứa pectin một loại chất xơ hòa tan giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa và duy trì môi trường đường ruột khỏe mạnh. Trong khi đó, các loại quả mọng như việt quất, dâu tây, mâm xôi giàu anthocyanin hợp chất chống oxy hóa tự nhiên có lợi cho sức khỏe tổng thể. Một khẩu phần trái cây mỗi ngày có thể giúp bổ sung vitamin, chất xơ và nhiều dưỡng chất thực vật quan trọng.
Tỏi chứa allicin, hợp chất được nghiên cứu về khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ giảm viêm. Thêm tỏi vào các món ăn hằng ngày không chỉ giúp tăng hương vị mà còn góp phần xây dựng chế độ ăn có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, người có bệnh lý đặc biệt hoặc đang dùng thuốc nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng lượng lớn tỏi.
Không có một loại thực phẩm đơn lẻ nào có thể "làm sạch" gan thận ngay lập tức. Cách hiệu quả nhất vẫn là duy trì lối sống khoa học với những nguyên tắc đơn giản:
- Ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế đồ chế biến sẵn.
- Giảm muối, hạn chế món chiên rán nhiều dầu mỡ.
- Ăn đa dạng rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên cám.
- Ưu tiên các món hấp, luộc, nấu canh thay vì chế biến nhiều dầu.
- Uống đủ nước theo nhu cầu cơ thể, không nhịn tiểu thường xuyên.
- Kiểm soát lượng đạm động vật, đặc biệt nếu có nguy cơ mắc bệnh thận.
Một chế độ ăn cân bằng không chỉ giúp hỗ trợ chức năng gan thận mà còn góp phần phòng ngừa nhiều bệnh mạn tính như béo phì, tiểu đường, huyết áp cao và rối loạn chuyển hóa.
Bắt đầu chăm sóc gan thận không nhất thiết phải từ những thay đổi lớn. Đôi khi, chỉ cần thay một món ăn nhiều dầu mỡ bằng rau xanh, cá hoặc trái cây tươi trong bữa cơm hằng ngày cũng đã là một bước tiến quan trọng cho sức khỏe lâu dài.
Tự xoa bóp đơn giản quanh vùng gan, thận có thể kích thích lưu lượng máu, cải thiện hệ thống dẫn lưu bạch huyết và thúc đẩy quá trình giải độc.
Cách thực hiện:
- Đặt lòng bàn tay lên bên phải bụng (nơi có gan) và xoa bóp theo chuyển động tròn nhẹ nhàng trong khoảng hai phút.
Là một trong hai nữ quân nhân nhận danh hiệu Gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quân năm 2025, đại úy quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Thị Thùy Dung (sinh năm 1995, chiến đấu viên Đại đội 8, Tiểu đoàn 36, Lữ đoàn 113, Binh chủng đặc công) có một hành trình tôi luyện đầy khắc nghiệt nhưng cũng vô cùng bản lĩnh.
Sinh ra trong gia đình có bố là bộ đội, mẹ là giáo viên, từ nhỏ Dung đã ấp ủ ước mơ trở thành người chiến sĩ. Tuy nhiên thấu hiểu sự vất vả của môi trường quân ngũ, bố mẹ đã định hướng cho cô theo học Đại học Lao động - Xã hội.
Suốt những năm tháng tuổi thơ và trên giảng đường, hình ảnh bộ quân phục của bố và hình ảnh người nữ chiến sĩ đặc công kiên cường, rắn rỏi luôn là nguồn động lực mạnh mẽ thôi thúc Dung quyết định viết đơn tình nguyện nhập ngũ.
Dung chia sẻ chính bố - một người lính - đã ảnh hưởng sâu sắc đến lựa chọn và hành trình của mình.
"Từ nhỏ, tôi học được ở bố sự chỉn chu, tinh thần làm việc nghiêm túc và trách nhiệm; hình ảnh bộ quân phục của bố cũng gieo trong tôi niềm yêu thích đặc biệt. Khi anh trai theo học Học viện Phòng không - Không quân, khát khao được khoác lên mình màu áo lính trong tôi càng lớn dần", Dung tâm sự.
Với Dung, hành trình gian khổ để trở thành một trong số ít nữ đặc công chống khủng bố không chỉ là quá trình thử thách, khám phá giới hạn bản thân, mà còn là lời hứa với gia đình, với bố.
