Bộ Công an vừa đề xuất sửa đổi, bổ sung điều luật này theo hướng mở rộng các hành vi phạm tội, phù hợp với Luật Đất đai năm 2024.
Theo quy định hiện hành, Điều 229 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định tội “vi phạm các quy định về quản lý đất đai” với cấu thành cơ bản là hành vi lợi dụng hoặc lạm dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện các quyết định trái pháp luật trong các hoạt động như giao đất, thu hồi đất, cho thuê đất, cho phép chuyển quyền sử dụng đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.
Tuy nhiên, điều luật này mới chỉ liệt kê một số nhóm hành vi cụ thể, trong khi phạm vi quản lý nhà nước về đất đai trên thực tế rộng hơn nhiều.
Đáng chú ý, một số hoạt động quản lý quan trọng như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý quy hoạch, bồi thường, hỗ trợ tái định cư… lại chưa được quy định trong cấu thành tội phạm của Điều 229.
Thực tiễn xét xử đã phát sinh những tình huống pháp lý gây tranh luận. Điển hình, trong một vụ án liên quan đến dự án tại khu vực núi Chín Khúc (Khánh Hòa), bị cáo là nguyên lãnh đạo địa phương bị truy tố, xét xử về hành vi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái quy định.
Trong quá trình tranh tụng, quan điểm bào chữa cho rằng hành vi này không thuộc các nhóm hành vi được liệt kê tại Điều 229. Tuy nhiên, cơ quan xét xử vẫn áp dụng điều luật này để buộc tội.
Từ thực tiễn trên cho thấy, khi quy định pháp luật chưa bao quát đầy đủ các hành vi, cơ quan tiến hành tố tụng có thể phải mở rộng cách hiểu để xử lý. Điều này tiềm ẩn nguy cơ áp dụng pháp luật thiếu thống nhất, ảnh hưởng đến nguyên tắc xác định tội danh một cách chặt chẽ trong pháp luật hình sự.
Luật Đất đai năm 2024 đã mở rộng đáng kể phạm vi quản lý nhà nước về đất đai. Cụ thể, Điều 20 của luật này quy định 18 nội dung quản lý, bao gồm các lĩnh vực như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý tài chính đất đai, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, bồi thường – hỗ trợ – tái định cư, giải quyết tranh chấp, khiếu nại và cung cấp dịch vụ công về đất đai. Sự mở rộng này cho thấy rõ sự “lệch pha” giữa pháp luật hình sự và pháp luật chuyên ngành.
Trong khi Luật Đất đai điều chỉnh toàn diện các hoạt động quản lý, thì Điều 229 Bộ luật Hình sự lại chưa cập nhật tương ứng, dẫn đến khoảng trống pháp lý trong việc xử lý các hành vi vi phạm.
Nếu không kịp thời sửa đổi, bổ sung Điều 229, có thể phát sinh hai hệ quả: hoặc là bỏ lọt những hành vi nguy hiểm cho xã hội chưa được điều chỉnh, hoặc là phải vận dụng, suy diễn quy định hiện hành để xử lý. Cả hai trường hợp đều không bảo đảm yêu cầu chặt chẽ của pháp luật hình sự.
Vừa qua, Bộ Công an đã đề xuất nghiên cứu sửa đổi Điều 229 theo hướng bổ sung các hành vi phạm tội phù hợp với nội dung quản lý đất đai theo Luật Đất đai năm 2024.
Trong đó, đáng chú ý là các hành vi như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái pháp luật; vi phạm trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; sai phạm trong quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và các hoạt động quản lý tài chính đất đai.
Đề xuất này được đánh giá là cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai – một lĩnh vực vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro và phức tạp.
Việc hoàn thiện quy định của Điều 229 không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống vi phạm mà còn giúp bảo vệ cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ, tránh trường hợp bị xử lý hình sự do cách hiểu không thống nhất hoặc do khoảng trống của pháp luật.
Trong bối cảnh các vi phạm đất đai ngày càng đa dạng, tinh vi, yêu cầu hoàn thiện pháp luật theo hướng đầy đủ, minh bạch và khả thi là hết sức cấp thiết. Đây cũng là điều kiện quan trọng để bảo đảm việc xử lý vi phạm được thực hiện đúng quy định, công bằng và phù hợp với thực tiễn.
Ngày 25/4, Công an tỉnh Quảng Trị bắt tạm giam Tùng, ngụ phường Ba Đồn, để điều tra về hành vi Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, theo Điều 193 Bộ luật Hình sự.
Tùng là Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Sản xuất QUABICO, trụ sở tại phường Đồng Thuận. Từ năm 2024, người này thành lập doanh nghiệp, công bố và sản xuất nước tăng lực nhãn hiệu Dorje, quảng cáo mang hương vị "như nguyên bản", dâu.
Theo cơ quan điều tra, cơ sở không thực hiện kiểm soát chất lượng theo quy định, thành phần thực tế của sản phẩm không phù hợp với nội dung đã công bố với cơ quan chức năng.
Trong quá trình sản xuất, Tùng bị cáo buộc tự ý giảm hàm lượng caffeine xuống dưới 70% so với công bố, đồng thời không bổ sung choline theo tiêu chuẩn, khiến sản phẩm không đáp ứng quy chuẩn đối với nước giải khát tăng lực. Sản phẩm sau đó được phân phối chủ yếu qua các đại lý nhỏ lẻ gần trường tiểu học và trung học trên địa bàn tỉnh, khách hàng là học sinh.
Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an đang thụ lý điều tra vụ án sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản xảy ra tại thành phố Hà Nội và các địa phương.