Như cô đã viết trên trang Facebook dành tặng người bố vừa qua đời, sau khi cô nhận danh hiệu Gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quân: "Đây là món quà con dành cho bố Viết Hùng. Bố gật đầu chờ con về nhưng không kịp. Con đã cố gắng trong thời gian qua và con đã làm được. Bố cứ yên tâm về con gái bố nhé".
Từ quyết tâm ấy, Dung đã trở thành một trong số ít nữ chiến đấu viên đặc công chống khủng bố của Lữ đoàn đặc công bộ 113, Binh chủng đặc công.
Ở đây, Dung tìm thấy "ngọn lửa" đam mê của mình với võ thuật và bắn súng, từng bước tiếp nhận những kỹ năng tinh nhuệ của người chiến sĩ đặc công.
Dung nhớ lại những ngày huấn luyện với đầy thử thách, khổ luyện, đầy khắc nghiệt.
"Khi gạch ngói vỡ vụn trên ống chân, cánh tay hay lúc bàn chân trần trên những mảnh thủy tinh sắc nhọn, đặc biệt bài tập tam thương cắm tử huyệt, đó không chỉ là nỗi đau thấu xương, mà là sự đấu tranh giữa bản năng tự vệ của con người", Dung nhớ lại.
Để vượt qua, Dung chọn cách "lấy gian khổ làm người thầy, lấy thao trường làm điểm tựa".
Dung tự rèn cho mình thói quen "lì lợm" trước cơn đau, điều tiết hơi thở và sự tập trung cao độ để lấn át nỗi sợ hãi.
"Tôi hiểu rằng cơ bắp có thể đau nhưng tinh thần không được phép gục ngã. Đã có những vết thương rớm máu, những giọt mồ hôi mặn chát và cả những giọt nước mắt thầm lặng, nhưng chính sự quan tâm của chỉ huy cùng tình đồng đội ấm áp là điểm tựa để tôi vượt qua", Dung bày tỏ.
Dung nhớ lại cuối năm thứ 2 khi được tuyển chọn về đơn vị làm nhiệm vụ chống khủng bố, cùng với việc được huấn luyện, sử dụng thành thạo, hiệu quả các loại vũ khí, trang bị hiện đại, đặc chủng; bản thân cùng với 7 nữ chiến đấu viên của lữ đoàn được tuyển chọn huấn luyện đổ treo.
Từ máy bay trực thăng và tụt dây chiến thuật từ tòa nhà cao tầng, các kỹ thuật như tụt xuôi, tụt ngược, nhảy cóc ngang, cóc nghiêng, chạy vuông góc với tường, đủ nhanh để chiếm lĩnh vị trí chiến đấu.
"Khi đối mặt với bài tập đổ treo từ độ cao hơn 20m, tôi đã từng rơi nước mắt, đôi chân tưởng chừng như khuỵu xuống.
Thay vì sợ, tôi tự động viên mình phải kiên trì luyện tập. Tôi không nhìn vào sự nguy hiểm, tôi để tâm vào sự chuẩn xác của kỹ thuật", Dung xúc động kể lại.
Kết quả sau hơn một tháng huấn luyện, Dung đã làm chủ kỹ thuật, những kỹ năng vốn được coi là "đặc sản" của các nam chiến đấu viên.
Trải qua những tháng năm rèn luyện và cống hiến, Dung nhắn nhủ rằng đừng đợi cơ hội đến, hãy tự tạo ra bằng niềm đam mê, tính kỷ luật và sự dũng cảm, biến khát vọng cống hiến thành hành động cụ thể để vững bước tiến vào Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Vụ việc đau lòng xảy ra tại Trung Quốc. Anh Hậu (33 tuổi, sống ở Sơn Đông) vì mặc cảm ngoại hình đã quyết tâm giảm cân để có diện mạo ưng ý trước ngày đính hôn. Thế nhưng, chỉ 72 giờ sau khi bắt đầu chương trình, người đàn ông này bất ngờ tử vong.
Khi đoạn camera giám sát (CCTV) được công bố, gia đình và dư luận không khỏi bàng hoàng trước những gì diễn ra trong căn phòng ký túc xá mở toang cửa suốt đêm.
Theo truyền thông địa phương, thời điểm đăng ký huấn luyện, anh Hậu nặng 104kg. Anh đã chi hơn 2.000 Nhân dân tệ để tham gia trại giảm cân tại Tai’an Meilai, với mong muốn "lột xác" trước dấu mốc quan trọng của cuộc đời.
Đáng nói, đây không phải lần đầu anh tìm đến trung tâm này. Chỉ khoảng một tháng trước, anh từng giảm thành công hơn 15kg nhờ chương trình huấn luyện tại đây.
Trước ngày đính hôn không xa, người nhà phát hiện anh Hậu tử vong liền đặt ra nghi vấn về mức độ liên quan và trách nhiệm của trung tâm giảm huấn luyện giảm cân này. Do tập luyện quá sức và ăn uống quá kham khổ nên anh Hậu không chịu được và tìm đến nhà bếp xin một miếng củ cải vì đầy hơi, đau bụng dữ dội. Đến 4h chiều, anh nhắn tin cầu cứu vì gặp khó khăn khi đại tiện. Đến 9h sáng hôm sau, nhân viên mới tá hỏa phát hiện anh đã tử vong trên giường.
Được biết, phía trại giảm cân đổ lỗi cho việc nạn nhân tự ý từ chối đi cấp cứu. Nhưng dư luận đặt câu hỏi: Một tổ chức thu tiền để quản lý sức khỏe, tại sao lại phó mặc tính mạng học viên cho sự "tự đánh giá" của một người đang suy kiệt? Việc bỏ mặc một người nặng hơn một tạ nhịn ăn và đau đớn suốt đêm trong căn phòng mở cửa là minh chứng cho sự tắc trách không thể chối cãi.
Sự việc hiện đang tiếp tục được điều tra và gặp bế tắc do khi gia đình từ chối khám nghiệm tử thi do phong tục. Tuy nhiên, đây là bài học xương máu cho bất kỳ ai đang có ý định giảm cân cấp tốc.
Theo Sohu trong quá trình ở trại, anh Hậu được ghi nhận là đã bỏ lỡ nhiều bữa ăn do quá mệt mỏi và đau đớn. Trong khi việc nhịn ăn cực đoan ở một người có thể trạng lớn gây ra sự sụt giảm đường huyết đột ngột và rối loạn điện giải. Khi cơ thể thiếu hụt các dưỡng chất thiết yếu, khả năng vận chuyển oxy đến các cơ quan bị đình trệ, đẩy trái tim vào trạng thái quá tải.
- Nên uống nước trước bữa ăn: Theo Healthline, nghiên cứu ghi nhận uống khoảng 500ml nước lọc trước bữa ăn 30 phút có thể giúp giảm cân cho người lớn béo phì. Sau 12 tuần, những người uống nhiều nước trước cả ba bữa ăn chính giảm trung bình 4 kg. Uống nước thường xuyên còn tăng cường năng lượng, có làn da đẹp.
- Biết cách giảm lượng đường và tinh bột: Một cách để giảm cân nhanh là cắt giảm lượng đường, tinh bột (carb) và thay thế bằng ngũ cốc nguyên hạt. Khi đó, bạn sẽ bớt cảm thấy đói, ăn ít calo hơn. Với kế hoạch này, bạn sẽ đốt cháy chất béo dự trữ để lấy năng lượng. Nếu chọn ăn ngũ cốc nguyên hạt cùng với sự thâm hụt calo, bạn sẽ hấp thụ nhiều chất xơ hơn, dẫn tới tiêu hóa chậm, có cảm giác no lâu hơn.
- Bổ sung chất xơ, tăng cường rau củ quả: Bạn hãy thưởng thức những đĩa đầy ắp loại rau xanh nhiều lá. Chúng chứa nhiều chất dinh dưỡng và bạn có thể ăn một lượng rất lớn mà không làm tăng nhiều calo và carb. Một số loại rau cho kế hoạch ăn ít carb, ít calo: bông cải xanh, súp lơ, rau chân vịt, cải, bắp cải, rau diếp, dưa chuột, cà chua…
- Nên ăn chậm nhai kỹ: Các bác sĩ thường khuyên bạn hãy ăn từ tốn, càng chậm càng tốt. Nhờ vậy, bạn sẽ không có cảm giác đầy bụng khó chịu, không nạp quá nhiều calorie vào cơ thể gây béo phì.
- Ngủ đúng giờ, đủ giấc: Nếu duy trì giấc ngủ ngon khoảng 8 tiếng/ngày, lượng calo hấp thụ sẽ giảm, giúp trọng lượng giữ ở mức khỏe mạnh.
- Hãy tập thể dục thể thao: Các chuyên gia khuyên rằng bạn nên dành ít nhất 150 phút tập luyện vừa phải mỗi tuần hoặc 75 phút cường độ cao. Các hướng dẫn khuyên bạn nên phân bố thời gian vận động trải dài trong cả tuần, không dồn dập. Một số môn thể thao tốt như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, tập thể hình, bơi lội, yoga, pilate.