Vụ án được khởi tố theo quyết định khởi tố vụ án hình sự số 25/QĐ-CSHS ngày 21-4-2026.
Kết quả xác minh ban đầu xác định từ năm 2019-2023, bị can Phạm Văn Tâm (43 tuổi, ở phường Gò Vấp, TP.HCM) cùng đồng bọn đã xây dựng website, app, tạo lập một số đồng tiền điện tử FAV, OCB, PAYLINK.
Theo cơ quan điều tra, các nghi phạm quảng bá, kêu gọi người dân đầu tư vào các đồng tiền này, sau đó chiếm đoạt tài sản.
Để phục vụ công tác giải quyết, làm rõ bản chất vụ án, bảo vệ quyền lợi hợp pháp các bên liên quan, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an đề nghị các tổ chức, cá nhân đã tham gia đầu tư, chuyển tiền, góp vốn, mua gói tài chính hoặc có giao dịch liên quan đến các dự án tiền điện tử OCB, FAV, PAYLINK do bị can Phạm Văn Tâm và đồng bọn quảng bá chủ động liên hệ, cung cấp hồ sơ.
Hồ sơ gồm bản sao hợp đồng, chứng từ nộp tiền, lịch sử giao dịch vào dự án tiền điện tử OCB, FAV, PAYLINK, các tài liệu thỏa thuận và tường trình về quá trình giao dịch.
Thời hạn cung cấp thông tin, tài liệu là trước ngày 30-6.
Địa chỉ tiếp nhận và làm việc là Phòng phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm sở hữu, tức Phòng 3, Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an (số 497 Nguyễn Trãi, phường Thanh Liệt, Hà Nội).
Điều tra viên tiếp nhận thông tin là Vũ Từ Nam, số điện thoại liên hệ 0976.786.963.
Cơ quan điều tra cho biết nếu các tổ chức, cá nhân liên quan không có yêu cầu, đề nghị, không phối hợp cung cấp thông tin, tài liệu trước thời điểm kết thúc điều tra vụ án, đơn vị sẽ căn cứ vào các tài liệu đã thu thập được để xử lý vụ án theo quy định.
Tuần trước, bà Kim Tiến bị xét xử về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí, bị VKS đề nghị 50-6 năm tù và yêu cầu nộp 108 tỷ đồng khắc phục thiệt hại. Tòa ghi nhận bà được con trai bồi thường thay 24,5 tỷ đồng.
Trong 9 người còn lại, hai cựu giám đốc Ban quản lý dự án y tế trọng điểm, Bộ Y tế - chủ đầu tư dự án hai bệnh viện, bị truy tố về hai tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ là ông Nguyễn Chiến Thắng (VKS đề nghị 30 năm và nộp khắc phục 394 tỷ đồng); ông Nguyễn Hữu Tuấn (đề nghị 23-25 năm và 223 tỷ đồng).
VKS xác định, sai phạm xảy ra tại dự án đầu tư xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, được phê duyệt năm 2014 với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng.
Sai phạm diễn ra xuyên suốt từ khâu lựa chọn đơn vị tư vấn thiết kế nước ngoài, lập hồ sơ mời thầu, đấu thầu, chỉ định thầu đến thi công xây dựng.
Ông Thắng làm việc với doanh nghiệp, thỏa thuận việc tạo điều kiện để được trúng thầu. Theo cáo buộc, sau khi được tạm ứng hoặc thanh toán, các nhà thầu phải chi cho Ban quản lý dự án khoản tiền tương ứng 5% giá trị trước thuế.
Từ đó, ông Thắng nhận gần 88,5 tỷ đồng từ các nhà thầu. Người kế nhiệm là ông Tuấn tiếp tục nhận tiền theo "lệ cũ", tổng hơn 12 tỷ đồng.
Số tiền được các bị cáo khai đã sử dụng cho nhiều mục đích, đưa cho nhiều cá nhân khác nhau, song lời khai giữa các bên chưa thống nhất.
>>Xem thêm hiện trạng 2 dự án
Ông Thắng khai chọn đơn vị tư vấn sai, xuất phát từ gợi ý của bộ trưởng Kim Tiến. Xuyên suốt dự án, ông và đồng nghiệp làm việc trong tình thế gấp rút, dự án lớn, quy định nhiều và phức tạp khiến ông nhất thời sai mà không biết. Tuy nhiên, tòa bác lời khai này.
Về việc nhận 88 tỷ đồng, ông nói nhà thầu tự mang đến, song chỉ hưởng riêng "đúng 475 triệu", còn lại đã chia cho nhiều người nhưng không có gì chứng minh.
Bà Kim Tiến nhận trách nhiệm bộ trưởng, nói có lỗi khi thúc giục cấp dưới, vô tình tạo sức ép. Bà khẳng định làm việc với "động cơ trong sáng" với ước mơ về bệnh viện dùng hàng trăm năm cho người dân, nhưng kết quả không như ý.
Bà nói chỉ nhận 7,5 tỷ đồng từ ông Thắng, ông Tuấn, không phải gần 20 tỷ như họ khai. Bà cơ bản thừa nhận các cáo buộc, song còn trăn trở về cách tính thiệt hại.
Trong phần tranh luận, cách tính thiệt hại và câu hỏi "không phải án tham nhũng sao vẫn phải bồi thường" tiếp tục được đưa ra, song VKS cho rằng dự án "cỏ mọc um tùm" 10 năm qua đã là minh chứng rõ nhất cho sự lãng phí, tước đi cơ hội sống của hàng nghìn bệnh nhân.
